of 151/151
Wstęp do osteologii. Wstęp do osteologii. Budowa, funkcje i typy Budowa, funkcje i typy kości. Budowa i rodzaje kości. Budowa i rodzaje połączeń kości. Kręgosłup. połączeń kości. Kręgosłup. Osteologia jest nauką o kościach. Kości tworzą układ szkieletowy układ ruchu bierny

Wstęp do osteologii. Budowa, funkcje i typy kości. Budowa i rodzaje połączeń kości. Kręgosłup

  • View
    161

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Wstęp do osteologii. Budowa, funkcje i typy kości. Budowa i rodzaje połączeń kości. Kręgosłup. Osteologia jest nauką o kościach. Kości tworzą układ szkieletowy – układ ruchu bierny. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Wstęp do osteologii. Budowa, funkcje i typy kości. Budowa i rodzaje połączeń kości....

  • Wstp do osteologii. Budowa, funkcje i typy koci. Budowa i rodzaje pocze koci. Krgosup. Osteologia jest nauk o kociach. Koci tworz ukad szkieletowy ukad ruchu bierny

  • Osteologia jest nauk o kociach. Koci tworz ukad szkieletowy ukad ruchu bierny. Pierwotnie u niszych organizmw powstaje on na podou czno-tkankowym. Pniej w dalszych etapach rozwoju u czowieka lub wyszych organizmw powstaj koci chrzstne. U czowieka pojawiaj si one w czwartym tygodniu ycia podowego. U zwierzt utrzymuj si przez cae ycie u ryb chrzstno- szkieletowych. U czowieka cz koci powstaje od razu na podou cznotkankowym a cz poprzez etap chrzstny. Poprzez etap chrzstny powstaj wszystkie koci dugie np. ko piszczelowa lub strzaka. Na podou cznotkankowym rozwijaj si przykadowo koci pokrywy czaszki.

    Pozostaoci etapw rozwoju koci s ebra chrzstne lub chrzstki na kocach bliszym i dalszym koci dugich ( po pochodzeniu chrzstnym) a take cznotkankowa otoczka koci i chrzstek to jest okostna lub ochrzstna.

  • Tkank kostn zaliczamy do tkanej grupy tkanki cznej. Std w budowie ich dominuje substancja midzykomrkowa, przy niewielkiej iloci komrek. Substancja midzykomrkowa koci osseina jest cakowicie zmineralizowana. Ma ona w swoim skadzie oprcz mukopolisacharydw due iloci soli mineralnych gwnie wglanu wapnia. Nadaje to osseinie twardo. Komrki koci osteocyty le w jamkach, ktre cz si ze sob kanaami Haversa. Dziki temu wszystkie komrki maj stale zapewniony dopyw substancji odywczych.

  • Na tkank t skada si istota midzykomrkowa tworzca blaszki kostne oraz trzy rodzaje komrek kostnych: osteocyty, osteoblasty i osteoklasty. Osteocyt, komrka kostna, gwna komrka cakowicie uksztatowanej koci, pooona w jamce kostnej. Powstaje z osteoblastu, ktry tworzy wok siebie ko. Po mierci osteocytu zajmowany przez niego region ulega resorbcji a nastpnie odbudowie. Proces ten ley u podstawy staej przebudowy koci.

  • Osteoblast, komrka kociotwrcza, syntetyzuje i wydziela niezmineralizowane podcielisko kostne. Bierze udzia w wapnieniu koci (mineralizacja) oraz reguluje dopyw i wypyw wapnia i fosforu do i z koci. Komrki ksztatu szeciennego z widocznymi wypustkami komrkowymi.

    Osteoklast, komrka kociogubna, komrka wielojdrzasta wywodzca si z ukadu hemopoetycznego, odpowiedzialna za resorpcj koci (osteoliza moe zachodzi take bez udziau osteoklastw).

  • Tkank kostn dzieli si na tkank kostn zbit (znajdujc si w czci zewntrznej koci) oraz tkank kostn gbczast (znajdujc si wewntrz). Tkank kostn zbit charakteryzuje bardzo zwarty ukad blaszek, tworzcy jednostk strukturaln koci zbitej: osteon (system Haversa), na ktry skada si kana z naczyniem krwiononym w rodku i blaszki kostne - cienkocienne rury naoone jedna nad drug. Komrki kostne le zarwno wewntrz blaszek jak i poza nimi - w specjalnych jamkach kostnych. Tkanka kostna gbczasta zbudowana jest natomiast z beleczek kostnych, na ktre skadaj si blaszki kostne. Beleczki te cz si ze sob tworzc jamki szpikowe, w ktrej znajduje si tkanka siateczkowa. Ukad przestrzenny beleczek kostnych zapewnia kociom maksymaln sztywno i odporno na dziaanie si odksztacajcych.

  • Ko zbita, obraz mikroskopowy: a - kanay Haversa, b - osteocyty

  • Ko jest wic tkank yw i plastyczn. Koci mog ulega zroniciu po zamaniu, mog te po przebytej krzywicy wrci do niemale prawidowego ksztatu. W miejscach gdzie na kociach znajduj si przyczepy miniowe pojawiaj si na nich guzy, guzki, trochantery, kykcie, kolce i wyrostki. Naczynia przebiegajce na powierzchni koci mog obi ich powierzchni tworzc bruzdy, kresy chropawe, doy i kanay.

  • Funkcje koci:Funkcja ochronna koci peni funkcje ochronne np. koci czaszki ochraniaj mzg, krgosup ochrania rdze krgowy, ebra i mostek ochraniaj lece w klatce piersiowej puca i serce.Tworzenie przyczepu dla mini, tak funkcj peni przykadowo koci koczyn.Bardzo wan funkcj koci jest tworzenie szpiku, w ktrym powstaj elementy morfotyczne krwi. Szpik tworzy erytrocyty, megakariocyty, z ktrych powstaj pytki krwi, granulocyty obojtno-, kwaso- i zasadochonne. Produkcja limfocytw i monocytw rozpoczyna si w szpiku a koczy w grasicy.

  • Pod wzgldem ksztatu koci dzielimy na:Koci dugie, w ktrych jeden wymiar dominuje nad dwoma pozostaymi np. Dugo na szerokoci i gruboci. Ich gwn funkcj jest tworzenie miejsc przyczepu dla mini. Maj trzon, koniec bliszy i koniec dalszy. W trzonie znajduje si jama szpikowa wypeniona szpikiem.

  • A - ko deczkowata B - ko ksiycowata C - ko trjgraniasta D - ko grochowata E - ko czworoboczna wiksza F - ko czworoboczna mniejsza G - ko gwkowata H - ko haczykowata

  • Koci paskie, w ktrych dwa wymiary dominuj nad trzecim, np. koci czaszki, ko mostkowa, miednica, opatka. Peni one funkcje ochronne lub stanowi miejsce przyczepu szerokich mini.

  • Koci krtkie, w ktrych wszystkie trzy wymiary s zblione do siebie, np. koci nadgarstka

  • ko deczkowata ko czworoboczna wiksza ko czworoboczna mniejsza ko grochowata ko haczykowata ko ksiycowata ko trjgraniasta ko gwkowata

  • Koci rnoksztatne, np.: krgi, peni funkcje ochronne (dla rdzenia krgowego) i stanowi miejsce przyczepu mini grzbietu.

  • Standardowy krg szyjny. Na dole rozdwojony wyrostek poprzeczny. Duy otwr w rodku to otwr krgowy dla rdzenia krgowego - dwa mae otwory to otwory wyrostkw poprzecznych dla ttnicy krgowej. Pomidzy nimi jest trzon krgu

  • Koci pneumatyczne maj przestrzenie powietrzne wycielone bon luzow, np.: ko szczkowa, cz sutkowa koci skroniowej.

  • Poczenia koci:Poczenia cise.Wizozrosty:Wizozrost wknisty gwn skadow jego wkien jest kolagen. Tworzy bon midzykostn przedramienia lub wizada rd-stawowe midzy komi nadgarstka.Wizozrost sprysty, zbudowany jest w gwnej mierze z wkien elastynowych, przykadem takiego wizozrostu s wizada te w krgosupie, lub wizada w obrbie chrzstek krtani aparat gosowy.

  • Szwy s rodzajem wizozrostu tworzcego poczenia koci w czaszce:Szew prosty jest najsabszym rodzajem poczenia czy wyrostki podniebienne koci szczkowych.Szew uskowy jest nieco silniejszym poczeniem czy usk koci skroniowej z otaczajcymi j komi.Szew zbaty jest najsilniejsz odmian tego typu poczenia wystpuje w pozostaych poczeniach midzykostnych czaszki.Wklinowanie jest silnym cznotkankowym poczeniem zba w zbodole.

  • Chrzstkozrosty przykadem na tego typu poczenia mog by poczenia eber chrzstnych z kostnymi, lub poczenie pomidzy krgami utworzone poprzez krki midzykrgowe.Kociozrosty s najmniej ruchomym rodzajem poczenia powstaj przez zroniecie (skostnienie) chrzstkozrostu lub wizozrostu.

  • Poczenia wolne czyli stawy:Stae elementy stawu:Wolne koce koci wchodzcych w skad stawu pokryte chrzstk.Torebka stawowaJama stawowaNiestae elementy stawu:Wizada stawowekotki i krki stawoweObrbki stawowe.

  • Ad. 1.A. Chrzstka jest mniej wytrzyma tkank od koci, ale nie na tym polega jej rola. Powierzchnie chrzstki s bardzo liskie szczeglnie jeli dodatkowo s pokryte mazi stawow.

  • Ad. 1.B. Torebka stawowa ma dwie warstwy. Pierwsza z nich to torebka zewntrzna zbudowana z tkanki cznej waciwej zbitej. W pewnych miejscach jej ciana tworzy zgrubienia- wizada. Jeli przebiegaj one w obrbie torebki to nazywamy je wizadami rd-torebkowymi. Czsto w rozwoju ewolucyjnym przesuwaj si do wntrza jamy stawowej nazywamy je wtedy wizadami wewntrz torebkowymi. Jeli za przesuwaj si na zewntrz torebki mwimy o wizadach zewntrz torebkowych. W torebce oprcz zgrubie wystpuj te cieczenia ciany. W miejscach tych pojawiaj si kaletki maziowe bdce uwypukleniami jamy stawowej na zewntrz. Chroni one minie przed ocieraniem si o koci. Wewntrzna warstwa torebki stawowej to torebka maziowa. Odpowiedzialna jest za produkcj mazi stawowej. Do wntrza torebki wpuklaj si fady wewntrznej torebki stawowej. Zwikszaj powierzchni wydzielania mazi stawowej. Ma jest zbudowana w 95% z wody. Pozostae skadniki to mucyna, elementy zuszczonych komrek, lipidy, sole mineralne. Mucyna nadaje mazi charakter luzu co decyduje o jej waciwociach polizgowych.

  • Ad. 1.C. Jama stawowa wypeniona jest mazi stawow . Fizjologicznie jama stawowa ma znikom objto, jednak w stanie zapalnym torebka maziowa zwiksza swoj produkcj i zmienia j na bardziej surowicz wtedy jama stawowa moe osign objto do 200 ml.Ad 2.A. Wizada stawowe zaliczamy do niestaych elementw stawu. Ze wzgldu na pooenie wyrniamy wizada wewntrz stawowe, rd-torebkowe, i zewntrz stawowe.. Peni one funkcj zbliajc koci w stawie, ochraniajca staw przed nadmiernym wychyleniem w stawie. Stawem o zabezpieczeniu wizadowym jest kolano.

  • Ad 2.B. Krki stawowe uzupeniaj powierzchnie stawowe ze strony gowy lub panewki w stawie. Swoj powierzchni obwodow zrastaj si z torebk stawow, przez co dziel jam stawow na dwa przedziay, w ktrych wykonywane s ruchy w stawie. Poprawiaj przez to mechanik ruchw. Amortyzuj poczenie koci w stawie.Wystpuj w stawach: uchwowym, obojczykowo-mostkowym, nadgarstkowym bliszym od strony okciowej.

  • kotki stawowe maj ksztat pksiycw, ktrych zewntrzny brzeg jest wyszy a wewntrzna krzywizna jest niska. Swoj powierzchni obwodow zrastaj si z torebk stawow. Poprawiaj mechanik ruchw w stawie, i zwikszaj zakres ruchw. (podobnie jak krki).Wystpuj w stawie kolanowym.Ad 2.C.Obrbki stawowe s chrzstn nadbudow panewki stawowej. Pogbiaj panewk przez co zabezpieczaj poczenie w stawie.

  • Rodzaje staww Kryterium podziau:Liczba koci czcych w stawie: staw prosty - w budowie bior udzia tylko dwie koci.zoony - w budowie bierze udzia wicej ni dwie koci np. staw okciowy

  • liczba osi stawy jednoosiowe staw zawiasowy - staw okciowystaw obrotowy - staw promieniowo-okciowystaw rubowy - staw zba krgu obrotowegostawy dwuosiowe staw eliptyczny - staw promieniowo-nadgarstkowystaw siodekowaty - staw nadgarstkowo-rdrczny kciukaStawy wieloosiowe staw kulisty wolny - staw ramiennystaw kulisty panewkowy - staw biodrowystawy nieregularne staw paski - staw krzyowo-biodrowystaw mostkowo-obojczykowy chocia ma on raczej charakter stawu kulistego

  • Staw zawiasowy (articulatio ginglymus) - rodzaj stawu, w ktrym jedna powierzchnia stawowa jest wyksztacona w formie bloczka, druga jest jego negatywem (wcicie). O ruchu jest ustawiona poprzecznie do dugiej osi koci. W stawie zawiasowym wystpuj zawsze wizada poboczne (ligamenta colliteralia), ktre ustalaj staw i zabezpieczaj przed bocznymi przesuniciami. Ruchy w tym stawie to zginanie i prostowanie (np. stawy midzypaliczkowe).

  • Staw obrotowy (articulatio trochoidea) - rodzaj stawu, w ktrym jedna powierzchnia stawowa w ksztacie walca obraca si w stosunku do drugiej. O ruchu w takim stawie biegnie wzdu dugiej osi koci. Wykonywane ruchy to rotacja (ruch obrotowy) w obie strony (np. staw promieniowo-okciowy bliszy).Staw rubowy - stanowi poczenie I i II krgu szyjnego - jest to tzw. staw dolny gowy (staw szczytowo-obrotowy) Staw ten zaliczany jest do staww jednoosiowych. Ruch obrotowy wok osi podunej czy si w tym stawie z rwnoczesnym ruchem posuwistym wzdu tej osi - podobnie jak przy wkrcaniu ruby.

  • Staw eliptyczny (articulatio elipsoidea), inaczej kykciowy (articulatio condylaris) - rodzaj stawu, w ktrym na przekroju jedna powierzchnia ma ksztat eliptyczny, wypuky w stosunku do swojej osi dugiej i krtkiej, a druga powierzchnia jest wklsa. Wykonywane ruchy to: zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz ruch wypadkowy - obwodzenie. Przykadem stawu eliptycznego jest staw promieniowo-nadgarstkowy.

  • Staw siodekowaty (articulatio sellaris) - rodzaj stawu, w ktrym obie powierzchnie stawowe s wklse, w ksztacie siodeek. Taki ukad wystpuje tylko w stawie rdrczno-nadgarstkowym kciuka. Wykonywane ruchy to: przywodzenie i odwodzenie, przeciwstawianie i odprowadzanie oraz ruch wypadkowy - obwodzenie.

  • Staw kulisty wolny (ac. articulatio spheroidea; sfajra = kula), przykadem stawu kulistego wolnego jest staw ramienny, w ktrym moliwe do wykonania s ruchy we wszystkich paszczyznach, wok nieskoczonej liczby osi. Gow stawu tworzy powierzchnia o ksztacie odcinka kuli, ktrej odpowiada maa wklsa panewka.

  • Staw kulisty panewkowy- rodzaj stawu charakteryzujcy si kulistymi powierzchniami stawowymi (wkls panewk i wypuk gwk), promie krzywizny jest nieduy. Z jednej strony kulisto przyczynia si do duej ruchomoci takiego stawu, z drugiej jednak dua cz gwki znajduje si w panewce, co nieco zmniejsza moliwoci ruchowe. W efekcie jest to jeden z najbardziej ruchliwych staww, wyprzedza go tylko zwyky staw kulisty wolny. Przykady:staw biodrowystaw barkowy

  • Staw paski (articulatio planae) - rodzaj stawu, w ktrym powierzchnie stawowe s prawie paskie, rwne lub guzkowate, przewanie tej samej wielkoci. Ruchomo jest bardzo ograniczona, jednak ma due znaczenie, poniewa powoduje lepsze dopasowanie koci do podoa lub uchwyconego przedmiotu. Rozlunienie aparatu wizadowego i torebki stawowej minimalnie zwiksza zakres ruchw. Przykadami staww paskich s stawy koci nadgarstka czy stpu.

  • Temat: Krgosup. Czaszka. Mostek, ebra. Poczenia mostka i eber. Koci obrczy koczyny grnej i czci wolnej koczyny grnej. Koci obrczy koczyny dolnej i czci wolnej koczyny dolnej.

  • Krgosup jest zbudowany z 33-34 krgw. Mona je podzieli na krgi lece w czci szyjnej - 7, piersiowej 12, ldwiowej 5, krzyowej 5 i guzicznej 4-5. Krgosup peni funkcj ochronn w stosunku do rdzenia krgowego, jest szkieletem osiowym naszego ciaa, jest miejscem przyczepu mini grzbietu.W krgosupie wyrniamy nastpujce krzywizny:Lordoza szyjnaKyfoza piersiowaLordoza ldwiowaKyfoza krzyowa.

  • Krgi szyjneStandardowy krg szyjny. Na dole rozdwojony wyrostek poprzeczny. Duy otwr w rodku to otwr krgowy dla rdzenia krgowego - dwa mae otwory to otwory wyrostkw poprzecznych dla ttnicy krgowej. Pomidzy nimi jest trzon krguKrgi szyjne (ac. vertebrae cervicales) wystpuj w odcinku szyjnym krgosupa. U ssakw zasadniczo wystpuje 7 krgw, istniej jednake wyjtki od tej reguy. Leniwce trjpalczaste maj a 9 krgw szyjnych, za nieliczne inne ssaki - tylko 6. Krgi te s najmniejszymi ze wszystkich.

  • Charakterystyka Za wyjtkiem dwch pierwszych i ostatniego (sidmego) krgi szyjne maj podobn do siebie budow. Ich te jedynie dotyczy poniszy akapit. Posiadaj, podobnie jak krgi ldwiowe, trjktny otwr krgowy (foramen vertebrale), podczas gdy np. krgi piersiowe maj otwr owalny. Wyrostek kolczysty (processus spinosus) jest rozdwojony na kocu. Parzyste wyrostki poprzeczne (processus transversi) obejmuj otwr wyrostka poprzecznego (foramen transversarium) - przebiega w nim ttnica krgowa z yami oraz splotem nerwowym.

  • Krgi szyjne nietypowe Najbardziej nietypowe s dwa pierwsze oraz krgi odcinka szyjnego: dwigacz (atlas) oraz obrotnik (axis). Ten pierwszy nie ma trzonu i tworz go jedynie uki krgowe. Od strony czaszki dwigacz tworzy powierzchnie stawowe umoliwiajce potakujce ruchy gowy, natomiast z obrotnikiem tworzy poczenie umoliwiajce przeczce ruchy gowy. Nietypowy jest rwnie ostatni krg nazywany czasami krgiem wystajcym (ac. vertebra prominens) poniewa jest to pierwszy wyczuwalny krg na ludzkiej szyi. Ma masywniejszy wyrostek kolczysty bez rozdwojenia na kocu, a przez otwory wyrostkw poprzecznych nie przechodzi ttnica krgowa.

  • Dwigacz (ac. atlas) - krg szczytowy, pierwszy krg krgosupa krgowcw, poczwszy od pazw, zestawiajcy si z czaszk. Dwigacz podtrzymuje czaszk (nazwa wywodzi si od mitycznej postaci - Atlasa, ktry mia podtrzymywa niebo nad ziemi) oraz decyduje o jej ruchomoci.Krg szczytowy, ktry dwiga gow bezporednio, nie ma w swej budowie trzonu, zamiast ktrego jest uk przedni (ac. arcus anterior), oraz waciwego wyrostka kolczystego krgu, tylko may guzek tylny (ac. tuberculum posterius). Dwa uki krgu, przedni i tylny, poczone s w obrbie symetrycznych czci bocznych krgu (ac. massae laterales). Na stronie grnej czci bocznych znajduj si doki stawowe grne (ac. foveae articulares superiores) do poczenia z koci potyliczn czaszki, a na stronie dolnej doki stawowe dolne (ac. foveae articulares inferiores) do poczenia z krgiem obrotowym (ac. axis). Na tylnej powierzchni uku przedniego ley maa powierzchnia stawowa - doek zbowy (ac. fovea dentis), dla poczenia z zbem krgu obrotowego. Na powierzchni przedniej uku znajduje si may guzek przedni (ac. tuberculum anterius).

  • Ludzki dwigacz z anatomii Greya

  • Krg obrotowy, obrotnik (ac. axis) - drugi krg szyjny, posiada tzw. zb (dens) odchodzcy od trzonu ku grze, w ktrym obraca si pierwszy krg szyjny - dwigacz. Obrotnik posiada grube i silne blaszki, a jego otwr krgowy jest duy, lecz mniejszy ni dwigacza.Zb (dens) z punktu widzenia pochodzenia nie jest czci obrotnika, homologicznie stanowi on trzon wyej lecego krgu szczytowego- atlasa. Zrasta si on z obrotnikiem dopiero po narodzeniu dziecka. Wystaje on znacznie ponad obrotnik, wchodzc w otwr krgowy atlasa, a cilej w jego przedni cz. Zb ten posiada wierzchoek (apex dentis), ktry jest do tpy. Na nim z kolei wyrni mona 2 powierzchnie stawowe- przedni i tyln. Ta pierwsza (facies articularis anterior), czy si z tyln powierzchni stawow uku przedniego krgu szczytowego zwan dokiem zbowym (fovea dentis). Druga natomiast (facies articularis posterior) przylega do wizada poprzecznego krgu szczytowego. To wane wizado zabezpiecza zb obrotnika przed przesuniciem si w ty pod wpywem naciskw mechanicznych i zniszczeniem w ten sposb znajdujcych si w obrbie otworu krgowego atlasa struktur OUNu.

  • Wyrostek kolczysty (processus spinosus) dugi, rozdwojony (cecha ta czy go z takowymi wyrostkami wikszoci krgw szyjnych).Wyrostki stawowe grne nie wystpuj, istniej tylko powierzchnie stawowe grne (facies articulares superiores). S nieco wypuke i su do poczenia z atlasem, przy czym pozwalaj mu na bardzo swobodne ruchy w paszczynie horyzontalnej. W miar przechodzenia od rodka ku bokom nieznacznie si opuszczaj. Krzyuje j drugi nerw rdzeniowy.Wyrostki stawowe dolne (processus articulares inferiores) do poczenia z trzecim krgiem szyjnym przypominajce homologiczne wyrostki niszych krgw szyjnych.Pozostae krgi odcinka szyjnego rni si nieco rozmiarem i ksztatem - nisze s nieco wiksze - ale zawsze maj trzony i uki krgowe.

  • Krgi piersiowe - vertebrae thoracicae - 12 krgw nalecych do odcinka piersiowego krgosupa czowieka. Krgi odcinka piersiowego maj powierzchnie stawowe, ktrymi cz si z ebrami. Na wyrostkach poprzecznych maj tzw. doki ebrowe suce do poczenia z ebrami (dokadniej z guzkiem ebra znajdujcym si na jego tylnym kocu), doki stawowe znajduj si rwnie na krawdziach trzonw. Doki ebrowe ssiadujcych ze sob trzonw tworz poczenie stawowe z gwk ebra. Kolejn charakterystyczn cech krgu piersiowego jest dugi, nierozdwojony na kocu wyrostek kolczysty, ktry skierowany jest ku doowi, dziki czemu wyrostki kolejnych krgw nachodz na siebie dachwkowato.

  • Krgi ldwiowe - vertebrae lumbales - krgi w ldwiowym odcinku krgosupa. U czowieka jest ich 5, odznaczaj si bardzo masywn budow. cz si z koci krzyow na wysokoci poladkw. Krgi te maj due trzony o ksztacie nerkowatym. Wyrostki s nieco odgite do tyu. W miejsce wyrostkw poprzecznych wchodz wyrostki ebrowe. Wysokie i spaszczone wyrostki kolczyste zwrcone s ku tyowi. Otwr krgw ma ksztat trjkta.

  • Ko krzyowa - os sacrum powstaje przez zronicie 5 krgw krzyowych. Wyrniamy w niej powierzchnie grzbietow i miedniczn, podstaw oraz wierzchoek.Jest to ko ksztatu trjktnego, zbudowana z podstawy, dwch krawdzi bocznych oraz wierzchoka. Posiada rwnie 2 powierzchnie: brzuszn i grzbietow.na powierzchni brzusznej znajduj si kresy poprzeczne koci krzyowej, ktre wystpuj w miejscach zronicia si ssiednich krgw krzyowych.na powierzchni grzbietowej znajduje si 5 podunych grzbietw.Podstawa koci krzyowej jest odzwierciedleniem rzutu grnego krgu ldwiowego. Znajduje si tam powierzchnia stawowa trzonu. Do tyu od tej powierzchni znajduje si wejcie kanau krgowego nazywane kanaem krzyowym. Znajduj si tam te dwa wyrostki stawowe grne, u podstawy ktrych znajduj si zagbienia.Czci boczne koci krzyowej utworzone s ze zronitych wyrostkw poprzecznych i ebrowych. Na krawdziach bocznych czci grnej znajduj si po obu stronach koci 2 powierzchnie uchowate, ktre z analogicznymi powierzchniami na kociach biodrowych tworz staw krzyowo-biodrowy.

  • Czaszka wyrniamy w niej cz mzgow, ktrej funkcja to budowa puszki kostnej stanowicej ochron dla mzgu i cz twarzow czyli trzewn. Koci czci mzgowej czaszki:Ko potylicznauska potyliczna miejsce przyczepu mini, zamyka od tyu otwr wielki.Czci boczne na ich dolnej powierzchni znajduj si kykcie potyliczne czaszki, zamykaj od bokw otwr wielki.Cz podstawna zamyka otwr wielki od przodu.Ko klinowaTrzon ma dwie praw i lew zatoki klinowe, na grzbietowej powierzchni ley siodo tureckie miejsce dla przysadki mzgowej.Skrzyda wikszeSkrzyda mniejszeWyrostki skrzydowate.

  • Ko czoowauska czoowa.Cz nosowa nieparzysta.Dwie czci oczodoowe.Ko skroniowa x2Cz skalista wewntrz, ktrej ley aparat ucha wewntrznegoCz bbenkowa budujca ucho rodkowe i zewntrzneuska koci skroniowejWyrostek sutkowy koci skroniowej.

  • Ko ciemieniowa x2Koci trzewioczaszkiKo sitowaBlaszka sitowaBdnik sitowyBlaszka pionowa

  • Ko nosowa x2LemieszMaowina nosowa dolna x 2 Ko zowa x 2 Szczka x 2TrzonWyrostek jarzmowyWyrostek zbodoowyWyrostek podniebiennyWyrostek czoowyKo podniebienna x 2 Ko jarzmowa x 2 uchwaTrzonGa uchwy parzysta.Ko gnykowa

  • Poczenia koci czaszki:Chrzstkozrostychrzstkozrost skalisto- potylicznychrzstkozrost klinowo- potylicznyWizozrosty szwy czaszki np. klinowo-ciemieniowy, uskowy, nosowo-szczkowy.Stawy staw skroniowo-uchwowy. Moliwe ruchy w tym stawie to:Ruchy wysuwania uchwy i cofaniaRuchy mielenia czyli na bokiRuchy otwierania i zamykania ust czyli do dou i do gry

  • Koci klatki piersiowej

  • Mostek jest zaliczany pod wzgldem ksztatu do koci paskich. Zoony jest z trzech czci:Rkojeci mostkaTrzonu mostkaWyrostka mieczykowatego.Te trzy czci poczone s ze sob chrzstkozrostami dziki czemu jest on do pewnego stopnia elastyczny;Rkoje mostka na jej grnym brzegu porodkowo znajduje si wcicie szyjne, po jego bokach le symetrycznie wcicia dla pierwszego ebra. Czciowo na rkojeci i czciowo na trzonie ley wcicie powierzchnia stawowa dla drugiego ebra. Na trzonie le te wcicia i odpowiednie powierzchnie stawowe dla trzeciego do sidmego zebra

  • ebra s to spryste listewki czciowo kostne, a w czci zbudowane z tkanki chrzstnej. Ko ebrowa czyli ebro kostne ma dwa koce koniec tylny czyli krgosupowy i koniec przedni czyli mostkowy. Na kocu krgosupowym ebro ma gow z grzebieniem, szyjk i guzek. Trzon ebra czyli cz leca midzy oboma kocami ma powierzchni zewntrzn wypuk, lec bocznie i powierzchni wewntrzn, lec przyrodkowo. Koniec przedni koci ebrowej jest chropowaty i czy si z chrzstk ebrow.

  • Chrzstka ebrowa czyli ebro chrzstne zwiksza sprysto klatki piersiowej. Chrzstki eber 1-7 cz si bezporednio z mostkiem. Chrzstki eber 8,9,10 tworz uk ebrowy. Ostatnie dwa ebra ( 11, 12) nie cz si ani z ze sob , ani z innymi ebrami, zakoczone s krtkimi chrzstkami i le swobodnie zawieszone midzy miniami brzucha. Pierwszych 7 par eber nazywamy ebrami prawdziwymi. ebra od 8 do 12 nazywamy rzekomymi. Ostatnim 2 parom przysuguje oddzielna nazwa eber wolnych.

  • Poczenia eber i mostka.Dzielimy je na poczenia:eber z krgosupemeber z mostkiemeber kostnych z chrzstkamichrzstek ebrowych ze sobpoczenia poszczeglnych czci mostka ze sob

  • Ad. 1. Gowa ebra czy si z powierzchni stawow na trzonach ssiadujcych ze sob krgw a guzek ebra czy si z powierzchni stawow na dolnym z dwch krgw tworzcych powierzchni dla gwki. Poczenie to jest wzmocnione przez nastpujce wizada:wizado promieniste gowy ebrawizado rdstawowe gowy ebradla guzkw i wyrostkw poprzecznych:wizado ebrowo poprzecznegrnebocznewizado guzka ebra

  • Ad. 2. Poczenia eber z mostkiem:Zebro pierwsze ( jego chrzstka) zrasta si z mostkiem tworzc tym samym chrzstkozrost.Chrzstki eber 2-7 cz si z mostkiem stawowo. Stawy te wzmocnione s: wizadem promienistym mostkowo ebrowymwizadem rdstawowym mostkowo ebrowymAd. 3. Poczenia eber kostnych z chrzstnymi;Zebra kostne cz si cile z czciami chrzstnymi, tak, e atwiej jest o zamanie ebra kostnego ni rozerwanie tego poczenia. Jest to chrzstkozrost.

  • Ad. 4. Poczenia chrzstek ebrowych ze sob:Chrzstki eber 8,9,10 tworz obustronnie uki ebrowe czce je porednio z mostkiem. Oba uki(prawy i lewy) tworz kt podmostkowy. U pyknikw jest on >90*, u astenikw
  • Koczyna grna zoona jest z czci wolnej i obrczy koczyny grnej. Cz wolna zoona jest z nastpujcych czci:ramieniaprzedramieniarki, z ktrej z kolei wydzielamy:nadgarstekrdrczepalcekciukwskazicielrodkowyserdecznymay

  • W skad obrczy koczyny grnej wchodz parzyste koci :opatka obojczykObojczyk jest zaliczany do koci dugich. Ma trzon, koniec mostkowy i koniec barkowy. Trzon w czci przyrodkowej wygity jest do przodu a w bocznym odcinku do tyu. Trzon jest miejscem przyczepu wizade i mini. Na dolnej powierzchni przyczepia si wizado ebrowo obojczykowe czce obojczyk z pierwszym ebrem. Bardziej bocznie ley guzek stokowy i kresa czworoboczna, ktre s miejscem przyczepu wizada kruczo- obojczykowego. Wyrostek stokowy czci stokowej tego wizada, a kresa czworoboczna czci czworobocznej.Koniec mostkowy obojczyka zakoczony jest trjktn powierzchni stawow dla poczenia z wciciem obojczykowym na rkojeci mostka. Na kocu barkowym znajduje si powierzchnia stawowa dla poczenia z wyrostkiem barkowym opatki.

  • Lewy obojczyk - widok z gry Lewy obojczyk - widok z dou

  • opatka zaliczana jest do koci paskich. Ma dwie powierzchnie, trzy brzegi i trzy kty. Powierzchnia przednia, nazywana te ebrow ma rozlegy d podopatkowy, ktry zajmuje prawie cay jej wymiar. Jest to miejsce przyczepu minia podopatkowego. Na powierzchni grzbietowej le dwa doy:nadgrzebieniowyi podgrzebieniowyprzedzielone silnie wystajcym grzebieniem opatki. W obrbie tych dow przyczepiaj si odpowiednie minie nad i pod grzebieniowy.

  • Grzebie opatki rozpoczyna si przyrodkowo trjktem grzebienia opatki i koczy si bocznie wyrostkiem barkowym opatki.opatka ma trzy brzegi: przyrodkowy, grny i boczny i trzy kty grny, dolny i boczny, ktrego grn cz stanowi wyrostek kruczy opatki, a boczn cz wgbienie stawowe bdce panewk stawow stawu ramiennego. Powyej panewki ley maa struktura guzek nadpanewkowy opatki jest to miejsce przyczepu gowy dugiej minia dwugowego ramienia.Poniej panewki ley podobny guzek podpanewkowy opatki. Jest on miejscem przyczepu gowy dugiej minia trjgowego ramienia.

  • Cz wolna koczyny grnej.Szkielet ramienia tworzy pojedyncza ko ramienna. Jest to ko duga, ma trzon, koniec bliszy i koniec dalszy.Na kocu bliszym ma: gow, ktra jest gow w stawie ramiennym, szyjk anatomiczn czyli miejsce pomidzy powierzchni stawow gowy a guzkami koci ramiennej, do ktrego przyczepia si torebka stawowa szyjk chirurgiczn miejsce poza guzkami koci ramiennej, najwsze, w ktrym najczciej dochodzi do zama koci.Guzek mniejszy koci ramiennej pooony z przodu. Jest miejscem przyczepu kocowego nastpujcych mini: PodopatkowegoNajszerszego grzbietuObego wikszego

  • Guzek wikszy koci ramiennej pooony z boku. Na jego powierzchni kocz si minie:NadgrzebieniowyPodgrzebieniowyOby mniejszyPiersiowy wikszyTrzon ma:powierzchni przednio-boczn, na ktrej znajduje si guzowato naramienna miejsce przyczepu kocowego minia naramiennego.Powierzchni przednio-przyrodkow i powierzchni tyln, ktra jest przecita bruzd nerwu promieniowego biegnc od gry i strony przyrodkowej do dou i boku.

  • Na kocu dalszym ley kykie koci ramiennej utworzony po stronie promieniowej z gwki a po stronie okciowej z bloczka. Powyej bloczka na tylnej powierzchni koci ley d okciowy ( dla wyrostka okciowego koci okciowej). Z przodu nad bloczkiem ley d dziobiasty dla wyrostka dziobiastego koci okciowej. Nad gwk koci ramiennej z przodu ley d promieniowy dla obwodu stawowego gowy koci promieniowej.Po obydwu stronach kykcia le nadkykcie boczny i przyrodkowy, s one miejscami przyczepw mini przedramienia.

  • Koci budujce szkielet przedramienia to okciowa i promieniowa. Obydwie s zaliczane do koci dugich.Ko promieniowa ma trzon koniec bliszy i koniec dalszy. Na kocu bliszym tej koci leygowa z: obwodem stawowym na bocznej powierzchni dla poczenia z koci okciowdokiem stawowym na grnej powierzchni dla poczenia z gwk koci ramiennej.szyjkaguzowato dla przyczepu cigna minia dwugowego ramienia.Trzon jest trjgraniasty, ma trzy brzegi: przedni, tylny i midzykostny, do ktrego przyczepia si bona midzykostna czca ko promieniow z okciow. Ma te trzy powierzchnie: przedni tyln i boczn.Koniec dalszy ma dwie powierzchnie , z ktrych jedna dolna czy si z komi nadgarstka. Jest powierzchnia stawowa nadgarstkowa.Druga pooona przyrodkowo wcicie okciowe na koci promieniowej suy do poczenia z koci okciow. Bocznie na kocu dalszym ley wyrostek rylcowaty.

  • Ko okciowa jest zaliczana do koci dugich. Ma trzon koniec bliszy i dalszy. Na kocu bliszym ma :wyrostek okciowy skierowany do tyu i do gry ( w czasie wyprostowania stawu okciowego wchodzi do dou okciowego koci ramiennej)wyrostek dziobiasty pooony z przodu ( wchodzi do dou dziobiastego koci ramiennej przy penym zgiciu w stawie okciowym)Pomidzy nimi leywcicie bloczkowe dla poczenia bloczkiem koci ramiennejna bocznej powierzchni ley wcicie promieniowe dla poczenia z obwodem stawowym gowy koci promieniowej.

  • Trzon jest trjgraniasty: ma trzy powierzchnie: przedni, tyln i przyrodkow i trzy brzegi: przedni, tylny i midzykostny.Na kocu dalszym koci okciowej ley:gowa, ktra czy si poprzez krek stawowy z komi nadgarstka i ma na bocznej powierzchni obwd stawowy dla poczenia z wciciem okciowym na kocu dalszym koci promieniowej.wyrostek rylcowaty.

  • Koci rkiW skad rki wchodzi zwykle 27 koci. Odrniamy w niej trzy odcinki:nadgarstek rdrcze palce

  • Koci nadgarstka w liczbie 8 to:Szereg pierwszy ( bliszy):ko deczkowatako ksiycowatako trjgraniastako grochowataKoci szeregu drugiego ( dalszego) to:ko czworoboczna wikszako czworoboczna mniejszako gwkowatako haczykowata

  • Koci rdrczardrcze skada si z piciu koci, ktre oznaczamy liczbami rozpoczynajc od strony promieniowej. S to koci dugie. Kada ma trzon , koniec bliszy czyli podstaw i koniec dalszy czyli gow.

  • Koci palcw rkiNazywamy je paliczkami. Palce ( cztery od strony okciowej ) maj po trzy paliczki bliszy, rodkowy i dalszy za kciuk ma ich tylko dwa bliszy i dalszy. Paliczki zaliczamy do koci dugich. Maj trzon koniec bliszy czyli podstaw i koniec dalszy czyli gow.

  • Koczyna dolna zbudowana jest z czci wolnej, w skad ktrej wchodz:UdoPodudzieStopa, w ktrej wyrniamy:StprdstopiePalcePalce 2-5Paluch (1)I obrczy koczyny dolnej.

  • Obrcz jest zamknita w przeciwiestwie do obrczy koczyny grnej. Obrcz koczyny dolnej utworzona jest przez dwie koci miedniczne. Uzupeniona jest od tyu przez nienalec do obrczy ko krzyow, z przodu zamknita jest przez spojenie onowe. Ko miedniczna powstaa ze zronicia trzech koci:Koci biodrowejKoci onowejKoci kulszowej

  • Pierwsz z koci budujcych ko miedniczn jest ko biodrowa w obrbie, ktrej wyrniamy:Trzon, ktry buduje 1/3 grn panewki stawu biodrowego,Talerz koci biodrowej, ktry ma:Powierzchni poladkow i powierzchni krzyowo- biodrow, na ktrej ley d . Talerz jest na swoim grnym brzegu zgrubiay i tworzy grzebie koci biodrowej. Z przodu le na nim kolec biodrowy przedni dolny i kolec biodrowy przedni grny, a z tyu kolec biodrowy tylny dolny i kolec biodrowy tylny grny

  • Ko kulszowa ma :Trzon, ktry buduje 1/3 tylno doln panewki stawu biodrowego. Tworzy on wcicie kulszowe wiksze u gry i wcicie kulszowe mniejsze niej. Pomidzy nimi ley kolec kulszowy. Poniej wcicia dolnego ley guz kulszowy. Guz przechodzi w Ga koci kulszowej, ktra stanowi tylne ograniczenie otworu zasonionego i czy si z gazi doln koci onowej.

  • W koci onowej wyrniamy:Trzon, ktry tworzy 1/3 przednio doln panewki stawu biodrowegoGa grn, ktra wraz z Gazi doln zamyka od przodu otwr zasoniony. Obie gazie dolne cz si spojeniem onowym zamykajc od przodu miednic.

    Panewka stawu biodrowego ley na zewntrznej powierzchni koci miednicznej.

  • Rusztowanie uda czyli pierwszej czci wolnej koczyny dolnej stanowi ko udowa. Jest to ko duga. Ma trzon, koniec bliszy i koniec dalszy.Na kocu bliszym ma:gow w ksztacie kuli z dokiemszyjk, ktra czy si z trzonem pod ktem przecitnie wynoszcym okoo135*.na boczno- tylnej powierzchni ley krtarz wikszy koci udowej.za z tyu i przyrodkowo krtarz mniejszy koci udowejNa kocu dalszym le:Kykie przyrodkowy z nadkykciem przyrodkowymI kykie boczny z nadkykciem bocznymPrzedzielone s bruzd midzykykciow, zakoczona od tyu kres midzy kykciow, nad ktr ley z tyu powierzchnia podkolanowa. Do przodu bruzda midzykykciowa przechodzi w powierzchni rzepkow dla poczenia z rzepk.Rzepka jest maa pask koci ograniczajc od przodu staw kolanowy.

  • Koci goleni:Szkielet kostny goleni stanowi ko piszczelowa i ko strzakowa.Ko piszczelowa jest koci dug, ma trzon, koniec bliszy i koniec dalszy.Na rozbudowanym kocu bliszym na jego powierzchni grnej le dwie, wklse powierzchnie stawowe. S one pooone na kykciach bocznym i przyrodkowym koci piszczelowej i su do stawowego poczenia z kykciami koci udowej. Na kocu dalszym ley :wcicie strzakowe i kostka przyrodkowa.Na trzonie koci piszczelowej wyrniamy trzy powierzchnie: przyrodkow, tyln i boczn i trzy brzegi: przedni ostry atwo mona uszkodzi skr w trakcie urazu o jego krawd, brzeg przyrodkowy i boczny.Ko strzakowa jest cienka delikatn koci zaliczan do koci dugich.Trzon strzaki jest trjgraniasty, ma trzy powierzchnie przyrodkow, boczna i tyln, oraz trzy brzegi - przedni, tylny i midzykostny.Na kocu bliszym ley :gowa strzaki zakoczona wierzchokiem.szyjka strzakiNa kocu dalszym ley :kostka boczna.

  • Stopa zbudowana jest z nastpujcych czci:Stp, w skad ktrego wchodz:Ko skokowaKo pitowaKo szeciennaKo dkowataKo klinowata przyrodkowaKo klinowata poredniaKo klinowata boczna

  • rdstopie skada si z piciu koci, ktre oznaczamy liczbami rozpoczynajc od strony przyrodkowej. S to koci dugie. Kada ma trzon , koniec bliszy czyli podstaw i koniec dalszy czyli gow.Koci palcw stopyNazywamy je paliczkami. Palce ( cztery od strony bocznej ) maj po trzy paliczki bliszy, rodkowy i dalszy za paluch ma ich tylko dwa bliszy i dalszy. Paliczki zaliczamy do koci dugich. Maj trzon koniec bliszy czyli podstaw i koniec dalszy czyli gow.