uzgoji zivotinja

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of uzgoji zivotinja

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    1/79

    METODE UZGOJA

    Prof.dr.sc. V.Sui

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    2/79

    UZGOJNO - SELEKCIJSKI RAD

    (OPLEMENJIVANJE)

    CILJ OPLEMENJIVANJA ( intenzitet proizvodnjestone hrane, trite, socioloko - gospodarski uvjeti,tradicija, prikladna metoda selekcije i reprodukcije )

    UZGOJNA METODA (uzgoj u istoj krvi, krianje)

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    3/79

    UZGOJNO - SELEKCIJKI RAD U POPULACIJAMA IVOTINJA

    CILJ REZULTAT

    POVEANA UZGOJNAVRIJEDNOST

    POTOMSTVO KOJENADMAUJE RODITELJE

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    4/79

    METODE UZGOJA

    A) uzgoj ivotinja u istoj krvi

    B) krianje

    C) bastardiranje

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    5/79

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    6/79

    B) KRIB) KRIANJEANJE

    KOMBINACIJASKO

    KRIANJE

    MELIORACIJSKO

    KRIANJE

    UPORABNO ILIINDUSTRIJSKO

    KRIANJEPOVRATNOKRIANJE

    JEDNOKRATNO

    IZMJENINO

    ROTACIJSKO

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    7/79

    PODRIJETLO JEDINKE I UDIO GENA PREDAKA

    Generacija predaka 1. 2. 3. 4. 5.

    baka prabaka praprabaka prapraprabaka25% 12,5% 6,25% 3,12%

    MAJKA

    50%djed25%

    J E D I N K A

    100 % baka

    25%OTAC

    50%

    djed pradjed prapradjed praprapradjed25% 12,5% 6,25% 2,12%

    Srednji udio gena

    svakog pretka1/2 1/4 1/8 1/16 1/32

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    8/79

    u organizama s biseksualnim razmnoavanjem svaka jedinka

    ima:2 roditelja,

    4 djeda i bake,

    8 pradjedova i prabaka,16 prapradjedova i praprabaka,32 muka i enska pretka u 5. generaciji ....................

    P = 2g

    P - broj predakag - broj generacija unazad

    ( 25 = 32)

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    9/79

    JEDINKA je zbroj gena koji se u odreenim proporcionalnimodnosima nasljeuju od predaka. Ti geni su razliitiu pogledu ekspresije i fenotipskog oitovanja.

    KOD UZGOJA U SRODSTVU proporcije gena s kojimasudjeluju preci je ista, ali je u ukupnoj zastupljenostipovean broj istovrsnih gena. Roditelji i potomstvo

    imaju puno vie zajednikih gena - poveana jeHOMOZIGOTNOST.

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    10/79

    UZGOJ U ISTOJ KRVI ( PASMINI)

    razmnoavanje ivotinja iste pasmine s ciljem

    dobivanja potomstva sa ustaljenim i slinimgenotipskim odnosno fenotipskimkarakteristikama

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    11/79

    OBLICI UZGOJA IVOTINJA U ISTOJ

    KRVI

    uzgoj ivotinja koje nisu u srodstvu

    uzgoj ivotinja u srodstvu

    linijski uzgoj

    osvjeavanje krvi

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    12/79

    UZGOJ IVOTINJA U ISTOJ KRVI

    KOJE NISU U SRODSTVU

    parenje ivotinja iste pasmine

    ivotinje nisu u srodstvu

    postojano nasljeivanje genetski ustaljenih odlika

    statina metoda ???

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    13/79

    OSVJEAVANJE KRVI

    varijanta uzgoja u istoj krvi

    provodi se kada u gojidbi neke pasmine doe donazadovanja morfolokih i fiziolokih svojstava

    (zbog dugog i jednostranog iskoritavanjarasplodnih ivotinja, nestruno provoenog uzgojau srodstvu)

    popravljanje manjeg broja svojstava unutar

    pasmine, soja ili linije

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    14/79

    Postupak osvjeavanja krvi:

    1. odabir rasplodnjaka

    2. vremensko trajanje osvjeavanja krvi

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    15/79

    UZGOJ U SRODSTVU

    isti predak nalazi se u rodovnici s oeve i majinestrane

    prema intenzitetu postoji: iri uzgoj u srodstvu

    umjereni uzgoj u srodstvu uski uzgoj u srodstvu

    najue rodbinsko parenje (incest)

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    16/79

    UZGOJ U SRODSTVU

    svrha: poveanje homozigotnosti

    uoavanje recesivnih (negativnih) svojstava

    genetska purifikacija (ienje)

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    17/79

    UZGOJ U SRODSTVU

    LINIJSKI UZGOJ = umjereni uzgoj u srodstvukojim provodimo takav plan parenja da se stalno urodovnici ponavlja koritenje istog rasplodnjaka,

    ali u udaljenim generacijama

    IZRAUNAVANJE KOEFICIJENTA

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    18/79

    IZRAUNAVANJE KOEFICIJENTAUZGOJA U SRODSTVU

    A) niti jedan zajedniki predak nije uzgojen u srodstvu

    FX = (1/2)n + n + 1

    B) neki od zajednikih predaka uzgojen je u srodstvu

    FX = (1/2)n + n + 1 x (1 + Fa)

    Fx = koeficijent uzgoja u srodstvu ivotinje x

    n = broj generacija izmeu ivotinje x i zajednikog pretka s

    oeve stranen= broj generacija izmeu ivotinje x i zajednikog pretka smajine strane

    Fa = koeficijent uzgoja u srodstvu zajednikog pretka

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    19/79

    Primjer izraunavanja koeficijenta u srodstvu:

    AC

    X

    D

    Bizraunavanje:

    (1/2)1+1+1 = (1/2)3 = 0,125

    (1/2)1+1+1 = (1/2)3 = 0,125

    = 0,250

    A

    B

    11B

    11A

    nnzajednikipreci

    Fx = 25%

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    20/79

    IZRAUNAVANJE RODBINSKOG

    KOEFICIJENTA

    RXY = (1/2)n + n

    RXY= rodbinski koeficijent izmeu dvije ivotinje, x i y

    n = broj generacija izmeu ivotinje x i zajednikog pretkan= broj generacija izmeu ivotinje y i zajednikog pretka

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    21/79

    Primjer izraunavanje rodbinskog koeficijenta:

    rodbinski odnos izmeu oca (O) i sina (S) iznosi 0,5

    sin otac = 1 generacija .. n = 1

    otac otac = 0 generacija . n = 0

    RSO = (1/2)1+0 = 0,5

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    22/79

    LINIJSKI UZGOJ

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    23/79

    LINIJA

    potomstvo nekog istaknutog pretka (najeerasplodnjaka) tijekom niza generacija

    potomstvo jedne linije karakteriziraju zajednikapoeljna svojstva

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    24/79

    LINIJSKI UZGOJ

    omoguuje odravanje neophodne razine genetske

    varijabilnosti u stadima visoke proizvodnje

    dovodi do smanjenja heterozigotnosti, a poveanjahomozigotnosti

    omoguuje irenje poeljnih gena jednog ili vierasplodnjaka i daljnje odravanje tih gena u

    potomstvu

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    25/79

    SPECIFINOST LINIJSKOG UZGOJA

    tei odrati visoku razinu slinosti s rodonaelnikom

    uz relativno nisku razinu uzgoja u srodstvu

    ouvanje gena nekog istaknutog pretka za razliku

    uzgoja u srodstvu gdje je u program reprodukcijeukljueno vie rodbinskih parenja

    to je oblik uzgoja u srodstvu kod koje se nastojikoncentrirati nasljedne karakteristike jednog pretka u

    odabranim ivotinjama, stadu ili populaciji

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    26/79

    51

    6

    S 52 Fx = 0,125

    Rx5 = 0,47

    7X

    D

    4

    53

    8

    5

    9

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    27/79

    51

    6

    S

    1314

    Fx = 0,031

    Rx5 = 0,06

    15X

    D

    16

    53

    7

    17

    18

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    28/79

    KADA LINIJSKI UZGAJATI ?

    uistokrvnoj populaciji visoke genetske vrijednosti

    nakon to se identificira i provjeri neka jedinka

    izuzetne kvalitete koja moe biti zaetnik linije

    nakon smrti istaknute jedinke (koncentracija genapreko potomaka)

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    29/79

    NASTANAK LINIJE

    odabir zaetnika linije

    selekcija

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    30/79

    ZAETNIK (OSNIVA) LINIJE

    na osnovi proizvodne evidencije biraju sekandidati iz klase elita

    progeni test

    izbor glavnih karakteristika linije

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    31/79

    ODABIR PLOTKINJA ZA IZGRADNJULINIJE

    50-100 elitnih enskih ivotinja

    meusobna ujednaenost i slinost s karakteristikamaosnivaa linije

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    32/79

    BROJ LINIJA ?

    ovisi o veliini populacije i cilju proizvodnje

    unutar svake linije stroga selekcija

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    33/79

    PRIMJENA LINIJSKOG UZGOJA

    meulinijsko krianje (heterozis)

    specijalizirane linije s dobro izraenimproizvodnim svojstvima meusobno se pare prema

    odreenom planu za dobivanje jedinkikombiniranih svojstava

    uspjeh provoenja ovisi o strunosti uzgajatelja

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    34/79

    UZGOJ IVOTINJA KRIANJEM

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    35/79

    B) KRIANJE

    plansko parenje ivotinja razliitih pasmina

    (parenje jedinki iste pasmine i krianaca;

    meusobno parenje krianaca)

    eli se poveati heterozigotnost

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    36/79

    KRIANCI - heterozigotnost

    za razliku ivotinja uzgojenih u srodstvu, svojstavaprenose na potomstvo s manjom postojanou

    ( AABBCCDD AaBbCcDd )

    na temelju heterozigotnosti, pri krianju se javljahibridni vigor - heterozis

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    37/79

    HETEROZIS (HIBRIDNA KREPOST, VIGOR)

    poveana ilost potomstva u odnosu na roditelje

    koji nisu u srodstvu vea sposobnost za ivot

    bri rast

    vea izdrljivost

    vea proizvodnja mlijeka

    vea plodnost

  • 7/22/2019 uzgoji zivotinja

    38/79

    GENETSKA OSNOVA HETEROZISA

    heterozigotnost krianaca utjee na vei fizioloki

    stimulans za rast, razvoj, vitalnost i sl.

    heterozis je temeljen na neaditivnim uincimagena koji ukljuuju:

    - dominantnost

    - superdominantnost- epistatinost

  • 7/22/2019 uzgoji