of 67 /67
DEFINISI FONOLOGI -Fonetik dan fonemik -Bunyi bahasa -Bunyi bukan bahasa. PENSYARAH : HAJI YUSSOFF BIN SAID JABATAN PENGAJIAN MELAYU

Fonetif Dan Fonologi

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONOLOGI-Fonetik dan

fonemik-Bunyi bahasa-Bunyi bukan

bahasa.PENSYARAH :

HAJI YUSSOFF BIN SAIDJABATAN PENGAJIAN MELAYU

Page 2: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONOLOGIDEFINISI FONOLOGI

Fonologi ialah bidang yang menyelidikiFonologi ialah bidang yang menyelidiki

bunyi bahasa hanya menurut segibunyi bahasa hanya menurut segi

fungsionalnya sahaja. fungsionalnya sahaja.

Sumber : Pengantar Linguistik , Prof. Dr J.W.M. Sumber : Pengantar Linguistik , Prof. Dr J.W.M. Verhaar, Gadjah Mada Universiti Press, Yogyakarta, Verhaar, Gadjah Mada Universiti Press, Yogyakarta,

1988.1988.

Page 3: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONOLOGIDEFINISI FONOLOGI

Fonologi ialah cabang ilmu bahasa yangFonologi ialah cabang ilmu bahasa yangmengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasamengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasadan fungsinya dalam sistem bahasadan fungsinya dalam sistem bahasatersebut. Bunyi bahasa disusun dengan tersebut. Bunyi bahasa disusun dengan

sistemsistemdan bidang fonologi bertujuan untukdan bidang fonologi bertujuan untukmenganalisis sistem ini. menganalisis sistem ini.

Sumber : Teks Bahasa Melayu STPM, Nik Safiah Karim Sumber : Teks Bahasa Melayu STPM, Nik Safiah Karim & Wan Malini Ahmad, Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd, & Wan Malini Ahmad, Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd,

Shah Alam ,2006.Shah Alam ,2006.

Page 4: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONOLOGIDEFINISI FONOLOGI

Fonologi ( Fonologi ( filoloji @ ilmu bunyifiloloji @ ilmu bunyi ) ialah studi ) ialah studi

tentang bahasa dalam hubungannya dengan tentang bahasa dalam hubungannya dengan

kegiatan – kegiatan kebudayaan yang lain di kegiatan – kegiatan kebudayaan yang lain di

luar kegiatan berbahasa itu sendiri, yaitu luar kegiatan berbahasa itu sendiri, yaitu

finomena bahasa yang “finomena bahasa yang “extra linguisticextra linguistic”. ”.

Sumber : Bahasa dan Ilmubahasa dan Finoloji, Sumber : Bahasa dan Ilmubahasa dan Finoloji, Samsuri, DBP, KL, 1972.Samsuri, DBP, KL, 1972.

Page 5: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONETIKDEFINISI FONETIK

Fonetik ialah bidang bidang yang Fonetik ialah bidang bidang yang mengkaji bunyi – bunyi yang mengkaji bunyi – bunyi yang dihasilkan oleh manusia dan dihasilkan oleh manusia dan

memberi lambang kepada bunyi memberi lambang kepada bunyi tersebut. tersebut.

Sumber : Teks Bahasa Melayu STPM, Sumber : Teks Bahasa Melayu STPM, Nik Safiah Karim & Wan Malini Ahmad, Nik Safiah Karim & Wan Malini Ahmad,

Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd, Shah Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd, Shah Alam ,2006.Alam ,2006.

Page 6: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONETIKDEFINISI FONETIK

Fonetik ialah kajian mengenai bunyi – Fonetik ialah kajian mengenai bunyi – bunyi bahasa yang dihasilkan oleh bunyi bahasa yang dihasilkan oleh

manusia. Bunyi bahasa adalah bunyi manusia. Bunyi bahasa adalah bunyi – bunyi yang digunakan dalam – bunyi yang digunakan dalam bahasa untuk berkomunikasi. bahasa untuk berkomunikasi.

Sumber : Fonetik Dan Fonologi : Siri P & P Sumber : Fonetik Dan Fonologi : Siri P & P Bahasa Melayu , Prof. Emeritus Dr. Abdullah Bahasa Melayu , Prof. Emeritus Dr. Abdullah

Hassan.Hassan.

Page 7: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONETIKDEFINISI FONETIK

Fonetik atau ilmu bunyi menyelidiki bunyiFonetik atau ilmu bunyi menyelidiki bunyi

sebagaimana terdapat dalam parole atausebagaimana terdapat dalam parole atau

sebagaimana terdapat di dalamnya tanpasebagaimana terdapat di dalamnya tanpa

memperhatikan segi fungsionalnya. memperhatikan segi fungsionalnya.

Sumber : Pengantar Linguistik , Prof. Dr Sumber : Pengantar Linguistik , Prof. Dr J.W.M. Verhaar, Gadjah Mada Universiti J.W.M. Verhaar, Gadjah Mada Universiti

Press, Yogyakarta, 1988.Press, Yogyakarta, 1988.

Page 8: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONETIKDEFINISI FONETIK

Fonetik adalah satu ilmu bersifat Fonetik adalah satu ilmu bersifat historis; ia menganalisis peristiwa historis; ia menganalisis peristiwa

dan perubahan, serta bergerak dan perubahan, serta bergerak melalui masa. Fonetik seharusnya melalui masa. Fonetik seharusnya

merujuk, dan seharusnya terus merujuk, dan seharusnya terus merujuk kepada kajian evolusi bunyi. merujuk kepada kajian evolusi bunyi.

Sumber : Pengantar Linguistik Umum, Sumber : Pengantar Linguistik Umum, Ferdinand de Sausure, DBP.Ferdinand de Sausure, DBP.

Page 9: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONETIKDEFINISI FONETIK

Fonetik mengkaji bunyi bahasa : Fonetik mengkaji bunyi bahasa : Dari segi Dari segi

cara pengeluarannya, daerah cara pengeluarannya, daerah

pengeluarannya dan sifat fizikalnya. pengeluarannya dan sifat fizikalnya.

Sumber : Dr. Awang Had Salleh Sumber : Dr. Awang Had Salleh ( Nov 1958 : 536 – 540 )( Nov 1958 : 536 – 540 )

Page 10: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONEMIKDEFINISI FONEMIK

Fonemik ialah cabang fonologi yangFonemik ialah cabang fonologi yang

menitikberatkan analisis sistem bunyi menitikberatkan analisis sistem bunyi sesuatu sesuatu

bahasa secara sinkronik, khususnya untuk bahasa secara sinkronik, khususnya untuk

mengenal pasti fonem – fonem dalam bahasa mengenal pasti fonem – fonem dalam bahasa

tersebut dan menghasilkan sistem tulisan. tersebut dan menghasilkan sistem tulisan.

Sumber : Pengantar Linguistik Umum, Ferdinand Sumber : Pengantar Linguistik Umum, Ferdinand de Sausure, DBP, KL, 1993.de Sausure, DBP, KL, 1993.

Page 11: Fonetif Dan Fonologi

DEFINISI FONEMIKDEFINISI FONEMIK

Fonemik mengkaji bunyi – bunyi yang Fonemik mengkaji bunyi – bunyi yang

penting dalam sesuatu bahasa. Bunyi penting dalam sesuatu bahasa. Bunyi itu itu

penting kerana ia mempunyai fungsi penting kerana ia mempunyai fungsi atau ciri pembeza. atau ciri pembeza.

Sumber : Dr. Awang Had Salleh Sumber : Dr. Awang Had Salleh ( Nov 1958 : 536 – 540 )( Nov 1958 : 536 – 540 )

Page 12: Fonetif Dan Fonologi

FONEM / FONEMIKFONEM / FONEMIK

Fonem adalah unit penggalan bahasa yang terkecil Fonem adalah unit penggalan bahasa yang terkecil yang dapat membezakan makna. Banyak bunyi boleh yang dapat membezakan makna. Banyak bunyi boleh diujarkan oleh alat artikulasi dan digolongkan kepada diujarkan oleh alat artikulasi dan digolongkan kepada beberapa bunyi yang penting sahaja.beberapa bunyi yang penting sahaja.

Bunyi – bunyi yang tergolong ke dalam keluarga yang Bunyi – bunyi yang tergolong ke dalam keluarga yang sama dikenali sebagai fonem. Setiap fonem itu sama dikenali sebagai fonem. Setiap fonem itu mempunyai anggota – anggota yang terdiri daripada mempunyai anggota – anggota yang terdiri daripada fon – fon yang mempunyai ciri – ciri fonetik yang sama.fon – fon yang mempunyai ciri – ciri fonetik yang sama.

Setiap fon yang menjadi anggota fonem itu dipakai Setiap fon yang menjadi anggota fonem itu dipakai dalam lingkungannya sendiri.dalam lingkungannya sendiri.

Page 13: Fonetif Dan Fonologi

Fonem Segmental Bahasa MelayuFonem Segmental Bahasa Melayu

Sebanyak 36 fonem dalam bahasa Melayu, iaitu 27 fonem Sebanyak 36 fonem dalam bahasa Melayu, iaitu 27 fonem asli dan 9 fonem pinjaman (kesemuanya geseran). Daripada asli dan 9 fonem pinjaman (kesemuanya geseran). Daripada jumlah fonem asli ini, terdapat 6 fonem vokal, 18 fonem jumlah fonem asli ini, terdapat 6 fonem vokal, 18 fonem konsonan dan 3 fonem diftong.konsonan dan 3 fonem diftong.

Fonem VokalFonem Vokal

Bunyi vokal bahasa Melayu terbahagi kepada tiga, iaitu Bunyi vokal bahasa Melayu terbahagi kepada tiga, iaitu vokal hadapan, vokal tengah dan vokal belakang.vokal hadapan, vokal tengah dan vokal belakang.

Contoh vokal:Contoh vokal:i) Vokal [i]i) Vokal [i]

AwalAwal TengahTengah Akhir Akhir

[ibu][ibu] [pita][pita] [kiri][kiri][ipar][ipar] [tidur][tidur] [jari][jari]

Page 14: Fonetif Dan Fonologi

ii) Vokal [e]ii) Vokal [e]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[ekor][ekor] [merah][merah] [tauge][tauge][ekar][ekar] [keko ][keko ] [tauke][tauke]

iii) Vokal [a]iii) Vokal [a]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[alur][alur] [mata][mata] [sama][sama][aku][aku] [baju][baju] [siapa][siapa]

iv) Vokal [iv) Vokal [әә]]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[[әәmpat]mpat] [t[tәәpat]pat] - -[[әәmamakk]] [g[gәәrarakk]] - -

Page 15: Fonetif Dan Fonologi

v)Vokal [u]v)Vokal [u]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[ubat][ubat] [sudu][sudu] [buku][buku][ulat][ulat] [pukat][pukat] [biru][biru]

vi) Vokal [o]vi) Vokal [o]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[otot][otot] [tokoh][tokoh] [koko][koko][obor][obor] [kota][kota] [pidato][pidato]

Page 16: Fonetif Dan Fonologi

Fonem KonsonanFonem Konsonan

Bunyi – bunyi konsonan dalam bahasa Melayu boleh dibahagikan Bunyi – bunyi konsonan dalam bahasa Melayu boleh dibahagikan kepada dua jenis, iaitu:kepada dua jenis, iaitu:

i) konsonan asli yang berasal daripada bahasa Melayu.i) konsonan asli yang berasal daripada bahasa Melayu.ii)konsonan pinjaman yang dipinjam daripada bahasa - ii)konsonan pinjaman yang dipinjam daripada bahasa - bahasa asing. bahasa asing.

i)i)Konsonan Asli bahasa MelayuKonsonan Asli bahasa Melayu

Konsonan asli bahasa Melayu terdiri daripada 18 konsonan yang Konsonan asli bahasa Melayu terdiri daripada 18 konsonan yang memang sedia ada dalam sistem bunyi bahasa Melayu.memang sedia ada dalam sistem bunyi bahasa Melayu.

Berdasarkan cara pengeluaran dan daerah – daerah artikulasi, Berdasarkan cara pengeluaran dan daerah – daerah artikulasi, konsonan – konsonan asli bahasa dapat dibahagikan kepada konsonan – konsonan asli bahasa dapat dibahagikan kepada tujuh jenis, iaitu:tujuh jenis, iaitu:

*Letupan atau plosif*Letupan atau plosif*Letusan atau afrikat*Letusan atau afrikat

Page 17: Fonetif Dan Fonologi

*Geseran atau frikatif*Geseran atau frikatif*Getaran atau tril*Getaran atau tril*Sisian atau lateral*Sisian atau lateral*Sengau atau nasal*Sengau atau nasal*Separuh vokal*Separuh vokal

Konsonan LetupanKonsonan LetupanBunyi – bunyi konsonan letupan dapat dibahagikan kepada empatBunyi – bunyi konsonan letupan dapat dibahagikan kepada empatjenis, iaitujenis, iaitu

a)Konsonan letupan dua bibir :a)Konsonan letupan dua bibir :

i)Letupan dua bibir tak bersuara [p]i)Letupan dua bibir tak bersuara [p]

Awal Tengah Akhir Awal Tengah Akhir [[ppapan]apan] [ba[bappa]a] [gela[gelap]p][[ppaku]aku] [jum[jumppa]a] [redu[redup]p]

Page 18: Fonetif Dan Fonologi

ii) Letupan dua bibir tak bersuara [b]:ii) Letupan dua bibir tak bersuara [b]:

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[bawa][bawa] [tabah][tabah] [azab][azab][bakul][bakul] [ubat][ubat] [darab][darab]

b) Konsonan Letupan Gusi:b) Konsonan Letupan Gusi:

i) Letupan gusi tak bersuara [t]:i) Letupan gusi tak bersuara [t]:

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[tali][tali] [hitam][hitam] [sakit][sakit][takut][takut] [k tat][k tat] [tamat][tamat]

Page 19: Fonetif Dan Fonologi

ii) Letupan gusi bersuara [d]ii) Letupan gusi bersuara [d]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[duga][duga] [cadar][cadar] [tekad][tekad][data][data] [buda ][buda ] [jasad][jasad]

c) Konsonan Letupan Lelangit Lembutc) Konsonan Letupan Lelangit Lembut

i)i) Letupan lelangit lembut tak bersuara [k]Letupan lelangit lembut tak bersuara [k]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[kurus][kurus] [pakat][pakat] [kritik][kritik][kami][kami] [bakar][bakar] [politik][politik]

Page 20: Fonetif Dan Fonologi

ii) Letupan lelangit lembut bersuara [g]ii) Letupan lelangit lembut bersuara [g]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[gatal][gatal] [segak][segak] [dialog][dialog][gulai][gulai] [tagih][tagih] [beg][beg]

d) Konsonan Letupan Glotisd) Konsonan Letupan Glotis

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[kaka ][kaka ] [gaga ][gaga ] [adi ][adi ][sa at][sa at] [p ti ][p ti ] [r ta ][r ta ]

Page 21: Fonetif Dan Fonologi

Konsonan GeseranKonsonan Geseran

a)a) Konsonan Geseran Gusi [s]Konsonan Geseran Gusi [s]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[suka][suka] [rasa][rasa] [bebas][bebas][satu][satu] [jasa][jasa] [atas][atas]

b) Konsonan Geseran Glotis [h]b) Konsonan Geseran Glotis [h]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[hakis][hakis] [mahal][mahal] [titah][titah][halia][halia] [jahat][jahat] [tanah][tanah]

Page 22: Fonetif Dan Fonologi

Konsonan Getaran Gusi Bersuara [r]Konsonan Getaran Gusi Bersuara [r]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[rumah][rumah] [marah][marah] [lapar][lapar][rambut][rambut] [kurau][kurau] [pagar][pagar]

Konsonan Sisian Gusi Bersuara [l]Konsonan Sisian Gusi Bersuara [l]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[lancar][lancar] [hala][hala] [kapal][kapal][lali][lali] [kulat][kulat] [pukal][pukal]

Page 23: Fonetif Dan Fonologi

Konsonan SengauKonsonan Sengau

a)a) Sengau dua bibir bersuara [m]Sengau dua bibir bersuara [m]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[makan][makan] [lama][lama] [siram][siram][mula][mula] [semut][semut] [talam][talam]

b) Sengau Gusi Bersuara [n]b) Sengau Gusi Bersuara [n]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[nasi][nasi] [benih][benih] [depan][depan][nanas][nanas] [kena][kena] [tahan][tahan]

Page 24: Fonetif Dan Fonologi

Konsonan Separuh VokalKonsonan Separuh Vokal

a)a) Konsonan separuh vokal dua bibir [w]Konsonan separuh vokal dua bibir [w]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[wujud][wujud] [kawal][kawal] [takraw][takraw][wajib][wajib] [mawar][mawar]

b) Konsonan separuh vokal lelangit keras [y]b) Konsonan separuh vokal lelangit keras [y]

AwalAwal TengahTengah AkhirAkhir

[yuran][yuran] [bayar][bayar] - -[yakin][yakin] [bayam][bayam] - -

Page 25: Fonetif Dan Fonologi

ii) ii) Konsonan Pinjaman Dalam Bahasa MelayuKonsonan Pinjaman Dalam Bahasa Melayu

Dalam bahasa Melayu, terdapat beberapa konsonan yang Dalam bahasa Melayu, terdapat beberapa konsonan yang dipinjam daripada bahasa asing seperti bahasa Arab, dipinjam daripada bahasa asing seperti bahasa Arab, Sanskrit dan Inggeris. Sanskrit dan Inggeris.

Contoh :Contoh :

a)a) Konsonan Geseran Bibir Gigi Tak bersuara [f]Konsonan Geseran Bibir Gigi Tak bersuara [f]

[fajar][fajar] [lafaz][lafaz] [arif][arif][fasih][fasih] [hafaz][hafaz] [saf][saf]

b) Konsonan Geseran Bibir Gigi Bersuara [v]b) Konsonan Geseran Bibir Gigi Bersuara [v]

[variasi][variasi] [novel][novel][van][van] [aktiviti] [aktiviti]

Page 26: Fonetif Dan Fonologi

c) Konsonan Geseran Gusi lelangit Keras Tak Bersuara [ ]c) Konsonan Geseran Gusi lelangit Keras Tak Bersuara [ ]

Contoh perkataan:Contoh perkataan:

[ arikat][ arikat] [ma arakat][ma arakat][ arat][ arat] [mu kil][mu kil]

d) Konsonan Geseran Lelangit Lembut Tak Bersuara [x]d) Konsonan Geseran Lelangit Lembut Tak Bersuara [x]

Contoh perkataan:Contoh perkataan:

[xatam][xatam] [baxil][baxil][xianat][xianat] [tarix][tarix]

Page 27: Fonetif Dan Fonologi

Fonem DiftongFonem Diftong

Terdapat tiga diftong dalam bahasa Melayu:Terdapat tiga diftong dalam bahasa Melayu:

i) Contoh [ai]:i) Contoh [ai]:[hairan][hairan] [badai][badai][pandai][pandai] [syaitan][syaitan]

ii) Contoh [au]:ii) Contoh [au]:

[aurat][aurat] [pulau][pulau][daulat][daulat] [lampau][lampau]

iii) Contoh [oi]:iii) Contoh [oi]:

[sepoi][sepoi] [sekoi][sekoi][amboi][amboi] [boikot][boikot]

Page 28: Fonetif Dan Fonologi

RUMUSANRUMUSAN

Fonem adalah unit penggalan bahasa yang Fonem adalah unit penggalan bahasa yang terkecil yang dapat terkecil yang dapat membezakan makna.membezakan makna.

Fonem segmental bahasa Melayu terdiri Fonem segmental bahasa Melayu terdiri daripada vokal, konsonan dan diftong.daripada vokal, konsonan dan diftong.

Vokal bahasa Melayu terbahagi kepada Vokal bahasa Melayu terbahagi kepada vokal hadapan, vokal tengah, dan vokal vokal hadapan, vokal tengah, dan vokal belakang.belakang.

Page 29: Fonetif Dan Fonologi

Konsonan bahasa Melayu terdiri Konsonan bahasa Melayu terdiri daripada konsonan asli dan konsonan daripada konsonan asli dan konsonan pinjaman. Konsonan bahasa Melayu pinjaman. Konsonan bahasa Melayu terbahagi kepada jenis – jenis letupan, terbahagi kepada jenis – jenis letupan, letusan, geseran, getaran, sisian, sengau, letusan, geseran, getaran, sisian, sengau, dan separuh vokal.dan separuh vokal.

Diftong adalah rentetan dua vokal yang Diftong adalah rentetan dua vokal yang dihasilkan dengan satu hembusan nafas dihasilkan dengan satu hembusan nafas sahaja dan mempunyai satu puncak sahaja dan mempunyai satu puncak kelantangan.kelantangan.

Fonem supra-segmental bersifat fonemik Fonem supra-segmental bersifat fonemik dan terdiri daripada unsur – unsur dan terdiri daripada unsur – unsur tekanan, panjang-pendek, tona, dan tekanan, panjang-pendek, tona, dan persendian.persendian.

Page 30: Fonetif Dan Fonologi

FONETIK ARTIKULASI ( SEBUTAN )

FONETIK AUDITORI ( PENDENGARAN )

FONETIK AKUSTIK ( SIFAT BUNYI )

JENIS-JENIS FONETIK

Page 31: Fonetif Dan Fonologi

FONETIK ARTIKULASI / artikulatori

Kajian dari segi gerakan alat-alat yang menghasilkan bunyi ( Rencana Linguistik – Abdullah Hassan )

Mengkaji bagaimana bunyi-bunyi bahasa itu dihasilkan atu dikeluarkan oleh alat artikulasi ( alat-alat yang berfungsi ketika mengeluarkan bunyi bahasa) .

Fonetik jenis ini sangat penting bagi ahli bahasa, peneliti bahasa atau pelajar kerana ianya memberikan kepandaian berucap kepada seseorang.

Page 32: Fonetif Dan Fonologi

SambunganSambungan Fonetik jenis ini menerangkan kedudukan alat

artikulasi dan cara ianya berfungsi sewaktu menghasilkan bunyi bahasa.

Mengikut kajian fonetik ini, bunyi-bunyi suara terhasil daripada proses berikut:

( Udara yang keluar daripada paru-paru akan lalu pada pita suara yang mana ianya boleh menentukan samada bunyi itu nyaring, kuat, perlahan dan sebagainya. Udara keluar melaui rongga iaitu rongga tekak, rongga mulut atau rongga hidung yang akan mewujudkan gema. Gema itu akan melalui jenis-jenis gangguan oleh alat artikulasi di rongga mulut .Hasil dari gangguan inilah wujudnya bunyi bahasa yang berlainan.

Page 33: Fonetif Dan Fonologi

Bunyi bahasa yang timbul adalah seperti jenis letupan, letusan, geseran, sengauan dan lain-lain lagi.

SAMBUNGAN

Juga dikenali sebagai fonetik pertuturan atau sebutan

Page 34: Fonetif Dan Fonologi

FONETIK AUDITORIFONETIK AUDITORI

Kajian dari segi pendengaran bunyi yang keluar

dari mulut ( Rencana Linguistik- Abdullah Hassan )

Kajian yang berkaitan dengan pendengaran terhadap bunyi-bunyi yang dihasilkan.

Ianya mengkaji bunyi bahasa sebagai sesuatu yang diterima oleh pendengar.

• Pendengaran bunyi itu adalah penting kerana ianya dapat menentukan jenis-jenis dan perbezaan di antara bunyi.

Page 35: Fonetif Dan Fonologi

SambunganSambungan Proses pendengaran mengikut kajian ini adalah :

• Gelombang udara masuk ke bahagian tengah telinga• Gegendang telinga pendengar akan bergetar bersama tulang osikel• Tulang osikel yang bergetar berfungsi menyampaikan getaran-getaran kepada cairan yang ada pada bahagian dalam telinga.• Kemudian saraf-saraf auditori menghantar maklumat ke otak dan otak akan mentafsirkan maklumat itu sebagai bunyi .

Pendengaran yang tepat adalah penting untuk menentukan jenis dan perbezaan antara bunyi-bunyi supaya bunyi dapat ditranskripsikan dengan tepat

Page 36: Fonetif Dan Fonologi

FONETIK AKUSTIKFONETIK AKUSTIK

Kajian yang mengkaji tentang sifat-sifat atau hakikat bunyi itu sendiri.

Kajian dari segi sifat bunyi ( Rencana Linguistik- Abdullah Hassan )

Mengikut fonetik akustik, bunyi adalah gelombang-gelombang udara yang asalnya keluar dari paru-paru dan kemudiannya mengalami perubahan dimana perubahan itu disebabkan oleh gangguan yang dilakukan oleh alat-alat artikulasi seperti pita suara, lidah, bibir dan sebagainya.

Page 37: Fonetif Dan Fonologi

SAMBUNGAN

Melalui kajian fonetik inilah kita dapat membezakan sifat-sifat bunyi yang dihasilkan seperti halus, kasar, nyaring, lantang , lunak dan sebagainya.

Sifat-sifat bunyi seperti yang disebut itu dapat ditentukan dengan menggunakan alat-alat penting dalam kajian fonetik seperti palatogram, laringoskopi dan letromiografi.

Page 38: Fonetif Dan Fonologi

ALAT ARTIKULASI ATAU ALAT ARTIKULASI ATAU ALAT PERTUTURANALAT PERTUTURAN

Proses pengeluaran bunyi bahasa, banyak alat yang terlibat:

Alat yang terlibat dengan sistem pernafasan, iaituyang berkaitan dengan

sistem udara yang keluarmasuk ke paru-paru.

Alat yang terlibat secaralangsung dengan proses

pengeluaran bunyi bahasamisalnya

bahagian-bahagian lidah.

Page 39: Fonetif Dan Fonologi

ALAT-ALAT PERNAFASANALAT-ALAT PERNAFASAN

Badan manusia mempunyai sistem Badan manusia mempunyai sistem pernafasan yang bertujuan pernafasan yang bertujuan menyedut oksigen bagi pembersihan menyedut oksigen bagi pembersihan darahdarah

Selain daripada itu, ia juga berfungsi Selain daripada itu, ia juga berfungsi sebagai alat bagi mengeluarkan sebagai alat bagi mengeluarkan bunyi bahasa.bunyi bahasa.

Page 40: Fonetif Dan Fonologi

Rajah 1 : Alat pernafasan

Paru-paru

Saluran udara

Lelangit lembut

Peti suara

Rongga hidung

lidah

Rongga rengkung

Rongga tekak

Rongga mulut

Mulut

Page 41: Fonetif Dan Fonologi

Paru-paruParu-paru

Dalam pengeluaran ujaran manusia, udara Dalam pengeluaran ujaran manusia, udara memainkan penting dan ia adalah unsur memainkan penting dan ia adalah unsur

yang terpenting dalam menghasilkan yang terpenting dalam menghasilkan bunyi bahasa. Paru-paru akan menyedut bunyi bahasa. Paru-paru akan menyedut udara masuk ke dalam paru-paru apabila udara masuk ke dalam paru-paru apabila

dada dikembangkan dan apabila dada dikembangkan dan apabila dikempiskan maka udara terdesak keluar. dikempiskan maka udara terdesak keluar.

Udara itu keluar melalui pipa rengkung Udara itu keluar melalui pipa rengkung yang lebih kurang 11 cm panjang dan 2 ½ yang lebih kurang 11 cm panjang dan 2 ½ cm lebarnya dan terus ke rongga hidung cm lebarnya dan terus ke rongga hidung

atau mulutatau mulut

Page 42: Fonetif Dan Fonologi

Rongga RengkungRongga Rengkung Ronga rengkung terdiri daripada sembilan Ronga rengkung terdiri daripada sembilan keping tulang rawan yang mempunyai bentuk keping tulang rawan yang mempunyai bentuk

seakan-akan kotak dan diberi nama kotak seakan-akan kotak dan diberi nama kotak suara atau peti suara. Di sini letaknya halkum suara atau peti suara. Di sini letaknya halkum yang boleh bergerak ke atas atau ke bawah yang boleh bergerak ke atas atau ke bawah berdasarkan nada tinggi ataupun rendah.berdasarkan nada tinggi ataupun rendah.

Peti suara ini sangat penting semasa Peti suara ini sangat penting semasa penghasilan bunyi. Didalamnya terdapat pita penghasilan bunyi. Didalamnya terdapat pita

suara atau glotis.. Ketiadaan peti suara suara atau glotis.. Ketiadaan peti suara menyebabkan seseorang itu bisu.menyebabkan seseorang itu bisu.

Page 43: Fonetif Dan Fonologi

Rongga TekakRongga Tekak

Bermula dari rongga rengkung hingga ke rongga Bermula dari rongga rengkung hingga ke rongga hidung, Panjangnya lebih kurang 15 cm. hidung, Panjangnya lebih kurang 15 cm.

Rongga ini lebar diatas dan meruncing ke Rongga ini lebar diatas dan meruncing ke bawah. Rongga ini boleh diluaskan dan bawah. Rongga ini boleh diluaskan dan

disempitkan. Lelangit lembut yang terletak di disempitkan. Lelangit lembut yang terletak di dalam rongga ini boleh diangkat untuk dalam rongga ini boleh diangkat untuk

menutup rongga hidung atau diturunkan untuk menutup rongga hidung atau diturunkan untuk membuka dan meluaskan ruang rongga membuka dan meluaskan ruang rongga

supaya udara dapat melaluinya. Pergerakan supaya udara dapat melaluinya. Pergerakan seperti ini semuanya penting dalam seperti ini semuanya penting dalam menghasilkan bunyi-bunyi bahasa.menghasilkan bunyi-bunyi bahasa.

Page 44: Fonetif Dan Fonologi

Rongga HidungRongga Hidung

Rongga hidung ialah ruang yang terdapat Rongga hidung ialah ruang yang terdapat di atas rongga mulut dan dipisahkan dari di atas rongga mulut dan dipisahkan dari

rongga mulut oleh lelangit lembut. rongga mulut oleh lelangit lembut. Rongga ini bermula dari rongga tekak Rongga ini bermula dari rongga tekak

hingga ke lubang hidung.hingga ke lubang hidung.

Page 45: Fonetif Dan Fonologi

Rongga MulutRongga Mulut

Rongga mulut ialah ruang yang terletak Rongga mulut ialah ruang yang terletak di antara rongga tekak dengan bibir.di antara rongga tekak dengan bibir.

Page 46: Fonetif Dan Fonologi

Alat sebutanAlat sebutan

Alat-alat yang terlibat secara langsung Alat-alat yang terlibat secara langsung dalam proses pengeluaran bunyi. Terdiri dalam proses pengeluaran bunyi. Terdiri daripada : Lidah, gigi, bibir, gusi, lelangit daripada : Lidah, gigi, bibir, gusi, lelangit

keras, lelangit lembut, dan pita suara.keras, lelangit lembut, dan pita suara.

Page 47: Fonetif Dan Fonologi

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa.Penghasilan bunyi-bunyi bahasa.

Tiga kategori penting yang terlibat :Tiga kategori penting yang terlibat :

1. Artikulator atau alat artikulasi1. Artikulator atau alat artikulasi

2. Titik atau daerah artikulasi2. Titik atau daerah artikulasi

3. Udara3. Udara

Page 48: Fonetif Dan Fonologi

ALAT-ALAT ARTIKULASIALAT-ALAT ARTIKULASI

Alat artikulasi adalah alat ujaran Alat artikulasi adalah alat ujaran yang boleh membuat penyempitan yang boleh membuat penyempitan

dan boleh bergerak semasa dan boleh bergerak semasa meghasilkan bunyi bahasa. Alat-alat meghasilkan bunyi bahasa. Alat-alat

itu ialah : Kedua-dua bibir, tulang itu ialah : Kedua-dua bibir, tulang rahang, lidah, lelangit lembut, dan rahang, lidah, lelangit lembut, dan

pita suara.pita suara.

Page 49: Fonetif Dan Fonologi

Gigi

Gusi

Lelangit lembut& Lelangit keras

Anak tekak

Lidah

Rahang

Epiglotis

Rongga tekak

Rongga mulut

Rongga hidung

Pita suaraTenggorok

Bibir

Page 50: Fonetif Dan Fonologi

Bibir Atas dan Bibir BawahBibir Atas dan Bibir Bawah

Bibir ialah organ yang menjadi sempadan Bibir ialah organ yang menjadi sempadan paling luar dari rongga mulut. Merupakan paling luar dari rongga mulut. Merupakan

kumpulan otot yang kenyal yang boleh kumpulan otot yang kenyal yang boleh diubah-ubah bentuk dengan menguasai diubah-ubah bentuk dengan menguasai otot-otot tersebut. Bibir tersebut boleh otot-otot tersebut. Bibir tersebut boleh

menjadi bundar, leper untuk menjadi bundar, leper untuk mengeluarkan bunyi-bunyi yang mengeluarkan bunyi-bunyi yang

berlainan.berlainan.

Page 51: Fonetif Dan Fonologi

EpiglotisEpiglotis

Anak tekak yang terdiri dari Anak tekak yang terdiri dari sekelompok otot yang berbentuk bujur sekelompok otot yang berbentuk bujur

daun yang boleh bergerak ke depan daun yang boleh bergerak ke depan atau ke belakang untuk menutup atau ke belakang untuk menutup

rongga rengkung. Ianya juga boleh rongga rengkung. Ianya juga boleh digerakkan untuk menyempitkan atau digerakkan untuk menyempitkan atau

meluaskan rongga rengkung.meluaskan rongga rengkung.

Page 52: Fonetif Dan Fonologi

Tulang RahangTulang Rahang

Tulang rahang terlibat dalam penghasilan Tulang rahang terlibat dalam penghasilan bunyi-bunyi bahasa dalam menentukan bunyi-bunyi bahasa dalam menentukan

kedudukan bibir dan gigi. Mulut akan kedudukan bibir dan gigi. Mulut akan terbuka luas jika rahang dibuka dan terbuka luas jika rahang dibuka dan

tertutup jika rahang ditutup.tertutup jika rahang ditutup.

Page 53: Fonetif Dan Fonologi

LidahLidah Merupakan alat artikulasi yang terpenting. Merupakan alat artikulasi yang terpenting. Gerakan lidah ke daerah-daerah tertentu dalam Gerakan lidah ke daerah-daerah tertentu dalam rongga mulut menghasilkan bunyi-bunyi bahasa rongga mulut menghasilkan bunyi-bunyi bahasa

yang berbeza.yang berbeza.

Lidah di bahagikan kepada 5 bahagian penting Lidah di bahagikan kepada 5 bahagian penting iaitu :iaitu :

Hujung lidah, tengah lidah, depan lidah,belakang Hujung lidah, tengah lidah, depan lidah,belakang lidah dan akar lidah.lidah dan akar lidah.

Bahagian-bahagian lidah ini boleh digerak-gerakkan Bahagian-bahagian lidah ini boleh digerak-gerakkan sama ada diangkat, dinaikkan atau diturunkan sama ada diangkat, dinaikkan atau diturunkan

untuk membuat penyekatan terhadap udara yang untuk membuat penyekatan terhadap udara yang keluar melalui rongga mulut.keluar melalui rongga mulut.

Page 54: Fonetif Dan Fonologi

Lelangit Lelangit 2 bahagian2 bahagian

Lelangit keras : Terletak diantara gusi dan lelangit Lelangit keras : Terletak diantara gusi dan lelangit lembut. Lelangit keras berfungsi sebagai daerah lembut. Lelangit keras berfungsi sebagai daerah

artikulasi dalam pengeluaran bunyi-bunyi.artikulasi dalam pengeluaran bunyi-bunyi.

Lelangit lembut bermula dari sempadan lelangit Lelangit lembut bermula dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut dan merupakan keras hingga ke akhir rongga mulut dan merupakan

bahagian lelangit yang paling belakang dalam bahagian lelangit yang paling belakang dalam rongga mulut. Lelangit lembut dapat diturunnaikkan rongga mulut. Lelangit lembut dapat diturunnaikkan

untuk menutup atau membuka rongga tekak dan untuk menutup atau membuka rongga tekak dan saluran rongga hidung.saluran rongga hidung.

Page 55: Fonetif Dan Fonologi

Pita SuaraPita Suara

Pita suara terletak dalam rongga Pita suara terletak dalam rongga rengkung. Dalam peti suara terdapat otot-rengkung. Dalam peti suara terdapat otot-

otot selaput nipis yang dikenali sebagai otot selaput nipis yang dikenali sebagai pita suara. Pita suara dapat dirapatkan dan pita suara. Pita suara dapat dirapatkan dan

direnggangkan. Ruang antara pita suara direnggangkan. Ruang antara pita suara itu dipanggil glotis. Glotis boleh itu dipanggil glotis. Glotis boleh

disempitkan, dikecilkan atau dirapatkan disempitkan, dikecilkan atau dirapatkan hingga tertutup sama sekali.hingga tertutup sama sekali.

Page 56: Fonetif Dan Fonologi

GusiGusi

Terletak di antara gigi dan lelangit keras. Terletak di antara gigi dan lelangit keras. Keadaanya cembung dan berfungsi Keadaanya cembung dan berfungsi

sebagai daerah artikulasi. Gusi berperanan sebagai daerah artikulasi. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti

bunyi t, d, l dengan bantuan hujung lidah.bunyi t, d, l dengan bantuan hujung lidah.

Page 57: Fonetif Dan Fonologi

Daerah ArtikulasiDaerah Artikulasi

Daerah artikulasi ialah bahagian Daerah artikulasi ialah bahagian dalam rongga mulut yang tidak dalam rongga mulut yang tidak dapat bergerak atau digerakkan dapat bergerak atau digerakkan dalam penghasilan bunyi. Walau dalam penghasilan bunyi. Walau bagaimanapun daerah-daerah ini bagaimanapun daerah-daerah ini dapat disentuh oleh alat-alat dapat disentuh oleh alat-alat artikulasi tertentu. Daerah-daerah ini artikulasi tertentu. Daerah-daerah ini ialah gigi bawah, gigi atas, gusi, ialah gigi bawah, gigi atas, gusi, lelangit keras, dan velum.lelangit keras, dan velum.

Page 58: Fonetif Dan Fonologi

Peranan UdaraPeranan Udara

Setiap bunyi bahasa dihasilkan oleh Setiap bunyi bahasa dihasilkan oleh alat ujaran yang berfungsi serentak alat ujaran yang berfungsi serentak dengan udara yang keluar dari paru-dengan udara yang keluar dari paru-

paru. paru.

Lazimnya bunyi-bunyi bahasa Lazimnya bunyi-bunyi bahasa dihasilkan sewaktu udara keluar dari dihasilkan sewaktu udara keluar dari

paru-paru, melalui rongga-rongga paru-paru, melalui rongga-rongga rengkung, tekak, mulut, dan hidung.rengkung, tekak, mulut, dan hidung.

Page 59: Fonetif Dan Fonologi

Apa Itu BUNYI ?Apa Itu BUNYI ?

Bunyi adalah gelombang udara yang keluar Bunyi adalah gelombang udara yang keluar daripada kedua belah paru-paru, seterusnya daripada kedua belah paru-paru, seterusnya melalui pita suara, ke rongga tekak dan melalui pita suara, ke rongga tekak dan akhirnya akhirnya keluar terus melalui rongga mulut atau keluar terus melalui rongga mulut atau rongga rongga hidung.hidung. Semasa udara keluar melalui rongga tekak Semasa udara keluar melalui rongga tekak

dan dan rongga mulut, udara itu mungkin mengalami rongga mulut, udara itu mungkin mengalami gangguan atau sekatan atau mungkin tidak. gangguan atau sekatan atau mungkin tidak. Udara yang keluar itu akan mengenai Udara yang keluar itu akan mengenai

bahagian bahagian gegendang telinga dan akhirnya kita gegendang telinga dan akhirnya kita mendengarnya sebagai bunyi.mendengarnya sebagai bunyi.

Page 60: Fonetif Dan Fonologi

Bunyi BahasaBunyi Bahasa

Bunyi-bunyi yang terdapat di dalam segala Bunyi-bunyi yang terdapat di dalam segala bahasa di dunia ini.bahasa di dunia ini.

Bunyi bahasa adalah bunyi-bunyi yang Bunyi bahasa adalah bunyi-bunyi yang berfungsi di dalam pertuturan.berfungsi di dalam pertuturan.

Ia merupakan bunyi-bunyi yang berfungsi Ia merupakan bunyi-bunyi yang berfungsi di dalam komunikasidi dalam komunikasi

Untuk tujuan kajian, bunyi-bunyi tersebut Untuk tujuan kajian, bunyi-bunyi tersebut dianggap terpisah atau dipenggalkan dianggap terpisah atau dipenggalkan menjadi unit-unit kecil yang dikenali menjadi unit-unit kecil yang dikenali sebagai bunyi sebagai bunyi penggalanpenggalan atau atau fonfon. . Contohnya : [p], [w] dan [a]. Contohnya : [p], [w] dan [a].

Page 61: Fonetif Dan Fonologi

…….sambungan.sambungan

Terdapat juga bunyi lain yang tidak Terdapat juga bunyi lain yang tidak bersifat penggalan, bunyi-bunyi ini disebut bersifat penggalan, bunyi-bunyi ini disebut bunyi-bunyi ini disebut bunyi-bunyi bunyi-bunyi ini disebut bunyi-bunyi suprapenggalansuprapenggalan. .

Contohnya ialah unsur kepanjangan, Contohnya ialah unsur kepanjangan, membezakan perkataan Inggeris [membezakan perkataan Inggeris [sit sit ] ] (vokal (vokal i i yang pendek) daripada perkataan yang pendek) daripada perkataan [[si:t si:t ] (vokal ] (vokal i i yang panjang yang ditandai yang panjang yang ditandai dengan lambang dua titik [:] selepas vokal dengan lambang dua titik [:] selepas vokal i i ).).

Page 62: Fonetif Dan Fonologi

Bukan Bunyi BahasaBukan Bunyi Bahasa

Bunyi-bunyi yang dihasilkan oleh alat-alat Bunyi-bunyi yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia.artikulasi manusia.

Sehingga sekarang masih belum dapat Sehingga sekarang masih belum dapat dianggap sebagai bunyi salah satu bahasa dianggap sebagai bunyi salah satu bahasa di dunia ini.di dunia ini.

Contoh :Contoh : Bunyi batuk, bunyi berdehem, Bunyi batuk, bunyi berdehem, bunyi siulan, tiruan kepada bunyi bunyi siulan, tiruan kepada bunyi binatang, sendawa, mendengkur, bunyi binatang, sendawa, mendengkur, bunyi orang menggigil dan sebagainya.orang menggigil dan sebagainya.

Page 63: Fonetif Dan Fonologi

Bunyi Bersuara dan Bunyi Tidak Bunyi Bersuara dan Bunyi Tidak BersuaraBersuara

Keduanya berkaitan dengan keadaan pita Keduanya berkaitan dengan keadaan pita suara.suara.

Sekiranya semasa udara keluar melalui Sekiranya semasa udara keluar melalui pita suara, keadaan pita suara (glotis) itu pita suara, keadaan pita suara (glotis) itu agak rapat maka berlakulah getaran dan agak rapat maka berlakulah getaran dan bunyi yang menghasilkan bunyi bersuara.bunyi yang menghasilkan bunyi bersuara.

Sekiranya keadaan glotis renggang atau Sekiranya keadaan glotis renggang atau terbuka, sewaktu udara keluar melaluinya, terbuka, sewaktu udara keluar melaluinya, tidak berlaku getaran dan bunyi yang tidak berlaku getaran dan bunyi yang terhasil adalah bunyi tidak bersuara.terhasil adalah bunyi tidak bersuara.

Page 64: Fonetif Dan Fonologi

Bagaimana Bunyi DihasikanBagaimana Bunyi Dihasikan

Udara dikeluarkan dari kedua belah paru-paru Udara dikeluarkan dari kedua belah paru-paru melalui ruang tenggorok dan pita suara, masuk melalui ruang tenggorok dan pita suara, masuk ke rongga tekak, seterusnya ke rongga mulut ke rongga tekak, seterusnya ke rongga mulut atau rongga hidung.atau rongga hidung.

Sekiranya semasa udara itu lalu pada pita suara, Sekiranya semasa udara itu lalu pada pita suara, pita suara itu tertutup rapat dan udara terpaksa pita suara itu tertutup rapat dan udara terpaksa keluar secara terdesak maka bunyi batuk akan keluar secara terdesak maka bunyi batuk akan timbul.timbul.

Manakala jika pita suara renggang dan udara Manakala jika pita suara renggang dan udara dapat keluar melaluinya, pita suara itu akan dapat keluar melaluinya, pita suara itu akan bergetar maka bunyi yang terhasil ialah bunyi bergetar maka bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara.bersuara.

Page 65: Fonetif Dan Fonologi

…………SambunganSambungan

Apabila pita suara lebih renggang lagi, udara boleh Apabila pita suara lebih renggang lagi, udara boleh keluar dengan mudah, pita suara tidak bergetar, oleh keluar dengan mudah, pita suara tidak bergetar, oleh itu bunyi yang terhasil adalah bunyi tidak bersuara.itu bunyi yang terhasil adalah bunyi tidak bersuara.

Udara yang keluar dari pita suara akan masuk ke Udara yang keluar dari pita suara akan masuk ke rongga tekak lalu mungkin ia terus ke rongga hidung rongga tekak lalu mungkin ia terus ke rongga hidung atau rongga mulut. atau rongga mulut.

Lelangit lembut atau anak tekak akan mengatur jalan Lelangit lembut atau anak tekak akan mengatur jalan udara sama ada ke rongga mulut atau rongga hidung.udara sama ada ke rongga mulut atau rongga hidung.

Sekiranya lelangit lembut dan anak tekak tidak Sekiranya lelangit lembut dan anak tekak tidak menutup ruang ke rongga hidung maka udara akan menutup ruang ke rongga hidung maka udara akan keluar melalui hidung yang akan menghasilkan bunyi keluar melalui hidung yang akan menghasilkan bunyi sengau.sengau.

Page 66: Fonetif Dan Fonologi

…………SambunganSambungan

Manakala jika ruang ke rongga hidung tertutup, Manakala jika ruang ke rongga hidung tertutup, udara akan keluar melalui rongga mulut dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan bunyi yang terhasil bukan bunyi sengau.bunyi yang terhasil bukan bunyi sengau.

Page 67: Fonetif Dan Fonologi

BINTANG TUJUH SINAR BERSERI,BULAN PURNAMA DATANG

MENERPA,AJARAN GURU HENDAKLAH DICARI,

MANA YANG DAPAT JANGAN DILUPA.