Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

Embed Size (px)

Text of Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    1/20

    Pengenalan Fonetik dan Fonologi

    BAB 1 DEFINISI KAJIAN FONETIK DAN FONOLOGI

    1.1 PENGENALAN

    Bidang fonologi adalah bidang yang mengkaji salah satu daripada aspek yang

    terpenting dalam bahasa iaitu bunyi. Bidang ini juga disebut sebagai bidang fonetik

    namun ia terdapat sedikit perbezaan. Mari kita menelusuri lagi makna fonetik dan

    fonologi.

    1.1.1 Definisi Fonetik

    Menurut Raminah Haji Sabran (1984) dalam buku berjudul Kajian Bahasa Untuk

    Pelatih Maktab Perguruan menyatakan bahawa fonetik kajian tentang fenomenabunyi atau pertuturan manusia sejagat.

    Bagi Arbak Othman (1983), fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Sebagai

    ilmu, fonetik berusaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan

    memfomulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya,

    manakala sebagai kemahiran, fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik

    ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu.

    Selain itu, fonetik boleh didefinisikan sebagai mempelajari segala bunyi yang

    diucapkan melalui mulut manusia, baik bunyi manusia, bukan bunyi bahasa, maupun

    bunyi bunyi marginal, dan memberikan simbol fonetik untuk setiap bunyi, yakni

    menurut Dr. Lufti Abas (1985).

    Menurut ahli linguistik Barat, Kenstowicz dan Kisserberth (1979) the study of the

    sounds human beings employ when speaking a language is phonetics. Penyataan

    yang dinyatakan dapat kita terjemahkan yang bermaksud pengkajian tentang bunyi-

    bunyi oleh manusia yang kita digunakan semasa bertutur ialah fonetik.

    Menurut Inderawati Zahid dan Mardian Shah Omar (2006) dalam buku berjudul

    Fonetik dan Fonologi menyatakanfonetik ialah kajian mengenai bunyi-bunyi bahasa

    yang dihasilkan oleh manusia iaitu bunyi yang digunakan sebagai alat komunikasi.

    Umumnya, ilmu fonetik ini dibahagikan kepada fonetik artikulatori, fonetik auditori dan

    fonetik akustik

    Malahan menurut Nik Safiah Karim dan Wan Malini Ahmad (2006) dalam buku

    Bahasa Melayu STPM dalam bab 11 bahawa fonetik ialah bidang yang mengkaji

    bunyi-bunyi yang dihasilkan oleh kita iaitu manusia dan memberikan lambang

    kepada bunyi-bunyi tersebut. Fonetik pula terbahagi kepada tiga cabang, organpertuturan, sifat bunyi bahasa (akuistik) dan pendengaran (auditori).

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    2/20

    Setelah membuat penelitian berdasarkan pernyataan dari ahli-ahli linguistik saya

    dapati bahawa fonologi dan fonetik mempunyai maksud tersendiri. Bagi fonetik pula

    bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-

    alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut

    Fonetik ialah kajian yang ditinjau daripada segi bahan fizik atau jisim yang mewujudkan bentuk ucapan . Oleh itu,

    fonetik ialah kajian yang berkaitan denganorgan pertuturan, sifat bunyi bahasa (akuistik), dan pendengaran (auditori).

    1.1.2 Definisi Fonologi

    Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham juga, bidang fonologi mengkaji

    sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini

    jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan the study of the

    systematicorganization of selected speech sounds in the spoken form of individual

    language has variously been called phonology.

    Manakala menurut Dalbor, salah seorang ahli linguistik Barat pula, phonology is the

    study of the function and patterning of speech sounds yang bermaksud fonologi

    ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang

    diucapkan oleh manusia.

    Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula, fonologi ialah bidang

    yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia, yaknisatu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri.

    Menurut Nik Safiah Karim dan Wan Malini Ahmad (2006) dalam buku Bahasa Melayu

    STPM bab 11 bahawa fonologi ialah cabang ilmu bahasa yang mengkaji bunyi

    bahasa sesuatu bahasa dan fungsinya dalam sistem bahasa tersebut. Fonologi

    terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik

    Fonologi dapat didefinisikan sebagai satu bidang yang mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan khususnya bagi

    sesuatu bahasa.

    kajian fonetik dan fonologi1.0 PENGENALAN:

    Pertumbuhan dan perkembangan kanak-kanak adalah berbeza daripada individu dengan

    individu yang lain. Ahli psikologi perkembangan mengkaji aspek-aspek pertumbuhan dan

    perkembangan kanak-kanak dan cubamencari kaitannya dengan faktor-faktor yang

    mempengaruhinya, iaitu baka dan persekitarannya. Mereka sering mempersoalkan tentang

    perkembangan dan pertumbuhan seseorang kanak-kanak contohnya, seorang bapa akan mendapati

    anaknya yang pertama berbeza daripada anaknya yang kedua. Ini adalah di sebabkan setiap individu

    adalah unik dan tidak ada individu lain yang seratus peratus sama dengannya, walaupun individu-

    individu itu adalah kembar seiras.

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    3/20

    Perkembangan bahasa pada manusia adalah perkembangan yang bersifat kualitatif. Sifat

    perubahan ini tidak dapat diukur, tetapi jelas berlaku jika dibandingkan dengan peringkat yang lebih

    awal. Contohnya bayi yang baru lahir tidak dapat bertutur dan meminta apa yang dikehendaki. Apabila

    sudah berumur satu tahun dia mula berupaya menyebut satu atau dua patah perkataan

    seperti mama ataupapa. Dari keadaan tidak boleh bertutur kepada boleh bertutur beberapa

    patah perkataan, ternyata kakak-kanak ni telah mengalami perkembangan dari segi bahasa dan

    pertuturan.

    2.0 DEFINISI FONOLOGI

    Fonologi ialah bidang yang mengkaji salah satu daripada aspek yang terpenting di dalam

    bahasa iaitu bunyi. Bidang ini disebut juga oleh kebanyakan orang sebagai bidang fonetik. Bidang

    fonologi boleh terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Jika diteliti tentang fonetik, dapatlah

    disimpulkan bahawa fonetik ialah kajian yang ditinjau daripada segi bahan fizik atau jisim yang

    mewujudkan bentuk ucapan. Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa fonetik ialah kajian yang berkaitan

    dengan organ pertuturan, sifat bunyi bahasa ( akuistik ) dan pendengaran ( auditori ).

    Manakala fonemik pula ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu, iaitu pengkajian

    tentang fungsi atau struktur bunyi bahasa itu. Namun, perlu kita ketahui bahawa sebenarnya di antara

    fonetik dan fonologi terdapat sedikit perbezaan. Bidang fonetik mengkaji fenomena bunyi atau

    pertuturan manusia sejagat sementara bidang fonologi mengkaji system bunyi-bunyi tertentu dalam

    pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan :

    The study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of

    individual language has variously been called phonology .

    Bidang ini juga umumnya disebut sebagai fonemik atau functional phonetics . Tugas

    bidang fonologi sebenarnya ialah merumuskan, menghuraikan dan menjelaskan dengan teliti dancermat segala bentuk bunyi dalam sesuatu bahasa untuk menentukan peraturan dan bentuk bunyi

    yang tertentu itu.

    Oleh itu, jelaslah kepada kita bahawa bidang fonetik adalah bidang yang mengkaji fenomena

    bunyi bahasa sejagat. Jelasnya, bunyi bahasa adalah bunyi-bunyi yang berfungsi dalam pertuturan.

    Ia juga turut mengkaji bunyi dari segi sifat bunyi itu, cara pengeluarannya dan aspek pendengarannya.

    Biasanya, aspek yang dikaji merangkumi bunyi-bunyi yang digunakan untuk bertutur iaitu bunyi-bunyi

    bahasa sementara bunyi bukan bahasa seperti dengkuran, siulan, sendawa dan lain-lain tidak

    termasuk dalam kajian bidang fonetik.

    3.0 DEFINISI FONETIK

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    4/20

    Fonetik adalah bidang pengajian bunyi bahasa. Menurut Fromkin, dan Rodman ( 1983 ) fonetik

    adalah kajian bunyi bahasa pertuturan yang membawa makna dalam semua bahasa manusia.

    Walau bagaimanapun, pada dasarnya, bunyi-bunyi bahasa dapat dihuraikan melalui tiga perspektif

    yang berbeza: fonetik artikulatori, fonetik auditori dan fonetik akustik. Artikulatori menerangkan

    bagaimana terusan ujaran ( vocal tract ) menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Fonetik Auditori pula

    mengkaji bagaimana pendengaran menghasilkan bunyi-bunyi bahasa. Manakala Fonetik Akustik

    meneliti ciri-ciri fizikal bunyi-bunyi bahasa itu sendiri.

    Menurut Arbak Othman ( Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu ) fonetik mempelajari segala

    bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, baik bunyi bahasa, bunyi bukan bunyi

    bahasa, mahupun bunyi marjinal, dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi.

    Cabang-cabang fonetik adalah Fonetik Artikulasi iaitu mempelajari cara-cara mekanisma badan

    menghasilkan bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas artikulasi. Fonetik Penerima ( auditori ),

    mempelajari bagaimana mekanisma telinga menerima bunyi. Fonetik Akustik pula mempelajari

    hakikatnya bunyi dan klasifikasi bunyi berdasarkan atas hakikatnya bunyi ini.

    Kesimpulannya, kedua-dua pendapat yang diberikan ini telah menjelaskan tentang maksud

    yang sama dalam menerangkan definisi fonetik. Manakala fonologi pula mengkaji keadaan dan

    organisasi ucapan iaitu tentetan bunyi yang berupa unit-unit yang dapat dipecah-pecahkan, hubungan

    antara unit-unit itu, fungsi pembentukannya dan kejadiannya yang membentuk pola dan hirarki. Unit-

    unit asas yang dimaksudkan disini adalah fonem-fonem iaitu unit-unit terkecil yang distingtif yang

    ikatan ucapannya dapat dipenggal-penggal. Kajian mengenai fonem-fonem ini pula umumnya diistilah

    sebagai fonemik.

    Pada kesimpulannya, fonologi merupakan bahagian dari linguistik deskriptif yang mempelajari

    tentang bunyi-bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia, seterusnya terbahagi lagi

    menjadi fonetik dan fonemik. Fonetik merupakan bidang yang mempelajari segala bunyi bahasa dan

    memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi itu. Dengan singkat dapat dikatakan bahawa

    fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Sebagai ilmu, fonetik berusaha menemukan

    kebenaran-kebenaran umum dan memformulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan

    pengucapannya, manakala sebagai kemahiran , fonetik memakai data deskriptif dasar daripada

    fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu. Fonemik

    pula bermaksud bidang yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke

    dalam fonem-fonem. Dengan singkat, fonemik merupakan bidang yang mempelajari fonem-fonem

    sesuatu bahasa.

    4.0 DEFINISI BAHASA

    Fenomena yang penting dalam hidup kita adalah bahasa. Kebanyakan kita hanya

    menganggap kebolehan bertutur itu sebagai salah satu kebolehan asasi manusia tanpa

    mempersoalkan sama ada ia merupakan kebolehan semula jadi manusia ataupun yang dipelajari.

    Sebenarnya kebolehan bertutur itu adalah satu keanehan. Berbeza dengan kebolehan berjalan,

    manusia bertutur dipengaruhi oleh masyarakat yang berada disekelilingnya. Sekiranya masyarakat itu

    dihapuskan, kanak-kanak itu akan terus berjalan tetapi tidak bertutur. Sekiranya ia diletakkan dalam

    satu masyarakat lain, ia akan terus berjalan dan seterusnya menuturkan bahasa masyarakatnya yang

    baru itu. Ini menunjukkan bahawa berjalan adalah fungsi biologi tubuh badan secara naluri, tetapi

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    5/20

    pertuturan adalah fungsi kebudayaan yang harus dipelajari. Jika diteliti akan cara orang bertutur

    tentang bahasa, kita sering mendapati bahawa bahasa itu sering dianggap sebagai suatu alat yang

    boleh dipunyai, diperoleh malah dihalangi.

    Ahli-ahli linguistik pula sering memperkatakan mengenai bahasa sebagai sesuatu yang

    berlaku seolah-olah ia suatu objek seperti jam loceng yang mempunyai struktur dalaman yang boleh

    dikaji. Anggapan sebegini tidaklah tepat kerana bahasa itu seringkali dirujuk sebagai organisma yang

    hidup.

    Ahli-ahli psikologi pula menganggap bahasa itu sebagai alat untuk melahirkan perasaan,

    menyampaikan ilmu, mencipta keindahan, menurunkan ilmu kebudayaan peradaban dan untuk

    berkomunikasi (Raja Mukhtaruddin Mohd Dain, 1982:29). Pendapat ahli-ahli psikologi ini ada

    benarnya dalam beberapa perkara. Apabila seseorang itu berbicara, ia akan menggunakan bahasa

    sebagai alat menyatakan perasaannya seperti suka, kasih sayang, marah, benci dan lain-lain. Dalam

    hal ini penggunaan nada suara itu penting seperti intonasi, tekanan dan jeda. Pada aspek keindahan

    pula, seseorang itu menggunakan bahasa untuk menyampaikan nyanyian, puisi, pantun dansebagainya dalam bahasa yang puitis. Bagi menyampaikan ilmu, bahasa memerlukan alat yang

    berkuasa merakamnya. Sesungguhnya ilmu yang kita miliki dan peroleh itu adalah melalui

    perantaraan bahasa.

    4.1 BUNYI BAHASA

    Bunyi bahasa adalah gelombang bunyi yang terjadi pada arus udara yang bergerak. Udara

    yang bergerak keluar daripada paru-paru melalui tengkorak, kitar suara, rongga takak dan mulut atau

    hidung atau kedua-duanya. Udara yang kelar itu akan mengenai bahagian gegendang telinga dan

    akhirnya didengar sebagai bunyi.

    Bunyi bahasa ialah bunyi yang terdapat di dalam apa juga bahasa di seluruh dunia. Bunyi

    bahasa ialah bunyi yang berfungsi dalam pertuturan.

    Pertuturan di sini membawa maksud bahasa yang diungkapkan secara lisan. Pada hakikatnya, bahan

    yang terkandung dalam pertuturan ialah bunyi-bunyi. Kita sedia memaklumi bahawa pertuturan ialah

    bunyi-bunyi yang bermakna. Ini kerana apabila dua orang bertutur, mereka saling memahami perkara

    yang dituturkan. Oleh itu, bunyi bahasa itu ialah bunyi yang bermakna yang dihasilkan oleh alat

    artikulasi. Alat artikulasi adalah alat-alat atau organ-organ yang berfungsi dalam mengeluarkanbunyi-bunyi bahasa.

    4.2 Alat-alat Pertuturan

    1. Bibir atas 11. Tengah lidah

    2. Bibir bawah 12. Belakang lidah

    3. Gigi atas 13. Akar lidah

    4. Gigi bawah 14. Epiglotis

    5. Gusi 15. Pita suara

    6. Lelangit keras 16. Rongga tekak

    7. Lelangit lembut 17. Rongga Hidung

    8. Anak tekak 18. Rongga mulut

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    6/20

    FONOLOGI -BUNYI VOKAL DAN KONSONAN

    HURUF VOKAL DAN KONSONAN, DAN CARA MEMBUNYIKANNYAPENDAHULUAN

    Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. Alat pertuturan ini sememangnya

    kompleks, tetapi teratur dengan menggunakan kod-kod tertentu. Asmah Hj Omar (1986) mengatakan

    bahasa yang digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam

    tubuh badan manusia itu sendiri. Contohnya bibir, lidah, lelangit dan pita suara.

    Huraian mengenai vokal dan konsonan tergolong dalam bab fonetik dan fonologi. Maksud dan

    definisi fonetik menurut Kamus Dewan (1996:354), fonetik ialah ilmu bahasa (linguistik) yang berkaitan

    dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya. Manakala mengikut Merriam

    Websters Collengiate Dictionary tenth edition (1996:873), fonetik dikatakan sebagai the system of

    speech sounds of a language or group of languages.

    Maksud dan makna fonologi adalah seperti yang berikut menurut kamus dewan, fonologi

    merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa (1996:354). Dalam Merriam

    Websters Collegaite Dictionanry tenth edition (1996:874) fonologi dihuraikan sebagai the science of

    speech sounds including, especially the history and theory of sound changes in a language or in two

    or more related languages.

    Mengikut Kamus Linguistik (Harimurti Kridalaksana,1984:51) memberikan definisi fonologi

    sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidiki bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya.

    Huraian huruf Vokal

    Menurut Mohamad Yunus Maris (1964), terdapat lapan buah vokal Dalam bahasa Melayu. Ini

    diterapkan dalam rajah berikut.

    Terdapat empat vokal depan dalam bahasa Melayu iaitu [i], [e], [] dan [a] manakala tiga

    Vokal belakang iaitu [u], [o] dan [ ] dan satu vokal tengah, iaitu []. secara nyata vokal-vokal Ini tidak

    betul-betul menyerupai vokal kardinal sepenuhnya. Walau bagaimanapun Vokal Melayu ini dapat

    dijelaskan menurut persamaannya dengan vokal-vokal Kardinal.

    9. Hujung lidah 19. Rahang

    10. Hadapan lidah 20. Tenggorok

    http://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.htmlhttp://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.html
  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    7/20

    Bunyi-bunyi vokal ialah bunyi-bunyi bahasa yang bersuara yang ketika menghasilkannya

    udara dari paru-paru keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa mendapatkan

    sebarang sekatan atau geseran. Dengan kata lain bunyi-bunyi vokal mempunyai ciri-ciri seperti

    bersuara, udara keluar dari paru-paru berterusan dan udara keluar tanpa sekatan atau geseran.

    Manakala penghasilan bunyi-bunyi vokal pula ditentukan oleh beberapa ciri tertentu iaitu,

    keadaan bibir sama ada dihamparkan atau dibundarkan, bahagian lidah yang terlibat sama ada depan

    lidah atau belakang lidah, turun naik lidah sama ada dinaikkan setinggi-tingginya, dinaikkan sedikit

    atau diturunkan, keadaan lelangit lembut, sama ada dinaikkan dan udara dari paru -paru keluar

    melalui rongga mulut sahaja ( menghasilkan bunyi-bunyi vokal atau oral) atau dinaikkan tetapi tidak

    rapat sehingga udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dan juga rongga hidung (

    menghasilkan bunyi-bunyi vokal yang disengaukan) dan keadaan glotis dirapatkan dan semasa udara

    keluar dari paru-paru pita suara bergetar. Selain vokal terdapat juga separuh vokal, diftong dan vokal

    rangkap.

    Huraian Hurufkonsonan

    Konsonan ialah bunyi selain dari bunyi vokal. Konsonan terhasil apabila terdapat gangguan atau

    halangan oleh alat artikulasi terhadap udara dari peparu. Konsonan terdiri daripada konsonan

    bersuara dan konsonan tidak bersuara. Konsonan bersuara bermaksud konsonan yang terhasil

    apabila tekanan udara yang keluar dari peparu menggetarkan pita suara manakala konsonan tidak

    bersuara adalah konsonan yang terhasil apabila udara dari peparu tidak menggetarkan pita suara.

    Dalam bahasa Melayu konsonan terbahagi kepada 2 iaitu konsonan asli dan konsonan

    pinjaman. Konsonan asli bahasa Melayu merupakan konsonan yang sedia ada dan diguna olehpenutur bahasa Melayu tanpa sebarang perlakuan adaptasi oleh penutur. Dalam bahasa melayu

    terdapat 9 jenis konsonan iaitu :

    a) Dua konsonan letupan dua bibir bersuara dan tidak bersuara ( p, b ).

    b) Dua konsonan letupan gusi bersuara dan tidak bersuara ( t, d ).

    c) Dua konsonan letupan lelangit lembut bersuara dan tidak bersuara ( k, g ).

    d) Satu konsonan hentian glotis. ( ? )

    e) Dua konsonan letusan bersuara dan tidak bersuara ( c, j )

    f) Dua konsonan geseran tidak bersuara, iaitu geseran gusi tidak bersuara ( s) dan geseran glotis

    bersuara ( h ).

    g) Satu konsonan getaran bersuara ( r ).

    h) Satu konsonan sisian bersuara ( i ).

    i) Empat konsonan sengauan bersuara (m, n, , n )

    j) Dua konsonan separuh vokal bersuara, iaitu ( i ) dan separuh vokal dua bibir bersuara (w).

    k) Satu konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara ( j ).

    Penghasilan konsonan-konsonan tersebut melibatkan daerah-daerah artikulasi seperti dua

    bibir, gusi, lelangit keras, lelangit lembut, pita suara, glotis dan rongga hidung.

    Cara membunyikan huruf vokal

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    8/20

    Dalam pertuturan sebenar, kita perlu peka bahawa terdapat lapan jenis huruf vokal yang wujud dalam

    bahasa Melayu. Huraian berikut menyatakan peranan dan keadaan serta kedudukan alat-alat

    artikulasi seperti bibir, lidah, anak tekak, lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan vokal-

    vokal bahasa Melayu.

    (a) Vokal depan sempit [i]. cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir hampar

    (b) Depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak sampai

    menyentuh lelangit keras

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung Udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung Pita suara digerarkan

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan sempit [i] seperti pada perkataan berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Ikan Bila Tali

    Ibu Tiba Padi

    (a) Vokal depan separuh sempit [e]. cara membunyikannya:

    Keadaan bibir hampar

    Depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah gigi gusi

    Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga

    hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung Udara dari

    paru-paru keluar ke rongga hidung Pita suara digerarkan

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan separuh sempit [e] seperti pada perkataan berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Enak Teleng Tauge

    Elok Leher Tempe

    (b) Vokal depan separuh luas atau lapang []. Cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir hampar

    (b) Depan lidah dinaikkan separuh rendah ke arah gusi

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru keluar dari rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan separuh luas atau lapang [] seperti pada perkataan

    berikut:

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    9/20

    Awal Tengah Akhir

    Esa Belek Tauge

    Enak Belok Tempe

    (c) Vokal depan luas atau lapang [a]. Cara membunyikannya:(a) Keadaan bibir hampar

    (b) Depan lidah diturunkan serendah mungkin

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan luas atau lapang [a] seperti pada perkataan yang

    berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Awan Kadar Siapa

    Anak Beras Nama

    (d) Vokal belakang sempit [u]. Cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir hampar

    (b) Belakang lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit lembut tetapi tidak sampai menyentuh

    lelangit lembut

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang sempit [u] seperti pada perkataan yang berikut:

    Awal Tengah Akhir

    ubat Bulat Batu

    ular Sudu Palu

    (a) Vokal belakang separuh sempit [o]. Cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir hampar

    (b) Belakang lidah dinaikkan separuh tinggi ke arah lelangit lembut tetapi tidak sampai menyentuh

    lelangit lembut

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    10/20

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang separuh sempit [o]. seperti pada perkataan yang

    berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Orang Tolong PidatoOtak Bohong Koko

    (b) Vokal belakang separuh luas atau lapang [ ]. Cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir hampar

    (b) Belakang lidah dinaikkan separuh rendah

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang separuh luas atau lapang seperti [ ] seperti pada

    perkataan yang berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Orang Borong Soto

    Oleh Bolot Teko

    (f) Vokal tengah []. Cara membunyikannya:

    (a) Keadaan bibir antara hampar dengan bundar

    (b) Tengah lidah dinaikkan kea rah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras

    (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar

    melalui rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal tengah [] seperti pada perkataan berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Emak Penat Sosialisme

    Empat Tenat Behaviurisme

    Cara Membunyikan Konsonan

    Lapan belas konsonan asli yang terdapat dalam bahasa Melayu dapat diklasifikasikan mengikut cara

    dan daerah sebutannya seperti yang terdapat dalam jadual berikut:

    Daerah sebutan

    Cara sebutan Bibir Gigi-gusi Lelangit keras Lelangit

    lembut

    Glottis

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    11/20

    Letupan P b T d - K g -

    Letusan - - C j - -

    Sengau M N (ny) (ng) -

    Geseran - S - - H

    Getaran - R - - -Sisian - L - - -

    Separuh

    vokal

    W - Y - -

    Hanya sepuluh sahaja huruf konsonan dapat hadir pada awal, tengah dan akhir perkataan,

    iaitu p,t, k, m, n, ng, s, h, rdan l. konsonan b, d, g, c dan jbab, had, kocdan kolej. Huruf

    konsonan ny, w dan y tidak pernah terdapat pada akhir perkataan . hanya berada pada akhir

    perkataan dalam perkataan- perkataan pinjaman seperti

    Huraian berikut dapat menjelaskan peranan, keadaan dan kedudukan alat-alat artikulasi

    seperti bibir, lidah anak tekak, lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan konsonan bahasa

    Melayu asli. Huraian ini disertakan dengan gambar rajah bagi membantu memahami cara setiap

    konsonan tersebut dihasilkan.

    (a) Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p] dan konsonan letupan dua bibir bersuara [b]. Cara

    membunyikannya:

    Bunyi konsonan [p] Bunyi konsonan [b]

    Dua bibir dirapatkan untuk membuat sekatan

    penuh pada arus udara dari paru-paru ke

    rongga mulut.

    Lelangit lembut dinaikkan ke belakang atau ke

    dinding rongga tekak untuk membuat sekatan

    udara dari paru-paru ke rongga hidung.

    Pita suara direnggangkan.

    Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut

    tanpa menggetarkan pita suara.

    Sekatan pada dua bibir dilepaskan serta-

    merta.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir

    tidak bersuara [p].

    Cara membunyikan sama seperti membunyikan

    konsonan [p]. yang berbeza ialah:

    Pita suara dirapatkan.

    Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga

    mulut dengan mengetarkan pita suara.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir

    bersuara [b].

    Contoh perkataan:

    Huruf Awal Tengah Akhir

    Konsonan [p] Palu Lapik Atap

    Konsonan [b] Batek Rabun Adab

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    12/20

    (b) Konsonan letupan gusi tidak bersuara [t] dan konsonan letupan gusi bersuara [d]

    Cara membunyikannya:

    Bunyi konsonan [t] Bunyi konsonan [d]

    Hujung lidah dinaikkan rapat ke gusi untuk

    membuat sekatan penuh pada arus udara.

    Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke

    belakang atau ke dinding rongga tekak untuk

    menutup arus udara ke rongga hidung.

    Pita suara direnggangkan .

    Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga

    mulut tanpa menggetarkan pita suara.

    Sekatan yang dibuat oleh hujung lidah dan gusi

    dilepaskan serta-merta.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tidak

    bersuara [t].

    Cara membunyikan konsonan sama seperti

    membunyikan konsonan [t]. yang berbeza ialah:

    Pita suara dirapatkan.

    Arus udara dari paru-paru keluar melalui

    rongga mulut dengan menggetarkan pita suara.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letusan gusi

    bersuara [d].

    Contoh perkataan:

    Huruf Awal Tengah Akhir

    Konsonan [t] Takut Batas Padat

    Konsonan [d] Dalam Tanduk Abad

    (c) Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k] dan konsonan letupan langit lembut bersuara [g].

    Cara membunyikannya:

    Bunyi konsonan [k] Bunyi konsonan [g]

    Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut

    untuk membuat sekatan penuh pada arus

    udara .

    Lelangit lembut dan anak tekak dirapatkan ke

    rongga tekak bagi menyekat arus udara dariparu-paru ke rongga hidung. 3. Pita suara di

    renggangkan. 4. Arus udara keluar dari paru-

    paru melaui rongga mulut tanpa menggetarkan

    pita suara. 5. Sekatan udara yang dibuat oleh

    belakang lidah dilepaskan serta merta.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit

    lembut tidak bersuara [k].

    Cara membunyikan konsonan sama seperti

    membunyikan konsonan [k]. yang berbeza ialah:

    Pita suara dirapatkan .

    Arus udara dari paru-paru yang keluar melalui

    rongga mulut mengetarkan pita suara.Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lelangit

    lembut bersuara [g].

    Contoh perkataan:

    Huruf Awal Tengah Akhir

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    13/20

    Konsonan [k] Kala Makan Tamak

    Konsonan [g] Garam Pagar Dialog

    (d) Hentian glotis [?] dan Cara membunyikannya:

    (a) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang atau ke dinding rongga tekak untuk membuat

    sekatan udara dari paru-paru ke rongga hidung

    (b) Pita suara dirapatkan sepenuhnya

    (c) Arus udara yang keluar dari paru-paru dibiarkan tersekat dibelakang rapatan pita suara.

    (d) Udara disekat oleh rapatan pita suara tanpa menggetarkan pita suara

    Bunyi yang dihasilkan ialah hentian glotis [?] seperti pada perkataan berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Anak Saat Lemak

    Ikan Rakyat Budak

    (e) Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [] dan konsonan letusan lelangit keras bersuara [].

    Cara membunyikannya:

    Bunyi konsonan [] Bunyi konsonan []

    Hadapan lidah rapat ke lelengit keras untuk

    membuat sekatan pada arus udara.Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke

    belakang atau ke dinding rongga tekak untuk

    membuat sekatan terhadap arus udara dari

    paru-paru ke rongga hidung.

    Pita suara direnggangkan.

    Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut

    tanpa menggetarkan pita suara.

    Udara yang tersekat oleh hadapan lidah di

    lelangit keras dilepaskan pelahan-lahan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit

    keras gusi tidak bersuara [].

    Cara membunyikan konsonan sama seperti

    membunyikan konsonan []. yang berbeza ialah:Pita suara dirapatkan.

    Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga

    mulut dengan menggetarkan pita suara.

    Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras

    gusi bersuara []

    Contoh perkataan:

    Huruf Awal Tengah Akhir

    Konsonan [] Cara Laci Koc

    Konsonan [] Jala Kanji Kolej

    (f) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [s]:

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    14/20

    (a) Hadapan lidah dinaikan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara.

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara dari

    paru-paru ke rongga hidung.

    (c) Pita suara di renggangkan.

    (d) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara

    (e) Udara keluar melalui sempitan depan lidah dan gusi untuk menghasilkan bunyi konsonan geseran

    gusi tidak bersuara [s].

    Contoh perkataan:

    Awal Tengah Akhir

    Silap Lasak Pedas

    Satu Lesu Lemas

    (f) Konsonan getaran gusi bersuara [r]:

    (a) Hujung lidah dikenakan pada gusi.

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk membuat sekatan arus

    udara dari paru-paru ke rongga hidung.

    (c) Pita suara dirapatkan.

    (d) arus udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga tekak menggetarkan pita suara

    (e) arus udara melalui rongga mulut menggetarkan hujung lidah

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan getaran gusi bersuara [r] seperti pada perkataan berikut:

    Awal

    Tengah

    Akhir

    Rapat Tiram Sabar

    Rugi Seram Lebar

    (f) Konsonan gusi bersuara [I]:

    (a) Hujung lidah dikenakan pada gusi.

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga hidung untuk membuat sekatan arus

    udara dari paru-paru ke rongga hidung.

    (c) Pita suara dirapatkan

    (d) Arus udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut dengan menggetarkan pita suara

    (e) Arus udara dibiarkan keluar melalui tepi lidah sahaja.

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sisian gusi bersuara [I] seperti pada perkataan yang berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Lagu Tilam Tebal

    Lipat Kelam Kekal

    (f) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m]:

    (a) Bibir bawah dan bibir atas dirapatkan untuk membuat sekatan pada arus udara.

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    15/20

    (g) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara dari paru-paru ke

    rongga hidung.

    (h) Arus udara dari paru-paru masuk ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung.

    (i) Pita suara dirapatkan untuk membuat getaran.

    (j) Arus udara dilepaskan perlahan-lahan.

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau dua bibir bersuara [m] seperti pada perkataan yang

    berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Macam Teman Ketam

    Murah Lumba Badam

    (k) Konsonan sengau gusi bersuara [n] cara membunyikannya:

    (a) Hujung lidah dinaikkan pada gusi atau gigi gusi untuk membuat sekatan arus udara.

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara dari paru-paru kerongga hidung.

    (c) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut terus ke rongga hidung

    (d) Arus udara dilepaskan perlahan-lahan

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau gusi bersuara [n] seperti pada perkataan berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Naga Tanah Taman

    Nilam Panah Laman

    (e) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [] cara membunyikannya:

    (a) Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat sekatan arus udara.

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara yang keluar dari paru-

    paru masuk ke rongga hidung.

    (c) Pita suara dirapatkan dan digetarkan

    (d) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut terus ke rongga hidung.

    (e) Arus udara yang tersekat oleh belakang lidah dan lelangit lembut dilepaskan pelahan-pelahan.

    Bunyi yang yang dihasilkan ialah kosonan sengau lelangit lembut bersuara [] seperti yang berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Ngilu Bingka Lalang

    Ngeri Rangkap Tulang

    (f) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [ ]. Cara membunyikannya:

    (a) Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras untuk membuat sekatan arus udara

    (b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara yang terkeluar dari

    paru-paru ke rongga hidung

    (c) Pita suara dirapatkan dan digetarkan

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    16/20

    (d) Arus udara daripada paru-paru melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung

    (e) Udara yang tersekat oleh depan lidah dan lelangit keras dilepaskan pelahan-lahan

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau lelangit keras gusi bersuara ( ) seperti perkataan yang

    berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Nyaris Banyak -

    Nyala Senyap -

    (f) Separuh vokal dua bibir bersuara [w]:

    (a) Bibir di bundarkan.

    (b) Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.

    (c) Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara udara dari paru-paru

    ke rongga hidung

    (d) Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut

    (e) Pita suara digetarkan dan lidah bergerak dengan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal

    tengah [w].

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w] seperti pada perkataan

    yang berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Waris Kawan Takraw

    Wajar Lawan -

    (g) Separuh vokal lelangit keras bersuara [j]. Cara membunyikannya:

    (a) Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi.

    (b) Bibir di hamparkan.

    (c) Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat udara dari paru-paru ke rongga

    hidung.

    (d) Pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [j].

    (e) Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi separuh vokal lelangit keras bersuara [j]

    Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [j] seperti pada perkataan

    berikut:

    Awal Tengah Akhir

    Yakin Tayang -

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    17/20

    Yuran Payah -

    KESIMPULAN

    Kajian fonetik dan fonologi melibatkan organ pertuturan manusia secara lansung. Organ tutur manusia

    ini disebut alat artikulasi. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai

    kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. Namun demikian terdapatunsur yang bukan dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia, tetapi mempunyai peranan yang

    amat penting dalam menghasilkan bunyi. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga

    utama dalam menghasilkan bunyi.

    Bunyi vokal atau konsonan merupakan antara bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat

    artikulasi manusia. Semua bunyi vokal merupakan bunyi-bunyi bersuara, manakala bunyi konsonan

    ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. Bunyi bersuara dan tidak bersuara ini berkait rapat

    dengan keadaan pita suara. sekiranya keadaan pita suara (glotis) tertutup rapat sewaktu udara keluar

    melaluinya, maka getaran akan berlaku pada pita suara dan bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara.

    Sebaliknya jika pita suara itu direnggangkan atau terbuka sewaktu udara melaluinya, maka getaran

    pada pita suara tidak berlaku maka yang terhasil ialah bunyi yang tidak bersuara.

    RUJUKAN

    Abdullah Hassan Dan Ainon Mohd (1994). Bahasa Melayu Untuk Maktab Perguruan. Kuala Lumpur:

    Fajar Bakti

    Ahmad Kamal Muhammad (1992). Kejayaan Komunikasi. Kuala Lumpur: Nurin Enterprise

    Arbak Othman Dan Ahmad Mahmood Musanid (2000). Linguistik Am. Kuala Lumpur: Penerbitan

    Sarjana.

    http://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-

    konsonan.html

    Diftong dan Vokal Rangkap16 May 2012, 10:16 AM |Munsyi Bahasa

    DIFTONG ialah gabungan dua bunyi vokal yang disebut secaraberterusan (satu hembusan nafas), dan dalam penghasilannyaterdapat ciri geluncuran. Bahasa Melayu mempunyai tiga jenis diftong,iaitu ai, au dan oi. Dua huruf vokal itu melahirkan satu bunyi. Bunyidiftong terhasil apabila bunyi satu vokal menggeluncur dengancepatnya ke satu vokal yang lain. Caranya ialah lidah, pada mulanya,diletakkan pada keadaan membunyikan satu vokal, kemudiandigeluncurkan ke arah membunyikan vokal yang lain lalu menjadigabungan dua bunyi vokal.

    Misalnya, untuk membunyikan diftong ai, lidah berada pada kedudukanmembunyikan vokal hadapan luas [a], dan secara cepat geluncurkan

    lidah ke arah cara membunyikan vokal hadapan sempit [i]. Hujunglidah dinaikkan tetapi tidak setinggi sebagaimana membunyikan vokal

    http://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.htmlhttp://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.htmlhttp://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.htmlhttp://www.adap.com.my/segmen.php?kategori=Munsyi%20Bahasahttp://www.adap.com.my/segmen.php?kategori=Munsyi%20Bahasahttp://www.adap.com.my/segmen.php?kategori=Munsyi%20Bahasahttp://www.adap.com.my/segmen.php?kategori=Munsyi%20Bahasahttp://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.htmlhttp://ba-cemerlangbahasadansastera.blogspot.com/2011/02/fonologi-bunyi-vokal-dan-konsonan.html
  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    18/20

    [i]. Hujung lidah terkena pada gigi bawah, dan pita suara digetarkan.

    Untuk membunyikan diftong au, kedudukan hadapan lidah padakeadaan sebagaimana membunyikan vokal hadapan luas [a], dankemudian digeluncurkan lidah ke arah cara membunyikan vokalbelakang sempit [u]; keadaan lidah agak melengkung ke arah lelangit

    keras. Hujung lidah hampir kena pada gigi bawah.

    Untuk membunyikan diftong oipula, lidah diletakkan sebagaimanamenghasilkan bunyi vokal belakang separuh sempit [o], dan dengancepatnya digeluncurkan lidah ke arah cara membunyikan vokalhadapan sempit [i]. Hadapan lidah dinaikkan ke arah lelangit keras,rendah sedikit daripada cara membunyikan vokal [i]

    Proses geluncuran ditunjukkan dalam rajah berikut:

    i oi u

    ai o

    au

    a

    Antara ketiga-tiga diftong tersebut, diftong aimerupakan diftong yangpaling banyak digunakan dalam pembentukan kata, manakala bunyidiftong oiamat kecil jumlahnya dalam kosa kata bahasa Melayu.Selain itu, kecuali diftong oi, kedua-dua diftong aidan au dapat hadir dibahagian hadapan, tengah dan belakang kata asli dan kata serapanbahasa Melayu. Telitilah contoh berikut:

    Diftong Awal Tengah Akhir

    ai aidilfitri baiduri Aduhai

    aidiladha hairan ampai-ampai

    au audit maujud Sengau

    aurat tauliah Jerangau

    oi - boikot Amboi

    - - Ngongoi

    Jikalau dilihat sekilas lalu, terdapat deretan vokal yang menyamaidiftong. Deretan vokal ini disebut juga sebagai vokal rangkap. Vokalrangkap itu ialah ai, au, dan oi. Taburannya dalam perkataan adalahseperti yang berikut:

    ai - air, aib, ajaib, arkaik, taip, sains, ghaib

    au aur, baur, gaun, sauk, maung, baulu, sauh, kaunter

    oi eksploit, eksploitasi, heroin, koir.

    Namun, jelas bahawa deretan vokal ai, au, dan oidalam perkataan-

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    19/20

    perkataan tersenarai itu bukanlah satu bunyi yang tunggal, dan olehyang demikian bukanlah diftong. Kedua-dua vokal itu, padahakikatnya, terdiri daripada dua huruf vokal yang berdiri secaraterasing. Hal ini dapat kita perhatikan apabila kita pecahkanperkataan-perkataan itu menjadi suku kata:

    a.ir, a.ja.ib, dan ar.ka.ik (untuk diftong ai)

    a.ur, sa.uh, dan pa.us (untuk diftong au)

    eks.plo.it, eks.plo.i.ta.si, dan he.ro.in (untuk diftong oi).

    Jelaslah bahawa konsonan rangkap merupakan kewujudan duabunyi vokal secara berurutan dalam perkataan, dan kedua-dua vokalitu terpisah dalam suku kata yang berlainan.

    Dalam bahasa Melayu, terdapat sejumlah deretan vokal (vokalrangkap) yang hadir dalam suku kata. Vokal rangkap yangdimaksudkan itu ialah ai, au, oi, ia, io, iu, ea, eo, eu, ua, dan ui.

    Contoh deretan vokal ini dalam perkataan adalah seperti yang berikut:

    Vokal

    Rangkap

    Contoh

    ai aiskrim, cair, dail, eksais, saiz, pain

    au aur, kaus, maut, raut, sauk, taut

    oi eksploit, eksploitasi, heroin, koir

    ia biak, ciap, dialek, piawai, pianggang

    io biola, dioksida, heliograf, semiotik, zionis

    iu cium, giur, piutang, siuman, siung, tiung

    ea gear, pear, reaksi, reaktor, realisme, teater

    eo geografi, ideologi, koreografi, neon, teorem, video

    eu deuteron, neurologi, neuron, neutral, reumatisme

    ua buapak, cuaca, kuantiti, muafakat, suasana, tuang

    ui cuit, juita, kuini, puisi, suis, tuil

    Demikian huraian tentang diftong dan vokal rangkap dalamperkataan bahasa Melayu. Daripada huraian ringkas ini, dapat kiranyaanda mengenal pasti bentuk diftong dan bentuk vokal rangkap, sertaseterusnya dapat pula membezakan bunyi diftong daripada bunyi vokalrangkap dengan jelas.

  • 7/29/2019 Pengenalan Fonetik Dan Fonologi

    20/20

    DIFTONGDiftong ialah gabungan dua bunyi vokal yang dilafazkan secara berterusan dalamsatu hembusan nafas. Hal ini seperti demikian kerana bunyi diftong terhasil apabila

    bunyi satu vokal menggeluncur dengan cepatnya ke suatu vokal lain. Ertinya, lidah

    pada mulanya diletakkan pada keadaan sebagaimana membunyikan sesuatu vokal,

    kemudian digeluncurkan ke arah membunyikan vokal yang lain. Diftong dianggap

    sebagai satu suku kata, dan dilambangkan oleh dua vokal tetapi bertindak sebagai

    satu fonem.

    Ada tiga diftong asli dalam bahasa Melayu, iaitu /ai /, /au /, dan / oi /. Semua diftong

    ini dilafazkan sebagai satu kesatuan bunyi.

    Huruf diftong / ai / dilafazkan dengan bunyi

    [ ai ] pada semua kedudukan (suku kata terbuka), contohnya pan.dai, hai.ran.

    Huruf diftong / au / dilafazkan dengan bunyi

    [ au ] pada semua kedudukan ( suku kata terbuka), misalnya sau.da.ra,

    ha.ri.mau.Huruf diftong / oi / dilafazkan dengan bunyi [ oi ] dan bukan dengan bunyi [ i ] bagi

    kata jati bahasa Melayu (suku kata terbuka), contohnya: se.poi, do.doi, dan ka.loi.

    Pelbagai teknik yang boleh digunakan untuk mengajar bunyi diftong. Antaranya ialah

    dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa, lidah merupakan alat artikulasi

    (pertuturan) yang paling aktif lagi penting. Murid perlulah diajar terlebih dahulu carauntuk menghasilkan bunyi diftong ai, lidah berkeadaan sebagaimana membunyikan

    vokal a, dan secara cepat geluncurkan lidah ke arah membunyikan vokal i pula.Demikian juga halnya cara membunyikan diftong au, dan oi. Kedudukan lidah pada

    keadaan membunyikan vokal yang pertama, lalu dengan pantasnya lidahdigeluncurkan ke arah membunyikan vokal yang kedua pula.

    Teknik yang boleh digunakan oleh guru untuk mengajar bunyi diftong ada dengan

    menggunakan warna pada suku kata yang mengandungi huruf diftong. Caranyaialah guru akan memaparkan beberapa perkataan yang mempunyai suku kata

    diftong yang sama menggunakan warna merah.Contohnya, huruf diftong / au /

    dilafazkan dengan bunyi [ au ] pada semua kedudukan ( suku kata terbuka),

    misalnya , pi sau, pu sau dan pu lau. Murid akan diajar secara latih tubimembunyikan suku kata tersebut sehingga murid-murid menguasai. Ini kerana

    penggunaan warna dapat memberi penegasan kepada suku kata yang perlu murid

    kuasai.

    http://cantikbahasa.blogspot.com/2011/12/diftong.html

    http://cantikbahasa.blogspot.com/2011/12/diftong.htmlhttp://cantikbahasa.blogspot.com/2011/12/diftong.htmlhttp://cantikbahasa.blogspot.com/2011/12/diftong.html