Click here to load reader

Zachowania informacyjne

  • View
    907

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Information behavior

Text of Zachowania informacyjne

  • 1. 1Zachowania informacyjnedr Sabina CisekInstytut Informacji Naukowej i BibliotekoznawstwaUniwersytet Jagielloski2014-11-12

2. 2Treci merytoryczne przedmiotu 2014/2015 Zachowania informacyjne, wykadWstp. Czym s zachowania informacyjne? Dlaczego naley i warto si nimi zajmowa? Zachowania informacyjne jako kierunek i obiekt bada w informatologii.Uytkownicy informacji, pojcie i problematyka.Zachowania informacyjne charakterystyka, uwarunkowania, wybrane wspczesne koncepcje i modele (ELIS, koncepcja Toma Wilsona, przypadkowe pozyskiwanie informacji, Sense-Making). Jak zachowuj si uytkownicy we wspczesnym wiecie informacji (m.in. w Internecie)?Potrzeby informacyjne, pojcie i uwarunkowania.Bariery informacyjne, charakterystyka i typologia.Jak bada zachowania informacyjne? Elementy metodologii bada uytkownikw informacji. 3. 3Uytkownicy informacji w nauce o informacji (informatologii) 4. 4Niektre kierunki bada uytkownika informacji we wspczesnej informatologiibariery informacyjnekultura informacyjna i ksztacenie uytkownikw informacji (information literacy)modelowanie uytkownika informacjipotrzeby informacyjnepozyskiwanie, w tym wyszukiwanie informacjiuytkownicy informacji w Interneciezachowania informacyjne, w tym zachowania informacyjne w yciu codziennym 5. 5Elementy historii bada uytkownikw informacji w informatologii 1Zagadnienie uytkownikw informacji naley do pola zainteresowa informatologii od pocztku istnienia tej dyscypliny, zmienia si natomiast sposb jego pojmowania a take podejcia badawcze.Za symboliczny pocztek systematycznych docieka w tym zakresie uwaa si czasami obrady konferencji Royal Society Scientific Information Conference w 1948 roku w Londynie [Szczechura 1998, s. 107] [Wilson 2008, s. 458].Od tamtego czasu, przez ponad szedziesit lat nie tylko przeprowadzono setki, jeeli nie tysice bada empirycznych, ale rwnie skonstruowano rozmaite propozycje teoretyczne, niektre zaawansowane, na przykad modele zachowa informacyjnych Toma Wilsona [Wilson 1999], koncepcje ELIS Everyday Life Information Seeking Reijo Savolainena, Information Search Process Carol Kuhlthau, Sense-Making Brendy Dervin i wiele innych [Cisek 2008] [Kamiska- Czubaa 2007] [Theories 2005]. 6. 6Elementy historii bada uytkownikw informacji w informatologii 2W Polsce take pojawiy si znaczce opracowania, w tym ksikowe, jak Ksztacenie studentw jako uytkownikw informacji naukowej [Pindlowa 1984], Informacja a umys [Prchnicka 1991], Czowiek i komputer. Dialogowy model wyszukiwania informacji [Prchnicka 2004] czy Bariery informacyjne [wigo 2006].Polskojzyczne podsumowanie bada uytkownikw informacji do lat 90. XX wieku mona znale w artykule Uytkownicy informacji. Zarys problematyki [Szczechura 1998].Trzeba te doda, i najnowsze perspektywy, modele i koncepcje maj stosunkowo niewielkie odzwierciedlenie w polskiej literaturze informatologicznej XXI wieku i wiele kwestii jest po prostu nieznanych, a badania empiryczne s prowadzone w oparciu o tradycyjne pozytywistyczne podejcie, bez refleksji metateoretycznej. Jeden z niewielu wyjtkw stanowi opracowanie Remigiusza Sapy Potencja bibliotecznych katalogw online w zakresie sprzyjania zjawisku przypadkowego pozyskiwania informacji o literaturze naukowej [Sapa 2008]. 7. 7Najwaniejsze publikacje na temat Information Behavior czyli problematyki uytkownikw informacji jako obszaru badawczegoCase, Donald O. (2012). Looking for Information. A Survey of Research on Information Seeking, Needs, and Behavior. Third Edition. Bingley: Emerald Group Publishing Limited.Fisher, Karen E.; Erdelez, Sanda; McKechnie, Lynne (E. F.), eds. (2005). Theories of Information Behavior. USA: ASIST.Szczechura, Kordula (1998). Uytkownicy informacji. Zarys problematyki. W: Informacja naukowa w Polsce. Tradycja i wspczesno. Olsztyn: WSP, s. 107-138.Wilson, T. D. [Tom] (2000a). Human Information Behavior. Informing Science Vol. 3 No. 2, s. 49-55. http://inform.nu/Articles/Vol3/v3n2p49- 56.pdfWilson, Tom (2008). The information user: past, present and future. Journal of Information Science, Vol. 34 No. 4, p. 457-464. 8. 8Najwaniejsze czasopisma, na amach ktrych porusza si zagadnienia Information Behavior czyli problematyki uytkownikw informacjiInformation Research http://informationr.net/ir/index.htmlJASISTJournal of Documentation 9. 9Konferencje z zakresu Information Behavior czyli problematyki uytkownikw informacjiCykl konferencji ISIC: the information behaviour conference http://informationr.net/isic/papers.htmlDostpne s pene teksty referatw 10. 10Uytkownicy informacji w nauce o informacji paradygmaty i ich zmiana 1Zmiana paradygmatupocztek zmian koniec lat 70., pocztek lat 80. XX wiekuostateczna zmiana przeom XX i XXI wiekuDlaczego nastpia zmiana?Wyczerpanie si starego paradygmatu, poprzedniej formuy badaWpyw kognitywizmu seminarium w Gandawie 1977Metodologia jakociowa (interpretywna) w badaniach uytkownika informacji kluczowy artyku jeden z najbardziej wpywowych: Wilson, Tom (1981; 2006). On user studies and information needs. Journal of Documentation Vol. 31 No. 1 (1981); Vol. 62 No. 6 (2006), s. 658-670The user-centered turn kluczowy artyku: Dervin, Brenda; Nilan, Michael (1986). Information needs and uses. Annual Review of Information Science and Technology Vol. 21, s. 3-33. 11. 11Uytkownicy informacji w nauce o informacji paradygmaty i ich zmiana 2Wanym przeomem metodologicznym w obszarze uytkownikw informacji bya rewolucja paradygmatyczna zapocztkowana w latach 70. i 80. XX wieku. Generalnie polegaa na zdecydowanym podkreleniu, i badania empiryczne musz by oparte na solidnej i przemylanej podbudowie teoretycznej, a ta z kolei powinna w centrum uwagi stawia ludzi uytkownikw informacji, tj. przez pryzmat ich cech, potrzeb i zachowa naley ujmowa problematyk rde czy systemw informacyjno-wyszukiwawczych a nie odwrotnie. Temu postulatowi towarzyszyo promowanie jakociowych (interpretatywnych) podej i metod badawczych, w miejsce stosowanych dotd uj ilociowych (pozytywistycznych).W efekcie zmienio si pojcie uytkownika informacji, sta si nim kady, kto przejawia jakiekolwiek zachowania informacyjne, a nie tylko osoba korzystajca z formalnych, oficjalnych dokumentw, kanaw przekazu czy systemw informacyjnych. Innymi sowy uytkownik biblioteki, orodka informacji, SIW albo okrelonej bazy danych zmieni si w uytkownika informacji w ogle, w dowolnym kontekcie [Dervin, Nilan 1986] [Wilson 1981; 2006] [Wilson 2008]. (Cisek 2009) 12. 12Uytkownicy informacji w nauce o informacji paradygmaty i ich zmiana 3Od przeomu XX i XXI stulecia mamy do czynienia z () renesansem problematyki uytkownikw informacji, jej now, przeksztacon postaci, zaakceptowan przez spoeczno uczonych pod szyldem information behavior. Jest to jedno z najwaniejszych i najszybciej rozwijajcych si pl badawczych wspczesnej informatologii, do tego stopnia, i nazywane jest subdyscyplin nauki o informacji [Theories 2005, s. XIX] [Wilson 2008, s. 460]. Subdyscyplina ta stanowi stosunkowo spjny obszar docieka o dynamicznie rozwijajcej si bazie teoretycznej. (Cisek 2009) 13. 13Uytkownicy informacji w nauce o informacji paradygmaty i ich zmiana 4O historii bada uytkownikw informacji w nauce o informacji, zmianie paradygmatu pisze m.in. profesor Tom Wilson Wilson, Tom (2008). The information user: past, present and future. Journal of Information Science, Vol. 34 No. 4, p. 457-464. 14. 14Pojcie uytkownika informacji 15. 15Pojcie uytkownika informacjiUytkownik informacji (odbiorca informacji), osoba lub instytucja korzystajca z usug suby informacyjnej bibl. lub z dziaalnoci orodkw informacji ()Gombiowski, Karol; widerski, Bolesaw; Wickowska, Helena red. (1976). Encyklopedia wspczesnego bibliotekarstwa polskiego. Wrocaw, Warszawa, Krakw, Gdask: Zakad Narodowy im. Ossoliskich, s. 302.Uytkownik informacji osoba lub zesp osb korzystajce z informacjiDembowska, Maria red. (1979). Sownik terminologiczny informacji naukowej. Wrocaw, Warszawa, Krakw, Gdask: Zakad Narodowy im. Ossoliskich, s. 119. 16. 16Pojcie uytkownika informacji [cd.]Uytkownik informacji nadawca komunikatu i odbiorca komunikatu. Czasami tylko odbiorca komunikatu.Uytkownik systemu informacyjno-wyszukiwawczego, uytkownik systemu uytkownik bdcy odbiorc informacji na wyjciu systemu informacyjno-wyszukiwawczego. Wystpuje on take w roli nadawcy informacji, przekazujc do systemu komunikat w postaci zapytania informacyjnego. W wielu systemach uytkownik sam dokonuje wyszukiwania informacji, samodzielnie okrelajc strategi wyszukiwawcz lub korzystajc ze strategii wyszukiwawczej systemu, np. w bibliotekach o wolnym dostpie do pek, w tradycyjnych katalogach i bibliografiach, w Internecie.Bojar, Boenna red. (2002). Sownik encyklopedyczny informacji, jzykw i systemw informacyjno-wyszukiwawczych. Warszawa: Wydawnictwo SBP, s. 288-289.Uwaga! Definicje uytkownika informacji w Sowniku po red. Boenny Bojar powstay w ramach systemowej orientacji nauki o informacji (system-oriented approach) 17. 17Pojcie uytkownika informacji [cd.]Kisilowska, Magorzata; Przastek-Samokowa, Maria (2004). Uytkownik czy klient refleksje terminologiczne. Zagadnienia Informacji Naukowej, nr 2, s. 63-71.Dostp take w Bibliologicznej Bibliotece CyfrowejTerminy czytelnik, uytkownik, klient, odbiorca, interesantUytkownicy informacji w ujciu kognitywnym(Prchnicka, 1991), (Sosiska-Kalata, 1999, s. 37-90), (Woniak, 1997, s. 10-15)Kim jest uytkownik informacji?Modele zachowa informacyjnych a pojcie uytkownika informacji 18. 18Inne pojciaInformation behaviorInformation behavior (IB) encompasses intentional information seeking as well as unintentional information encounters.Information seekingInformation seeking is a conscious effort to acquire information in response to a need or gap in knowledge.Information needAn information need is a recognition that [ones] knowledge is inadequate to satisfy a goal.http://liswiki.org/wiki/Information_behavior_theories 19. 19Zachowania infor

Search related