Uzajamni Odnosi Biljaka i Zivotinja

  • View
    226

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of Uzajamni Odnosi Biljaka i Zivotinja

  • Biotiki faktoriBi tiki f kt i b h t j ti j k ji Biotiki faktori obuhvataju sve uticaje koji dolaze od drugih organizama i koji deluju na

    odreenu vrstu.

    U biotike faktore spada i antropogeni faktor odnosno antropogeni faktor, odnosno delovanje oveka na biljke.

  • Biotiki faktoriU j i ti ji i lj j Uzajamni uticaji se ispoljavaju na

    nivou biocenoze.

    Primer za negativno delovanje t f kt j i k lj j antropogenog faktora je i sakupljanje

    biljaka u edukativne svrhe...

    ... te se zbog toga biljke uvek g g jsakupljaju uz nadzor strunih lica!

  • Interakcije biljaka i drugih organizama

    Biotiki faktori deluju neposredno i posredno, odnosno menjajui intenzitet delovanja nekog drugog ekolokog faktora.

    Delovanje biljaka na biljke

    Sve interakcije biljaka i drugih organizama moemo podeliti na sledei nain:

    Delovanje biljaka na biljkeDelovanje biljaka na ivotinjeDelovanje ivotinja na biljkeDelovanje biljaka na miroorganizmeDelovanje biljaka na miroorganizmeDelovanje mikroorganizama na biljke

  • Uzajamni odnosi izmeu biljakaN d i ti ji bilj k Neposredni uticaji biljaka na

    biljke mogu se podeliti u nekoliko kategorija:

    epifitizamepifitizamparazitizam

    biohemijski uticajifizioloki uticajifizioloki uticajimehaniki uticaji

  • EpifiteEpifite rastu na povrini drugih biljaka Na prostorima umerenog Epifite rastu na povrini drugih biljaka. Na prostorima umerenog

    klimata kao epifite se javljaju neke alge, liajevi i mahovine.

    Iako od domaina ne koriste nikakve organske i neorganske materije, ve samo prostor esto mu mogu naneti veliku tetu pa se oznaavaju

    Pyrrosia sp. Platycerium bifurcatum

    ve samo prostor, esto mu mogu naneti veliku tetu, pa se oznaavaju i kao paraziti prostora.

  • Epifitske orhidejeMasdevallia deformis Phalaenopsis fimbriata Cymbidium

    findlaysonianum

    Cymbidium suave

    Sarcochilus falcatus Aerides maculosum

  • LijaneU direktne odnose izmeu biljaka spadaju i U direktne odnose izmeu biljaka spadaju i

    kontaktne koakcije izmeu drvenastih biljaka tropskih uma i lijana.

    Entada gigas Cissus hypoglauca

  • Lijane Balkanskog poluostrvaU flori Balkanskog poluostrva zastupljene su sledee lijane: Hedera U flori Balkanskog poluostrva zastupljene su sledee lijane Hedera

    helix, Smilax aspera, Tamus communis i Dioscorea balcanica.

    Hedera helix Tamus communis

  • Lijane Balkanskog poluostrvaU flori Balkanskog poluostrva zastupljene su sledee lijane: Hedera U flori Balkanskog poluostrva zastupljene su sledee lijane Hedera

    helix, Smilax aspera, Tamus communis i Dioscorea balcanica.

    Smilax aspera Dioscorea balcanica

  • Parazitizam i poluparazitizamP i k i l i k biljk j k k i fi i l k Parazitske i poluparazitske biljke ostvaruju kontaktne i fizioloke

    odnose sa biljkom domainom ostvarujui prednost u razvoju i izazivajui tetu i na kraju smrt domaina.

    Cuscuta europaea Rafflesia arnoldiipBiljke koje u toku itavog ivota zavise od biljke domaina nazivaju se holoparaziti.

    U zavisnosti od toga na kom biljnom organu

    Orobanche gracilis

    g j gparazitiraju razlikuju se p. stabla i p. korena.

  • ParazitizamP i i bl fl i S bij d i i d C (C Paraziti stabla u flori Srbije su predstavnici roda Cuscuta (C.

    europaea, C. epythymum i druge)

    Cvetovi viline kosice Cuscuta epythymum

  • Parazitizam i poluparazitizamO d i k k i ik Osnovna adaptivna karakteristika

    parazitskih i poluparazitskih biljaka je mogunost formiranja specijalizovanih apsorpcijskih specijalizovanih apsorpcijskih

    organa haustorija.

    Masa haustorija (B) parazitske biljke (C, D) na biljci domainu (A)

    Lathrea squamaria

  • PoluparazitizamPoluparazitske vrste se jo nazivaju i hemiparaziti. One su autotrofne, a

    od domaina koriste samo vodu i mineralne materije.

    Loranthus europaeusLoranthus europaeus

    Viscum album

    U Srbiji je zastupljen vei broj rodova sa poluparazitskim

    predstavnicima: Rhynanthus predstavnicima: Rhynanthus, Pedicularis, Melampyrum i drugi.

  • Poluparazitizam

    Melampyrum scardicum Rhinanthus minor

  • Biohemijski uticaji (alelopatija)

    Mnoge biljke lue hemijske materije koje inhibitorno ili stimulativno

    d l j deluju na druge biljke ili

    druge organizme organizme.

    Ova pojava se esto

    oznaava kao oznaava kao alelopatija ili alelokataliza.

  • Biohemijski uticaji (alelopatija)

    Orah (Juglans regia) lui materiju juglon, ijom hidrolizom i oksidacijom nastaje jedinjenje i oksidacijom nastaje jedinjenje toksino za zeljaste biljke. Oko

    stabla oraha se veoma slabo razvijaju druge biljke i zemljite j j g j j

    je gotovo potpuno golo. Na juglanon su rezistentne drvenste

    vrste iz rodova Betula, Acer, F i d Fagus i druge. Juglans regia

  • Biohemijski uticaji (alelopatija)

    Pelin (Artemisia absinthium) lui alelopatsko jedinjenje absintin, koje p j j j , j

    inhibitorno deluje na niz biljaka (Foeniculum vulgare, Carum carvi,

    Ocimum basilicum, Mellissa officinalis, Salvia sclarea i druge)

    Neke biljke lue materije koje stimulativno deluju na druge biljke. Kukolj (Agrostemma githago) lui materiju agrostemin koja ubrzava

    klijanje semena lana.

    Artemisia ansinthium

  • Posredni uticaji biljakaKod posrednih uticaja razlikuju se uticaji pri kojima biljke menjaju Kod posrednih uticaja razlikuju se uticaji pri kojima biljke menjaju

    sredinu i konkurentski odnosi (kompeticija).

    Neke biljke svojim habitusom, gustinom i pokrovnou, vremenom

    pojavljivanja i prostornim p j j j prasporedom menjaju i formiraju faktore sredine.To je posebno

    izraeno u umskim ekosistemima.G i ij ki kl d ih Gusti vegetacijski sklop drvenastih vrsta utie na intenzitet svetlosti, temperaturu i vlanost, pri emu se

    formira specifina umska fitoklimaformira specifina umska fitoklima.U takvim uslovima opstaju skiofite,

    dok heliofite odsustvuju.

  • Intraspecijska kompeticijaKonkurentski odnosi za resurse sredine Konkurentski odnosi za resurse sredine

    mogu postojati izmeu jedinki iste vrste intraspecijska kompeticija, ili

    izmeu jedinki razliitih vrsta izmeu jedinki razliitih vrsta interspecijska kompeticija.

  • Interspecijska kompeticija

    Interspecijska kompeticija se ispoljava kroz otru borbu i preivljavanje

    l k k k h populacija konkurentskih vrsta.

  • Kooperativne interakcijeInterspecijska kompeticija se ispoljava kroz antagonistike (jedna Interspecijska kompeticija se ispoljava kroz antagonistike (jedna vrsta favorizovana u odnosu na drugu) i kooperativne interakcije

    (neke biljke pobiljavaju uslove za rast drugih biljaka).

  • Uzajamni odnosi izmeu biljaka i mikroorganizamabiljaka i mikroorganizama

    Izmeu biljaka i mikroorganizama (virusa, bakterija i mikroskopskih gljiva) uspostavljaju se posredni i neposredni odnosi, negativni

    (parazitski, fitopatoloki) i pozitivni (simbiontski odnosi).(p z , f p ) p z n ( m n n ).

    Parazitska sluzava gljiva Plasmodiophora brassicae izaziva

    Mikoriza orhideja - Cephalanthera longifolia popreni presek Plasmodiophora brassicae izaziva

    na korenu kupusa kupusnu kilulongifolia popreni presek,

    inficirane elije primarne kore.

  • Parazitski odnosiParazitski mikroorganizmi su najee obligatni paraziti koji ne mogu

    Ovde spadaju raznovrsni biljni virusi, sl lji (Pl s di h

    Parazitski mikroorganizmi su najee obligatni paraziti, koji ne mogu samostalno da preive, ve opstaju samo u biljci domainu.

    sluzave gljive (Plasmodiophora brassicae), nie gljive (Olpidium

    brassicae, Perenospora parasitica) i vie gljive (Erysiphe communis vie gljive (Erysiphe communis,

    Puccinia graminis).

    Olpidium brassicae Erysiphae communis

  • Parazitski odnosiM ti t j i f k lt ti i Meutim, postoje i fakultativni

    paraziti, koji mogu samostalno da preive, a u odreenim okolnostima prelaze na parazitski nain ivota prelaze na parazitski nain ivota.

    Primer za ovaj tip parazita je nia gljiva Pythium.

    Pythium sp. Biljna povrina napadnuta ovom gljivom

  • Parazitski odnosiParazitski mikroorganizmi se prenose izmeu biljaka neposrednim Parazitski mikroorganizmi se prenose izmeu biljaka neposrednim

    kontaktom ili indirektno preko vektora, odnosno nekog drugog organizma. Neposrednim kontaktom, mehanikim dodirivanjem korenova,

    ire se spore sluzave gljive Plasmodiophora brassicae.ire se spore sluzave gljive Plasmodiophora brassicae.Posrednikom ili vektorom se prenose mnogi biljni virusi. Vektori mogu

    biti biljne vai, gljive i nematode, a nekad i vie biljke (npr. sirak, Sorgum prenosi virus mozaika duvana) Sorgum, prenosi virus mozaika duvana).

    Zelena breskvina va (Myzus i ) i k 110

    Pamuna va (Aphis gossypii ) je kt i j kiki ikij i persicae) prenosi oko 110

    razliitih virusa.vektor virusa papaje, kikirikija i

    eerne trske.

  • Parazitski odnosi

    Via gljiva Puccinia graminis je obligatni parazit itarica, sa kojih se

    teliosporama prenosi na bun Berberis p pvulgaris, a sa njega se infekcija eciosporama prenosi na itarice.

    Puccinia graminis ivotni ciklus itne re

  • Parazitski odnosiParaziti biljaka mogu biti nekrotrofni i biotrofniParaziti biljaka mogu biti nekrotrofni i biotrofni.

    Nekrotrofni p. ubijaju elije domaina i nastavljaju da ive

    Biotrofni p. ne ubijaju elije domaina, ve ive na ivim j j

    na mrtvim delovima biljke.,

    delovima biljke.

    Pseudopeziza medicaginis izaziva odbacivanje listova