TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

  • View
    284

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    1/22

    TOKOH TAMADUN ISLAM &

    TAMADUN ASIA

    AL-BIRUNI

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    2/22

    BIODATA RINGKAS Nama penuh: Abu Rayhan Muhammad bin Ahmad al-

    Biruni daripada keluarga Tajik.

    Lahir pada 3 Zulhijjah 362H @ 4 September 973M diParsi.

    Menurut kitab al-Ansab yang ditulis oleh Samani dankitab Mujam al-Buldan yang ditulis oleh Yaqut al-

    Hamawi, penduduk Khawarizm memanggil orang asingsebagai biruni(dalam bahasa Parsi). Maka atas alasaninilah yang menyebabkan Abu Rayhan dikenali sebagaial-Biruni kerana beliau merupakan orang asing bagipenduduk Khawarizm.

    Sarjana lain menyatakan beliau bukan dilahirkan diKhawarizm, tetapi di Birun, iaitu sebuah bandar di luarKath. Bandar Khawarizm terletak 20 farsakh (60 km) dariKath yang menjadi ibu kota kerajaan pemerintahanputera--putera Mamuniyah.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    3/22

    Oleh itu ada kemungkinan apabila Khawarizm menjadi

    ibu kota Mamuniyah, maka penduduk Kath yang

    berhijrah ke bandar itu digelarbiruni.Oleh kerana AbuRayhan orang yang lebih terkenal di kalangan mereka,

    maka gelaran ini diberikan kepadanya. Beliau turut

    digelar Khawanizini kerana nama kawasan itu juga

    dipanggil Khawanizin.

    Beliau meninggal dunia pada 1 September 1048 @ 12

    Rejab 440H.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    4/22

    PENDIDIKAN AL-BIRUNI Banyak memperoleh ilmu pengetahuan daripada

    seorang Putera Raja Parsi, iaitu Abu Nasr Mansur binAli Jilani, pakar matematik. Keluarga Abu Nasr begitumengambil berat tentang al-Biruni.

    Al-Biruni merupakan sarjana agung pada akhir abad ke-4H/1OM dan pakar dalam bidang astronomi, sejarah dan

    bahasa. Beliau hidup sezaman dengan Ibn Sina. Antara karya beliau yang teragung ialah Rasail al-

    Biruni, sebuah ensiklopedia astronomi dan matematik.

    Sebagai seorang yang dahagakan ilmu, beliau tidaksuka membuang masa. Sepanjang hayatnya ditumpukan

    kepada bidang penyelidikan dan penulisan. Dengan itu,beliau dapat menguasai dua buah tamadun besar padaketika itu iaitu tamadun Arab dan tamadun Yunani.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    5/22

    Beliau mempunyai hubungan erat dengan para intelek

    Islam dan Kristian. Seorang daripadanya ialah Abu Sahl

    Masihi (ahli flzik Kristian). Beliau juga berhubung rapatdengan para saudagar Kristian Syria, tujuannya adalah

    untuk mempelajari nama-nama orang Yunani serta

    sebutan dan ejaan istilah perubatan yang betul.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    6/22

    AL-BIRUNI SBG AHLI

    ASTRONOMI Minat dan aktiviti al-Biruni merangkumi skop yang luas.Ini termasuklah teori-teori abstrak tentang falsafahhinggalah kepada sains praktis matematik, geografi, fizikdan astronomi. Bidang pengajiannya yang utama ialah

    astronomi. Ini adalah berdasarkan pengakuannya sendiriiaitu:

    Oleh kerana bidang saya adalah bidang astronomidansejak saya wujuddidunia inilagisaya terkenaldenganilmu itu dan saya tidakberniat untuk keIuardaridisipIin

    ilmu itu, maka saya mahu berkhidmat kepadaperbendaharaan baginda (Masud) yangdikenalisebagainikmat, dengan menulis kanun (undang-undang)Sinaat al-Tanjim (Seni Astronomi).

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    7/22

    Beliau memberi contoh tentang kegunaan harian

    pengetahuan matematik dan astronomi. Contoh ini

    menunjukkan pengaruh mataharidan bulan ketikamenentukan musim dan pasang surut airlaut. Ilmu

    pengetahuan tentangbinatang-binatangdan

    kedudukannya sangatpentingbagimenentukan arah

    pengembaraan dan perjalanan. Ia juga sangatberguna

    ketika menentukan arah kiblat, waktu solatdankedudukan garis lintang atau bujur sesuatu bandar.

    Maka beliau telah menunjukkan bahawa astronomi

    sangat berguna dan sesuai menurut Islam.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    8/22

    TEORI-TEORI ASTRONOMI AL-

    BIRUNI1. Teori alam semesta Al-Biruni menganggap bahawa alam semesta terletak

    di luar permukaan sfera yang terhad. Pada masayang sama beliau tidak bersetuju dengan konsep

    graviti alam semesta sebagai kuasa sebenaryangterlibat seperti yang dilihat daripada pengalaman.Beliau mendakwa bahawa,

    Apabila sesuatu bahagian anggota jisim tegarbergerak secara garis Iurus darisatu bahagian kesatu bahagian yanglain, sebaliknya jasaditumengelilingijasadlain dalam gerakan bulatan yangrnenggambarkan gerakan mengelillngisatu titik tetapsepertipusatbumiketika jasadlain itu tegar. Walaubagaimanapun, kawasan per-sekitaran mataharimenyebabkan planetbergerakdalam bentukelips.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    9/22

    2. Kosmogeni

    Walaupun Qanun al-Masuditidak membincangkan asal-usul alam Semesta tetapi al-Biruni membincangkannya

    secara terpeninci dalam bukunya al-Tahdid.Beliaumenolak pandangan yang menyatakan dunia ini kekal.Beliau mengumpul pelbagai arus pertukaran bumi dizamannya dan melengkapkan karya Abdul al-Malik al-Tayyib al-Busti yang mempunyai muka surat.

    3. Teori geosentrik Al-Biruni dan cendikawan sezamannya sering memikirkan

    tentang kontroversi geosentrik dan heliosentrik. Beliaumengatakan bahawa sebarang teori baru tidak dapatditerima tanpa bukti sains yang kukuh. Selagi sesuatu teorialternatifyang sebenar belum ditemui maka wajarlahseseorang itu mempercayai dan menerima teori danpenerangan yang ter-dahulu. Al-Biruni menulis mengenaipergerakan matahari dalam sebuah buku berjudul Kitabal-Tatbiq fi Tahqiq Harakat al-Syam yang berkaitandengan teori ini.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    10/22

    4. Kalendar dan kronologi

    Beliau telah menulis satu risalah kecil yang menerangkantentang siang dan malam yang juga dapat membuktikan

    panjang siang dalam setahun di kutub. Beliau telahmencipta sejenis alat untuk mengukur masa dan waktu disiang hariserta menulis buku mengenainya iaitu Tabir al-Mizan wa Taqbir al-Azman. Bukunya yang bertajukTanqih al-Tawarikh membincangkan tentang tarikh.

    Manakala bukuT

    asawwur Amr al-Fajr wa al-Shafiq fiJihat al-Gharb wa al-Sharqpula inembincangkan tentangterbitnya fajar.

    Qanun al-Masudiadalah antara bukunya yang terakhiryang membincangkan perkara di atas dengan lebihterperinci. Ia membincangkan tentang siang dan malam,

    bulan dan tahun, bulan serta matahari, juga pene-ranganterperinci mengenai perbezaan takwiin, maklumattambahan (baru) mengenai kalendar orang India,mengubah takwin Sakkala kepada takwin Hijrah.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    11/22

    5. Matahari

    Al-Biruni turut membuat kajian tentang Matahari danperkara-perkara yang berkaitan seperti berikut:

    (a) Sifat fizikal Matahari

    Al-Biruni cekap dalam pengajian ilmu fizik dankadangkala memberi-kan sumbangan asli. Misalnya,beliau membuat kajian mengenai sifat fizikal waktu

    Matahari. Menurutnya Matahari ialah jasad yang panasbagi letusan solaryang boleh diperhatikan apabilagerhana penuh, samajuga seperti nyalaan yang munculdi sekeliling jasad yang membakar.

    (b) Gerakan tahunan

    AI-Biruni mempercayai teori geosentrik danmenganggap Matahani bergerak mengelilingi Bumi.Beliau berfikir bahawa gerakan mata-hari yangperlahan dan cepat menggambarkan sesuatu orbit.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    12/22

    (c) Panjang tahun solar (tropika)

    Semasa mengkaji panjang tahun solar, al-Biruni

    memerhati peruba-han dan perbezaan pendapatmengenai zaman lepas. Beliau melaporkan ada empatrumusan yang berbeza iaitu 365.2426, 265.2421,365.398 dan 365.248 hari. Al-Biruni membuatpengiraan bahawa terdapat 365 hari, 5 jam dan 46minit. Kalendar Jalali juga mendapat 365 hari, 5 jam,

    49 minit. Kiraan al-Biruni ini tidak jauh perbezaan-nyadengan kiraan moden iaitu 365 hari, 5 jam, 48 minitdan 47 saat.

    Ketika menulis Qanun, beliau mengira titik yangtertinggi di antara Matahari dengan Bumi bergerak satu

    darjah dalam masa 1/3 tahun, dan 0, 0, 7, 44, 54 dalamsatu hari. Perkiraan yang telah dibuat oleh al-Biruni inihampir sama dengan angka moden iaitu 52.2 setiaptahun dan satu darjah dalam masa 72 tahun.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    13/22

    (d) Fajar dan senja

    Beliau membincangkan alasan-alasan bagi tempoh

    fajar dan senja. Al-Biruni mendapati senja (pagi danpetang) terjadi apabila Matahari berada 18 di bawah

    ufuk. Penyelidik moden mengesahkan penemuan al-

    Biruni ini. Beliau menulis buku al-Lamatmengenai

    perkara ini.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    14/22

    AL-BIRUNI SBG AHLI SAINS Walaupun al-Biruni lebih melibatkan dirinya dalam

    bidang astronomi namun beliau mahir dalam ilmumatematik. Al-Biruni dapat menguasai geometri,aritmetik dan menggunakan algebra dengan mahir.Beliau juga berminat dalam bidang fizik namun tidakmeminati bidang muzik.

    1. Trigonometri sfera Al-Biruni menulis Kitab Maqalid Ilm al-Haiah fi Basit al-

    Kurah.Buku itu dihasilkan sebagai satu karya yangsetanding dengan buku astronomi berjudul al-Tafhimkerana penguasaan bahasa dan subjeknya yang baik danmudah difahami.

    Ketika ahli sains ini berusia 60 tahun, beberapa karyabeliau dilengkapkan lagi. Satu daripadanya diberi tajukJami al-Tarq al-Sairah fi Marafah Awtar al-Dairahyang membincangkan mengenai kaedah-kaedah dalampenemuan ukur lilit bulatan.

  • 8/7/2019 TOKOH TAMADUN ISLAM & TAMADUN ASIA

    15/22

    Al-Biruni patut diberi penghargaan kerana beliaumenganggap trigonometri sebagai bidang yang terpisahdengan astronomi me

Search related