Osipne bolesti

  • View
    776

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

klinička slika, liječenje i prevencija najčešćih osipnih bolesti

Text of Osipne bolesti

OSIPNE BOLESTI

Seminarski rad

Klasifikacija Klasifikacija osipa prema etiologiji: Bakterijski: Scarlatina (arlah) Erizipel STS Virusni: Vodene kozice Zoster Ospice Infekcije virusom herpes simpleks Rubeola Infektivni eritem Bolest aka, stopala i usta

2

Scarlatina (arlah)

Uzronik je beta-hemolitiki streptokok grupe A koji izluuje pirogene (eritrogene) toksine, Streptococcus pyogenes. Istodobno je obino prisutna i infekcija drijela, no skarlatina moe nastati i uz infekciju koe ili potkonog tkiva ili iz nekog drugog arita (ekstrafaucijalna skarlatina). Izvor infekcije je bolesnik ili kliconoa. Prenosi se kapljinim putem. Bolest se najee pojavljuje u jesen. Najea je u dobi od 2-10 godina. Klinika slika Osnovna obiljeja skarlatine su bol u grlu, vruica i osip. Inkubacija traje 3 5 dana. Bolest poinje naglo povienom

temperaturom, grloboljom, povraanjem i malaksalou. Streptokokna angina: drijelo i tonzile su arko crvene, u lakunama eksudat, na mekom nepcu takast crven enantem, jezik obloen, 4 dana malinasto crvene boje (malinast jezik). Osip: izbija 1. i 2. dana, prvo na vratu, trupu, potom i ekstremitetima. Osip je sitnotokast, crven, najgui u predjelu pektoralnih miia, u aksilama, na donjem dijelu trbuha i na ekstremitetima (izraeniji na fleksornim stranama). Na licu samo crvenilo obraza i perioralno bljedilo (Filatovljev trokut). Koa kao suncem opaljena i hrapava, mogue sitne petehije (aksile, laktovi), tzv. Pastijin znak. Poslije 3 dana bolesti osip blijedi, a oko 7. dana dolazi do ljutenja koe (dlanovi, tabani). Dijagnoza Dijagnoza se postavlja na temelju karakteristine klinike slike. Nalaz krvne slike je u poetku neutrofilna leukocitoza, a 8. dana porast eozinofila. Mikrobioloka analiza brisa grla ostaje zlatni standard za potvrdu A grupe streptokoknih infekcija gornjih dinih puteva.3

Antistreptolizinska antitijela (AST) rabe se u dijagnostici svjee infekcije, ali se koriste i kako bi se potvrdila prethodna infekcija streptokokima grupe A. Komplikacije Komplikacije septike skarlatine mogu biti nekrotizirajua angina, gnojni limfadenitis, otitis, mastoiditis, hematogena diseminacija uzronika u razliite organe. Nakon infekcije piogenim streptokokom u nekih bolesnika je mogua pojava reumatske vruice i glomerulonefritisa. Reumatska vruica je posljedica krine reakcije izmeu bakterijskih antigena i sranih stanica, a akutni glomerulonefritis uzrokuju imunokompleksi koji se veu na glomerule. Meutim, danas su one rjee upravo zbog davanja velikog znaaja anginama kod djece i provoenja pravilne terapije. Terapija Cilj terapije je eradikacija infekcije, prevencija komplikacija i prevencija irenja/prenoenja infekcije. U lijeenju infekcija uzrokovanih piogenim streptokokom penicilin je antibiotik izbora. Do danas nisu opisani sojevi otporni na penicilin. Daje se intramuskularno kroz deset dana. No, u osoba osjetljivih na penicilin rabi se eritomicin, azitromicin ili klindamicin. Prevencija Ne postoji cjepivo protiv streptokoka. Bolesnici sa skarlatinom obino su zarazni prva 24 sata nakon poetka adekvatne antimikrobne terapije. Imunost je dugotrajna. Do navrenih 10 godina 80% djece razvije doivotna zatitna antitijela protiv streptokoknih pirogenih egzotoksina. Skarlatina je rijedak u djece mlae od 2 godine zbog prisutnosti majinih antiegzotoksinskih protutijela i manjka prvotne osjetljivosti.

4

Erizipel /eresypelas / crveni vjetar

Uzronik: BHS-A, rjee C,D ili G. Iznimno se opisuje sindrom erezipela uzrokovan i drugim uzronicima. Osnivna obiljeja erizipela je akutna upala limfnih prostora korijuma koe, koja se iri limfnim ilama. Uzronik ulazi kroz sitna ili vea oteenja koe. Izvor zaraze je bolesnik koji boluje od streptokokne bolesti, rjee se radi o kliconoi. Bolest se prenosi direktinim ili indirektnim kontaktom te kapljino. Streptokoki se umnaaju u limfnim prostorima korijuma koe i zbog toga se infekcija brzo periferno iri, pa esto nalazimo popratni limfangitis i limfadenitis. Lokalni simptomi (edem, crvenilo) vjerojatno su rezultat otputanja toksina i/ili drugih antigena i upalnog i imunosnog odgovora domaina. Pojavljuje se u ljetnim mjesecima. Erizipelu su sklona dojenad te bolesnici sa predispozicijskim faktorima kao to su varikoziteti, interdigitalna mikoza, preboljeli erizipel, dijabetes, ciroza jetre i alkoholizam. Klinika slika Inkubacija traje 1-7 dana. Nagli poetak, febrilitet i drugi opi simptomi (zimica, tresavica, itd.) Ve istoga dana pojavljuje se lokalizirani edem i crvenilo koe. Crvenilo i bolnost koe je lokaliziran najee na nogama (potkoljenice), zatim lice i ruke. Moe se pojaviti i na sluznici usne upljine, iako rjee. Kontagioznost je malena, no ne ostavlja imunost, nego naprotiv, sklona je recidivima. Crvenilo je kod erezipela otro ogranieno s uzdignutim rubom. Edem je bezbolan. Koa je toplija od okoline. esto se vidi popratni limfangitis i limfadenitis. Kadkad se na mjestu crvenila stavraju vezikule ili bule (erysipelas vesiculosa, bullosa). Cijeljenje poinje centralnim ljutenjem.

5

Ukoliko se eriziprel pojavi na licu, ono poinje crvenilom najee na nosu i iri se simetrino na oba obraza ili se manifestira kao erizipel uke. Erizipel vlasita tee se prepoznaje. Kirurki erizipel je erizipel nastao na mjestu kirurkog zahvata. Ako se infekcija i upala proire na dublje slojeve koe moe nastati celulitis, mioz itis ili nekrotizirajui fascitis. Erizipel ima sklonost ponavljanju, osobito u osoba s prethodnom traumom koe, limfedemom i venskom stazom. Zbog kompromitiranja limfne drenae i sama bolest stvara predispoziciju za ponovno javljanje. Dijagnoza Postavlja se na temelju klinike slike Terapija Parenteralno penicilinom. Lokalno se primjenjuju oblozi natopljeni s 2-3% borne kiseline. Strogo mirovanje i povien poloaj noge. U poetku lijeenja kadkad se opaa pogoranje lokalnog nalaza, to se tumai otputanjem toksina i/ili antigena umiruih streptokoka, a to je jak antigeni podraaj za imunosni sustav. Prevencija Lijeenje lokalnih predispozicijskih faktora (dermatomikoze, ulkusi i varikoziteti). Kontagioznost erizipela je malena, pa posebne mjere izolacije bolesnika nisu potrebne. Izvor zaraze je bolesnik koji boluje od streptokokne bolesti, rjee kliconoa. Infekcija se prenosi direktnim ili indirektnim kontaktom te kapljino. Kod pojave erizipela na kirurkim odjelima potrebno je dezinficirati i/ili sterilizirati sav materijal koji je bio u dodiru sa bolesnikom te tragati za bolesnicim koji imaju kliniku sliku ili supkliniku infekciju respiratornih puteva, jer su oni najei izvor erizipela.

6

STS (streptokokni toksini ok sindrom / sindrom toksinog oka uzrokovan BHS-om)

STS je multisistemna bolest. Uzrokuju je BHS grupe A (sojevi str. Pyogenes) koji lue SSA (streptokokni super antigen; potentni stimulatori TNF-a). Obino u odraslih. Rizini imbenici su trauma, kirurki zahvati, hematomi, miini napor, ogrebotine, varicela u fazi kruste, poroaj, primjena nesteroidnih antireumatika. Bakterijemija se nalazi u 50% oboljelih, smrtnost je velika i iznosi 20-30%. Klinika slika Klinika slika STS-a se esto preklapa sa klinikom slikom nekrotizirajueg fascitisa. U tipinim sluajevima infekcija poinje na mjestu sitne, nepenetrirajue traume. Oko 20% bolesnika ima prodromalne simptome sline gripi. Unutar 24-72 sata pojavljuje se jaka lokalna bol s febrilnou, prostracijom, lokalnim edemom i

eritemom. Kadkad se pojavljuju vezikule i bule s ljubiastim ili plavkastim eksudatom, to se smatra loim prognostikim znakom. Javlja se vruica, hipotenzija, akutno zatajenje bubrega, ARDS (akutni respiratorni distres sindrom), DIK (diseminirana intravaskularna koagulacija), poremeaj svijesti, toksina kardiomiopatija, oteenje jetre. U mnogih bolesnika pojavljuje se skarlatiniformni osip (makulozan eritematozan osip), eritem koe poput brusnog papira sa kasnijim ljutenjem koe. Dijagnoza Na temelju klinike slike. Labaratorijski nalazi: leukocitoza, neutrofilija; kreatin i kreatinin fosfokinaza povieni. Kirurki zahvat je nuan (terapijski i dijagnostiki).7

Lijeenje U jedinicama intenzivnog lijeenja. Intenzivno praenje hemodinamike, provoenje umjetne respiracije te hemodijalize. Kirurko lijeenje je potrebno kada se radi o nekrotizirajuem fascitisu, piomiozitisu i endometritisu. Antimikrobna terapija: primjena visokih doza penecilina sa ili bez kombinacije sa klindamicinom.

8

Varicella (vodene kozice)

Vodene kozice su vrlo kontagiozna, blaa djeja infektivna bolest, uzrokovana primarnom

infekcijom Varicella-zoster virusom iz porodice herpes virusa. Najvea incidencija je u dobi 1. do 7. godine ivota. U odraslih je rjea, ali i tea bolest (20-30% odraslih bolesnika moe imati intersticijsku pneumoniju). esto se javlja u manjim epidemijama. Prenosi se kapljinim putem ili kontaktom. Izvor zaraze je samo bolesnik. Herpes zoster nerijetko je izvor zaraze za varicelu. Obrnuto je vrlo rijetko. Ulazno mjesto je sluznica gornjih dinih puteva. Infekcioznost poinje u posljednjim danima inkubacije. Najjaa je neposredno prije erupcije, traje za vrijeme erupcije sve dok su eflorescencije vezikulozne (6-7 dana od poetka izbijanja osipa). Kraste nisu zarazne. Patologija i patogeneza Vodene kozice su ciklika bolest. Virus ulazi kroz respiratorni sustav, tu se umnoava, ulazi u krvni optok (primarna viremija) i preko krvi u retikuloendotelna tkiva razliitih organa. Tu se stvaraju sekundarna arita iz kojih virus ponovno ulazi u krv (sekundarna viremija) i dalje se iri u organe gdje uzrokuje patoloke promjene, a to su u prvom redu koa, sluznice, plua i sredinji ivani sustav. Virus se iri senzornim ivcima do senzornih ganglija, odakle se moe ponovno javiti kao zoster. Patohistoloke promjene su hiperplazija i

nekroza stanica koje su zahvaene virusom. Kao i kod drugih vezikuloznih dermakoza, nalaze se promjene u smislu balonaste degeneracija stanica. U jezgrama stanica nalaze se inkluzijska tjeleca eozinofilne nuklearne