Oscilacije i Talasi

  • View
    371

  • Download
    12

Embed Size (px)

DESCRIPTION

b

Text of Oscilacije i Talasi

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    1

    REPUBLIKA CRNA GORA ZAVOD ZA KOLSTVO MINISTARSTVO PROSVJETE I NAUKE

    DEVETOGODINJA OSNOVNA KOLA

    IZBORNI PREDMETI

    predmetni program

    OSCILACIJE I TALASI

    izborni predmet VIII razred devetogodinje osnovne kole

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    2

    1. NAZIV NASTAVNOG PREDMETA

    IZBORNI PREDMET NAZIV PREDMETNOG PROGRAMA

    OSCILACIJE I TALASI (izborni predmet) 2. ODREENJE PREDMETNOG PROGRAMA a) Poloaj, priroda i namjena predmetnog programa

    Izborni predmet Oscilacije i talasi predvien je Planom devetogodinje osnovne kole u 8. razredu i zastupljen sa 34 asa.

    U nastavi predmeta Oscilacije i talasi naglasak je na spoznavanju sutine procesa mjerenja, odnosno na raunskom i grafikom obraivanju i prezentaciji rezultata mjerenja. Oscilacije i talase je najbolje izuavati kroz rad u projektima, to ovaj program i predvia. Ti projekti su:

    jednoasovni ogledi, koje izvode uenici/e u saradnji sa nastavnikom/com; viednevni projekti s terenskim radom i sakupljanjem informacija preko interneta; sakupljanje sadraja u bibliotekama, uz pomo raunara ili od ljudi koji se bave odgovarajuom problematikom, u muzejima, itd.

    Ovakva vrsta nastave najlake prihvata pedagoke novine i eksperimente koje je u redovnoj nastavi, obaveznoj za sve uenike/ce, znatno tee realizovati. b) Broj asova po razredima i oblicima nastave

    Oblici nastave Razred Teorijska nastava i drugi oblici nastave za sve

    uenike/ce u obrazovnoj grupi Vjebe i drugi oblici nastave kod kojih se

    obrazovna grupa dijeli na vie manjih grupa VIII 15 19

    Ukupno 15 19

    S obzirom na prirodu predmeta, njegove sadraje i naine izvoenja nastave, koji se zasnivaju na vjebama, posmatranju i zakljuivanju, u ovoj se oblasti ne moe potpuno precizno odrediti odnos broja asova.

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    3

    3. OPTI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA Opti ciljevi izbornog predmeta Oscilacije i talasi obuhvataju tri podruja:

    a) znanje i razumijevanje; b) prikupljanje i obrada podataka i uspjenost u rjeavanju problema; c) eksperimentalne sposobnosti i vjetine. a) Uenik/ca treba da poznaje i razumije:

    - pojave, djelovanja, veliine, zakone, definicije, pojmove i teorijske osnove iz predmeta Oscilacije i talasi; - izraava se korienjem predvienih simbola, veliina i jedinica; - mjerne instrumente i naine njihovog korienja; - tehnoloke aplikacije i njihove posljedice na okolinu.

    b) Uenik/ca treba da se osposobi da u komunikaciji (usmenoj, simbolima, grafikoj, brojanoj):

    - trai, bira, ureuje i predstavlja informaciju u razliitim oblicima; - prevodi informaciju iz jednog u drugi oblik; - obrauje brojane i druge podatke; - koristi informacije tako da u njima nalazi zakonitosti i smisleno ih grupie; - objanjava pojave, zakonitosti i meusobne odnose; - postavlja pretpostavke i hipoteze; - rjeava probleme; - koristi znanje u novim situacijama. c) Uenik/ca treba da se osposobi da:

    - koristi mjerne instrumente, aparate i materijale (pri tome koristi uputstvo, kada je to potrebno); - izvodi i zapisuje opaanja i rezultate mjerenja; - obrazlae i vrednuje eksperimentalna zapaanja i podatke.

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    4

    4. SADRAJI I OPERATIVNI CILJEVI PREDMETNOG PROGRAMA

    1. Tema: Mehanike oscilacije Operativni ciljevi Aktivnosti Sadraj Korelacija i didaktika uputstva

    Uenik/ca: - uoava osnovne karakteristike oscilatornog kretanja; - umije da objasni ta su amplituda, period i frekvencija oscilovanja; - zna od ega zavisi period oscilovanja matematikog klatna i tijela objeenog o oprugu; - analizira djelovanje restitucione sile kod matematikog klatna i tijela objeenog o oprugu; - razlikuje sopstvene oscilacije od prinudnih; - zna da objasni pojavu rezonancije;

    Uenici/e: - analiziraju oscilovanje matematikog klatna, mjere trajanje veeg broja oscilacija i izraunavaju period oscilovanja; - na osnovu eksperimenta utvruju da period oscilovanja klatna ne zavisi od mase1) tijela ve od njegove duine; - objanjavaju kako i zato e period oscilovanja klatna zidnog asovnika kad nastupe topli2) ljetnji dani biti razliit u odnosu na period klaenja u zimskim danima; - procjenjuju vrijednost ubrzanja zemljine tee na osnovu mjerenja perioda oscilovanja i duine klatna; - korienjem formule za period oscilovanja oprunog klatna, mjerenjem koeficijenta krutosti opruge i perioda oscilovanja odreuju masu tijela koje osciluje; - analiziraju prinudne oscilacije klatna; - istrauju pojavu rezonancije3);

    - oscilacije - matematiko klatno

    - opruno klatno - amplituda - period - frekvencija - elongacija - restituciona sila - rezonancija

    Matematika (pojam kvadratnog korijena; priblina vrijednost broja )

    - sintetie i analizira dobijena znanja u paljivo odabranim zadacima4).

    - rjeavaju kvalitativne, kvantitativne, grafike i eksperimentalne zadatke.

    Didaktike preporuke

    1) Uenici/e objese o konac malu (praznu) boicu. Izmjere vrijeme za koje klatno (boica) izvri odreeni broj oscilacija. Naspu u boicu izvjesnu koliinu pijeska. Ponovo izmjere vrijeme za koje e klatno izvriti isti broj oscilacija. Uvjerie se da je ono jednako kao i kad je boica bila prazna.

    2) Prethodno nastavnik/ca treba da d formulu za zavisnost perioda oscilovanja od duine klatna i provjeri da li uenici/e znaju da se duina niti poveava sa porastom temperature.

    3) ipku duine 40-50 cm sa rupicom pri vrhu (plastini ili drveni lenjir) objese o komad eline horizontalne uvrene ice. ipka predstavlja tzv. fiziko klatno. Na istu icu priveu tanak konac o kojem visi kuglica, kao matematiko klatno. Namotavanjem, odnosno odmotavanjem konca treba postii da oba klatna imaju jednak period oscilovanja. Ako jedno klatno miruje, a drugo pone da osciluje, onda e poslije izvjesnog vremena i ono poeti da osciluje.

    4) Potrebno je paljivo odabrati raunske i druge zadatke tako da budu u to vroj vezi sa realnim situacijama. Kroz njihovu izradu treba usmjeriti uenike/ce ka pravilnom korienju do sada usvojenih znanja i vjetina. Takoe je neophodno da uenici/e pravilno vrednuju dobijeni rezultat, kao i njegov pravilan zapis. Ova preporuka vai za izradu zadataka u okviru svake teme. Posebno obratiti panju da zadaci idu od najjednostavnijih ka onim koji zahtijevaju sintezu i analizu usvojenih znanja.

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    5

    2. Tema: Mehaniki talasi

    Operativni ciljevi Aktivnosti Sadraj/pojmovi Korelacija i didaktika uputstva

    Uenik/ca: - uoava osnovne karakteristike talasnog procesa; - razlikuje vrste talasa prema nainu oscilovanja estica (poprene i uzdune); - uoava da vremensko ponavljanje oscilovanja kod talasa karakteriu period i frekvencija, a da prostorno ponavljanje oscilovanja karakterie talasna duina; - zna da je brzina talasa brzina prenoenja oscilovanja a ne brzina estica;

    Uenici/e: - registruju prostiranje5) zvuka pomou dvije limenke i matematikog klatna; - analiziraju proces prenoenja oscilovanja sa estice na esticu kod poprenih i uzdunih talasa; - uoavaju na primjerima osnovne karakteristike talasa: talasnu duinu, frekvenciju i brzinu prostiranja talasa;

    - talasna duina - brzina talasa - popreni i uzduni talasi

    - umije da objasni vezu izmeu talasne duine, frekvencije i brzine talasa;

    - izvode relaciju koja povezuje brzinu prostiranja talasa sa frekvencijom i talasnom duinom;

    - veza izmeu talasne duine, frekvencije i brzine talasa

    - navodi zakonitosti odbijanja, odnosno prelamanja talasa na granici koja razdvaja sredine;

    - razmatraju ponaanje talasa na granici izmeu dvije sredine (odbijanje i prelamanje talasa) i utvruju odgovarajue zakonitosti;

    - odbijanje talasa - prelamanje talasa

    - objanjava kako dolazi do formiranja stojeih talasa i zna koje su mogue frekvencije (talasne duine) tih talasa

    - utvruju uslove za nastanak stojeih talasa i izraunavaju mogue frekvencije dobijenih talasa

    - stojei talas

  • Zavod za kolstvo predmetni programi za devetogodinju osnovnu kolu

    6

    Operativni ciljevi Aktivnosti Sadraj Korelacija i didaktika uputstva Uenik/ca - zna osnovne osobine zvuka i analizira brzinu zvuka u razliitim sredinama - razlikuje ton od uma, kao i objektivnu od subjektivne jaine zvuka; - objanjava pojavu zvune rezonancije;

    Uenici/e - izraunavaju brzinu prostiranja talasa u razliitim sredinama: transverzalnog talasa u zategnutoj ici, zvuka u vazduhu i sl.; - prave telefon sa kanapom6); - uoavaju razliite kriterijume za odreivanje objektivne i subjektivne jaine zvuka; - analiziraju osjetljivost ljudskog uha u zavisnosti od frekvencije i jane zvuka (prag ujnosti, granica bola, visina tona, boja tona); - odreuju frekvenciju oscilovanja zvune viljuke pomou monokorda;