of 72/72
Jaką rolę odgrywają emocje w pracy nauczyciela?

Kompetencje emocjonalne nauczycielaI.pdf

  • View
    225

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Kompetencje emocjonalne nauczycielaI.pdf

  • Jak rol odgrywaj emocje w

    pracy nauczyciela?

  • Skd pochodzi wiedza?

  • Skd pochodzi wiedza?

    empiryzm racjonalizm

  • Empiryzm genetyczny

    Skd pochodzi wiedza? Jak czowiek j zdobywa?

    Czowiek nie rodzi si z gotow wiedz, tylko zdobywa j w trakcie ycia poprzez dowiadczanie

    Wedug niektrych antropologw ludzki mzg mona porwna do komputera, ktry jest w stanie przyj i przetworzy wraenia zmysowe, ale w chwili narodzin jego banki pamici s puste (ac. tabula rasa)

  • Racjonalizm genetyczny - Co jest

    wrodzone?

    Wspczesna nauka krytycznie odnosi

    si do empiryzmu genetycznego,

    stwierdzono bowiem istnienie

    wrodzonych reakcji emocjonalnych, np.

    miech, pacz.

    Potwierdzaj to badania etologw nad

    dziemi guchoniewidomymi od

    urodzenia

  • Wrodzone zdolnoci czowieka

    Posugiwanie si

    skadni

    Unikanie

    niebezpieczestw

    Zdolno uczenia

    Okazywanie

    wzajemnoci

    Zakopotanie

    Zdolno opieki

    Odraza do

    kanibalizmu i

    kazirodztwa

    Dostrzeganie

    przyczynowoci

    Poczucie

    sprawiedliwoci

    Zdolnoci

    emocjonalne

    Poczucie humoru

  • Proces uczenia si

    Pogld empiryzmu genetycznego jest przyjmowany przez wspczesn nauk w wskim zakresie:

    1/ w chwili narodzin nie posiadamy w/w umiejtnoci, ale mamy predyspozycje do nauczenia si ich

    2/ uczymy si ich poprzez wychowanie, naladowanie, obserwacj

    3/ w relacjach z innymi stajemy si ludmi

  • Proces uczenia si: skadniki

    1. Zdolno wrodzona potencjalna

    predyspozycja do opanowania

    okrelonych umiejtnoci w

    sprzyjajcych warunkach

    2. Uzdolnienie wykorzystanie

    wrodzonego potencjau

  • Proces uczenia si c.d.

    3. Sprawno cecha przebiegu

    okrelonej czynnoci, zaley od

    czstotliwoci i rezultatu - im wicej

    pozytywnie zakoczonych prb tym

    wiksza sprawno

    4. umiejtno sprawno

    posugiwania si zdobytym

    dowiadczeniem (wiedz) przy

    wykonywaniu okrelonej czynnoci

  • Porwnania kulturowe

    Wiele informacji na temat wrodzonych zachowa czowieka dostarcza nam badanie porwnawcze rnych kultur.

    Porwnuje si w nich rne spoecznoci, czsto odlegle od siebie, albo yjce w rnych okresach historycznych

    Badanie te dowodz, e ludzie mimo rnych odrbnych kultur, zachowuj si podobnie, tzn. powtarzaj te same zachowania

  • Analogiczne zachowania

    1/ przyjazne pozdrowienia na odlego

    poczone z umiechem i skinieniem gowy

    2/ groenie okazywanie agresji

    3/ zakopotanie, zawstydzenie ukrywanie

    twarzy

    4/ przekazywanie darw

    5/ biesiadowanie

    6/ opiekuczo

    7/ zaloty

  • Z lewej japoski aktor teatru kabuki, z

    prawej dziewczynka z kultury zachodniej

    Gesty groenia: Z lewej japoski aktor teatru kabuki, z prawej

    dziewczynka z kultury zachodniej

  • Oznaka zakopotania(M.

    Foucault; Indianin Waika)

  • Gest zakopotania

    Przy lekkim zakopotaniu

    ludzie na caym wiecie

    cakowicie lub czciowo

    przysaniaj twarz. Jest to

    niewtpliwie zrytualizowany

    odruch prowadzcy do

    ukrycia si. Zwykle polega na

    intencji ukrywania dolnej

    czci twarzy.

  • Gest pozdrowienia

    Przy pozdrowieniu spojrzeniem brwi

    unosz si drgniciem trwajcym ok.

    1/6 sekundy. Szybkie podniesienie i

    opuszczenie brwi poczone z

    umiechem i czsto skinieniem

    gowy jest przyjaznym gestem

    pozdrowienia na odlego

    wystpujcym w rnych kulturach.

  • Masajowie

    Gest zamylenia,

    znudzenia

  • Z lewej dzieci z kultury

    zachodniej, z prawej chopiec

    masajski

    Gest radoci

  • Co mwi ludzka twarz?

  • Natura emocji

  • Karol Darwin

    1809-1882

    W 1872 r. w pracy

    O wyraaniu uczu u czowieka

    i zwierzt utrzymywa, e

    emocje s wytworem ewolucji

    biologicznej, a pewne z nich s

    wsplne ludziom i zwierztom.

  • Paul Ekman (1934- )

    Amerykaski antropolog, badacz natury ludzkich emocji; Paul Ekman jest czoowym na wiecie specjalist w zakresie bada zwizanych z wyraaniem emocji mimik twarzy i mow ciaa

    Od 30 lat prowadzi badania m.in. w Ameryce Pd., Japonii, Izraelu, Nowej Gwinei, b. Zwizku Radzieckim, Europie i USA

  • Badania P.Ekmana

    W pocztkach swej kariery w latach 60-tych prowadzi badania midzykulturowe w Nowej Gwinei bada odizolowane plemi bez kontaktw z innymi kulturami (uywali narzdzia z kamienia)

    Sposoby wyraania emocji przedstawicieli tego plemienia byy doskonale rozpoznawalne

    Wniosek emocje maj uniwersalny kod wsplny wszystkim ludziom

  • Zdjcia zrobione przez P. Ekmana

  • System Kodowania Ruchw

    Twarzy

    W 1975 r. P. Ekman opracowa System

    kodowania Ruchw Twarzy

    Kada emocja pobudza okrelone

    minie twarzy

    Mona mierzy (odczytywa) emocje

    obserwujc zmiany w napinaniu i

    rozlunianiu misni twarzowych

    Podobnie mona odczytywa gesty

    zwizane z kamstwem i oszustwem

  • Do uniwersalnych

    emocji nale:

    gniew, zaskoczenie,

    niesmak, strach,

    szczcie, smutek

  • Natura ludzka a emocje

    W antropologii i naukach spoecznych dugo dominowa pogld, e emocje (tak jak jzyk czy wartoci) s rne w rnych kulturach. Badania nie potwierdzaj tego.

    miech i pacz s reakcjami specyficznie ludzkimi (wrodzonymi)

    Podobnie wrodzona jest zdolno do empatii i rozpoznawania mimiki twarzy (emocji innych)

    Istnieje te wrodzona zdolno do przezywania emocji

  • 1. Pojcie emocji ma zastosowanie na wszystkich poziomach ewolucji i podobnie

    jak do ludzi, odnosi si te do zwierzt.

    2. Emocje maj ewolucyjne podoe i u rnych gatunkw rozwiny rne formy

    ekspresji.

    3. Emocje peni rol adaptacyjn, pomagajc organizmom przetrwa zagroenia

    stwarzane przez rodowisko.

    4. Pomimo rnic w formach wyraania emocji u rnych gatunkw, mona

    zidentyfikowa pewne wsplne elementy oraz oglne wzorce.

    5. Istnieje niewielka liczba podstawowych, pierwotnych emocji stanowicych

    pewien prototyp

    6. Wszystkie inne emocje s stanami pochodnymi, wystpuj jako kombinacje,

    mieszaniny lub zwizki podstawowych emocji.

    7. Pierwotne emocje s to hipotetyczne konstrukty, swojego rodzaju stany idealne,

    ktrych waciwoci i cechy s wnioskowane bezporednio.

    8. Pierwotne emocje mog by scharakteryzowane w postaci par biegunowych

    przeciwiestw.

    9. Wszystkie emocje rni si pod wzgldem stopnia podobiestwa do siebie

    nawzajem.

    10.Kada emocja moe wystpowa w rnym stopniu natenia i na rnym

    poziomie pobudzenia.

    http://pl.wikipedia.org/wiki/Emocjahttp://pl.wikipedia.org/wiki/Ewolucjahttp://pl.wikipedia.org/wiki/Adaptacja_(psychologia)

  • Daniel Goleman Inteligencja emocjonalna

    Na inteligencj emocjonaln skadaj si:

    -samowiadomo wiedza o tym, co odczuwamy w danej chwili oraz wykorzystanie tych bodcw do podejmowania decyzji

    -samoregulacja panowanie nad emocjami, umiejtno odsunicia emocji, szybkie dochodzenie do siebie po przeyciu przykrych emocji

    -motywacja kierowanie si wasnymi preferencjami w wyznaczaniu celw i deniu do nich, podejmowanie dziaania pomimo niepowodze i poraek

  • Daniel Goleman Inteligencja emocjonalna

    Na inteligencj emocjonaln skadaj si c.d.:

    -empatia umiejtno spojrzenia na sytuacj z innych punktw widzenia, rozumienie uczu innych ludzi

    -umiejtno nawizywania i podtrzymywania kontaktw z innymi, ktr uatwia panowanie nad emocjami, zdolno negocjowania, agodzenia sporw, wsppracy i pracy zespoowej

  • Czowiek istota spoeczna

  • Wrodzone wspodczuwanie

    Najwaniejszym naszym przyjaznym sygnaem

    jest umiech. Tym wrodzonym sposobem

    zachowania si jestemy zdolni do

    nawizywania wizi.

    Podobnie dziaaj cechy dziecicoci

    wzbudzaj agodno i ch opieki.

    Zdolno do wspczucia jest czowiekowi

    niewtpliwie wrodzona.

    Do wartoci obecnych w wikszoci kultur

    nale: odwaga, wierno, przyja, mio

    bliniego, ofiarno, gotowo niesienia

    pomocy, szacunek, posuszestwo.

  • Opieka nad potomstwem

    Wi matka-dziecko jest podstaw

    ksztatowania si ludzkiej wsplnoty.

    Pocztkowo matka dla niemowlcia jest

    obiektem, ktrego mona si trzyma i ssa,

    dostarcza ochrony zyskujc walor

    schronienia domu.

    W dialogu z matk dziecko uczy si, e

    zawsze istnieje kto, kto si nim przyjanie

    zaopiekuje i zaspokaja jego potrzeby,

    zarwno materialne, jak i spoeczne.

    Uczy si wic zasadniczej postawy

    pozytywnego ustosunkowania,

    zakadajcego, e na blinim mona

    polega.

  • Wizi spoeczne

    Wi miosna (seksualna)

    zindywidualizowana forma kontaktu midzy

    partnerami. Zakochanie si oznacza

    zadzierzgnicie si wizi z konkretnym

    partnerem. Tego rodzaju potrzeba jest czci

    ludzkiej natury. Mamy wrodzone

    predyspozycje do trwaego partnerstwa o typie

    maeskim.

    Nie znaczy to, e jestemy przypisani

    jakiemu okrelonemu typowi maestwa,

    badania wskazuj raczej na poligamiczn

    dyspozycj czowieka.

  • Dialog

    Ludzie wewntrz i na zewntrz grup komunikuj si z sob.

    Dialog jest podstawowym atrybutem czowieka

  • Rozwj emocjonalny

    Samowiadomo emocji

    ok. 6 m-ca ycia niemowl ma wiadomo uczu bez wiadomoci Ja

    10-12 m-cy rozpoznawanie emocji u innych

    od 2 r. . nazywanie 6 podstawowych emocji

    5-6 r. . znajomo rnorodnych (sprzecznych) emocji, dekodowanie emocji z mimiki twarzy

  • Rozwj emocjonalny

    7-8 r. . podstawowa kompetencja

    emocjonalna

    10-11 lat znajomo kulturowych regu

    i norm emocjonalnych

    12-13 lat dojrzae zachowania

    empatyczne, poczucie emocjonalnej

    skutecznoci

  • Zakcenia rozwoju emocjonalnego

    Dzieci u ktrych do 5 r. . nie rozwinie si samowiadomo emocji bd miay trudno z przystosowawczym reagowaniem na rodowisko (rodzinne, przedszkolne)

    Molestowanie psychiczne i fizyczne, agresywnie nastawione rodowisko, przemoc rodzinna i rwienicza zaburzaj rozwj emocjonalny

    -zahamowania w wyraaniu emocji, skrywane emocje lub e. autodestrukcyjne; nieumiejtno radzenia sobie z przykrymi emocjami

  • Emocjonalna skuteczno

    Jednostka zna swoje uczucia

    niezalenie od tego jakie one s,

    potrafi regulowa wasne emocje,

    swoje dziaania rozpoznaje jako

    skuteczne, prowadzce do celu,

    wie jak radzi sobie z negatywnymi

    emocjami, s one dla niej rdem

    informacji.

  • Kompetencje emocjonalne u dzieci

    Zachowanie dzieci kompetentnych

    emocjonalnie jest:

    -elastyczne (wchodzenie w rne role)

    -zgodne z kontekstem sytuacyjnym;

    -skuteczne;

    -z poczuciem pewnoci siebie;

    -szanujce uczucia innych i swoje.

  • Edukacja emocjonalna

    Na edukacj emocjonaln wpyw maj:

    - rodowisko zewntrzne (przyjazne,

    akceptujce, dostarczajce dobrych

    wzorcw)

    -aktywno wasna.

  • Kompetencje emocjonalne mog pomc w:

    rozumieniu innych ludzi;

    poznaniu ich stanw emocjonalnych;

    rozumieniu osb o zoonej osobowoci;

    rozpoznawaniu potrzeb uczniw;

    radzeniu sobie z sytuacjami

    konfliktowymi i stresem.

  • Emocje w pracy nauczyciela

    Empatia

    Optymizm

    Przebaczanie

    Wadza wychowawcza

    Pewno siebie

  • Empatia

    -umiejtno wspodczuwania i nawizywania kontaktu z uczniami.

    Skadaj si na ni:

    uwane suchanie ucznia

    rozumienie odmiennoci modych ludzi (znajomo kultury uczniowskiej)

    ch niesienia pomocy uczniom majcym problemy

    yczliwo

  • Optymizm

    -pogoda ducha, zadowolenie, rado, poczucie humoru, wiara w skuteczno swoich dziaa

    -entuzjazm i zaangaowanie

    -wyraa si w mimice i gestach ciaa, artykulacji gosu

    -wpywa na jako kontaktw z uczniami

    -zmniejsza ryzyko wypalenia zawodowego

  • Wadza wychowawcza

    -duchowy autorytet nauczyciela

    -wiadomo kierowniczej roli oraz

    konsekwencji jej naduywania

    -zachcanie do wsppracy i

    wykonywania zada, kierowanie prac

    uczniw zamiast krytyki, zawstydzania,

    karania, poniania

    -wprowadzanie atmosfery zaufania,

    uprzejmoci, wspierania i zachty

  • Pewno siebie

    -posiadanie niezalenoci

    -umiejtne radzenie sobie z trudnociami i porakami

    -wysokie poczucie wasnej wartoci

    -asertywno

    -uczenie si na wasnych bdach

    -samowiadomo

    -refleksyjny stosunek do dziaa

    -zdolno do zmiany swoich zachowa

  • Przebaczanie

    Przebaczanie i sprawiedliwo spoeczna pozwalaj nauczycielowi peni wychowawcz funkcj kierownicz.

    -brak uprzedze

    -przeciwdziaanie dyskryminacji

    -tolerancja

    -uczciwo

    -szacunek do innych

    -rozumienie przyczyn negatywnych zachowa

    -transformacji negatywnych emocji

  • Metody pracy z emocjami

  • Przebieg zaj: 1. wprowadzenie

    2. projekcja filmu edukacyjnego (z cyklu Filmowe godziny wychowawcze)

    3. pytania do uczniw:

    -Jakie s Wasze pierwsze skojarzenia na temat tego, co obejrzelicie?

    -Jak w tych scenkach zachowywali si poszczeglni bohaterowie?

    -Co chcieli przekaza nam swoim zachowaniem? Jakie emocje powodoway nimi?

    -Ktra z postaci jest Wam blisza i z czego to wynika?

    -Co ten film Wam uwiadomi? W jaki sposb moemy rozwiza ten problem, odwoujc si do jakich emocji?

    Zadanie:

    -Wymiecie i pogrupujcie emocje wyraone w prezentowanej scence korzystajc z Koa emocji

    Podsumowanie wskazanie zwizkw pomidzy emocjami pozytywnymi oraz opozycyjnymi do nich. Odpowied na pytanie dlaczego lepiej wybiera emocje konstruktywne.

  • Przebieg zaj: 1. wprowadzenie

    2. projekcja filmu edukacyjnego (z cyklu Filmowe godziny wychowawcze pt. Bezsilna nienawi?)

    3. przykadowe pytania do uczniw:

    -czy dowiadczylicie kiedy od kogo przejaww nienawici? Jak si wtedy czulicie?

    -czy zaznalicie kiedy uczucia nienawici? Jakie to uczucie? Jak mona sobie z nim radzi

  • Przebieg zaj: 4. Praca w grupach:

    I. sformuujcie definicj nienawici, wskacie jej cechy, podajcie synonimy i wyrazy bliskoznaczne, okrelcie antonimy

    II. Wskacie, wymiecie przyczyny i rda nienawici

    III. Wskacie, wymiecie przejawy i formy nienawici

    IV. Wskacie metody obrony przed nienawici w sobie i u innych

    5. Wnioski po prezentacjach uczniw i dyskusji nauczyciel podsumowuje rozwaania.

  • Bibliografia

    J. Madaliska-Michalak, R. Gralska, Kompetencje emocjonalne nauczyciela, ABC Wolters Kluwer, Warszawa 2012.

    K. Szewczyk, Wychowa czowieka mdrego. Zarys etyki nauczycielskiej, WN PWN, Warszawa d 1999.

    D. Goleman, Inteligencja spoeczna, Pozna 2007.

    M. obocki, W trosce o wychowanie w szkole, Impuls, Krakw 2009.