Znaenje pojma statistike last primene, znaajIspitna pitanja: 1. Znaenje pojma statistike, oblast primene, znaaj, podela, razvoj 2. Statistike zakonitosti ... Rim

  • View
    225

  • Download
    6

Embed Size (px)

Text of Znaenje pojma statistike last primene, znaajIspitna pitanja: 1. Znaenje pojma statistike, oblast...

  • 1

    Ispitna pitanja:

    1. Znaenje pojma statistike, oblast primene, znaaj, podela, razvoj 2. Statistike zakonitosti 3. Populacije (skup) i uzorci 4. Vrste uzoraka (sve) 5. Statistike serije 6. Statistike tabele 7. Stardesovo pravilo 8. Grafiko predstavljanje statistikih serija 9. Polarni dijagram 10. Pareto dijagram 11. Mere koncentracije (sve) 12. Mere disperzije (sve) 13. Oblik statistikog skupa 14. Statistika verovatnoa 15. Zakon verovatnoe i funkcija raspodele verovatnoe 16. Osnovni modeli teorijskih raspodela verovatnoe (sve) 17. Testiranje hipoteze o jednakosti empir. i teor. rasporeda (sve) 18. Statistike ocene - takasta ocena 19. Interval poverenja 20. Statistike hipoteze, donoenje odluke o hipotezi 21. Statistiko upravljanje procesima, ocena sposobnosti procesa 22. Vrste kontrolnih karti 23. Pojam, osobine, vrste i komponente vremenskih serija 24. Modeli vremenskih serija 25. Trend, pojam, osobine, linearni trenad 26. Sezonska kolebanja

  • 2

    SADRAJ PROGRAMA

    1. Uvod (pojam, predmet, razvoj, podela, znaaj, oblasti primene)

    2. Populacije i uzorci (statistiko zakljuivanje o populaciji; greka

    uzorka)

    3. Statistike serije (nastanak i vrste; serije strukture; vremenske

    serije; grafiko predstavljanje)

    4. Mere populacije i uzorka (mere centralne tendencije, varijacije i

    oblika raspodele)

    5. Teorijske raspodele verovatnoe (pojam, osnovni modeli,

    podudarnost)

    6. Teorijske osnove statistikog zakljuivanja o parametrima

    populacije, tj. skupa (statistike uzorka i njihove raspodele;

    statistika ocena; interval poverenja; statistike hipoteze)

    7. Statistiko zakljuivanje o parametrima populacije (skupa) na

    osnovu velikog uzorka (zakljuivanje o sredini i varijansi)

    8. Statistika kontrola procesa (statistika stabilnost procesa;

    kontrolne karte)

    9. Analiza vremenskih serija (statistiki model vremenskih serija;

    metode usklaivanja; ocenjivanje trenda i sezonskih kolebanja)

    10. Savremeni statistiki programi (odnos statistike i informatike;

    statistiki softveri)

    LITERATURA

    1. , ., ,

    , 1999.

    2. , ., X-,

    , 2004.

    3. , ., , ., ,

    , , 2000.

  • 3

    1. UVOD

    Re statistika potie od latinske reci status ili stanje i italijanske rei stato ili drava.

    Re statistika je prvi put upotrebljena u 18.veku u radovima Gottfrida Achenwala iz

    Getingena, jednog od predstavnika Nemake deskriptivne kole.

    Statistika obuhvata:

    statistiku u uem smislu (deskriptivnu statistiku)

    statistiku analizu i

    statistiku teoriju

    Jedna od brojnih definicija je: statistika je grana primenjene matematike, iji

    principi proisticu iz rauna verovatnoe.

    Za druge - to je drustvena nauka koja uporeuje injenice izraene u brojevima i

    izvodi opte zakljuke, utvruje uzroke i posledice.

    DEFINICIJA U IREM SMISLU: Pojam statistika obuhvata statistiku teoriju i

    metodologiju, kao i statistika istraivanja masovnih varijabilnih pojava.

    Statistika teorija daje osnove statistikoj metodologiji kao naunoj proceduri

    kvantitativnog istraivanja masovnih pojava.

    Parcijalna statistika istraivanja su sva pojedinana istraivanja masovnih pojava.

    ali po pravilima koja postavlja statistika metodologija.

    DEFINICIJA U UEM SMISLU: Pod pojmom statistika podrazumeva se skup

    metoda sa specifinim postupkom kvantitativne deskripcije, analize i zakljuivanja o

    masovnim pojavama.

    ZADACI STATISTIKE METODE:

    otkrivanje bitnih karakteristika masovnih pojava

    utvrivanje injenica koje uslovljavaju postojee stanje pojave

    otkrivanje povezanosti karakteristika masovnih pojava

    otkrivanje i objanjavanje zakonitosti u pojavama

    predvianje daljeg razvoja pojave

    KARAKTERISTIKE STATISTIKE KAO NAUNE METODE:

    kao metoda pripada OPTOJ naunoj metodologiji

    kvantitativna metoda istraivanja masovnih pojava

    po prirodi je induktivna nauna metoda

    ispituje oblike pojava u masi sluajeva

    doprinosi proveri teorijskih stavova i objanjenja

    podie egzaktnost istraivanja primenom matematikih metoda

    ini kvantitativnu analizu potpunijom

    ne iskljuuje dedukciju i druge logiko-metododloke postupke

  • 4

    PREDNOSTI STATISTIKE METODE:

    neutralna je prema stvarnosti

    stroga u oblicima i postupcima

    prikladna za masovna ispitivanja

    raznovrsna po oblicima i postupcima

    primenom matematikih izraza obezbeuje tanost podataka

    precizna u opisivanju pojava i njihovih manifestacija

    NEDOSTACI STATISTIKE METODE:

    nije samostalna, jer zavisi od naune discipline u kojoj se primenjuje

    ne moe se primeniti na sve oblasti i fenomene

    saznajna snaga joj je ograniena

    dobijeni rezultati ne govore o individualnostima u pojavama

    ne otkriva, ne objanjava svu kompleksnost nastanka, menjanja i razvoja pojave ____________________________________________________________________

    RAZVOJ STATISTIKE

    Izdvajaju se 4 etape:

    1. prikupljanje podataka za dravne potrebe u Starom veku, pre 4000 do 3000 godine pre Nove ere u starim civilizacijama (Egipat, Grka, Rim i Kina)

    prikupljani su podaci o stanovnitvu, posebno mukarcima, o zemlji, za potrebe

    sagledavanja vojne i ekonomske moi drave; poznat je rimski cenzus, koji se

    obavlja svake pete godine i znaio je popis stanovnita i njihove imovine; u

    Srednjem veku popis imovine, poreskih obveznika, stoke, obradivih povrina;

    ova etapa traje do 17.veka; na sakupljenim podacima su vrene najjednostavnije

    operacije

    2. Nemaka deskriptivna statistika ("dravopis") i kola politike aritmetike u Engleskoj u 17.veku; cilj prve kole (Hermann Conring, pa Gottfried

    Achenwall) je bio sistematizovanje podataka za voenje dravnih poslova; cilj

    druge (John Graunt i Willam Peti) je bio nauno saznanje pojava na osnovu

    utvrivanja zakonitosti u njima

    3. povezivanje statistike i teorije verovatnoe od 19.veka; zahtev za primenom teorije verovatnoe potie od belgijskog astronoma i statistiara Adolphea

    Queteleta, koji se smatra osnivaem statistike; statistika je opta metoda

    istraivanja masovnih pojava koja se moe primeniti u svim naukama; razvoju

    su doprineli C.Gauss, Sir Francis Galton, R.A.Fiscer, W.S.Gosset, ebiev,

    Spierman, M.G.Kendall, Kolmogorov, J.Neyman...

    4. razvoj savremene statistike druga polovina 20.veka; razvoj informacione tehnologije; savremena statistika posebno posveuje panju teoriji uzoraka,

    savremenim statistikim postupcima, statistikoj analizi, multivarijantnim

    statistikim postupcima i obradi podataka raunarima.

    ___________________________________________________________________

  • 5

    PODELA STATISTIKE

    Mogua je podela na osnovu:

    cilja obrade podataka - evidenciona statistika (prikupljanje, registrovanje i sreivanje podataka)

    - statistika kao nauna metoda (pored prikupljanja, registrovanja i sreivanja

    podataka obuhvata njihovu analizu i tumaenje)

    namene i vrste primenjenih metoda - teorijska (opta) statistika (oblast primenjene matematike; tazvija opte

    statistike metode i postupke, objanjava ih, dokazuje i usavrava; zasniva se na

    teoriji verovatnoe; ine je 4 oblasti: teorija raspodele, teorija statistikih ocena,

    teorija testova i teorija povezanosti; posebne grane su: teorija programiranja,

    teorija diskriminacije itd.)

    - primenjena statistika (posebne statistike; pored optih postupaka koriste se

    specifini postupci, prema odreenoj naunoj disciplini; opta primenjena

    statistika daje sintezu metodololokog i iskustvenog u primeni statistike u raznim

    oblastima naunog istraivanja; to su pedagoka statistika, psiholoka,

    zdravstvena, demografska, poslovna..)

    prema ulozi verovatnoe, uzorka i osnovnog skupa u prikupljanju i analizi podataka - deskriptivna statistika (bavi se sreivanjem, klasifikacijom statistiskih podataka,

    tabeliranjem, grafikim prikazivanjem; zove se i statistika u uem smislu)

    - induktivna statistika (ili matematika statistika; bavi se zakljuivanjem o

    zakonitostima i meusobnim odnosima u skupu na osnovu numerikih podataka

    dobijenih posmatranjem i merenjem na uzorku)

    - multivarijantna statistika (analizira odnose najmanje tri sluajne promenljive uz

    primenu linearne algebre; ne sadri pojmove verovatnoa, uzorak i skup;

    S.Fajgelj; obuhvata: faktorsku analizu, taksonomijsku analizu, regresionu analizu,

    multivarijantnu analizu varijanse, diskriminacionu analizu, multivarijantnu analizu

    kovarijanse itd.)

    raspodele podataka koji su predmet analize - parametarska statistika (statistike postupke zasniva na modelu normalne krive

    Gausove krive verovatnoe; odnosno, osnovna pretpostavka je da podaci o pojavi

    koja se prouava ne odstupaju znaajno od normalne raspodele; postupci

    parametarske statistike su: t-test, regresiona analiza, analiza varijanse itd.)

    - neparametarska statistika (koristi se kada je nemogue utvrditi da li je raspodela

    normalna, kada su podaci izraeni u frekvencijama modaliteta statistikih

    obeleja, kada se radi o malim uzorcima do 30 jedinica; postupci ove statistike

    su hi-kvadrat test, medijana test, test predznaka, test ekvivalentnih parova, test

    sume rangova, Mek Nemarov test, Kolmogorov-Smirnovljev test itd.)

    __________________________________________________________________