Click here to load reader

Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling 2012 · PDF file 2019. 10. 14. · 3 Samenvatting Deze “Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling 2012” maakt

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling 2012 · PDF file 2019. 10....

  • Interbestuurlijke

    Voortgangsrapportage

    Bevolkingsdaling 2012

    Rijk, VNG, IPO

  • 2

    Inhoudsopgave

    Samenvatting pag. 3

    1. Inleiding pag. 5

    2. Hoofdlijnen aanpak bevolkingsdaling pag. 6

    3. Knelpunten wet- en regelgeving en

    departementale onderzoeksagenda’s pag. 18

    4. Ontwikkelingen in de krimp- en pag. 37

    anticipeerregio’s

    Bijlagen

    1. Actielijst voortgangsrapportage 2012 van

    regio’s en Rijk pag. 70

    2. Overzicht demografische ontwikkelingen

    in top- en anticipeerregio’s pag. 75

    3. Samenvatting concept Kennisagenda pag. 79

    4. Overzicht interbestuurlijk

    experimentenprogramma bevolkingsdaling pag. 82

  • 3

    Samenvatting

    Deze “Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling 2012” maakt duidelijk

    dat de krimp- en anticipeerregio’s de uitdaging van bevolkingsdaling oppakken. Waar de

    krimpregio’s richting de concrete programmering en uitvoering van plannen gaan,

    bevinden de anticipeerregio’s zich nog veelal in de fase tussen bewustwording en

    regionale visievorming. Vooral de fases van programmering en van uitvoering zijn

    spannend. Het komt dan aan op het maken van keuzes over bijvoorbeeld aanpassing in

    de woningbouw en van voorzieningen in zowel kwalitatieve als kwantitatieve zin. Daarbij

    zullen de verschillende betrokken partijen de financiering rond moeten zien te krijgen in

    tijden van budgettaire krapte. Het blijft daarmee nadrukkelijk een gezamenlijk

    zoekproces. Zeker in gebieden waar een grote transformatieopgave in de

    woningvoorraad aan de orde is, zal de uitvoering op zijn minst tien jaar duren.

    De regio’s zijn aan zet bij de aanpak van bevolkingsdaling, maar de regio’s kunnen het

    nog niet alleen. Daarbij stimuleren de provincies op verschillende wijzen de regio’s bij de

    aanpak, bijvoorbeeld via een provinciaal fonds. Bewoners spelen hierbij ook een actieve

    rol, bijvoorbeeld bij de aanpak van de woonomgeving in buurten en het beheren van

    voorzieningen, zoals dorpshuizen en sportverenigingen. Ook het Rijk helpt de krimp- en

    anticipeerregio’s in hun zoektocht. Zo kijkt het Rijk op basis van concrete casuïstiek naar

    mogelijkheden om knelpunten in wet- en regelgeving weg te nemen. Op grond daarvan

    zijn nieuwe wetsvoorstellen ingediend om concrete knelpunten weg te nemen, zoals in

    het onderwijs. Daarnaast biedt het Rijk experimenteerruimte, zodat regio’s ruimte

    hebben voor eigen maatwerkoplossingen. Bovendien biedt het Rijk middels onderzoek en

    juridische expertise (bijv. op het gebied van planschade) inzicht in de bestaande ruimte

    in wet- en regelgeving, zodat lokale partijen deze ruimte beter benutten. In de praktijk

    blijkt dat er binnen de bestaande regelgeving namelijk veel mogelijk is. Het Rijk

    ondersteunt de regio’s ook met dialoogtafels, om op regionaal niveau de opgaven scherp

    in beeld te krijgen en suggesties voor doorbraken aan te reiken.

    Op verzoek van de Tweede Kamer1 ligt de focus van deze voortgangsrapportage op de

    inspanningen van het Rijk in het afgelopen jaar om wet- en regelgeving krimpbestendig

    te maken. Daarnaast laat de rapportage zien dat het Rijk heeft onderzocht of de

    bekostigingssystematiek op verschillende beleidterreinen effectief is ingericht met het

    oog op bevolkingsdaling.

    De problematiek van bevolkingsdaling is voor alle betrokken partijen nieuw en complex.

    Het Rijk wil daarom via het ontwikkelen van nieuwe vormen van monitoring, de opzet

    van een landelijke kennisfaciliteit en het stimuleren van experimenten de regio’s helpen

    de puzzel op te lossen. Een noodzakelijke voorwaarde bij de aanpak is het betrekken van

    burgers en bedrijfsleven. De omvang van de opgave vraagt om het smeden van vitale

    coalities van overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven én bewoners. De

    lokale overheden staan hiervoor aan de lat. De voortgangsrapportage laat zien dat de

    ene regio hiermee verder is dan de andere. Het Rijk ondersteunt regio’s door de kennis

    opgedaan in andere regio’s beschikbaar te maken, bijvoorbeeld via dialoogtafels. Het Rijk

    1 Tweede Kamer, 2011-2012, 31757, nr. 35 2 Tweede Kamer, 2009-2010, 31757, nr. 13 3 Tweede Kamer, 2011–2012, 31757, nr. 33

  • 4

    sluit daartoe ook convenanten met de drie krimpprovincies (Groningen, Limburg,

    Zeeland) en stimuleert dat ook in de anticipeerregio’s tot concrete uitvoeringsafspraken

    kan worden gekomen. Dit allemaal met als doel dat krimp – en anticipeerregio’s stappen

    maken richting de uitvoering van ambitieuze en realistische plannen die ervoor moeten

    zorgen dat de burgers in deze gebieden in een leefbare en vitale omgeving kunnen

    blijven wonen.

  • 5

    1. Inleiding

    Het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal

    Overleg (IPO) werken sinds het Interbestuurlijk Actieplan Bevolkingsdaling “Krimpen met

    Kwaliteit”2 samen aan de aanpak van de gevolgen van bevolkingsdaling. Deze

    samenwerking komt tot uiting in de voorliggende voortgangsrapportage

    bevolkingsdaling. Tijdens het Algemeen Overleg met de Tweede Kamer over

    bevolkingsdaling op 1 december 2011 heeft de toenmalige minister van Binnenlandse

    Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) toegezegd de Tweede Kamer vóór de zomer van 2012

    te informeren over de voortgang op dit dossier3. Tijdens het Voortgezet Algemeen

    Overleg op 19 januari 2012 heeft de Tweede Kamer via de motie De Boer c.s.4 de

    minister van BZK verzocht om inhoudelijk te reageren op de knelpunten in wet- en

    regelgeving die de krimpprovincies (Limburg, Groningen en Zeeland)5, VNG6 en het IPO7

    hebben aangedragen. De voortgangsrapportage geeft invulling aan deze motie.

    Eind maart 2012 heeft de Tweede Kamer (Commissie EL&I) het adviesrapport en het

    verslag van het PlattelandsParlement ontvangen8. De commissie heeft de staatssecretaris

    van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie om een reactie op de voorstellen

    gevraagd. Deze voortgangsrapportage gaat in op de wijze waarop de spelers ‘rijk’ en

    ‘provincies’ omgaan met de adviezen van het PlattelandsParlement wat betreft

    bevolkingsdaling (zie ook kader pagina 14).

    In deze voortgangsrapportage staat de vraag centraal welke voortgang de

    interbestuurlijke aanpak het afgelopen jaar heeft geboekt. Hoofdstuk 2 beschrijft op

    hoofdlijnen de voortgang van de bestuurlijke aanpak. Hoofdstuk 3 focust op de

    voortgang bij de aanpak van de aangedragen knelpunten in wet- en regelgeving, die zijn

    aangedragen door de krimpprovincies, de VNG en het IPO. Tot slot gaat hoofdstuk 4

    dieper in op de voortgang in de 23 krimp- en anticipeerregio’s. De 10 provincies met

    krimp- en/of anticipeerregio’s leverden de inbreng voor dit hoofdstuk. In bijlage 1 staan

    alle acties opgesomd, die in deze voortgangsrapportage benoemd zijn.

    2 Tweede Kamer, 2009-2010, 31757, nr. 13 3 Tweede Kamer, 2011–2012, 31757, nr. 33 4 Tweede Kamer, 2011-2012, 31757, nr. 35 5 Brief van de provincies Groningen, Limburg en Zeeland d.d. 26 oktober 2011, ‘Kanttekeningen bij de Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling’. 6 Brief van de VNG aan de minister van BZK d.d. 1 juni 2011, ‘Reactie op de Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling’. Beschikbaar via http://www.vng.nl/eCache/DEF/1/09/158.html. 7 Brief van het IPO aan de Tweede Kamer d.d. 20 juni 2011, ‘Aanvulling op Voortgangsrapportage

    Bevolkingsdaling’ 8 Het PlattelandsParlement is op 12 november 2011 in Den Haag gehouden. Bevolkingskrimp was één van de drie thema’s

    http://www.vng.nl/eCache/DEF/1/09/158.html

  • 6

    2. Hoofdlijnen aanpak bevolkingsdaling

    Regio’s in Nederland bereiden zich voor op de transitie van bevolkingsgroei naar

    bevolkingsdaling. Structurele krimp op regionale schaal zal, in combinatie met

    ontgroening en vergrijzing, gevolgen hebben voor terreinen als wonen, ruimte,

    onderwijs, zorg- en welzijnsvoorzieningen en werk. Het dalend inwonertal en aantal

    huishoudens zet de sociaal-economische vitaliteit van deze regio’s onder druk en kan tot

    verschraling van de leefbaarheid leiden. Het gaat er in deze regio´s om de gevolgen van

    de transitie aan te pakken, de ongewenste effecten te beperken en kwaliteit aan het

    gebied toe te voegen. Het voorbereiden op deze negatieve effecten en inzetten op

    kansen voor groei vragen om een goede balans. Het streven is het gebied op duurzame

    wijze te blijven ontwikkelen. Het Rijk faciliteert de provincies en regio’s om hen in positie

    te brengen om te anticiperen op de transitie.

    De transitie van bevolkingsgroei naar bevolkingsdaling betekent meer dan alleen maar

    minder inwoners. Ontwikkelingen als ontgroening en vergrijzing zorgen voor een andere

    dynamiek in de regio’s. Het biedt de regio uitdagingen en kansen.

    Een aantal regi

Search related