Click here to load reader

Tungkol Saan ang Modyul na Ito? · PDF fileito ay bumabagsak sa lupa bilang _____ a. ulan b. ulap c. hangin ... na yamang-tubig sa mundo. Sinasabing naaapektuhan ng buwan pati ang

  • View
    284

  • Download
    31

Embed Size (px)

Text of Tungkol Saan ang Modyul na Ito? · PDF fileito ay bumabagsak sa lupa bilang _____ a. ulan b....

  • 1

    Tungkol Saan ang Modyul na Ito?

    Narinig mo na ba ang kuwento tungkol sa pinagmulan ng daga? May mganagsasabing ito ay nanggaling sa mga piraso ng basahan at papel na inilagay samadidilim na sulok. Ito ang pinaniniwalaan ng mga matatanda ngunit angmakabagong kaalaman ang nagtuwid ng maling paniniwalang ito. Dahil sa agham atteknolohiya, ating naiintindihan ngayon kung saan talaga nanggaling ang daga.

    Ang mga tradisyonal na paniniwala gaya ng nabanggit sa itaas ay bahagi ngating mayaman at makulay na kultura. Ang mga paniniwalang ito ang katibayan nanais ipaliwanag ng ating mga ninuno ang mga likas na penomena nang walang tulongng modernong agham at teknolohiya.

    Ngunit may ilang paniniwala na mali at nakakalinlang. Layunin ng modyul naito na ibigay ang mga siyentipikong paliwanag sa mga tradisyonal na paniniwala patina rin ang ipakita ang relasyon ng sanhi at epekto sa kalikasan upang makita natinang katotohanan sa likod ng lahat ng likas na penomena.

    Ang modyul na ito ay nahahati sa dalawang aralin:

    Aralin 1 Pagpapaliwanag ng Likas na Penomena

    Aralin 2 Sanhi at Epekto sa Kalikasan

    Anu-ano ang Matututuhan Mo sa Modyul na Ito?

    Matapos basahin ang modyul na ito, makakaya mong:

    ipaliwanag ang likas na penomena ayon sa agham sa halip na tanggapin angmga alamat bilang pagpapaliwanag; at

    ipakita ang sanhi at epekto sa kalikasan.

  • 2

    Anu-ano na ang mga Alam Mo?

    Bago natin simulang pag-aralan ang modyul na ito, sagutan muna angpagsusulit sa ibaba upang malaman mo kung gaano kalawak ang kaalaman motungkol sa ating paksa. Bilugan ang titik ng tamang sagot.

    1. Mainam magtanim tuwing kabilugan ng buwan dahil_________________.

    a. nasa mga palayan ang mabubuting espiritu upang tulungan ang mgamagsasaka

    b. nakatutulong sa proseso ang hatak o grabidad ng buwan ng pagsipsipng tubig ng mga halaman

    c. mas nakakakita ang mga magsasaka dahil sa liwanag mula sa buwan

    2. Ang gawain sa unang numero ay tinatawag na_______________________.

    a. lunar agricultureb. ritwal ng buwanc. pagtatrabaho kasama ang mabubuting espiritu

    3. Nangyayari ang eklipse kapag __________________________.

    a. may masamang demonyo na nais kumain ng araw o buwanb. hindi nagbibigay ng alay ang mga taoc. kalinya ng mundo at araw ang buwan

    4. Ang ulan ay _________________________.

    a. presipitasyon sa anyong likidob. luha ng malungkot na diyosc. resulta ng pagkanta ng isang taong pangit ang boses.

    5. Ang ulan ay may malaking bahagi sa ____________________

    a. vapor cycleb. water cyclec. heat cycle

    6. Ang buwan ay kaisa-isang _____________ ng mundo.

    a. kaibiganb. satelaytc. planeta

  • 3

    7. Nangyayari ang solar eklipse kapag ang buwan ay nasa pagitan ng________.

    a. Mundo at Arawb. Mundo at Jupiterc. Araw at Mercury

    8. Kapag mayroong lunar eklipse, ang karaniwang kulay ng buwan ay_________.

    a. mapusyaw na asulb. kayumanggic. kulay dalandan na may halong tanso

    9. Sumisingaw ang tubig sa ilog, lawa, batis at karagatan dahil sa___________.

    a. hangin na nakapaligid sa atinb. init ng arawc. ilaw ng buwan

    10. Nagiging ulap ang singaw at kapag hindi na nito kayang dalhin ang singaw,ito ay bumabagsak sa lupa bilang _____________

    a. ulanb. ulapc. hangin

    Kumusta ang pagsusulit mo? Sa palagay mo bay tama ang mga sagot mo?Ihambing ang iyong mga sagot sa Batayan sa Pagwawasto sa pahina 29.

    Kung tama lahat ang sagot mo, magaling! Ipinakikita lamang nito na marami kanang nalalaman tungkol sa mga paksa sa modyul na ito. Maaari mo pa ring pag-aralan ang modyul upang balik-aralin ang mga alam mo na. Sino ang makapagsasabi,maaaring may matutuhan kang bagong kaalaman mula rito.

    Kung mababa ang iyong iskor, huwag mabahala. Nangangahulugan itong para saiyo ang modyul na ito. Makatutulong ito sa iyo upang maintindihan ang ilangmahahalagang konsepto na magagamit mo sa pang-araw-araw na buhay. Kung pag-aaralan mong mabuti ang modyul na ito, matututuhan mo ang lahat ng sagot sa mgatanong sa pagsusulit at marami pang iba! Handa ka na ba?

    Ilipat sa susunod na pahina para simulan ang Aralin 1.

  • 4

    ARALIN 1

    Pagpapaliwanag ng Likas na Penomena

    Malamang iyong nasambit ang kasabihang tabi tabi po, makikiraan langhabang dumadaan sa isang matandang puno o habang naglalakad sa isang malawak nabukirin. Itinuro sa atin ito ng matatanda upang hindi tayo saktan ng mga duwende,diwata o mga espiritu na naninirahan sa puno o bukirin. Napasimulan ang gawaingito malamang noong may taong dumaan sa may puno o bukirin na nagkasakit. Dahilwala pa sa panahong iyon ang mga makabagong kaalaman at teknolohiya namayroon tayo ngayon, gumawa ang ating mga ninuno ng sarili nilang paliwanag nakapag galit ang duwende o espiritu sa isang tao, nagkakasakit ang taong iyon.

    Sa araling ito, susubukan nating ibigay ang mga siyentipikong paliwanag sailang likas na penomena upang maibasura ang mga maling paniniwala tungkol dito.

    Basahin Natin Ito

    Basahin ang pag-uusap sa ibaba.

    Ngunit gabi na Itay. Bakithindi na lang natin itanimang mga punla bukas?

    Halika na Dante. Kabilugan ngbuwan ngayon at makabubutikung ating itatanim na ang mgapunla ng palay.

    Mas makakabuti naitanim ang mga itongayon dahil kapagkabilugan ngbuwan, angmabubuting espirituay nasa palayanupang tulungantayong payabunginang ating ani.

    Ganoon nga baItay? Tara na!

  • 5

    Pag-isipan Natin Ito

    Ano ang masasabi mo sa pag-uusap na nabasa mo? Naniniwala ka ba na masmabuting magtanim kapag kabilugan ng buwan? Bakit? Isulat ang iyong kasagutan saibaba.

    ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

    Ihambing ang iyong mga sagot sa Batayan sa Pagwawasto sa pahina 29.

    Alamin Natin

    Alam mo ba kung ano ang ibig sabihin ng likas na penomena? Ang likas napenomena ay mga pangyayari sa kalikasan. Ilang halimbawa ang ulan, bagyo, baha,eklipse, lindol, pagsabog ng bulkan, kidlat at kulog, at marami pang iba.

    Subukan Natin Ito

    May iba ka pa bang halimbawa ng mga natural na penomena? Kung mayroon,isulat ang mga ito sa ibaba.

    ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

    Ihambing ang iyong mga sagot sa Batayan sa Pagwawasto sa pahina 29.

    Basahin Natin Ito

    Totoo na mas makabubuti na magtanim kapag kabilugan ng buwan. Alam mo bakung bakit? Ayon sa mga nakatatanda, ang mga mabubuting espiritu ay nasa mgabukirin sa mga panahong ito. Tinutulungan nila ang mga magsasaka sa pagtatanim.Ngunit mayroong siyentipikong paliwanag kung bakit mas mainam na magtanimkapag bilog ang buwan.

    Nakaaapekto ang paggalaw ng buwan sa paglaki at pagliit ng tubig sa karagatan.Bukod sa malalaking yamang-tubig, nakaaapekto din ang buwan sa galaw ng maliliitna yamang-tubig sa mundo. Sinasabing naaapektuhan ng buwan pati ang tubig saloob ng mga halaman at ani.

  • 6

    May mga magsasakangnagsasagawa ng lunaragriculture o pagtatanim ayonsa buwan. Isa itong paraan kungsaan pinipili ng mga magsasakaang tamang anyo ng buwan upangmagtanim, gumamas, palakihin atanihin ang kanilang pananim.Tuwing kabilugan ng buwan, angmagkasamang grabedad ng buwanat araw ay pinakamalakas. Kungkaya ang hila sa yamang-tubig aypinakamalakas rin sa panahongito. Ito ang dahilan kung bakitmalakas ang dagat (high tide). Ito marahil ang dahilan kung bakit ipinapayo angpagtatanim kapag kabilugan ng buwan madaling sinisipsip ng mga halaman angtubig dahil sa malakas na hatak ng buwan.

    Maraming mga magsasaka ang naniniwala na makabubuti ang pagtatanim kapagkabilugan ng buwan dahil sa mabubuting espiritu. Ang hindi nila alam, nagsasagawasila ng siyentipikong paraan ng pagtatanim na kung tawagin ay lunar agriculture.

    Subukan Natin Ito

    Sa ibaba ay isang palaisipan. Sana ay masiyahan ka sa paggawa nito. Mahahanapang mga salita nang pababa o pahalang.

    P T U B I L M E L A I H P A G T U L A P S K

    A L I K A S N A P E N O M E N A R A P O I A

    G A T I T A S S N A M C I R M A D E E V Y B

    T L U N A R A G R I C U L T U R E A Y O E I

    A G I B U T O S O L S E K S I C I R E L N N

    T A Z E U S O M A L U W I E D Y B E C T T U

    A M A B U B U T I N G E S P I R I T U Z I G

    N N E L S O N A R S I Y E N T I R I K O P O

    I K A B I L U G A N N G B U W A N T U I I N

    M L I S A N I X A Y E N O W I J T R O I K O

    E A H O L U N A R U G A T T U B I G I K O A

  • 7

    Hanapin ang mga sumusunod na salita sa palaisipan. Kung may mga salitangngayon mo lamang narinig o nabasa, maaari mong hanapin ang kani-kanilang mgakahulugan sa Talahuluganan sa pahina 34.

    Likas na penomena Tubig Mabubuting espiritu Pagtatanim Kabilugan ng buwan Siyentipiko Lunar agriculture

    Nahanap mo ba silang lahat? Tingnan kung tama ang iyong mga kasagutan saBatayan sa Pagwawasto sa pahina 30.

    Basahin Natin Ito

    Basahin ang maikling pag-uusap sa ibaba.

    Ambo, tingnan mo angkalawakan! Masamangpangitain ito.

    Kumuha ka ng mga manok at baboy, dali!Kailangan nating magbigay ng pag-aalay upang pahinahunin ang demonyo.

    Oo nga! Kailangan natin magbigay ng alay.Sasabihin ko din sa mga tao upangmakapagbigay din sila. Kailangan natingpigilan ang demonyo.

  • 8

    Pag-isipan Natin Ito

    Alam mo ba kung ano ang pinag-uusapan nina Teban at Ambo? Isulat ang iyongkasagutan sa ibaba.

    __________________________________________________________________________

Search related