Click here to load reader

PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA · Web view PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA PROPETA Una sa tanan, importante nga mahangpan kon ano ang buot naton silingon sang mga propeta kag pagpanagna,

  • View
    15

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA · Web view PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA PROPETA Una sa tanan,...

PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA PROPETA

PANGUNA SA MGA LIBRO SANG MGA PROPETA

Una sa tanan, importante nga mahangpan kon ano ang buot naton silingon sang mga propeta kag pagpanagna, kay ining mga pulong ginagamit nga may nagakalainlain nga mga kahulogan. Sa madamo nga mga Kristiano, ang mga propeta ginakabig nga daw mga manugpakot nga, sa wala pa matawo si Kristo, nagbalita na sang iya pagkari sa pagluwas sang kalibutan. Sang magsugod sila sa pagbasa sang mga kasulatan sang mga propeta, wala na sila makahibalo kon ano ang dapat hunahonaon: ang ila panghunahona nahanungod sa mga propeta nagaupang sa ila sa pagtukib sang kahulogan sang mga dinalan, kon indi gani, nagauntat na lang sila sa pagtukib.

Ang mga propeta sa Israel

Ang mga tawo nagatinguha sa gihapon sa paglikaw sa kapalaran sang palaabuton nga labaw sa ila panghunahona. Ang mga manugpakot, mga manugpamangkot sa mga kalag kag mga mangin-alamon nga nagausisa sang mga bituon tuhoy sa palaabuton nga mga hitabo nagtagna sa kagamhanan sining kalibutan kon ano ang ila palaabuton. Sa pihak nga bahin, ang mga manugpakot nag-alagad sa kadam-an sang mga tawo sa amo man sini nga palangakoan, kasubong sang mga espiritista kag mga manunolat sang horoskop sa aton panahon. Sa Daan nga Kasugtanan, aton masapwan ang mga panaksi sa sining pagkinahanglan sa mga pagpakot: si Saul nagpakunokuno nga isa ka ordinario nga mangungoma kag nagkadto sa baryo sang Endor agod magpamangkot sa isa ka manugpakot (1 Sam 28). Sang makaligad ang isa ka siglo kag tunga, apat ka gatos ka “mga propeta” nagtagna sang kadalag-an sa mga hari sang Israel kag Juda, didto sa pagtilipon sa Samaria (1 Hari 22).

Ang “mga anak sang mga propeta” sadtong panahon nanday Samuel kag David nangin-kaangay sa pila ka mga bagay sa sadtong mga propeta nga nagkabuhi sa pagpanagna. Sa malulo nga pagpanudlo sang Dios bilang aton Amay, ginatahod niya ang kinahanglanon nga mga bahin sa pagtuytoy sang mga tawo sa labi nga pagkahamtong: kon kaisa ginabaton sang Dios ang pagpakighambal sa aton sa dumaan kag di-maathag nga mga paagi. Apang ang mga Propeta sang Israel nagabiya gilayon sa sining mga grupo sang alabuton, sa masunson, bunayag kag matinamparon nga mga tawo nga nagapalig-on sang pagtuo sang katawohan paagi sa ila mahayluhon nga mga pagpakita, apang sa masunson, mga manugtunto sila nga nagahimo sang ila mga panagna bilang ila palangabuhian (Am 7:12). Sa pagsaysay sang nahauna nga pagkit-anay nanday Saul kag Samuel, ang mga manunolat nagagamit sang kahigayunan sa pagsugid sa aton nga sang una gin-gamit ang pulong nga “manugpakot” apang karon ang pulong nga ginagamit amo ang “propeta” (1 Sam 9:9). Sa Hebreo ang pulong “propeta” nagatumod sing dungan sa tawo nga “gintawag” kag sa tawo nga “nagabalita.” Ang Griego nga Biblia nagatipig sang ikaduha nga kahulogan: ang “propeta” amo ang tawo nga “nagahambal sa ngalan sang” Dios.

Sa Nasidlangan nga mga pungsod, sa mga pagtilipon sa atubangan sang harianon nga kagamhanan, ang mga “manugpakot” ginahugpong bilang tuhay nga grupo upod sa iban pa nga mga opisyales sang hari. Sa Israel, ang mga propeta amo ang matinuohon nga mga tawo, nga gintawag sang Dios, kag nagahambal sa ngalan sang Dios nga may bug-os nga kahilwayan.

Ang katawohan sang mga propeta

Ang sabat sang mga propeta sa panawag sa ila, una sa tanan, isa ka buhat sang pagtuo sa walay kakapoy nga katutom sang Dios. Ginapahayag nila ang ila pagtuo sa pagpatigayon sang mga pagpakig-uli sang tagipusoon kag pagsabat sang tanan nga mga tawo sa panawag sang Dios. Amo gani ang pila ka mga dinalan sang Biblia daw nagapamangkot kon ngaa ang espiritu sang mga propeta wala ginpaambit sa bug-os nga katawohan sang Dios. Sa libro sang mga Numero, aton na mabasahan ang sabat ni Moises sang mapakig-ambit ang Espiritu sa mga tawo nga wala makapalapit sa pagbaton sini sa iya (Num 11:24). Si Propeta Joel nagbalita nga sa katapusan sang panahon, ang espiritu sang pagpanagna igahatag sa tagsatagsa (Jl 3:1).

Gani sa Biblia may panahon sang mga propeta nga halos nagasanto sa panahon sang mga hari kutob sa paghari ni David tubtob sa ikaduha nga siglo sa tapos ang pagbalik sa Pagkatapok. Dayon ang Espiritu daw naghalin kag “ang langit nagtakop,” apang ang katawohan nagapadayon sa paghulat sa panahon sang Mesiyas, nga igatukod liwat ang pagpakighambal sa Dios.

Ang pagpanagna wala sing kaangtanan sa pila ka sahi sang panagupnop ukon sa nahamtangan sa katilingban. Si Isaias isa ka halangdon nga tawo, isa sang mga tawo nga pagatawgon sang Bag-o nga Kasugtanan bilang ang mga agurang kag mga anak nga lalaki sang mga pangulo sang mga tribo ukon mga grupo kutob sa panahon sang pagpanglugayaw. Sa tapos ang Pagkatapok, sanday Jeremias, Ezequiel kag Zacarias amo ang mga pari sa templo sang Jerusalem. Si Amos ayhan isa ka manunolat nga nagadumala sang kahayupan sang hari. Sanday Hoseas kag Jonas nagikan sa naaminhan nga ginharian sa diin sila nagpang-alagad. Si Jonas nga anak nga lalaki ni Amittai nangin bantog bangod sa sugilanon sa diin sia nangin baganihan. Sa pihak nga bahin, si Sofonias ayhan nagikan sa naaminhan sang Jerusalem upod sa mga tawo nga nagpalalagyo sa pagsakop sang mga Asireo sa ginharian sang Samaria. Si Mikeas nagikan sa kaumhan, apang katapo sia sang pamilya nga may tinun-an ayhan malapit sa “mga mangin-alamon” sang Juda.

Ang mga propeta indi kinaandan nga mga tawotawo nga daw mga hampanganan sa kamot sang Dios. Sa baylo, mga tawo sila nga gin-gamhan sang Espiritu, mga lalaki nga ginpahamtong sang pinasahi nga espirituhanon nga inagihan kag gintawag sa pagpakighambal sa ila katawohan sa ngalan ni Yahweh. Sa ila pagpangwali, nagatipig sila sang kamanggaran kag mga kakulangan sang ila panahon, sang ila palibot kag sang ila kaugalingon nga maragtas nga nagahimo sa tagsa sa ila nga pinasahi nga tawo.

Isa ka panagnaon nga panan-aw sa maragtas

Ang mga propeta nagapakig-upod sa Israel sa bug-os sini nga maragtas bangod kay ang Israel may isa ka dalan nga pagaagyan. Suno sa pagtuo sang Israel, ang maragtas wala mabihag sa walay katapusan nga pagliwatliwat sang mga hitabo suno sa panan-aw sang mga pagano. Ang katawohan sang Dios nakahibalo nga ang tawo nagikan sa Dios kag nagbalik sa Dios. Matuod man, ang maragtas sang katawohan indi diretso: gina​sab​wagan ini sang mga kaluyahan, mga kapaslawan kag mga pagtilaw apang subong man sang mga kusog, mga kalipay kag mga kapawa. Apang isa lang ka butang ang pat-od sa matinuohon nga katawohan, ang dalan yara sa atubangan sa gihapon, nga bukas sa gugma kag kaluoy sang Dios, isa ka dalan nga ginapatadlong sang gahum sang iya kaluwasan kag, sa katapusan, nagailig padulong sa walay katapusan nga paghiusa sa Dios. Sa sini nga kapawa dapat naton basahon kag basahon liwat ang tanan nga mga dinalan gikan sa mga propeta nga paagi sa ila “ang Espiritu Santo naghambal.” Ang mga pagpamatok kag mga paandam, ang mga pulong sang paglaum kag pagtukod liwat, ang tanan nga nagapabutyag sang paghigugma sang Dios Amay nga nagaaman, nagatadlong kag nagahimo sang iya katawohan, sa pagpatigayon sa ila sa pagbaton sang kabug-osan sang kapawa kag kaluwasan dira sa iya Anak (basaha ang Heb 1:1-2).

Gani dili kita makibot nga ang maayo nga bahin sang maragtas sang Israel ginsulat sa mga pagtilipon sang mga propeta. Indi lamang sila nagkabalaka sa paghatag sang sinaysay nahanungod sa nagligad nga mga hitabo, apang nagkabalaka gid sila sa paghatag sang kahulogan sini agod nga matukiban liwat ang paagi sang Dios sa pagbuhat kag ang mga kadalag-an kag mga kapaslawan sang iya Kasugtanan

Isaias Introduksyon

Matuod nga malip-ot gid ang panahon sang himaya kag kahamungayaan sang Israel. Ang ginharian ni David, ang ginharian sang Dios sa katawohan sang Israel, nangin diutay lang nga pungsod. Wala ini sing kinatuhay sa iban pa nga diutay nga mga pungsod nga nagatinguha nga mabuhi sa tunga sang gamhanan nga mga kaingod. Ang mga Israelinhon nagpati sa ila mision samtang yara sa ila ang matahum nga kapalaran. Apang sang naghayag nga indi na nila mapadayon ang ila pinasahi nga kahimtangan, nangin-walay pulos sa mga Israelinhon ang ila mismo nga kahimtangan kag nagsugod sila sa pag​pangabuhi kaangay sang iban.

Ang Israel nakahibalo nga si Yahweh nga ila Dios amo ang “Dios sang mga dios,” kay sila may mga libro kag ini ang ginatudlo sang mga tigulang sa ila mga anak. Ang mga Israelinhon nagataklad sa Jerusalem sa pagdulot sang mga halad kag sa pagtuman sang mga binatasan sa pagtuloohan sang ila mga agurang. Apang kaangay sang igabasol ni Isaias sa ila, ini tanan tawohanon lang nga mga kasugoan, isa ka pagtuloohan nga natun-an kag wala magikan sa tagipusoon. Madamo nga mga tumoluo ang nagatambong sa mga prusision, gamhanan ang mga pari, apang wala sing matuodtuod nga kabuhi sa likod sining palaguaon, kag ang isa ka hari nga wala nagapati sa Dios sarang makalaglag sang tanan (2 Hari 21).

Sa pagkamatuod, ang pagtuo wala sing gahum luas lang kon nasandig ini sa “inagihan” nahanungod sa Dios. Kag kon wala pa kita sing amo nga inagihan, kon ang kabug-osan sang mga tumoluo wala pa makaangkon sini, kon sila gintudloan lang sang inagihan sa pagtuloohan sang ila mga agurang, ang tanan mapatay sing amat-amat. Sa sini nga tion, si Isaias amo ang tawo nga nagkabuhi sining inagihan kag nagpakigkita sa Dios nga buhi. Ining pamatan-on nga nagikan sa halangdon nga pamilya “nakakita kay Yahweh” (kapitulo 6) kag wala na sia mag-untat sa paghambal sa ngalan sang Dios nga yadto sa Israel bisan wala sia makilala sang Israel.

Ano bala ang aton masapwan sa masunod nga mga binalaybay?

– Mga lanog sang panahon sang kalisod.

Ang diutay nga pungsod sang Juda natung-an sang duha ka daku nga mga pungsod nga asur (Asiria) kag Ehipto, kag ang mga politiko naligban kon sin-o sa duha ang tugotan nila sa pagsakop sa ila.

Search related