MATEJA KIRI¤â€  - 3 standard stanovanja u Hrvatskoj, odnosno na probleme stanovanja s kojima se susre¤â€e

  • View
    3

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of MATEJA KIRI¤â€  - 3 standard stanovanja u Hrvatskoj, odnosno na probleme...

  • Sveuilite Jurja Dobrile u Puli

    Odjel za ekonomiju i turizam

    Dr. Mijo Mirkovi

    MATEJA KIRI

    STAMBENA PROBLEMATIKA KOD MLADIH LJUDI

    Diplomski rad

    Pula, 2013.

  • Sveuilite Jurja Dobrile u Puli

    Odjel za ekonomiju i turizam

    Dr. Mijo Mirkovi

    MATEJA KIRI

    STAMBENA PROBLEMATIKA KOD MLADIH LJUDI

    Diplomski rad

    JMBAG: 0145032559, redoviti student

    Studijski smjer: Ekonomija

    Predmet: Ekonomija rada i ljudski potencijali

    Mentor: Prof. dr. sc. Marija Bueli

    Pula, veljaa 2013.

  • SADRAJ:

    1. UVOD ................................................................................................................................................. 2

    2. POVIJEST STAMBENE POLITIKE U HRVATSKOJ ..................................................................... 4

    3.1. Poslovne banke ........................................................................................................................... 12

    3.2. Drutveno poticana stanogradnja ............................................................................................... 15

    3.3. Fond za dugorono financiranje stanogradnje ............................................................................ 18

    4. STAMBENI STATUSI U HRVATSKOJ ......................................................................................... 20

    4.1. Prodaja drutvenih stanova ......................................................................................................... 22

    4.2. Porezna politika .......................................................................................................................... 24

    4.3. Stambena tednja i stambene tedionice ..................................................................................... 27

    5. SOCIJALNA POLITIKA PREMA MLADIMA ............................................................................... 31

    5.1. Stambeno zbrinjavanje mladih ................................................................................................... 33

    5.1.1. Stambeni problemi mladih i niske stope fertiliteta .............................................................. 34

    5.1.2. Produeni ivot s roditeljima ............................................................................................... 36

    5.1.3. Kada i kako kupiti vlastiti stan? .......................................................................................... 40

    5.2. Mladi: klju uspjeha ili problem? ............................................................................................... 41

    5.3. Projekti i preporuke usmjereni na stambenu pomo mladima.................................................... 44

    6. STANDARD STANOVANJA U HRVATSKOJ .............................................................................. 49

    7. STAMBENA POLITIKA I EU ......................................................................................................... 55

    7.1. Stambena problematika mladih u Europskoj uniji ..................................................................... 56

    8. ZAKLJUAK ................................................................................................................................... 68

    LITERATURA ...................................................................................................................................... 69

    POPIS GRAFIKONA ............................................................................................................................ 72

    POPIS SLIKA ....................................................................................................................................... 72

    POPIS TABLICA .................................................................................................................................. 73

  • 2

    1. UVOD

    Jedan od najveih problema mladih, ali i drutvene zajednice u kojoj se ta dobna skupina

    nalazi, jest stambeno pitanje. Iako se stanovanje i stan definiraju kao ljudsko pravo, ono s

    druge strane predstavlja pravo koji si u novije vrijeme ne moe svatko priutiti, a posebno

    ne mladi ljudi. Previsokim cijenama graevinskih zemljita ili kvadrata stana mlade se osobe

    jednostavno udaljavaju od rjeenja svojeg stambenog pitanja, budui da za to financijski nisu

    sposobni, ili barem ne samostalno.

    Meutim, ovo nisu jedini problemi s kojima se mladi danas susreu. Previsoke cijene stanova

    i najma nisu u rangu s visinom plae koju neka mlada osoba u Hrvatskoj ostvaruje. Posebice

    je to problem za one mlade koji imaju poetniku plau koja je daleko nia od prosjeka plae

    za Republiku Hrvatsku, zatim za one koji imaju privremeni posao ili ga uope nemaju te za

    visokoobrazovane mlade osobe od kojih drutvo najvie oekuje. Temeljni cilj ovog rada je

    detaljnije istraiti navedene probleme mladih u Hrvatskoj te pronai mogua rjeenja kojima

    bi se ovoj dobnoj skupini mnogo vie pomoglo. Svjesni stanja u kojemu se nalaze, mladi

    poinju sve vie sumnjati u sebe pitajui se okreu li oni drutvu u kojem ive lea ili pak

    drutvo njima. Jasno je da bi se izmeu mladih i drutva trebao uiniti odreeni kompromis

    jer mladi su najvaniji resurs koje drutvo moe imati, a koji se ne moe najbolje iskoristiti

    ako im drutvena zajednica ne pomogne. Naprednija analiza i unapreenje stambene politike

    samo su jedan od koraka kako pomoi mladima da se to prije osamostale i rijee svoje

    stambeno pitanje.

    Nerijeeni stambeni prostor sa sobom povlai i drugi najvaniji problem dananjice, a to je

    loa demografska slika neke drave. Mnoga istraivanja dokazala su da Hrvati sve vie

    postaju stara nacija. Jedan od uzroka tome je to mladi bez rijeenog stambenog prostora due

    ive kod roditelja, to kao posljedicu ima kasniji ulazak u brak i roditeljstvo.

    Rad se sastoji od ukupno sedam poglavlja. Prvo poglavlje uvodi itatelja u temu rada. U

    drugom poglavlju nastoji se objasniti kratka povijest stambene politike u Hrvatskoj te

    stambena politika u razvijenim zemljama. O stambenom financiranju te najvanijim

    institucijama koje su zaduene za njegovo provoenje govori se u treem poglavlju. U

    etvrtom poglavlju govori se o stambenim statusima tj. odnosima izmeu najmoprimca i

    najmodavca. Peto poglavlje istrauje stambene probleme mladih u Hrvatskoj i njihove

    najvanije uzroke te se navode njihova potencijalna rjeenja. esto poglavlje odnosi se na

  • 3

    standard stanovanja u Hrvatskoj, odnosno na probleme stanovanja s kojima se susree drutvo

    u cjelini. Sedmo poglavlje nastoji istraiti stambenu situaciju mladih u Europskoj uniji.

    Kao izvor podataka posluili su mnogobrojni lanci na Internetu, novosti iz razliitih medija,

    asopisi, knjige i slino. Metode koje su prilikom izrade rada koritene jesu povijesna metoda

    kojom se objanjava stambena politika u Hrvatskoj nekada, a uz to se koristila i metoda

    komparacije kako bi se objasnila situacija mladih u Europskoj uniji i u Hrvatskoj. Metoda

    deskripcije obuhvaa one dijelove rada koji govore o sadanjem stanju stambenog trita

    Hrvatske. Induktivno deduktivna metoda koritena je kako bi se otkrila meusobna

    povezanost i uzrono-posljedini odnos izmeu nerijeenog stambenog pitanja s niskom

    stopom fertiliteta, nezaposlenost, odnosno slabo financijsko stanje zbog ega mladi odustaju

    od osamostaljenja itd. Metoda kompilacije obuhvaa dijelove rada koji su preuzeti iz tuih

    istraivanja i radova, a u tekstu su naznaeni u fusnotama.

  • 4

    2. POVIJEST STAMBENE POLITIKE U HRVATSKOJ

    Najvei je domet drutvo doseglo potkraj 20. stoljea, kada je stanovanje (stan) definirano kao

    ljudsko pravo. U naoj je svijesti duboko usaena slika grada kao mjesta u kojemu ive ljudi,

    zato stanovanje najee simbolizira grad kao pojam i stvarnost.1

    U usporedbi s drugim zapadnoeuropskim zemljama, u Hrvatskoj se problemi vezani uz

    stambenu politiku javljaju relativno kasnije, a tome je pridonijela i zakanjela

    industrijalizacija i urbanizacija. Naime, prema prvim podacima vezanim za stambene

    probleme u Republici Hrvatskoj poznato je da se oni veu uz stambene prilike krajem 19.

    stoljea koji su se deavali u gradu Zagrebu. Broj srednjih stanova razmjerno je malen to je

    u ono vrijeme predstavljalo problem s obzirom na okolnosti u kojima se nalazio Zagreb i

    njegovo stanovnitvo. 2

    Kao pripadnica Austro-Ugarske Monarhije, Hrvatska je do kraja Prvog svjetskog rata imala

    odgovarajue stambeno zakonodavstvo koje je bilo vrlo napredno te je kao takvo vrijedilo do

    Drugog svjetskog rata.3 Zakon nije imao veeg znaenja to se tie stambene politike u

    Hrvatskoj jer se radilo o dosta nerazvijenoj dravi s malim postotkom urbanog stanovnitva.

    Ve krajem 20. stoljea problemima vezanih za stanovanje u Zagrebu pridaje se posebna

    vanost te se u tom vremenskom razdoblju javljaju i prva oponaanja gradova koji su imali

    razvijeniju stambenu politiku. Uplitanje drave u stambenu politiku u tom razdoblju

    rezultiralo je brojnim zanimljivim projektima i inicijativama. Takva stambena politika

    popravila je standard stanovanja i na taj nain postala vaan i znaajan instrument u socijalnoj

    politici. Gradske vlasti gradile su ogranieni broj socijalnih stanova koji su zvani gradske

    kue.4 Osim toga, grad se poinje javljati kao partner stambenim zadrugama u veim i

    opsenijim projektima za izgradnju naselja i obiteljskih kua. Fond zagrebake opine za

    izgradnju malih kua igrao je znaajnu u