Click here to load reader

Kasaysayan Ng Wikang Filipino

  • View
    972

  • Download
    18

Embed Size (px)

Text of Kasaysayan Ng Wikang Filipino

KASAYSAYAN NG WIKANG PAMBANSA

WIKA nag-uugnay ng sambayanan. Pangulong Manuel L. Quezon pangulo at kinatawan ng Pilipinas napaghulo na dumating na ang takdang panahon upang tayoy magkaroon ng isang pambansang wika. gumawa ng paraan upang maisakatuparan ang itinadhana ng ating Saligang Batas.

PAANO IPINALIWANAG NG MGA DELEGADO SA KOMISYONG KONSTITUSYONAL NG 1986 ANG WIKANG FILIPINO NANG KANILANG TALAKAYIN AT PAGTIBAYIN ANG TADHANANG PANGWIKA NG KASALUKUYANG KONSTITUSYON?

Nakalahad sa katiktikan ng Pulong ng Komisyong Konstitusyonal (CONCOM) noong Setyembre 10, 1986 ang mga pahayag at paliwanag ng ibat ibang delegado sa Komisyong Konstitusyonal na kabilang ang mga sumusunod:

.Komisyoner Wilfredo Villacorta: Ito po ang isang umiiral na wikang pambansa, at ang nukleo nito ay Pilipinosapagkat ito ay isa nang malaganap na umiiral na wika, na Pilipino na P. Sinasabi rin natin na mayroong isang wikang umiiral na pinalawak at pinaunlad na tinatawag na Filipino at ang formalisasyon nito ay kailangang isagawa sa sistemang pangedukasyon at iba pa, subalit hindi nangangahulugan na dahil hindi pa ito formalisado ay hindi ito umiiral. Ito ay isang Lingua Franca.

PAANO IPINALIWANAG NG MGA DELEGADO SA KOMISYONG KONSTITUSYONAL NG 1986 ANG WIKANG FILIPINO NANG KANILANG TALAKAYIN AT PAGTIBAYIN ANG TADHANANG PANGWIKA NG KASALUKUYANG KONSTITUSYON?

Komisyoner Ponciano Bennagen: Kailangan nating pagkaroon ng isang midyum ng komunikasyong magbibigkis sa atin at iyon ay ang Filipino, na binigyang kahulugan ng isang pangkat ng mga pantas sa wika at mga organisasyong pangwika bilag isang lumalawak na versyon ng Pilipino. Komisyoner Francisco Rodrigo: Itong Filipino ay hindi isang bagong kinatha o kakathaing lenggwahe. Ito ay batay sa Pilipino. Palalawakin lamang ang saklaw ng Pilipino. Kaya ngat ang Pilipino ay batay sa Tagalog, at ang Filipino ay batay sa Pilipino.

MGA KATAWAGAN O PARIRALANG GINAMIT SA PAGTUKOY SA WIKANG PAMBANSA BAGO ITO TINAWAG NA FILIPINO

Pambansang wika ng Pilipinas na batay sa Tagalog -unang pariralang ginamit sa pagtukoy sa wikang pambansa sa bisa ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 134 na inilagda ng Pangulong Manuel L. Quezon noong Disyembre 30, 1937. Memorandum Pangkagawaran Blg. 7 -nag-aatas sa paggamit ng katawagang Pilipino sa pagtukoy sa wikang pambansa upang maikintal sa wikang pambansa ang di mapapawing katangian n gating pagkabansa. Konstitusyon ng 1937 -nagtatadhana na dapat magsagawa ng mga hakbang ang Batasang Pambansa tungo sa paglinang at formal na pagpapatibay ng isang panlahat na wikang pambansa na tatawaging Filipino.

PAANO NAGSIMULA ANG PAGLINANG NG WIKANG PAMBANSA?-

Konstitusyon ng 1935 Artikulo XIV, Seksyon 3 Pambansang Asemblea Pangulong Manuel L. Quezon Batas Komonwelt Blg 184 Nobyembre 19, 1936 Surian ng Wikang Pambansa

MGA BUMUBUO NG UNANG LUPON NG SURIAN NG WIKANG PAMBANSA

-

Tagapangulo (Samar-Leyte) -- Jaime C. de Veyra Kalihim at Pinunong Tagapagpaganap (Tagalog) -- Cecilio Lopez Kagawad (Hiligaynon) -- Felix B. Salas Rodriguez Kagawad (Ilokano) -- Santiago A. Fonacier Kagawad (Bicol) -- Casimiro F. Perfecto Kagawad (Cebuano) -- Filemon Sotto Kagawad (Tausug); Kinatawan sa mga wika ng mga minoryang Pilipino -- Hadjie Butu

MGA BINANGGIT NG MGA BANYAGANG ISKOLAR TUNGKOL SA WIKANG TAGALOG

Professor Apolinar Parale madali raw matutong magsalita at makaunawa ng wikang Tagalog. Mga Misyonaryong Kastila ang Tagalog daw ay sinasalita nauunawaan din iyon ng ibang naninirahan sa ibang isla. Prayle Domingo Navarete natutuhang magsalita ng Tagalog nang walang gaanong hirap. Mga Banyagang Iskolar napatunayan na ang Tagalog ang siyang pinakamalawak na dayalekyo sa bansa. David J. Doherty nagsabi na ang Tagalog ay may kapasidad na maging behikulo ng pagpapatuloy ng kulturang katutubo. Frank Blake ang wikang Tagalog daw ang siyang nababagay sa yaman at flexibility para sa pag-unlad ng panitikan. Henry Barlett ang Tagalog daw ay mas malawak sa base, malakas ang potensyal para sa pag-aasimilasyon ng mga wikang banyaga.

PAANO NAGSIMULA ANG PAGTUTURO NG WIKANG PAMBANSA SA MGA PAARALAN?

*Kautusang Tagapagpaganap Blg. 263 (Abril 1, 1940) nilagdaan ni Pangulong Manuel L. Quezon na nagpapahintulot sa pag-iimprenta ng Diksyunaryo at ng Balarila ng wikang pambansa *Hunyo 19, 1940 ang pambansang wika ay tinuro sa pribado at pampublikong paaralan *Kautusang Pangkagawaran Blg. 1 s. 1940 sa pamamagitan ni Jorge Bocobo, ang wikang pambansa ay itinuro sa mga paaralang sekundarya at normal

PAANO NAGING WIKANG OFISYAL ANG WIKANG PAMBANSA?

*Batas Komonwelt Blg. 570 (Hunyo 7, 1940) ang wikang pambansa ay ipinahayag bilang ofisyal na wika simula Hulyo 4, 1946 *Konstitusyon ng 1973 Hanggat walang ibang itinatadhana ang batas, ang Ingles at Filipino ang magiging ofisyal na wika. *Kasalukuyang Konstitusyon (Konstitusyon ng 1987) Para sa mga layunin ng komunikasyona at pagtuturo, ang mga ofisyal na wika ng Pilipinas ay Filipino at hanggat walang ibang itinatadhana ang batas, Ingles.

ANO ANG NAGING DESISYON NG HUKUMAN SA KASO TUNGKOL SA WIKANG PAMBANSA NOONG 1963 LABAN SA MGA OFISYAL NG PAMAHALAAN NA GUMAGAMIT AT NAGPAPALAGANAP NG FILIPINO?

Pinawalang-saysay ng Hukumang Unang Dulugan ng Maynila ang kaso na sinang-ayunan ng Hukuman ng mga paghahabol at ng Kataastaasang Hukuman.

MGA LEGAL NA BATAYAN PARA SA KASALUKUYANG PAMBANSANG AWIT O LUPANG HINIRANG SA FILIPINO

Kautusang Pangkagawaran Blg. 5 pag-awit ng Lupang hinirang Memorandum Blg. 5 nagtatagubilin na magsagawa ng hakbang upang malaganap ang pag-awit sa Filipino ng pambansang awit. Kautusang Tagapagpaganap Blg. 60 nag-aatas na ang pambansang awit ay dapat awitin sa wikang Filipino.

POPULASYON NG PILIPINAS NA NAKAUUNAWA, NAKAKABASA, NAKAPAGSASALITA, AT NAKASUSULAT SA WIKANG FILIPINO

92% - nakauunawa sa wikang Filipno 88% - nakakabasa 83% - nakakapagsalita 82% - nakakasulat 86% - kabuuang sambayanan na nakapagsasalita sa wikang Filipino

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Proklama Blg. 12 (1954, Marso) -nagpapahayag ng pagdiriwang ng Linggo ng Wikang Pambansa simula sa Marso 29 hanngang Abril 4 taun-taon sang-ayon sa tagubilin ng Surian ng Wikang Pambansa. Proklama Blg. 186 (1955, Set.23) -nasusog sa Proklama Blg. 12 serye 1954 na sa pamamagitan nitoy inilipat ang panahon ng pagdiriwang ng Linggo ng Wikang Pambansa taun-taon simula ika-13 hanngang ika-19 ng Agosto. Kautusang Tagapagpaganap Blg. 96 (1967, Okt.24) -nagtatadhana na nag lahat ng gusali, edipisyo at tanggapan ng pamahalaan ay pangalanan sa Pilipino.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Memorandum Sirkular Blg. 172 (1968, Marso 27) - nagbibigay-diin sa pagpapairal ng Kautusang Tgapagpaganap Blg. 96 -iniaatas din na ang mga letterhead ng mga kagawaran, tanggapan at mga sangay ng pamahalaan ay nararapat na nasusulat sa Pilipino, kalakip ang kaukulang teksto sa Ingles. -iniaatas din na ang pormularyo ng panunumpa sa tungkulin ng mga pinuno at empleyado ng pamahalaan ay sa Pilipino gagawin. Memorandum Sirkular Blg. 199 (1968, Agosto 5) -nananawagan sa mga pinuno at empleyado ng pamahalaan na dumalo sa mga seminar sa pilipino na idaraos ng Surian ng Wikang Pambansa sa lahat ng purok pangwika.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Kautusang Tagapagpaganap Blg. 187 (1968, Agosto 6) -nag-aatas sa lahat ng kagawaran, kawanihan, tanggapan at iba pang sangay ng pamahalaan na gamitin ang wikang Pilipino hanggat maari sa Linggo ng Wikang Pambansa at pagkaraan nito, sa lahat ng ofisyal na komunikasyon at transaksyon ng pamahalaan. Memorandum Sirkular Blg. 277 (1969, Agosto 7) -bumabago sa Memorandum Sirkular Blg. 199 na nananawagan sa mga pinuno at empleyado ng pamahalaan na dumalo sa lahat ng pook ay masaklaw ng kilusang pangkapulungan sa pagpapalaganap ng Wikang Pambansa.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Memorandum Sirkular Blg. 384 (1970, Agosto 17) -nagtatalaga ng may kakayahang tauhan upang mamahala ng komunikasyon sa Pilipino sa lahat ng departamento, kawanihan, tanggapan at iba pang sangay ng pamahalaan, kabilang ang korporasyong ari at kontrolado ng pamahalaan.

Memorandum Sirkular Blg. 443 (1971, Marso 4) -hinihiling sa lahat ng tanggapang pamahalaan ng magdaraos ng palatuntunan sa alaala ng ika-183 anibersaryo ng kapanganakan ni Francisco Baltazar sa Abril 2, 1971.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Kautusang Tagapagpaganap Blg. 304 (1971, Marso 16) -magpapanauli sa Surian ng Wikang Pambansa at nililiwanag ang kapangyarihan at tungkulin. Memorandum Sirkular Blg. 488 (1971, Hulyo 29) -humihiling sa lahat ng tanggapan ng pamahalaan na magdaos ng palatuntunan sa pagdiriwang ng Linggo ng Wikang Pambansa, Agosto 13-19. Kautusang Panlahat Blg. 17 (1971, Dis. 1) -ang panukalang Saligang Batas ng 1972 ay limbagin sa Pilipino at Ingles sa Official Gazette at mga pahayagang may malawak na sirkulasyon bago idaos ang plebisito para sa ratifikasyon ng Saligang Batas noong Enero 15, 1973.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

Atas ng Pangulo Blg. 73 (1972, Dis) -nag-aatas sa Surian ng Wikang Pambansa na ang Saligang-Batas ay isalin sa mga wikang sinasalita ng may limampung libong (50,000) mamamayan alinsunod sa probisyon ng Saligang-Batas. (Art. XV, Sec. 3 [1]). Kautusang Pangkagawaran Blg. 25 (1974, Hunyo 9) -nagtatakda ng mga panuntunan sa pagpapatupad ng patakarang edukasyong bilinggwal sa mga paaralan na magsisimula sa taong 1974-1975.

ILAN PANG MAHAHALAGANG BATAS TUNGKOL SA WIKA

1974, Okt. 22 -nagpalabas ng pahintulot sa Surian ng Wikang Pambansa na makapagdaos ng mga palingkurang pagsasanay, seminar, gawaing kapulungan at iba pang kauring Gawain tungkol sa bilinggwalismo para sa mga pinunot tauhan ng lahat ng tanggapang pam

Search related