Click here to load reader

Kasaysayan Ng Wikang Filipino

  • View
    178

  • Download
    13

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kasaysayan Ng Wikang Filipino

Text of Kasaysayan Ng Wikang Filipino

  • *Kasaysayan at Pag-unlad ng Wikang Filipino

  • *Panahon ng mga KatutuboAlibata o baybayin ang tawag sa katutubong paraan ng pagsulatBinubuo ito ng labimpitong (17) titik: tatlong (3) patinig at labing-apat (14) na katinig

  • *Alibata

  • *Ang mga katinig ay binibigkas na may kasamang tunog ng patinig na /a/. Kung nais basahin o bigkasin ang mga katinig na kasama ang tunog na /e/ o /i/, nilalagyan ang titik ng tuldok sa itaas. Samantala, kung ang tunog ng /o/ o /u/ ang nais isama sa pagbasa ng mga katinig, tuldok sa ibaba nito ang inilalagay.

  • *Samantala, kung ang nais kaltasin ay ang anumang tunog ng patinig na kasama ng katinig sa hulihan ng isang salita, ginagamitan ito ng panandang kruz (+) bilang hudyat sa pagkakaltas ng huling tunog.

  • *Gumagamit ng dalawang pahilis na guhit // sa hulihan ng pangungusap bilang hudyat ng pagtatapos nito.

  • *Panahon ng mga KastilaMaraming pagbabago ang naganap at isa na rito ang sistema ng ating pagsulat.Ang dating alibata ay napalitan ng Alpabetong Romano na binubuo naman ng 20 titik, limang (5) patinig at labinlimang (15) katinig.a, e, i, o, u b, k, d, g, h, l, m, n, ng, p, r, s, t, w, y

  • *Pagpapalaganap ng Kristiyanismo ang isa sa naging layunin ng pananakop ng mga Kastila.Ngunit nagkaroon ng suliranin hinggil sa komunikasyon.Nagtatag ang Hari ng Espanya ng mga paaralang magtuturo ng wikang Kastila sa mga Pilipino ngunit ito ay tinutulan ng mga prayle.

  • *Ang mga misyonerong Kastila mismo ang nag-aral ng mga wikang katutubo.1. Mas madaling matutuhan ang wika ng isang rehiyon kaysa ituro ito sa lahat ang Espanyol.2. Higit na magiging kapani-paniwala at mabisa kung ang isang banyaga ay nagsasalita ng katutubong wika.Ang mga prayley nagsulat ng mga diksyunaryo at aklat-panggramatika, katekismo at mga kumpesyonal para sa mabilis na pagkatuto nila ng katutubong wika

  • *Naging usapin ang tungkol sa wikang panturong gagamitin sa mga Pilipino.Inatas ng Hari na ipagamit ang wikang katutubo sa pagtuturo ng pananampalataya subalit hindi naman ito nasunod.Gobernador Tello turuan ang mga Indio ng wikang EspanyolCarlos I at Felipe II kailangang maging bilinggwal ang mga PilipinoCarlo I ituro ang doktrinang Kristiyana sa pamamagitan ng wikang Kastila

  • *Noong Marso 2, 1634, muling inulit ni Haring Felipe II ang utos tungkol sa pagtuturo ng wikang Kastila sa lahat ng katutuboHindi naging matagumpay ang mga kautusang nabanggit kung kaya si Carlos II ay naglagda ng isang dekrito na inuulit ang mga probisyon sa mga nabanggit na batas. Nagtakda rin siya ng parusa para sa mga hindi susunod dito.Noong Disyembre 29, 1792, nilagdaan ni Carlos IV ang isa pang dekrito na nag-uutos na gamitin ang wikang Kastila sa mga paaralang itatatag sa lahat ng mga pamayanan ng Indio.

  • *Panahon ng PropagandaSa panahong ito, marami na ring mga Pilipino ang naging matindi ang damdaming nasyonalismo. Nagtungo sila sa ibang bansa upang kumuha ng mga karunungan.Dr. Jose Rizal, Graciano Lopez-Jaena, Antonio Luna, Marcelo H. del Pilar Sa panahong ito ay maraming akdang naisulat sa wikang Tagalog. Pawang mga akdang nagsasaad ng pagiging makabayan, masisidhing damdamin laban sa mga Kastila ang pangunahing paksa ng kanilang mga isinulat.

  • *Panahon ng mga AmerikanoNagsimula na naman ang pakikibaka ng mga Pilipino nang dumating ang mga Amerikano sa pamumuno ni Almirante DeweyGinamit nilang instrumento ang edukasyon na sistema ng publikong paaralan at pamumuhay na demokratikoMga gurong sundalo na tinatawag na Thomasites ang mga naging guro noon.

  • *William Cameron Forbes naniniwala ang mga kawal Amerikano na mahalagang maipalaganap agad sa kapuluan ang wikang Ingles upang madaling magkaunawaan ang mga Pilipino at AmerikanoNagtatag ng lupon si Mc Kinley na pinamumunuan ni Schurman na ang layunin ay alamin ang pangangailangan ng mga Pilipino1. Isang pambayang paaralan ang kailangan ng mga Pilipino2. Mas pinili ng mga lider-Pilipino na gamitin bilang wikang panturo ang Ingles

  • *Jorge Bocobo naniniwalang ang lahat ng sabjek sa primaryang baitang, kahit na ang Ingles ay dapat ituro sa pamamagitan ng diyalektong lokalN.M Saleeby, isang Amerikanong Superintende kahit na napakahusay ang maaaring pagtuturo sa wikang Ingles ay hindi pa rin ito magiging wikang panlahat dahil ang mga Pilipino ay may kani-kaniyang wikang bernakular na nananatiling ginagamit sa kanilang mga tahanan at sa iba pang pang-araw-araw na gawain

  • *Bise Gobernador Heneral George Butte naniniwalang epektibong gamitin ang mga wikang bernakular sa pagtuturo sa mga PilipinoLabag man sa iniutos ni Mc Kinley na gamiting wikang panturo ang mga wikang bernakular sa mga paaralan ay nanatili pa rin ang Ingles na wikang panturo at pantulong naman ang wikang rehiyonal

  • *Panahon ng HaponesSa pagnanais na burahin ang anumang impluwensiya ng mga Amerikano, ipinagamit nila ang katutubong wika partikular ang wikang Tagalog sa pagsulat ng mga akdang pampanitikan.Ito ang panahong namayagpag ang panitikang Tagalog.Ipinatupad nila ang Order Militar Blg. 13 na nag-uutos na gawing opisyal na wika ang Tagalog at wikang Hapon

  • *Panahon nga Malasariling PamahalaanSaligang Batas noong 1935, Seksyon 3, Artikulo XIV Ang Kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo sa pagpapaunlad at pagpapatibay ng isang wikang pambansa na batay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika.Dahil sa probisyong ito, itinatag ni Pangulong Quezon ang Surian ng Wikang Pambansa na ngayon ay Sentro ng Wikang Filipino upang mamuno sa pag-aaral sa pagpili ng wikang pambansa.

  • *

    Manuel Luis Molina Quezon

  • *Nilikha ng Batasang Pambansa ang Batas Komonwelth Blg. 184 opisyal na paglikha ng Surian ng Wikang Pambansa noong ika-13 ng Nobyembre 1936Ang tungkulin nito ay magsagawa ng pananaliksik, gabay at alituntunin na magiging batayan sa pagpili ng wikang pambansa ng PilipinasSi Jaime C. de Veyra ang naging tagapangulo ng komiteNapili nila ang Tagalog bilang batayan ng wikang tatawaging Wikang PambansaIpinalabas noong 1937 ng Pang. Quezon ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 134 nag-aatas na Tagalog ang batayan ng wikang gagamitin sa pagbubuo ng wikang pambansa

  • *Ilang dahilan kung bakit Tagalog ang napiling batayang wika :1. Mas marami ang nakapagsasalita at nakauunuwa ng Tagalog kumpara sa ibang wika2. Mas madaling matutuhan ang Tagalog kumpara sa ibang wikain sapagkat sa wikang ito, kung ano ang bigkas ay siyang sulat3. Tagalog ang ginagamit sa Maynila at ang Maynila ang sentro ng kalakalan sa Pilipinas4. Ang wikang Tagalo ay may hostorikal na basehan sapagkat ito ang wikang ginamit sa himagsikan na pinamunuan ni Andres Bonifacio5. May mga aklat na panggramatika at diksyunaryo ang wikang Tagalog

  • *Dahil sa pagsusumikap ni Pang. Quezon na magkaroon tayo ng wikang pagkakakilanlan, hinirang siyang Ama ng Wikang PambansaKautusang Tagapagpaganap Blg. 263 noong Abril 1940 nagpapahintulot sa pagpapalimbag at paglalathala ng Talatinigang Tagalog-Ingles at Balarila sa Wikang Pambansa. Pinasimulan ang pagtuturo ng wikang pambansa sa mga paaralan pampubliko at pampribado sa buong bansa

  • *Pinagtibay ng Batas Komonwelth Blg. 570 na ang Pambansang Wika ay magiging isa na sa mga wikang opisyal ng Pilipinas simula sa Hulyo 4, 1940Nilagdaan ni Pang. Ramon Magsaysay ang Proklamasyon Blg. 12 noong Marso 26, 1954 na nagpapahayag ng pagdiriwang ng Linggo ng Wikang Pambansa ay magaganap mula sa ika-29 ng Marso hanggang ika-4 ng Abril bilang pagbibigay-kahalagahan sa kaarawan ni Balagtas (Abril 2)Nilagdaan ni Pang. Magsaysay ang Proklamasyon Blg. 186 noong Setyembre 23, 1955 na nag-uutos sa paglilipat ng petsa ng Linggo ng Wika mula ika-13 hanggang 19 ng Agosto bilang pagbibigay ng kahalagahan sa kaarawan ni Pang. Quezon (Agosto 19)

  • *Noong Pebrero, 1956, nilagdaan ni Gregorio Hernandez, Direktor ng Paaralang Bayan ang Sirkular 21 na nag-uutos na ituro at awitin ang Pambansang Awit sa mga paaralanNagpalabas si Kalihim Jose E. Romero ng Kagawaran ng Edukasyon ng Kautusang Pangkagawaran Blg. 7 noong Agosto 13, 1959 na nagsasaad na kailanmat tutukuyin ang Wikang Pambansa, ang salitang Pilipino ang gagamitinNilagdaan ni Pang. Ferdinand Marcos ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. 96 na nagtatadhana ng pagsasa-Pilipino ng mga pangalan ng gusali, edipisyo at tanggapan ng pamahalaan noong Oktubre 24, 1967

  • *Marso 27, 1968, nilagdaan ni Rafael Salas, Kalihim Tagapagpaganap, ang Memorandum Sirkular Blg. 96 na nag-aatas ng paggamit ng wikang Pilipino sa mga opisyal na komunikasyon sa mga transaksyonng pamahalaanMemorandum Sirkular Blg. 488 noong Hulyo 29, 1972 na humihiling sa lahat ng tanggapan ng pamahalaan na magdaos ng Linggo ng WikaSaligang Batas ng 1973, Artikulo XV, Seksyon 2 at 3 Ang Batasang Pambansa ay magsasagawa ng mga hakbang tungo sa pagpapaunlad at pormal na paggamit ng pambansang wikang Pilipino at hanggat hindi binabago ang batas, ang Ingles at Pilipino ang mananatiling mga wikang opisyal ng Pilipinas

  • *Hunyo 21, 1978, nilagdaan ng Ministro ng Edukasyon at Kultura, Juan Manuel ang Kautusang Pangministri Blg. 22 na nag-uutos na isama ang Pilipino sa lahat ng kurikulum na pandalubhasang antasNabagong muli ag Konstitusyon nang sumiklab ang Edsa I noong Pebrero 25, 1986 at nahirang na pangulo ng bansa si Gng. Corazon c. AquinoSaligang Batas ng 1987, Artikulo XIV, nasasaad tungkol sa wika:

  • *Sek.6. Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay FilipinoSek.7. Ukol sa mga layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at hanggat walang ibang itinatadhana ang batas, InglesSek.8. Ang Konstitusyong ito ay dapat ipahayag sa Filipino at Ingles at dapat isalin sa mga pangunahing wikang panrehiyon, Arabic at EspanyolSek.9. Dapat magtatag ang Kongreso ng