of 45/45
UV zračenje izvori, osobine, dejstvo i zaštita

UV zračenje izvori, osobine, dejstvo i zaštita

  • View
    89

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

UV zračenje izvori, osobine, dejstvo i zaštita. UV zračenje je deo elektromagnetnog spektra zračenja talasnih dužina od 100 - 400 nm. Spektar elektromagnetnog zračenja i optički deo spektra. Izvori UV zračenja prirodni: Sunce ( solarno UV zračenje ) - PowerPoint PPT Presentation

Text of UV zračenje izvori, osobine, dejstvo i zaštita

  • UV zraenje

    izvori, osobine, dejstvo i zatita

  • UV zraenje je deo elektromagnetnog spektra zraenja talasnih duina od 100 - 400 nm

    Spektar elektromagnetnog zraenja i optiki deo spektra

  • Izvori UV zraenja

    prirodni: Sunce (solarno UV zraenje )

    vetaki: lampe i fluroscentne cevi koje se koriste u biologiji, medicini i kozmetici. Aparati koji se koriste za sterilizaciju vazduha, vode, hirurkih sala kao i svih prostorija u kojima je to neophodno

  • Podela UV zraenja prema biolokom dejstvu

    UV-C oblast od 100 do 290 nm (direktno deluje na genetski materijal i moe da izazove smrt elija)UV-B oblast od 290 do 320 nm (uzrokuje opekotine, mutacije, karcinogenezu, prevremeno starenje)UV-A oblast od 320 do 400 nm (izaziva stvaranje slobodnih radikala koji deluju na genetski materijal, doprinosi hroninim oboljenjima koe i oiju, starenju)

  • Faktori koji utiu na intenzitet UV zraenja na povrini Zemlje

    Apsorpcija od strane gasova u atmosferiVisina SuncaKoncentracija aerosolaOblaciNadmorska visinaRasejanjeRefleksija i apsorpcija povrine

  • Apsorpcija UV zraenja od strane gasova u atmosferi

    Najvei deo UV zraenja se apsorbuje od strane ozona i molekularnog kiseonika. UV zraenje u atmosferi apsorbuju i atomski kiseonuk, azot i jedinjenja azota, jedinjenja ugljenika i dr.

    Ozon Ozon u potpunosti apsorbuje UV-C komponentu zraenja, zraenje koje je po ivi svet najopasnije, i veinu UV-B komponente.Podela:troposferski (nalazi se na visini ispod 10 km;10% ukupne koliine ozona)stratosferski (nalazi se na visini od 15 do 30 km )

  • Merenje debljine ozonskog omotaa Debljina ozonskog omotaa se izraava u Dopsonovim jedinicama DU (Dopson unit)

    Oblast prekrivena stubom vazduhaSav ozon iznad posmatrane povrine kompresovan na temperaturi od 0 C i pritisku 1013.25 mb. Ovaj stub vazduha formira sloj debljine 3 mm to odgovara 300 DU.

  • Ozonska rupa Pod ozonskom rupom podrazumeva se oblast ozonskog omotaa u kojoj je debljina manja od 200 DU

    Promena ozonske rupe iznad Antarktika u periodu od 1982. do 1994. godine

  • Visina Sunca Suneva elevacija (visina Sunca) je ugao izmeu horizonta i pravca u kojem se vidi Sunce. Umesto visine Sunca esto se koristi zenitni ugao .

    Suneva elvacija zavisi od doba dana, od geografske irine i datuma u godini.

    Najvei intenzitet UV zraenja je u letnjim mesecima oko podneva.

    Ugao elevacije (h), azimutni ugao (A) i visina Sunca (z)

  • Oblanost

    Uticaj oblanosti na intenzitet UV zraenja zavisi od vrste, debljine i koliine oblaka kojima je nebo prekriveno. Kako oblaci utiu na intenzitet UV zraenje moe da se vidi iz faktora korekcije UV ideksa CMF (Cloud Modification Factor) Faktor korelacije UV indeksa CMF (Cloud Modification Factor) u prisustvu tri vrste oblaka za razliite iznose oblanosti izraene u osminama prekrivenosti neba

    Niski 7000mOsmineCMFOsmineCMFOsmineCMF0-210-410-513-50.85-70.756-80.96-70.580.580.2

  • Nadmorska visina

    Sa poveenjem nadmorske visine poveeva se intenzitet UV zraenja za 6-8% na svakih 1000 m. Do ovog poveanja dolazi zbog smanjenja koliine apsorbera sa poveanjem nadmorske visine.

  • UV indeks B() eritemski spektar definisan 1987. god. od strane Mek Kinija i DifijaF() raspodela zraenja kojem je izloen organizamF() B() bioloki aktivan spektar-otean spektarIntegracijom bioloki aktivnog spektra po talasnim duinama dobija se njegov ukupni fluks koji je proporcionalan povrini ispod krive F()B() i izraava se u jedinicama mW/m2.

  • UV indeks predstavlja fluks zraenja od 25 mW/m2 otean na bioloki aktivan spektar

    Podela intenziteta UV zreenja prema vrednosti UV indeksa

  • Minimalana eritemska doza (MED)Integral bioloki aktivnog UV zraenja po vremenu predstavlja aktivnu (eritemsku) dozu (J/m2)Minimalna eritemska doza (MED) predstavlja onu aktivnu dozu koja izaziva crvenilo koe koja do tada nije izlagana zraenjuZa Evropu su usvojena etiri karakteristina tipa koe:Tip koe I je tip koe koja uvek crveni, a nikad ne tamni. To su ljudi sa izrazito svetlom puti, svetlim oima i kosom. Za tip koe I 1 MED iznosi 200 J/m2.Tip koe II po pravilu crveni, a retko crni. Za tip koe II 1 MED iznosi 250 J/m2Tip koe III su ljudi smee kose i oiju, crne, a ne crvene odmah. Za tip koe III 1 MED iznosi 350 J/m2. Tip koe IV poseduju ljudi tamne puti, tamne kose i oiju. Njihova koa crni, a retko pocrveni. Za tip koe IV 1 MED iznosi 450 J/m2.

  • Maksimalno vrema izlaganja UV zraenju

  • Vreme izlaganja UV zraenju za tipove koe I i IIVreme izlaganja UV zraenju za tipove koe III i IV

  • Dnevni hod UV indeksa 04.07.2004. Debljina ozonskog sloja: 303 DU,maksimalna vrednost: 9.03, dnevna doza: 5397 J/m2

  • Dnevni hod UV indeksa 04.07.2004. Debljina ozonskog sloja: 303 DU,maksimalna vrednost: 9.03, dnevna doza: 5397 J/m2

  • Dejstvo UV zraenja na ljudski organizam

    Dejstvo zraenja na kou Vei deo UV zraenja se zaustavlja ve u povrinskom sloju koe-epidermisu. Tom prilikom dolazi do sledeih fizikih pojava.

    refleksijetransmisijeapsorpcije

  • Dejstvo UV zraenja na oi

    UV-B zraenje apsorbuje prednji deo oka, pa ono u tom delu i izaziva oteenje.UV-A zraenje prodire dublje u oko pa izaziva oteenja na dnu oka.

    Apsorpcija UV zraenja u oku doprinosi razvoju katarakte, fotokeratitisa, malignim i degenerativnim promenama.

  • Zatita od UV zraenja

    Odea prua potpunu zatitu od UV zraenja.Delove koji nisu prekriveni odeom treba zatititi primenom zatitnih preparata koji sadre supstancije koje apsorbuju u UV-B i UV-A oblasti.Osnovno svojstvo svih preparata za zatiti od UV zraenja je zatitni faktor (Sun Protection Factor, SPF). SPF predstavla brojnu vrednost koja pokazuje koliko puta due se moe boraviti na suncu uz primenu preparata, u odnosu na stanje bez njega, a da ne doe do pojave crvenila koe. Bitno je da preparati pored zatite od zraenja u UV-B oblasti pruaju i zatitu u UV-A oblasti.

  • Maksimalne i srednje maksimalne mesene vrednost UV indeksai za 2004. godinu

    mesecmaksimalna vrednost UV indeksasrednje maksimalne vrednosti UV indeksajanuar1.550.77februar2.531.65mart4.693.82april5.273.91maj7.896.32jun9.217.65jul9.467.49avgust7.426.01septembar6.234.29oktobar4.22.64novembar2.111.28decembar1.230.59

  • Monitoring UV zraenja u Novom SaduOd 2001. godine do aprila 2003.godine merenja su vrena prirunim instumentom

    Od aprila 2003. godine vre se merenja sa UVB-1 detektorom koji je postavljen na zgradi Poljoprivrednog fakulteta

  • UVB-1 detektor spada u grupu irokopojasnih instrumenata i meri integrisani aktivni bioloki spektar u oblasti talasnih duina od 280 do 320 nm (UV ideks) Merenja se vre na svakih 30 sekundi i usrednjena u intervalu od 10 minuta mogu se nai na web adresi www.cmem.netRadi lake obrade podataka formirana je baza podataka UV zraenja

    Uz pomo ove baze podataka vrena je analiza podataka od 25.04.2003 do 31.12.2004. godine

  • Analiza podataka

  • Maksimalne i srednje maksimalne mesene vrednosti UV indeksa

    za 2003. godinuza 2004. godinu

  • Maksimalna dnevna vrednost UV indeksa u 2003. god. izmerena je 20. juna i iznosila je 9.88 Promena UV indeksa 03.07.2003. godineDebljina ozonskog sloja 310 DU, dnevna doza: 4836.45 J/m2

  • Maksimalna dnevna vrednost UV indeksa u 2004. god. izmerena je 03. jula i iznosila je 9.46 Debljina ozonskog sloja: 303 DU, dnevna doza: oko 3400 J/m2Promena UV indeksa 03.07.2003. godine

  • Godinji hod debljine stratosferskog ozonskog omotaa iznad Novog SadaDebljina stratosferskog ozona preuzeta je sa http://toms.gsfc.nasa.gov/teacher/ozone_overhead.html.

  • Procenjene mesene doze i broj postojeih dnevnih doza za 2003. godinu

  • Procenjene mesene doze i broj postojeih dnevnih doza za 2004. godinu

  • Srednje satne vrednosti za mesece u2003.godini2004.godini

  • -zenitni ugao Sunca-geografsaka irina - geografsaka duina S-deklinacija Sunca

    s= rcos2(d-dr)/dz

    gde je r=23,45o=0,409 rad, d-redni broj dana u godini (27.X = 300), dr=173 (dan letnjeg solsticija i dz=365,25 - prosean broj dana u godini)