Panitikang Asyano 2019. 7. 28.¢  18. Anong uri ng pang-ugnay ang ginamit sa pangungusap na, Ayon kay

  • View
    14

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Panitikang Asyano 2019. 7. 28.¢  18. Anong uri ng pang-ugnay ang ginamit sa pangungusap...

  • Ang kagamitang ito sa pagtuturo ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga guro mula sa mga pampublikong paaralan, kolehiyo, at unibersidad. Hinihikayat namin ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa action@deped.gov.ph.

    Mahalaga sa amin ang inyong mga puna at mungkahi.

    Panitikang Asyano

    9

    Kagamitan ng Mag-aaral sa FILIPINO

    Kagawaran ng Edukasyon Republika ng Pilipinas

  • ii

    Inilimbag sa Pilipinas ng Vibal Group Inc.

    Department of Education – Instructional Materials Council Secretariat (DepEd-IMCS) Office Address: 5th Floor Mabini Building, DepEd Complex (ULTRA)

    Meralco Avenue, Pasig City Philippines 1600

    Telefax: (02) 634 – 1054 or 634 – 1072 Email Address: imcsetd@yahoo.com

    Panitikang Asyano – Ikasiyam na Baitang Kagamitan ng Mag-aaral sa Filipino Unang Edisyon, 2013 ISBN: 978-621-402-034-8

    Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng Batas Pambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa ano mang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna ang pahintulot ng pamahalaan o tanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan ang nasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang patawan ng bayad na royalty bilang kondisyon.

    Ang mga akda / materyales (mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand names, tatak o trademarks, palabas sa telebisyon, pelikula atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay sa nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagtibay sa isang Kasunduan ng Kagawaran ng Edukasyon at Filipinas Copyright Licensing Society (FILCOLS), Inc. na ang FILCOLS ang kumakatawan sa paghiling ng pahintulot sa nagmamay- ari ng mga akdang hiniram at ginamit dito. Hindi inaangkin ni kinakatawan ng mga tagapaglathala (publisher) at mga may-akda ang karapatang-aring iyon.

    Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon

    Kalihim: Br. Armin A. Luistro FSC

    Pangalawang Kalihim: Dina S. Ocampo, Ph.D.

    Mga Bumuo ng Modyul para sa Mag-aaral

    Mga Manunulat: Romulo N. Peralta, Donabel C. Lajarca, Eric O. Cariño, Aurora C. Lugtu, Mary Grace A. Tabora, Shiela C. Molina, Julieta U. Rivera, Jocelyn C. Trinidad, Lucelma O. Carpio, Vilma C. Ambat

    Mga Taga - Rebyu: Reynaldo S. Reyes, Joselito S. Gutierrez, Josennete Brania,

    Roderic P. Urgelles, Magdalena O. Jocson

    Mga Konsultant: Dr. Althea Enriquez, Dr. Julius T. Gat-Eb

    Language Editor: Dr. Florentina S. Gorrospe

    Tagapangasiwa: Jocelyn DR. Andaya, Jose D. Tuguinayo, Jr., Cristina S. Chioco, Evangeline C. Calinisan

  • iii

    Paunang Salita

    Ang panitikan ay minanang hiyas na nagsisilbing tulay na nag-uugnay sa atin sa iba- ibang kultura ng bansa sa daigdig. Sa bawat pahina ng panahong nagdaan, nabubuksan din ang ating kamalayan at pag-unawa sa natatanging kontribusyon ng Panitikang Asyano sa daigdig ng mga alamat, maikling kuwento, sanaysay, dula, tula, pabula, at iba pa.

    Sa masaklaw na paglalarawan, ang Asya ay nagbigay rin ng malaking ambag sa daigdig ng panitikan sa Pilipinas. Kung gagalugarin natin ang naging impluwensiya ng Panitikang Asyano sa ating mga Pilipino, masasabing hinulma nito ang malaking bahagi ng ating pagkakakilanlan. Sa kabila ng napakaraming impluwensiya ng mga Asyano sa kulturang Pilipino, nanatili pa rin ang taglay at natatanging kakanyahan natin bilang mga Pilipino, tulad ng pagpapahalaga sa saloobin at pag-uugali ng isang katutubong Pilipino sa isip, salita, at kilos.

    Bago pa man dumating ang mga kanluranin ay mayroon na tayong ugnayan sa Japan, India, China, at Saudi Arabia, at nagaganap ang pakikipag-ugnayang ito sa pamamagitan ng kalakalan, paninirahan, at pakikipag-isa. Dahil dito, maraming impluwensiya o minanang kultura natin ngayon ang nakaaapekto sa ating pamumuhay at kultura bilang mga Pilipino sa kasalukuyan.

    Ang Kagamitan ng Mag-aaral para sa Filipino sa Baitang 9 ang maglalantad sa iyo sa makulay na panitikan ng Asya, at makapagbibigay ng malinaw na pang-unawa sa iyong pagkakakilanlan bilang isang Asyano. Ito ang durungawang maghahatid sa iyong kamalayan sa kultura ng ating mga karatig-bansa sa Asya upang lubos na maunawaan ang kanilang kakanyahan at pagkalahi. Gagabayan ka ng Modyul na ito sa iyong paglalakbay at pagtuklas sa mundo ng kaalaman.

  • iv

    Talaan ng nilalaman

    ARALIN 1- Mga Akdang Pampanitikan ng Timog-Silangang Asya

    Panimula Panimulang Pagtataya

    Aralin 1.1: Maikling Kuwento ng Singapore 12 Ang Ama 18 Anim na Sabado ng Beyblade 23 Mga Pangatnig at Transitional Devices 26

    Aralin 1.2: Alamat ng Thailand 30 Alamat ni Prinsesa Manorah 32 Ang Buwang Hugis-Suklay 34 Pang-abay na Pamanahon 37

    Aralin 1.3: Tula ng Pilipinas 40 Kultura: Ang Pamana ng Nakaraan, Regalo ng Kasalukuyan,

    at Buhay Kinabukasan 42 Sitti Nurhaliza: Ginintuang Tinig at Puso ng Asya 47 Wastong Gamit ng Salitang Naglalarawan 50

    Aralin 1.4: Sanaysay ng Indonesia 52 Kay Estella Zeehandelaar 54 Kapag Lumaki Na 58 Ang Kahalagahan ng Recycling 58 Mga Pang-ugnay. 59

    Aralin 1.5 : Dula ng Pilipinas 62 Tiyo Simon 64 Kapag Naiisahan Ako ng Aking Diyos 70 Pandiwang Nasa Panaganong Paturol 72

    ARALIN 2 Mga Akdang Pampanitikan ng Silangang Asya

    Panimula Panimulang Pagtataya

    Aralin 2.1: Tanka at Haiku ng Japan 90 Kaligirang Pangkasaysayan ng Tanka at Haiku 92 Estilo ng Pagkakasulat ng Tanka at Haiku 93 Ponemang Suprasegmental 97

  • v

    Aralin 2.2: Pabula ng Korea 102 Ang Hatol ng Kuneho 104 Nagkamali ng Utos 109 Modal 112

    Aralin 2.3: Sanaysay ng Taiwan 116 Ang Kababaihan ng Taiwan, Ngayon at Noong Nakaraang 50 Taon Pagbibigay ng Kapangyarihan sa Kababaihang Pilipino sa Pamamagitan ng Estadistikong Kasarian Mga Pangatnig na nag-uugnay ng Magkatimbang at Di-magkatimbang na Yunit

    Aralin 2.4: Maikling Kuwento ng China Niyebeng Itim Nagmamadali ang Maynila Pagpapalawak ng Pangungusap Gamit ang Panuring

    Aralin 2.5: Pabula ng Korea Dula ng Mongolia 150 Dahil sa Anak 156 Kohesiyong Gramatika 162

    ARALIN 3 Mga Akdang Pampanitikan ng Timog-Kanlurang Asya

    Panimula Panimulang Pagtataya

    Aralin 3.1: Epiko ng Hindu 180 Rama at Sita 183 Nagkakaiba, Nagkakapareho sa Maraming Aspeto 186 Dalawang Uri ng Paghahambing 87

    Aralin 3.2: Parabula ng Kanlurang Asya 192 Ang Talinghaga tungkol sa May-ari ng Ubasan 193 Parabula ng Banga 198 Pagpapakahulugang Semantika 199

  • vi

    Aralin 3.3: Elehiya ng Bhutan 202 Elehiya sa Kamatayan ni Kuya 204 Ang mga Dalit Kay Maria 206 Kung Tuyo na ang Luha Mo Aking Bayan 208 Pagpapasidhi ng Damdamin 209

    Aralin 3.4: Sanaysay ng Israel 212 Usok at Salamin: Ang Tagapaglingkod at Pinaglilingkuran 215 Tilamsik ng Sining… Kapayapaan Ang Pamaksa at Pantulong na Pangungusap 222

    Aralin 3.5: Nobela ng Saudi Arabia 223 Isang Libo’t Isang Gabi 239 Mga Patak ng Luha 241

  • Modyul 1

    mga akdang Pampanitikan ng Timog-Silangang asya

  • 2

    PANIMULA

    Sa Modyul 1 natin matutunghayan ang mga akdang pampanitikan ng Timog-Silangang Asya. Inaasahan nating ang mga araling ito ay tutugon sa mga pangangai langan ng mga mag-aaral na maunawaan ang kultura at pamumuhay ng mga tao sa mga karatig-bansa ng Pilipinas.

    Inaasahang pagkatapos ng Modyul na ito, ang mga mag-aaral ay makapagpapamalas ng pag-unawa at pagpapahalaga sa mga akdang pampanitikan ng Timog-Silangang Asya sa tulong ng teknolohiya at mga estratehiya na gagabay sa mga mag-aaral sa higit na malalim at kapaki-pakinabang na pagkatuto.

    Nilalayon ng Modyul 1 na makagawa ang mga mag-aaral ng isang malikhaing panghihiyakat sa pamamagitan ng book fair at iba pang paraan na magtatanghal sa kultura ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya.

    Sa pagtalakay ng mga aralin, gagabayan ang mga mag-aaral na masagot ang mga pokus na tanong na:

    1. Paano nakatutulong ang mga akdang pampanitikan ng Timog-Silangang Asya

    sa pag-unawa at pagpapahalaga sa kulturang Asyano?

    2. Paano nakatutulong ang gramatika at retorika para sa malalim na pagsusuri ng mga akdang pampanitikan ng Timog-Silangang Asya?

    Iba’t ibang gawain ang inihanda para sa mga mag-aaral tulad ng pagbabasa at pagsusuri ng mga akdang pampanitikan at mga kolaboratibong gawain sa gramatika at retorika upang maging interaktibo ang pagtalakay sa mga aralin.

  • 3

    PANIMULANG PAGTATAYA

    Pangkalahatang Panuto

    1. Isulat ang titik ng napili mong sagot sa iyong sagutang papel.

    2. Bahagi ng pagsusulit ang pagsunod sa panuto.

    A. Isulat sa sagutang papel ang titik ng tamang sagot.

    1. Ang mga pangatnig at transitional devices ay nakatutulong sa

    a. pagsusunod-sunod ng mga pangyayari sa isang kuwento.

    b. pagbibigay-kahulugan sa konotasyon at denotasyon ng mga salita.

    c. pagtukoy sa mga pangunahing tauhan sa maikling kuwento o alamat.

    d. pagkilala kung kailan naganap, nagaganap, o gaganapin ang kilos o pangyayari.

    2. Kapag ang maikling kuwento ay nakatuon sa pagkakabuo ng mga pangyayari, ito’y mauuri bilang maikling kuwentong ____.

    a. kababalaghan c. pangtauhan

    b. katutubong kulay d. makabanghay

    3. Ang pangatnig na samantala ay ginagamit na ____.