Click here to load reader

Gizarteen antolaketa politikoa

  • View
    587

  • Download
    8

Embed Size (px)

Text of Gizarteen antolaketa politikoa

  1. 1. GIZARTEEN ANTOLAKETAGIZARTEEN ANTOLAKETA POLITIKOAPOLITIKOA IES MUNGIA BHI Marije AGUILLO URCULLU
  2. 2. HERRIA, NAZIOA, ESTATUAHERRIA, NAZIOA, ESTATUA Gauza bera dira? Nola bereizi kontzeptu bakoitza?
  3. 3. PolitikaPolitika Hitzak, bai latinez eta grekoz, hiritarrei dagozkien kontuen antolamendua esan nahi du. Hiritarrok ditugun arazoak konpontzeko gure buruari arauak emateko eta gizartean eguneroko kontuak kudeatzeko jarraitzen dugun prozezua.
  4. 4. Politika - IIPolitika - II Gizarteen bizitza politikoa antolatzeko eta gauzatzeko sistema batzuk egon dira historian zehar: Autokrazia Diktadura Demokrazia Monarkia Monarkia absolutua Monarkia konstituzionala Errepublika Teokrazia Oligokrazia, besteak beste
  5. 5. Zer daukagu hemen?
  6. 6. Zer da Herria? Etnia, herria Hizkuntzak, kultura, ohiturak, historia amankomuna duen giza-taldea. Estatu propioa eduki nahi duenean eta beste estatuetatik bereiztuta, bere kultura propioaren arabera bizitzen izan nahi duenean nazio bihurtzen da.
  7. 7. Zer da nazioa? Nazioa (tradizio juridiko frantseza) Nazio-estatua ez dago etnia talde homogeneo batek osatuta baizik eta elkarrekin bizi nahi duten pertsonen multzoak osatzen duenean eta identitate amankomuna eratzeko prest daudenean. Lege berdinepean bizi nahi duten pertsona multzoa. Adibidez: EE.BB. Hemen bizi diren pertsonak kultura askokoak dira baina lege batzuen menpe bizitzea aukeratu dute.
  8. 8. IdentitateaIdentitatea Identitate kulturala baloreen, ikurren, sineskeren eta ohituren multzoa da. Identitate nazionala: Kasu honetan identitatea nazio baten kontzeptuan oinarritzen da. Hau da nazio baten edota ezaugarri ezberdinek definitutako kolektibitate historiko eta kulturalaren kidea izatearen sentimenduarekin erlazionatzen da. Identitatea osatzen duten elemntuak hizkuntza, ohiturak, antolakuntza, folklorea, munduaren ikuspegia, sineskerak,. eta erreferentzia modukoa ikur propio ezberdinetan islatzen direnak: bandera, moneta, eskutuak, e.a. Ikur hauekin identifikatzen direnek bere herriaren kulturarekiko mirespena eta maitasuna adierazteko erabili ohi dituzte harro sentitzen horietaz.
  9. 9. Nazioa estatu barik Herri kurdoa Herri tartaroa Herri kosovarra EEBBetako nazio indiarrak (Navajoak, Apatxeak,)
  10. 10. Herrialde bat nazio (etnia) bat baino gehiagoarekin FRANTZIA; euskalduna, britaniarra, flamenkoa, alsaziarra. BRITANIA HANDIA; galeseak, eskotiarrak TXINA; Tibet independentzia nahi du. SERBIA: Kosovo KANADA: Quebec MEXICO: Chiapas http://es.wikipedia.org/wiki/Nacionalidad#La_naci.C3.B3n_y_el_estado
  11. 11. Nazio bat herrialde ezberdinen artean Kurdoak 25 milioi dira, musulman suniak dira, erdi nomadak. Iraniar adarrako hizkuntz indoeuroparra hitz egiten dute. Duela 5000 urte Turkiaren hegoekialdean bizi dira. Arabiar nazioa: Siria eta Iraketik Marokoraino Ijitoak: Palestinarrak: diasporan
  12. 12. Zer daukagu hemen? Pentsa ezazu ondo: -Estatu multinazionala -Nazio multzo bat -Nazio-estatu izan nahi duena -Amankomuneko identitatea eratzeko prest dauden estatu multzoa. -Estatu multzoa elkarte batean antolatuta. Kultur eta etnien multzoa Aukeratu egokienak iruditzen zaizkizunak eta argudiatu zergatik. Koadernoan idatzi.
  13. 13. ESTATUAESTATUA Zeintzuk dira Estatuaren osagaiak? Posiblea da Estatua esistitzea osagai horietako bat gabe? Zein edo zeintzuk ez dira ezinbestekoak estatua esistitzeko? Zein edo zeintzuk dira ezinbestekoak?
  14. 14. Zer da estatua?Zer da estatua? Estatua gizarte bat zuzentzen duten arauak ezarri edo inposatzeko ahalmena duten erakundeen multzoa da, lurralde jakin batean muga argiekin, beraz subiranotasuna duena, bai lurralde horren barrura begira eta bai kanpora (beste estatuekiko) begira. Estatua deritzo lurralde horri ere, baina ez da nazio eta herrialde kontzeptuen sinonimo: Nazioa gizatalde bat da. Herrialdea eremu geografiko bat da. Estatua egitura politiko bat da.
  15. 15. Estatuaren antolaketa politikoa etaEstatuaren antolaketa politikoa eta administratiboaadministratiboa Estatuauren agite politikoak: Aginte legegilea:Aginte legegilea: Parlamentua Aginte betearazlea:Aginte betearazlea: Gobernua Aginte judiziala:Aginte judiziala: Epaitegiak eta epaileak
  16. 16. Lurraldea kudeatzeaLurraldea kudeatzea Estatuaren aginteek administrazio publikoaren bidez egiten dute bere betebeharra. Zerk osatzen du administrazio publikoa? Estatuaren zerbitzuari dauden erakundeak: funtzionarioak (ministerio edo sail desberdinekoak), polizia, ejerzitoa. Estatuak eta bere populazioak dituen beharrak hobeto eta errezago kudeatzeko , herrialdeetako lurraldea administrazio-instantzia txikiagotan zatitzen da.
  17. 17. Lurraldea kudeatzea - IILurraldea kudeatzea - II Estatu osoaren kudeaketari laguntzen dion lurralde banaketa: - Eskualde-administrazioa:Eskualde-administrazioa: - Autonomia erkidegoa, Probintzia, departamentua, e.a. - Toki-administrazioa:Toki-administrazioa: - Udalerri, kantoi, barruti edo komuna, e.a.
  18. 18. Estatuen arteko desberdintasunakEstatuen arteko desberdintasunak Erregimen demokratikoakErregimen demokratikoak Legeak estatuaren aginpidea eta Gobernuaren jarduera mugatzen ditu. Burujabetasuna herrian dago. (*) Aniztasun politikoa. Hauteskundeak askeak eta pluralak dira. Estatuko aginteak bereizten dira. (*) Nola gauzatzen da? Erregimen autoritarioakErregimen autoritarioak Estatuaren aginpideak eta Gobernuaren jarduerak nork kontrolatzen ditu?. Burujabetasuna nork du? Aniztasun politikorik al dago? Hauteskudeak nola? Aginteen banaketa al dago?
  19. 19. Erregimen politikoa Eredu ideologikoa Herria/Boterea Boterearen antolaketa ESTATU EREDUA ESTATU FORMA GOBERNU FORMA ABSOLUTUA ZUZENBIDEZKOA -Liberala -Sozialdemokrata FAXISTA SOZIALISTA ERLIJIOSOA BURUTZA -Monarkia -Errepublika LURRALDE BANAKETA 1.Bateratua -Zentralizatua -Desentralizatua -Erregionala -Autonomikoa 2. Konposatua -Federazioa -Konfederazioa Boterearen iturria -Erregimen demokratikoak - Erregimen autoritarioak PARLAMENTARIOA Aginte betearazlea: - Estatu burua Erregea Presidentea -Gobernua -Sistema -Presidentzialistak - Estatu burua eta gobernubura pertsona bera
  20. 20. Estatuburua eta gobernu motakEstatuburua eta gobernu motak Monarkiak eta errepublikak Monarkietan: estatuburua erregea. Errepublikan: estatuburua presidentea. Sistema parlamentarioak Botere betearazlea bi erakunderen artean banatzen da: - Estatuburua - Gobernuburua Gobernua Parlamentuak aukeratzen du Sistema presidentzialistak Errepublikako presidentea: estatuburua eta gobernuburua Hollande Valls Felipe VI Rajoy
  21. 21. Espainiaren antolaketa:Espainiaren antolaketa: Estatua eta erakundeakEstatua eta erakundeak 1978ko Konstituzioa Estatuaren ikurrak Herritarren funtsezko eskubideak eta betebeharrak Estatuaren antolaketa politikoa Estatuaren erakundeak
  22. 22. Estatuaren antolaketa politikoaEstatuaren antolaketa politikoa Estatu sozial eta zuzenbidezkoa. Estatu demokratikoa. Burujabetasuna: Espainiako herrian. Herriak zuzenezko sufragioaren bitartez parte hartzen du politikan. Estatuaren forma: Monarkia parlamentarioa.
  23. 23. Espainiako erakundeakEspainiako erakundeak Gorte nagusiak: aginte legegile Diputatuen Kongresua Senatua Gobernua: botere betearazlea Justizia Auzitegiak: aginte judiziala Bere ardura: legeak betetzen direla ziurtatzea.
  24. 24. Aginte betearazleaAginte betearazlea Gobernua Presidentea eta hainbat ministro ditu Betekizunak: Legeak betetzea Politika zuzentzea Estatua defendatzea Aaurrekontuak egitea
  25. 25. Gorte NagusiakGorte Nagusiak Diputatuen kongresua Betekizunak: - Legeak egin - Aurrekontuak onartu - Gobernua izendatu eta kontrolatu Senatua - Lurralde ordezkaritzarako ganbara - Autonomien garapenean parte hartzen du - Legeen zuzenketak proposatzen ditu - Gobernuaren kontrolean parte hartzen du
  26. 26. Botere judizialaBotere judiziala Epaitegiak eta epaileak Konstituzio auzitegia Konstituzioaren interpretazioa eta haren mugak zehaztea. Espainiako lurralde osoan du eskumena. Auzitegi Gorena Bere zereginen artean, alderdi politikoen ilegalizazioen gaietaz, edota ministro edo Gobernuko presidentearen aurkako akusazioak eramaten ditu. Auzitegi Nazionala
  27. 27. Espainiako antolaketa (II)Espainiako antolaketa (II) Lurraldearen administrazioaLurraldearen administrazioa Espainiako estatua deszentralizatua da: Agintea lurraldeen artean banatzen da. Autonomi-erkidegoak Probintziak Udalerriak
  28. 28. Autonomi erkidegoakAutonomi erkidegoak Eskualdeko administrazioa osatzen dute. 17 autonomi erkidego eta bi hiri autonomo Ceuta eta Melilla Erkidego bakoitzak bere autonomi-estatutua eta bere erakundeak ditu
  29. 29. Autonomia EstatutuaAutonomia Estatutua Erkidego bakoitzeko funtsezko legea. Zehazten duena: Erkidegoaren izena Lurralde-mugak Erakundeak Eskumenak: hezkuntza, osasuna, lurralde-antolaketa, ekonomia.. Eskumen batzuk Estatuarenak soilik dira: Defentsa, nazioarteko harremanak, aduanak..
  30. 30. EAEko Lurralde administrazioa: Hiru lurralde historikoak, lurralde bakoitza udalelrrietan banatzen da.
  31. 31. Euskal Autonomi ErkidegoaEuskal Autonomi Erkidegoa Autonomia Estatutua Autogobernuaren oinarrizko araua 1979-10-25ean Euskal biztanleek onetsi zuten Edukiak Erkidegoaren eskuduntzak Administrazio-antolaketa Erakundeak Lurralde-hedadura
  32. 32. Autogobernurako erakundeak-IAutogobernurako erakundeak-I Eusko Legebiltzarra Gasteizen du egoitza Aginte legegilea 4 urtetan behin hautatutako 75 parlamentarik osatutakoak Betebeharrak: Aurrekontu autonomikoa erabaki Lehendakaria aukeratu Zergak erabaki Eusko Jaurlaritza kontrolatu
  33. 33. Autogobernurako erakundeak-IIAutogobernurako erakundeak-II Eusko Jaurlaritza Aginte betearazlea Lehendakariak eta Jaurlaritzako sailburuek osatzen dute (Nekazaritza, Justizia, Hezkuntza, Osasuna.) AEAEko Justizia Auzitegia Bilbon du egoitza Aginte judiziala
  34. 34. Lurralde historikoen erakundeakLurralde historikoen erakundeak Lurralde historiko bakoitzak bere foru- organoak ditu: Batzar nagusiak Lurralde bakoitzeko aginte legegilea Foru Aldundiak Lurralde bakoitzeko aginte betearazlea Beste zereginen artean zergak biltzea dute
  35. 35. Kontzertu EkonomikoaKontzertu Ekonomikoa Zerga-autonomia ematen dio EAEri zergak biltzeko. Bildutako diruarekin autonomia-erakundeak finantzatzen dira, baina kupo jakin bat Espainiako estatuari ematen zaio, EAEri eskaintzen dizkion zerbitzuen truke.