Click here to load reader

Zabawki Ekologiczne

  • View
    220

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of Zabawki Ekologiczne

  • kwartalnik edukacji ekologicznej

    IV KWARTA 2015nr 12

    j a k d ok a rmi a z w ier z ta zim ? c z y p ier w s ze z a b aw k i by y eko? c zego nie wol no w y r zu c a d o t oa l e t y a k umul at or w iel ok r o t ne r d o ener g ii p ie s nie je s t p l us zow z a b aw k z a b aw k i i i ch opa kowa ni a. j a k nie sp ud owa ?

    cena 14,90(w tym 5% vat)issn 2299-9272indeks 407348

    nakad 10 000 egz.

    Temat numeru

    Zabawki

    Ekologiczne

    Ktre zabawki s EKO?

    Jaki wpyw na rozwj dzieci ma zabawa i zabawki?

    KAMPANIA PRZYGOTOWANA NA ZLECENIE Enersys sp. z o.o.

    NIE TRA ENERGII

    + -

    W RODKU GRA PLANSZOWA

    Upcyklingowe

    prezentydla najbliszych

  • 3

    Szanowni Czytelnicy!Tematem niniejszego wydania s zabawki ekologiczne! No c, zastanwmy si, czym s owe ekologiczne zabawki, zwaszcza, e okrelenia ekologiczna czy edukacyjna stosowane s zamiennie. Potoczne znaczenie tego okrelenia zdaje si wskazywa na poyteczno i naturalno zabawki jako elementw decydujcych o okreleniu jej jako ekologicznej czy edukacyjnej. Jednak czy moemy jako specjalici w zakresie ochrony rodowiska zgodzi si na takie postawienie sprawy? Nie! Dlatego w tym numerze postanowilimy przyjrze si problemowi doprecyzowa podzia zabawek na ekologiczne oraz edukacyjne. Nie poprzestalimy na tym. Pokazujemy naszym Czytelnikom przykady wzorcowych zabawek, ktre wyprodukowane s z poszanowaniem rodowiska naturalnego, nie szkodz uytkownikom w szczeglnoci ich zdrowiu, a take po zakoczeniu zabawy s neutralne wobec ekosystemu. Ciekawi Was jakie to zabawki? Czy na pewno dzieci je lubi? Czy nasi Czytelnicy je wybieraj? A moe sami wyprodukowalicie takie zabawki? Czy zwierz, ktrym opiekuj si dzieci, moe zastpowa tak ekologiczn zabawk? Zapraszamy do lektury piszcie do nas take o swoich przygodach z ekologicznymi zabawkami na Facebooku!

    Z ekologicznym pozdrowieniemdr Katarzyna Michniewska

    uytkownik wielu ekologicznych zabawek w dziecistwieP.S. Drukujemy na papierze z recyklingu.

    WYDAWCAM&M Consulting

    ADRES REDAKCJIul. Modliska 129, 03-186 Warszawa

    REDAKTOR NACZELNYdr Katarzyna Michniewska [email protected]

    REDAKTOR PROWADZCYMateusz Perzanowski, tel. 512 108 [email protected]

    WSPPRACAJolanta Osiak, Paulina Siwiec, Piotr Grodkiewicz, Grzegorz Waltrzak

    MEnADER DS. DYSTRYbuCji PRASY I REKLAMYMarcin Bajko, tel. 519 184 [email protected]

    PREnuMERATAMagdalena Kukawka, tel. 505 530 100 [email protected]

    DYSTRYbuCjAGarmond Press S.A., Kolporter S.A., Pol Perfect Sp. z o.o., Ruch S.A.

    DRuK ABC Zakad Poligraficzny

    PROjEKT GRAFiCZnY i SKADArkadiusz Kowal

    iluSTRACjEAdrianna Wierucka

    Redakcja nie odpowiada za tre ogosze i reklam z zastrzeeniem art. 36 ust. 4 prawa prasowego. Redakcja informuje, i nie zwraca nadesanych tekstw, artykuw. Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i zmiany formy graficznej artykuw wraz ze zmian tytuw i rdtytuw. Przedruk tekstw i ich wykorzystanie tylko za pisemn zgod redakcji. Artykuy zawarte w czasopimie nie musz odzwierciedla pogldw wydawnictwa.

    Od redakcji

    POlub nAS nA: /minilo.aniela

    Zamwienia na prenumerat instytucjonaln przyjmuje firma Kolporter Spka z ograniczon odpowiedzialnoci sp.k. Informacje pod numerem infolinii 0801 40 40 44 lub na stronie internetowej www.dp.kolporter.com.pl.

    MiniLO&Aniela dostpne rwnie w salonach Empik oraz wybranych sklepach z ywnoci ekologiczn: Rolnik Ekologiczny S.C., ul. Turecka 1, Warszawa; Ksigarnia Orla Piotr Orowski, ul. Orla 6/70, Zbki; Eko Dziupla Magdalena Dudzik, ul. Krupwki 25A, Zakopane; Sklep Kooperatywy Spoywczej DOBRZE, ul. Wilcza 29a, 00-544 Warszawa; Natura Line Roger Pietras, ul. Porajw 1 Paw. 30, 03-188 Warszawa.

    MINILO&ANIELA

    Prenumerata czasopisma dla szk (podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych) w wojewdztwie dolnolskim dofinansowana jest ze rodkw WFOiGW we Wrocawiu. Pogldy autorw i treci zawarte w czasopimie nie zawsze odzwierciedlaj stanowisko WFOiGW we Wrocawiu.

    Program edukacji ekologicznej realizowany przez zakup prenumeraty czasopism ekologicznych dla placwek owiatowych wojewdztwa lskiego na rok 2015 dofinansowany jest ze rodkw Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Treci zawarte w publikacji nie stanowi oficjalnego stanowiska organw WFOiGW w Katowicach.

    Partnerem w realizacji zadania Program edukacji ekologicznej realizowany przez zakup prenumeraty czasopism ekologicznych dla placwek owiatowych wojewdztwa lskiego na rok 2015 jest lski Ogrd Botaniczny.

  • Spis treci

    Dla najmodszychJak dokarmia zwierzta zim? 5Czy pierwsze zabawki byy eko? 7Upcyklingowe prezenty dla najbliszych 10Witajcie w krainie Anaruka 12MiniLO pyta rozmowa z kierowc mieciarki 14Czego nie wolno wyrzuca do toalety 16Origami papierowe cuda 19Origami - pingwin 20Czytam z MiniLO i Aniel 21Nasze konkursy 22Kolorowanka 23

    EkoedukacjaAkumulator wielokrotne rdo energii 30Ktre zabawki s EKO 31Dzieci i ryby gosu nie maj? 34Najstarsze odpady znane czowiekowi 36Cykl Mali domownicy. Cz. I Pies domowy nasz najlepszy przyjaciel 38Pies nie jest pluszow zabawk

    rozmowa z treserami psw 41Zabawki i ich opakowania. Jak nie spudowa? 44Lektury MiniLO i Anieli 46Polecamy 47Ekopoliglota 48

    Klub EkoEdukatoraJaki wpyw na rozwj dzieci ma zabawa i zabawki? 49Upcykling w szkole, czyli nauka przez zabaw 51Scenariusz lekcji 54 wietlik 56

  • Dla najmodszych

    5MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Jak dokarmia zwierzta zim?

    Zima to mrony czas, w ktrym gruba warstwa niegu i zmroona ziemia przeszkadzaj w dotarciu do poywienia. Bez naszej pomocy wiele

    gatunkw ptakw nie miaoby szansy na przeycie. Szczeglnie te modsze czy starsze osobniki. Wanie wtedy powinnimy zadba o zwierzta yjce

    w naszym otoczeniu. Jak mdrze je dokarmia?

    Dokarmianie ptakw

    Idealnym i ciekawym rozwizaniem jest karmnik.

    Pamita jednak naley o tym, by wybra dobre miejsce do instalacji takiego domku dla ptakw. Unikajmy montau karmnika przy krzewach w pobliu moe czai si kot lub inny drapienik!

    Pamitajmy, aby zadba o to, by karmnik by wykonany z materiaw, do ktrych nie przymarznie pokarm, a w pobliu znajdowaa si wiea woda w poideku.

    Wane jest, eby ptaki karmi jedynie ziarnami (bez dodatkw soli czy cukru), nie za pieczywem czy warzywami. W wielu sklepach mona kupi gotowe ju zestawy pokarmw do przyczepienia na gazkach drzew lub do umieszczenia w karmnikach.

  • Dla najmodszych

    6

    Ptaki szczeglnie uciesz si z: nasion i ziarna,

    daktyli,

    moreli,

    porzeczek,

    pokrojonych rodzynkw,

    zamroonych owocw czarnego bzu,

    aronii lub orzechw,

    sikorki szczeglnie z niesolonej soniny lub smalcu.

    Dokarmianie ssakw Mona powiedzie, e w przypadku ssakw przyroda naprawd

    o nie zadbaa. Instynkty, naturalne przystosowania tych zwierzt chroni je przed mron zim. Wiele z nich zapada w sen zimowy (np. niedwied brunatny). Inne robi zapasy na zim. Przykadem niech bdzie wiewirka, ktra przed zim gromadzi orzeszki. Jeszcze inne, przed nienymi zimnymi dniami duo jedz, by w czasie, gdy nie bd miay dostpu do pokarmu, wykorzysta powsta warstw tuszczu (np. borsuki lub wistaki). Te, ktre nie udaj si w sen zimowy, w szczeglnoci lene zwierzta, takie jak sarny i jelenie dokarmiane s przez lenikw.

    My sami za powinnimy pamita, e zwierzta lene moemy dokarmia tylko po kontakcie z lenikiem. Bdzie on pomocny we wskazaniu miejsca, gdzie moemy zostawi poywienie.

    Dokarmia naley systematycznie, ale tylko w okresach bardzo surowej zimy, stosujc diet bogat w witaminy i sole mineralne (np. buraki, jabka, marchew, ziemniaki). MS

    RDA: www.chwiladlapupila.pl/warto-wiedziec/madre-dokarmianie-ptakow-zima www.ekologia.pl/srodowisko/przyroda/jak-ssaki-radza-sobie-w-zimie,15060.html www.mlodziez.erys.pl/aktualnosci/czy_dokarmianie_jest_konieczne

  • 7MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Dla najmodszych

    Zabawki. Czy jest kto, kto bez nich wyobraa sobie dziecistwo? Pomagaj si rozwija, daj rado, umilaj czas.

    Zdarza si, e ich liczba nie idzie w parze z jakoci. Czsto szybko si psuj i staj kolejnym odpadem.

    Czy pierwsze zabawki byy eko?

    T ak jest dzisiaj, a jak byo kiedy? Czy zastanawialicie si, czym bawili si Wasi rodzice czy dziadkowie? A jak byo jeszcze wczeniej? Jak zabawki z dawnych lat wpyway na rodowisko?

    MiniLO i Aniela postanowili to sprawdzi. W tym celu wybrali si na wycieczk do muzeum zabawek znajdujcego si w Kudowie Zdroju. Zwiedzajc wystaw dostrzegli midzy innymi, e materiay wykorzystywane do zabawy wi si z rozwojem ludzkoci. Byy to rwnie naturalne materiay. Oto kilka przykadw:

    Dzisiaj Dawniej

    Lalka plastik, guma

    Lalka resztki materiaw, drewno, tektura, gips, wosk pszczeli, wosy, a nawet bursztyn

    Klocki plastik Klocki kamienie, patyki, glina, drewno, szyszki, kasztany, zby i koci, skry zwierzt

  • 8

    Dla najmodszych

    Czy dawniej zabawki nie byy szkodliwe dla rodowiska? W wielu przypadkach tak, poniewa:

    1. powstaway z naturalnych surowcw;

    2. ich produkcja nie szkodzia rodowisku, ani zdrowiu ich uytkownikw;

    3. mogy suy kilku pokoleniom;

    4. czsto wykonane byy z odpadw.

    MiniLO z Aniel chcieli dowiedzie si jeszcze wicej, ni mogli zobaczy sami na wystawie. W tym celu postanowili posucha tego, co ma im do opowiedzenia Dyrektor Muzeum Zabawek w Kudowie

    Zdroju. Posuchajcie

    Ponadczasow zabawk jest gliniany ptaszek-gwizdek jest to zabawka, ktra jest obecna w kadej kulturze

    foto

    . Muz

    eum

    Zab

    awek

    Baj

    ka w

    Kud

    owie

    Zdr

    j

  • 9MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Z abawka to jedna z nielicznych rzeczy, ktra dotyczy kadego czowieka na Ziemi. Nie byo, nie ma i nie bdzie czowieka, ktry by jej nie mia. Towarzyszya czowiekowi od zawsze. To jeden z najpikniejszych przedmiotw, ktry nie by na pocztku doceniany. Dopiero niedawno zaczto postrzega zabawki jako istotn pomoc w rozwoju dziecka. Zabawki to zminiaturyzowany, czyli pomniejszony wiat dorosych. W dawnych wiekach wyrany by podzia w zabawkach: na dziewczynki i chopcw. Na przykad lalki miay wprowadza dziewczynki do pniejszej roli matki. Maa bro, na przykad mae uki, miay przyucza chopcw do roli mczyzny, dbajcego o bezpieczestwo rodziny. Ciekawe s mae figurki zwierzt. Byy one zabawkami dla chopcw, myliwych lub hodowcw zwierzt w dorosym yciu. Materiay, ktrych uywano to praktycznie wszystkie dary natury, kada rzecz, ktr mona odnale w przyrodzie szyszki, kasztany, kamienie, patyki, kawaki drewna. Uywano ich te jako klockw.

    Na przestrzeni lat wiele si zmienio w postrzeganiu zabawek. XIX wiek to czas rewolucji. Zamieszanie wprowadzia te choinka, pod ktr dzieci znajdoway prezenty. Z tego czasu pochodz prawdziwe cudeka, ktre byy dostpne tylko dla bogatych ludzi. Tworzone byy one na specjalne zamwienia i s prawdziwymi dzieami sztuki. Rozwj cywilizacji wpyn na to, e zaczto wykorzystywa wiele rnych materiaw. Zabawki jednak nie zawsze byy bezpieczne. Mae kuchenki przeznaczone dla maych dziewczynek miay prawdziwe palniki na spirytus, ktre mona byo faktycznie podpala. Wielkim hitem wrd dzieci byy miniatury silnikw parowych. Byy to zabawki, ktre naprawd funkcjonoway na par, ogie. Speniay swoj prawdziw funkcj, ale byy znacznie mniejsze. Wiele materiaw, z ktrych byy wytworzone te pomniejszone przedmioty, zawierao rt, ow oraz rad, czyli bardzo szkodliwe dla zdrowia i rodowiska substancje. Kiedy bawiono si kolejkami, ktre byy na par lub na spryn, teatrzykami z marionetkami, samograjami, czyli prawdziwymi pozytywkami, o ktrych mona powiedzie, e s namiastk dzisiejszych odtwarzaczy z telefonw komrkowych. Przez wieki zmienia si take stosunek rodzicw do dzieci i zabawek. Zabawki od zawsze peni funkcj edukacyjn. S symbolem mioci rodzicw do swoich pociech. Maria Ozieraska Dyrektor Muzeum Zabawek

    RDO: www.muzeum-zabawek.pl

  • Dla najmodszych

    Grudzie to czas prezentw. MiniLO i Aniela rwnie pod tym wzgldem chc by EKO. Prezenty dla swoich najbliszych

    przygotowuj samodzielnie. Dziki temu ich upominki s niezwykle oryginalne i jedyne w swoim rodzaju. Sprbujcie sami! Nadajcie

    drugie ycie niepotrzebnym rzeczom i sprawcie wyjtkow przyjemno obdarowanym bliskim. Oto nasze propozycje:

    Upcyklingoweprezenty dla najbliszych

    Lampionik Stopie trudnoci: trudne

    Potrzebne bd: puszka, gwodzik lub mae noyczki do zrobienia dziurek, marker, wieczka, opcjonalnie: farby, niepotrzebne tasiemki, koronki itp., klej, noyczki

    Wykonanie: Na puszce rysujemy markerem kropki

    ukadajc je we wzr, ktry chcemy otrzyma.

    Za pomoc gwodzia lub noyczek robimy w miejscach kropek dziurki (jeli to dla ciebie zbyt trudne, popro o pomoc dorosego).

    Puszk moemy pomalowa na ulubiony kolor. Gr lub d lampioniku ozdabiamy wstk lub innym materiaem, mocujc zdobienie klejem.

    Do rodka puszki wkadamy wieczk. Na dno puszki, jako dodatkowy element dekoracyjny moemy wysypa, np. ziarenka kawy, piasek lub drobne kamyczki.

    Wersja atwiejsza: Z puszki moesz take zrobi ozdobne pudeeczko na drobiazgi. Wystarczy, e puszk pomalujesz, okleisz kolorowym papierem lub obwiesz wsteczkami.

    10

  • 11

    Ramka na zdjcieStopie trudnoci: atwe

    Potrzebne bd: ramka, klej, rubki lub nakadki, farby

    Wykonanie: Ramk moemy pomalowa na

    ulubiony kolor, przyklejamy rubki i gotowe!

    Ramk moesz ozdobi take kolorowymi guzikami, muszelkami lub kredkami.

    Zakadka do ksikiStopie trudnoci: rednie

    Potrzebne bd: niepotrzebne kolorowe pocztwki lub tapety, tasiemki/koronki/sznurek/wczka

    Wykonanie: Z pocztwki lub tapety wycinamy prostokt. Dowolnie ozdabiamy brzegi

    oklejamy je tasiemk, koronk lub sznurkiem.

    Gotowe! JB

    Dla najmodszych

  • 12

    A naruk to Eskimos, czyli mieszkaniec Grenlandii. Ma 12 lat. Jest myliwym, polujcym gwnie na foki. Anaruk jest od maego przyzwyczajony do mronego, polarnego klimatu. Na kartach powieci Anny i Czesawa Centkiewiczw moecie pozna fascynujce przygody Anaruka, jego rodziny oraz przyjaciela, Omialika. Przeczytacie wiele wcigajcych historii, ktrymi ksikowi Eskimosi umilaj sobie prac podczas naprawiania odziey oraz wykonywania broni z koci zwierzt, na przykad o niedwiadku lub o biaych gsiach i krukach.

    Ju teraz poznajcie par ciekawostek o Grenlandii:

    1. Grenlandia jest najwiksz wysp na wiecie jej powierzchnia jest prawie 7 razy wiksza od powierzchni Polski.

    2. 89% populacji Grenlandii stanowi Inuici, czyli Grenlandczycy. Pozostae 11% to inne grupy narodowociowe, w wikszoci Duczycy.

    3. 85% wyspy pokryte jest ldolodem (ldold warstwa lodu, pokrywajca duy obszar ziemi).

    4. Stolic Grenlandii jest Nuuk, miasto zamieszkane przez okoo 15 tysicy osb.

    5. Na Grenlandii panuje klimat polarny, ktry cechuj dugie zimy, krtkie lata oraz bardzo niskie temperatury. Czy wiesz, e najnisza odnotowana temperatura powietrza w Grenlandii wynosia minus 70C?

    6. Wikingowie byli pierwszymi Europejczykami, ktrzy przybyli na Grenlandi.

    7. Na terenie Grenlandii znajduje si Park Narodowy Grenlandii (gren. Kalaallit Nunaanni nuna eqqissisimatitaq), zamieszkany gwnie przez woy pimowe i niedwiedzie polarne.

    8. Oficjalnym jzykiem w Grenlandii jest jzyk grenlandzki, natomiast czsto uywany jest rwnie jzyk duski. PS

    wiTAJcie w krainie AnarukaZapraszamy do ledzenia naszego nowego dziau

    o lekturach szkolnych. Z nami zapoznacie si z bohaterami i miejscami, w ktrych yj. Dzisiaj wyruszamy do mronej

    krainy Anaruka, chopca z Grenlandii.

    Mini sowniczek jzyka grenlandzkiego:

    dzie dobry kumoorn (rano), kutaa (po poudniu)

    cze hej [wym. haj], aluu, halloj dobry wieczr kuaftenjak si masz? qanoori?

    w porzdku ajunngido zobaczenia takuss'

    tak aap/suunie naamik RDA: www.wikipedia.org

    www.poznajgrenlandie.pl www.grenlandia.pl

    Dla najmodszych

  • Rozwi krzywk1. Dom Eskimosa.2. Dzie, podczas ktrego nie zachodzi

    soce.3. Ile razy powierzchnia Polski

    jest mniejsza od powierzchni Grenlandii?

    4. Nazwa populacji Grenlandii.5. Imi przyjaciela Anaruka.6. ,,Tak po grenlandzku.7. Ile lat ma Anaruk?8. Pokryte nim jest 85% Grenlandii.9. Jaki kolor miay ptaki z opowieci

    taty Anaruka?10. Zwierz, ktre upolowa Anaruk.

    1

    2

    3

    7

    8

    9

    10

    6

    4

    5

    Dla najmodszych

    Odpowied: grenlandia

  • 14

    Dla najmodszych

    MiniLO to bardzo ciekawski chopiec. Wielu rzeczom si przyglda, wszystkim si interesuje, cigle zadaje pytania. Od duszego czasu

    zastanawia si, na czym polega praca kierowcy mieciarki. Gdy tylko pojawia si okazja, postanowi z nim porozmawia.

    Na pytania MiniLO odpowiada Andrzej Siepierski, kierowca mieciarki w firmie BY.

    MiniLO: Ile mieci mieci si w mieciarce?

    Andrzej Siepierski: mieciarka moe zabra od 8 do 12 ton mieci, czyli nawet 12 tysicy kilogramw! W strefie zaadunkowej, czyli z tyu mieciarki, zamontowane jest specjalne urzdzenie, ktre ugniata mieci po to, by zmiecio si ich naraz jak najwicej. Gdyby wysypa je wszystkie w niewielkim dziecicym pokoju, mogy by go zapeni w caoci, a po sufit!

    M: Czy mieciark si myje? Jak czsto? Jak oprnia si mieciark?

    AS: Kady kierowca, ktry szanuje swoje auto, dba o to, by byo ono sprawne i czyste. Lubi moj mieciark, spdzam w niej niemal cay dzie, dlatego staram si, by bya czysta. Codziennie po skoczonej pracy podjedam do specjalnej myjni, gdzie odpowiednimi rodkami myta jest karoseria, a take wntrze strefy zaadunkowej, w ktrej znajdoway si odpady przed ich dostarczeniem do sortowni firmy BY. Dziki takim zabiegom moja mieciarka

    codziennie rano wyglda lnico i jest wolna od zarazkw, ktre czaj si w mieciach.

    M: Czy sam Pan segreguje mieci w swoim domu?

    AS: Oczywicie, e tak! Jeli najpierw w domach posegregujemy odpady, to potem w naszej

    supernowoczesnej sortowni BY jest duo atwiej sprawi, e otrzymaj one

    drugie ycie. mieci przemieni si po przerobieniu w przedmioty codziennego uytku. Dlatego warto sortowa w domach, bo to bardzo pomaga na dalszym etapie segregowania!

    M: Czy lubi Pan swoj prac? Dlaczego?

    AS: Niektrym ludziom wydaje si, e tej pracy nie mona lubi. To nieprawda! Kada praca, jeli jest dobrze wykonywana, moe dawa satysfakcj. Jestem szczliwy, gdy uda mi si sprawnie odebra odpady z caego rejonu, w ktrym pracuj i kiedy moja praca spotyka si z sympati mieszkacw! Niestety, ale zdarza si

    MiniLO pyta:mieciarka to duuua zabawka,

    kto ni jedzi i jak wyglda jego praca?

  • 15MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    te, e ludzie s niemili. Myl, e skoro odbieram mieci, mona si do mnie niegrzecznie odzywa, czasem nazywaj mnie mieciarzem. A przecie mieciarz to ten, ktry wyrzuca mieci, a nie ten, ktry je odbiera.

    M: Co jest najtrudniejszego w Pana pracy?

    AS: Praca kierowcy mieciarki wcale nie jest taka prosta, jak niektrym si wydaje. mieciarka to ogromny sprzt, a czasem trzeba nim dojecha w takie miejsca, w ktre ledwo mieci si may, osobowy samochd. To wymaga ogromnych umiejtnoci i dowiadczenia. Ja kierowc ciarwki jestem ju od ponad 10 lat i daj sobie rad nawet w trudnych sytuacjach drogowych.

    M: Widziaem, e czasem jedzi Pan z tyu mieciarki, przyczepiony do niej. Czy wolno Panu tak jedzi? Czy czsto dostaje Pan mandaty?

    AS: Jazda na tak zwanej stopce mieciarki, to do niebezpieczna czynno. Trzeba bardzo uwaa. Zaoga mieciarki (oczywicie poza kierowc, ktry prowadzi pojazd) wskakuje na stopk tylko w trakcie przejazdu na krtkich odcinkach i z bardzo niedu prdkoci. Nie ma sensu wsiada do kabiny, gdy jeden punkt, z ktrego odbieramy mieci, jest oddalony od drugiego o 10 metrw. Ale musimy by bardzo ostroni! Oczywicie nikt nie moe sta na stopce, gdy pojazd cofa. Gdyby kto na ni wszed podczas jazdy do tyu, specjalny czujnik to dostrzee, a samochd natychmiast sam si wyczy i nie ruszy z miejsca. W mojej pracy przestrzeganie zasad bezpieczestwa ruchu drogowego jest bardzo wane. Wiem, e gdyby

    doszo do zderzenia tak wielkiej ciarwki jak mieciarka z maym samochodem, skutki mogy by by tragiczne. Dlatego przestrzegam przepisw ruchu drogowego, wic nie dostaj mandatw.

    M: Czy wie Pan, e duo dzieci chciaoby zosta kierowc mieciarki?

    AS: Doskonale o tym wiem. Czasem nasz mieciark udostpniamy do zwiedzania podczas rnych duych imprez. Wtedy objaniam jak ten sprzt dziaa, pozwalam usi za kierownic. Przychodzi te mnstwo dzieci z rodzicami, robi sobie zdjcia w samochodzie, mwi, e chciayby by kierowc mieciarki. Kto wie, moe niektrzy rzeczywicie nimi bd? Wystarczy dorosn, przej odpowiednie kursy i szkolenia, uzyska prawo jazdy do kierowania takim duym samochodem, a potem w drog!

    M: W kabinie czsto s poustawiane zabawki. Czy Pan w swojej mieciarce te je kolekcjonuje?

    AS: Rzeczywicie, gdy mijam kolegw z innych firm widz w kabinach ich pojazdw tego typu rzeczy. Bardzo lubi zabawki, ale uwaam, e ich miejsce jest w pokoju dla dzieci. Kabina pojazdu ciarowego nie powinna by zapeniona rzeczami, ktre rozpraszaj uwag kierowcy. Zreszt, niektrzy mwi, e mieciarka to nieza zabawka, tylko troch dua.

    M: Czego mona Panu yczy?

    AS: yczliwoci mieszkacw, od ktrych odbieram odpady i szerokiej drogi!

    Dla najmodszych

  • 16

    czego nie wolno wyrzuca do toalety Wrzucanie do ubikacji resztek

    jedzenia, wosw czy papierowych rcznikw moe spowodowa

    zatkanie toalety lub rur i powane kopoty z odprowadzaniem ciekw

    do oczyszczalni. Mamy nadziej, e pomoemy Wam zapamita czego

    absolutnie nie mona wyrzuca do sedesu.

    Guma do uciaGum do ucia wyrzu do kosza

    nigdy do toaletyBo taka guma narobi szkody

    Zatka Ci sedes niestety

  • 17MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Dla najmodszych

    ZabawkiCho bardzo lubi harceNie bawi ich pywanie

    Szczeglnie kiedy w ubikacjiurzdzisz im kpanie

    WacikiNie wrzucaj wacikw do toalety

    To zy pomys - niestetyGdy utkn w rurze

    Narobi si kopoty due

  • 18

    Dla najmodszych

    Resztki jedzeniaResztki z obiadu, resztki z kolacji?

    Niech nie lduj w szalecieTo dla nich nie jest dobre miejsce

    Ju teraz o tym wiecie!

    ReklamwkiPomyl tylko!

    Reklamwk chcesz wyrzuci do wc?Bdzie z tego kopot tylko

    Rur zatka przecie!

  • 19MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Dla najmodszych

    Czy WIeSz, e ?

    Origami to chiski wynalazek sigajcy VI w. p.n.e. Dzisiaj jednake to nie Chiny,

    lecz Japonia s uznawane za prawdziw kolebk tej papierowej sztuki.

    Pocztkowo tradycja skadania papieru bya przekazywana ustnie z pokolenia na pokolenie.

    Podobno kady Chiczyk czy Japoczyk umie zoy zwierztka lub kwiatki z papieru.

    Pierwszy podrcznik origami, autorstwa Akisato Rito, wydano w 1797 roku w Japonii.

    Prezentowa on instrukcj skadania kompozycji tysica urawi (jap. Senbanzuru orikata). Jest w niej

    odnotowanych 49 sposobw skadania urawia, symbolu zdrowia i pokoju.

    W Europie origami pojawio si najpierw w Hiszpanii. Najbardziej znanym europejskim zwolennikiem

    origami by Leonardo da Vinci.

    Za pierwszych mistrzw tej sztuki uwaa si w Japonii Isao Honda i Akira Yoshizawa.

    Jednym z odmian origami jest origami moduowe. Polega ono na budowaniu przestrzennych figur.

    Kady taki modu, czyli cz, jest budowany z oddzielnego arkusza papieru.

    RDA: www.japonia-online.pl/article/54

    origAmi papierowe cuda

  • Origami pingwinZ origami mona wykona niemal kade zwierztko. Tym razem przedstawiamy, jak krok po kroku wykona najbardziej znanego

    zimowego nielota pingwina.

    1 2 3

    5 6 7

    4

    8

    9

    20

    Dla najmodszych

    10

  • 21MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Dla najmodszych

    Czytam z MiniLO i Aniel

    Id wita! Oby byy pene !

    Zima to wspaniaa pora roku.

    Mona lepi , rzuca si niekami i jedzi

    na . MiniLO i Aniela nie mog si ju

    doczeka, kiedy zaczn ubiera .

    Przygotowali ju kolorowe oraz .

    Napisali te list do .

    Jak zawsze ciekawi s, jakie

    w tym roku im przyniesie.

    Wkrtce po witach bdzie Sylwester

    i Nowy Rok. Na niebie bdzie mona

    zobaczy pikne kolorowe ,

    ktre mog by odpalane tylko przez

    dorosych. W tym czasie warto

    rwnie pamita o .

    Maj one bowiem lepszy such

    ni ludzie i boj si haasu.

    z nieba oraz Szczliwego Nowego Roku!

  • Nasze Konkursy

    22

    Konkurs na plakat przedstawiajcy nietypowe wito ekologiczne dobieg koca. Poniej prezentujemy prace zwycizcw, ostatniej IV edycji konkursu. Serdecznie gratulujemy! Bardzo dzikujemy za wspln zabaw uczestnikom wszystkich edycji konkursu. Przesane prace, ich ilo, oryginalno i wyjtkowo s dla nas niezwykle cenne.Dlatego postanowilimy dodatkowo wyrni laureatw konkursu.

    Z wybranych zwyciskich prac przygotowalimy kalendarz na rok 2016! Bdzie on dodatkiem do nastpnego numeru naszego czasopisma. Mamy nadziej, e bdzie to wietna pamitka dla uczestnikw konkursu, a take przydatny gadet dla wszystkich czytelnikw, ktry bdzie Wam towarzyszy przez cay 2016 rok.

    Weronika Sikorska, lat 15, Dzie Ochrony rodowiska

    Kacper Halejak, lat 5, Dzie Wiatru

    Julia Chmielewska, lat 7, Dzie Psa

    Kartka z ekokalendarza

    KonKUrs Czym jest dla Ciebie zrwnowaony rozwj?

    Zakoczony zosta take konkurs dotyczcy zrwnowaonego rozwoju. Z przyjemnoci przedstawiamy zwycisk prac. Serdecznie gratulujemy!Wioletta Ruszaj, 5 lat

    Leny konkurs z wydawniCtwem bisDzikujemy za tak aktywny udzia w konkursie! Z wielk trudnoci, z tak licznych prac wybralimy 7 zwyciskich wierszykw. Oto nagrodzeni: Jan Wawrzkw, Piotr Sobala, Mateusz Sielski, Brajan Wesoowski, Magorzata Buchowicz, Maja Andrzejewska, Eryka Rzepecka.

    Do zwycizcw wdruj Ksiki o Klinice maych zwierzt w Lenej Grce. Gratulacje! Z pracami laureatw moecie zapozna si na naszej stronie internetowej: www.minilo.org/konkursy/konkursy-zakonczone/

  • 23

    kolorowankaLepimy

    bawanapokoloruj obrazek i zobacz, czy czego

    nie brakuje bawankowi.

  • 24

    Dla najmodszych

    { Ile widzisz psw?Pokoloruj rysunek i podaj ile znajduje si na nim czworonogw.

    Odpowied: 19

  • MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Dla najmodszych

    Misiepij mleko

    Brakuje im tylko pachncych pierniczkw.

    Narysuj je.

  • Dla najmodszych

    DOPASuJ TROPy DO ZWIERZT

    Zima to cZas dokarmiania zwierzt. ktre z powyszych byo dzisiaj w paniku?

    Odpowied: a4, b1, c3, d2, jele

    a

    b

    c d

    1 2 3 4

  • 27

    Dla najmodszych

    Wytnij i dopasuj obrazki w taki sposb, by nie powtarzay si w kwadratach.

    Zima to cZas dokarmiania zwierzt. ktre z powyszych byo dzisiaj w paniku?

  • 28

    Dla najmodszych

    Znajd 10 rnic

    pomidzy obrazkami

  • 30

    Ekoedukacja

    Co to waciwie jest akumulator? Akumulator to tzw. wtrne ogniwo galwaniczne, ktre moe by wielokrotnie uywane i ponownie adowane prdem elektrycznym. Inaczej ni bateria, ktra po zuyciu nie moe by ju ponownie naadowana. Akumulator gromadzi energi elektryczn i dziki reakcjom chemicznym w elektrolicie, zamienia j na energi chemiczn. Nastpnie, podczas pracy (np. w zabawkach, telefonach, samochodach, wzkach widowych), energia chemiczna jest ponownie zamieniana na elektryczn. Gdy caa energia zostanie wykorzystana, akumulator rozadowuje si. Istnieje jednak moliwo ponownego naadowania akumulatora, aby kolejny raz go wykorzysta. Dzieje si tak wielokrotnie.

    Czy akumulator moe by niebezpieczny?Tak. To my sami moemy spowodowa, e akumulator stanie si niebezpieczny, zarwno dla nas, jak i rodowiska naturalnego. Podczas pracy akumulatora zachodz take nieodwracalne reakcje uboczne, ktre powoduj, e akumulator traci swoje waciwoci. Wwczas, staje si odpadem niebezpiecznym, a to, co z nim zrobimy, ma ogromne znaczenie. Take nieprawidowe korzystanie z akumulatora podczas jego pracy moe spowodowa zagroenie.

    O czym musimy pamita? Akumulatory wykorzystujemy zgodnie z instrukcj

    obsugi. Elektrolit to kwas, ktry znajduje si w rodku

    akumulatora. Jest silnie rcy i niebezpieczny dla ludzi i rodowiska.

    Nie przechylamy. Z przechylonego akumulatora moe wypyn niebezpieczny elektrolit.

    Jeli nie korzystamy z akumulatora, zabezpieczamy go przed czynnikami zewntrznymi takimi jak: zbyt niskie lub zbyt wysokie temperatury, promieniowanie, opady oraz rda ognia.

    Akumulator to nie zabawka. Musi by zawsze odpowiednio zabezpieczony przed dziemi i zwierztami. To ogromne ryzyko poparzenia kwasem.

    Wyrzucenie akumulatora w lesie, na mietniku czy wyniesienie do piwnicy to amanie prawa.

    Oddanie (bezpatnie) starego akumulatora do punktu sprzeday lub do innego punktu wyznaczonego przez producenta to nasz obowizek.

    Zuyte baterie i akumulatory zbieramy selektywnie. To oznacza, e nie umieszczamy ich z innymi rodzajami odpadw.

    Stary model moesz wymieni na nowszy, wyprodukowany w nowej technologii, bardziej ekologiczny.

    Dziki stosowaniu powyszych zasad moemy chroni nas i rodowisko naturalne przed szkodliwym wpywem odpadw niebezpiecznych.

    JO

    RDA: Bateria niezastpione rdo energii, MinilO&Aniela nr 07, str. 14 Jak chemikalia zasilaj akumulatory, Tak to dziaa.

    Wiedzie wicej nr 1/2015, str. 81 ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.u. 2009 nr 79

    poz. 666 z pon. zm.)www.hawker.plwww.pl.wikipedia.org

    Artyku przygotowany w ramach publicznych kampanii edukacyjnych, podnoszcych stan wiadomoci ekologicznej spoeczestwa w zakresie prawidowego postpowania z odpadami w postaci zuytych baterii i zuytych akumulatorw oraz wspomagajcych osignicie wysokiego poziomu selektywnego zbierania tych odpadw, sfinansowany przez firm EnerSys sp. z o. o.

    AkUmUlATorWielokrotne rdo energii

  • Przygody EnErgEtycznEgo AkumulAtorkA

    P rzekazujemy Wam gr planszow pen wyzwa. Dowiecie si z niej, jak postpowa z bateriami i akumulatorami. Bohater gry Energetyczny Akumulatorek wsplnie z Wami przeywa rne przygody. Te dobre, wesoe, ale te i te przykre, smutne, ktre nie powinny mie miejsca. yczymy, eby tych drugich byo jak najmniej.

    do gry PotrzEbnE s: 4 nakrtki lub kapsle kostka klej i noyczki

    PrzygotowAniE do gry:Wytnij keczka z akumulatorkami, ktre znajduj si po lewej stronie planszy, i naklej je na nakrtki lub kapsle.

    zAsAdy gry: Gra dla 2-4 osb Pionki ustawcie na polu start. Zaczyna ta osoba, ktra wyrzuci najwiksz

    liczb oczek. Na specjalnych polach opisane s przygody

    akumulatorka. Postpuj zgodnie z opisem. Pierwsza osoba, ktra przekroczy lini mety,

    wygrywa.

    Gra planszowa zostaa przygotowana na zlecenie firmy EnerSys sp. z o. o. w ramach publicznych kampanii edukacyjnych, majcych na celu podnoszenie stanu wiadomoci ekologicznej w zakresie prawidowego postpowania z odpadami w postaci zuytych baterii i zuytych akumulatorw oraz wspomagajce osignicie wysokiego poziomu selektywnego zbierania tych odpadw.

    Odpowiedzi do pyta: Co wsplnego maj kolarze w reklamie

    firmy EnerSys (na odwrocie gry) z akumulatorami? Odp.: Podczas jazdy na rowerze kolarze trac energi, tak jak akumulatory i baterie podczas swojej pracy. Akumulator moemy ponownie naadowa.

    Rodzaje odpadw: makulatura, metal, tworzywa sztuczne, odpady wielomateriaowe, odpady niebezpieczne (np. baterie i akumulatory), szko, bioodpady.

  • 31MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Ekoedukacja

    Ktre zabawki sEKO?

    Zabawki nieodczny element w yciu kadego dziecka wspieraj rozwj od pierwszych miesicy ycia, wicz

    koncentracj, zabijaj nud, integruj, ucz szacunku do rzeczy oraz cierpliwoci. Producenci i konstruktorzy zabawek

    przecigaj si w coraz to nowszych formach, materiaach i technologiach. W sklepach z zabawkami pki uginaj si

    od kolorowych pudeek, w ktrych znale mona kreatywne klocki, paczce lalki, elektroniczne zwierztka reagujce

    na dotyk i gos. Wybr jest ogromny, ale ktre z nich s rzeczywicie dobre dla naszych dzieci?

    Z pewnoci wielu z was spotkao si z okreleniem zabawki ekologiczne. S to takie zabawki, ktre w aden sposb nie zagraaj rodowisku, zostay wykonane z poszanowaniem praw czowieka oraz z myl o bezpieczestwie ich przyszych wacicieli. Wykonane s zazwyczaj z naturalnych materiaw, ktrych pozyskanie nie zakca rwnowagi naszej planety i ktre mog zosta poddane recyklingowi. Co wane, rwnie opakowania zabawek s ekologiczne, ograniczone do niezbdnego minimum i atwe do przetworzenia.W przeszoci, wytwarzane z drewna klocki, domki dla lalek, materiaowe lalki-szmacianki i inne zabawki naszych dziadkw, dziki naturalnym surowcom byy bezpieczne zarwno dla zdrowia ludzi, jak i dla rodowiska naturalnego. Dzi co trzeci rodzic ma obawy co do bezpieczestwa produktw dla dzieci. Nic dziwnego wci syszymy doniesienia o niepokojcych wynikach kontroli zabawek. Testy pokazuj, e zabawki mog zawiera grone substancje rakotwrcze albo nie spenia norm bezpieczestwa. Dlatego warto przed kupnem zabawki sprawdzi, czy jest ona wykonana z bezpiecznych, ekologicznych materiaw, ktre nie zrobi krzywdy naszym dzieciom.

    Materiaem ekologicznym do produkcji zabawek jest przede wszystkim drewno. Z niego wykonuje si klocki, puzzle, ukadanki, rnego rodzaju figurki lub pojazdy. Rwnie bezpieczna jest bawena organiczna. Po zabarwieniu naturalnymi

    Pamitaj! Zepsute lub niepotrzebne zabawki elektroniczne to elektromieci. Nie wolno wyrzuca ich do kosza z innymi odpadami. Naley je zutylizowa w odpowiedni sposb.

  • 32

    Ekoedukacja

    Na pierwszy rzut oka nie jest atwo odrni zwyke

    zabawki od tych ekologicznych. Warto zatem czyta oznaczenia na

    opakowaniu i omija niepewne rda zakupu. zabawki ekologiczne posiadaj specjalne certyfikaty wydawane przez

    niezalene instytucje. Jakie znaki moemy znale na opakowaniu i co

    one oznaczaj?

    CE podstawowy certyfikat, ktry oznacza, e producent ponosi

    odpowiedzialno za zgodno swojego wyrobu ze wszystkimi postanowieniami odpowiednich dyrektyw UE. Gwarantuje on, e

    zabawka nie wpywa niekorzystnie na rodowisko naturalne.

    Uwaga!Znak CE doczeka si chiskiego

    odpowiednika oznaczajcego China Export. Logo to niewiele rni si

    od oryginalnego symbolu CE.

    EN71 to norma europejska, ktra okrela wymogi bezpieczestwa

    stawiane zabawkom.

    PEFC certyfikat ten wydaje dua organizacja ekologiczna, posiadaj go tylko zabawki ekologiczne

    wyprodukowane w zgodzie z normami ekologicznymi

    i spoecznymi.

    Safe Toys certyfikat bezpieczestwa przyznawany przez niezaleny Instytut ds.

    Testw i Certyfikatw. Potwierdza, e zabawka jest bezpieczna.

    FSC symbol ten oznacza, e drewno pozyskane do wytworzenia danej

    zabawki pochodzi z lasw, gospodarowanych wedug cile

    okrelonych zasad, majcych na celu ochron rodowiska

    naturalnego.

    GOTS ten znak posiadaj zabawki wyprodukowane

    z baweny organicznej.

    TUV Rheinland PROOF produkt posiadajcy

    te oznaczenie zosta wykonany z bezpiecznych

    substancji, ktre nie zagraaj czowiekowi.

    Fair Trade certyfikat sprawiedliwego handlu

    oznacza, e zabawka zostaa wyprodukowana z poszanowaniem praw

    czowieka.

    Certyfikat Instytutu Matki i Dziecka oraz Certyfikat Pastwowego zakadu Higieny oznaczaj, e

    zabawki speniaj normy bezpieczestwa.

  • Ekoedukacja

    barwnikami, mona z niej wyprodukowa przytulanki i maty edukacyjne. Popularnym materiaem jest rwnie karton, ktry daje szerokie pole do kreatywnej zabawy. Mona z niego stworzy duych rozmiarw paac ksiniczki albo auto, ktre dziecko samodzielnie ozdobi. Mniej popularnymi materiaami ekologicznymi wykorzystywanymi przez producentw zabawek s len, wena i bambus.

    Co, poza bezpieczestwem, moe nas przekona do zakupu ekologicznej zabawki? Przede wszystkim ich funkcja edukacyjna. Ekologiczne zabawki czsto przypominaj te z przed lat, ktre do spenienia swojej funkcji potrzeboway przede wszystkim wyobrani i kreatywnego mylenia dziecka. S zatem niezastpionym rdem inspiracji dla dzieci i rodzicw. Prostota, estetyka wykonania i unikalno tych przedmiotw sprawiaj, e dziecko rozwija swoje poczucie pikna i wyrabia dobry gust. Warto rwnie ju od najmodszych lat uczy dzieci, jak wana jest troska o rodowisko naturalne i co my sami moemy zrobi, by chroni nasz planet przed zanieczyszczeniami. KI

    RDA: www.zabawkowicz.pl Postawy rodzicw wobec kupowania produktw dla dzieci, www.pliki.gemius.pl,

    Gemius S.A.,Warszawa 2006

    Kiedy zabawki suyy dzieciom przez lata. Kade uszkodzenie byo na bieco reperowane lub zszywane. Dzi uszkodzona zabawka wyrzucana jest do mieci. Na jej miejsce przychodz nowe, modne w danym sezonie zabawki, by po chwili trafi znowu do kosza na mieci, a nastpnie na wysypisko. Starajmy si zatem wybiera zabawki ponadczasowe, wyjtkowe, pikne i praktyczne. Nie kierujmy si chwilow mod.

    W wielu miejscach (np. szkoach, kawiarniach dla dzieci) istniej kciki wymiany niepotrzebnych zabawek. Mona tam przynie zabawk lub ksieczk, ktra znudzia si dziecku i wymieni j na inn. Jeli w Twoim miecie nie ma takiego miejsca zachcamy do stworzenia go samemu w pobliskiej szkole, bibliotece lub domu kultury.

  • 34

    Ekoedukacja

    Dzieci i ryby gosu nie maj?

    Kady z nas na pewno nie raz sysza to przysowie, zazwyczaj towarzyszy mu wtedy bunt. Chyba zgodzicie si, e jest ono krzywdzce? Nie tylko dla modszych czonkw rodziny, ale rwnie dla zwierzt. Coraz wicej mwi

    si o waciwym postpowaniu i traktowaniu tych drugich. Jest jeszcze jednak wiele do zrobienia w tym temacie. Zblia si okres wit, kiedy to w sklepach dostpne s midzy innymi ywe karpie. Niestety cz z nich bdzie przetrzymywana w zych warunkach. Jakie znaczenie dla naszego

    organizmu ma pochodzenie ryb oraz sposb ich hodowli?

    Skd si wziy ryby?S to zmiennocieplne krgowce wodne, ktre oddychaj za pomoc skrzeli, a poruszaj dziki obecnoci petw. Obecnie to najliczniejsza i najbardziej zrnicowana grupa yjcych krgowcw. Charakteryzuj si duym zrnicowaniem pod wzgldem budowy, zarwno zewntrznej jak i wewntrznej, a take przystosowaniem do warunkw rodowiska. Ponadto s najstarszymi krgowcami wiata.

    Znaczenie rybNa caym wiecie wykorzystywane s w celach konsumpcyjnych, przemysowych oraz rekreacyjno-poznawczych.

    KonsumpcjaOd najdawniejszych czasw ryby

    s jednym z podstawowych skadnikw poywienia

    czowieka. Ich miso jest atwo przyswajalne, a take wartociowe pod wzgldem odywczym. Zawiera ono midzy innymi atwo przyswajalne

    biaka (o strawnoci ponad 90%), wielonienasycone

    kwasy tuszczowe z rodziny omega-3, witaminy rozpuszczalne

    w tuszczach (witamina D3), aminokwasy, makro i mikroelementy (gwnie fosfor, selen, jod oraz fluor).

    PrzemysKrgowce te dostarczaj surowca midzy innymi dla przemysu farmaceutycznego, do produkcji nawozw, klejw czy karmy dla zwierzt.

    AkwarystykaRyby s hodowane w akwariach, ciesz oko domownikw czy publiczno na wiksz skal, na przykad

    w oceanariach.

    HobbyNa caym wiecie wdkarstwo uznawane jest za hobby oraz sport polegajcy na owieniu ryb za pomoc wdki.

  • 35MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Ekoedukacja

    Odpowiedzialne zakupyZe wzgldu na zawarte w rybach skadniki odywcze, zaleca si je je co najmniej dwa razy w tygodniu. Cz z Was spotkaa si zapewne z kampaniami promujcymi ich spoywanie. Pamitajmy jednak, aby zwraca uwag na to, jakie ryby i od kogo kupujemy. Poniej kilka wanych punktw, o ktrych warto wiedzie:1. Nie kupuj ryb zagroonych wyginiciem

    informacje o zagroonych gatunkach znajduj si na przykad w poradniku Jaka ryba na obiad?, wydanym przez WWF.

    2. Kupuj produkty rybne posiadajce ekologiczny certyfikat MSC (Certyfikat Zrwnowaonego Rybowstwa).

    3. Zwracaj uwag na to, skd pochodzi dany gatunek ryby. Jego liczebno jest rna w zalenoci od akwenu.

    4. Staraj si kupowa ryby z lokalnych pooww. Pozwoli to wesprze tamtejsz spoeczno, a take jest wiksza szansa na to, e ryba jest wiea. Dziki temu ograniczony zostaje rwnie transport.

    Uwaga!Z dniem 01.01.2014 r. wesza w ycie zreformowana Wsplna polityka rybowstwa, ktra nakada na producentw obowizek informowania konsumentw midzy innymi o pochodzeniu i sposobie poowu ryb. Na opakowaniach produktw powinny znale si informacje o nazwie handlowej oraz aciskiej danego gatunku, owisku, z ktrego ryba pochodzi, a take sposobie, w jaki zostaa zowiona.

    Na jakie ryby naley uwaa?

    Ryby malane, to wsplna nazwa kilku gatunkw tustych ryb morskich. Nie s polecane dla dzieci, kobiet w ciy oraz osb starszych. Niektre gatunki posiadaj kwas oleinowy, ktry jest niestrawny dla czowieka.

    Panga to ryba sodkowodna, sztucznie hodowana, sprowadzana gwnie z Wietnamu. Ma znikome iloci kwasw omega-3. Jest hodowana w niewielkich akwenach, a jej wzrost oraz zdrowie s wspomagane midzy innymi antybiotykami.

    Tilapia jest hodowana w podobnych warunkach jak panga. Jest sprowadzana z Chin. Rwnie posiada znikome iloci kwasw omega-3, ponadto zawiera niekorzystny stosunek kwasw tuszczowych omega-6 do omega-3.

    Im wicej bdziemy wiedzie o pochodzeniu produktw, ktre spoywamy, tym bardziej wiadomymi konsumentami bdziemy. Nasze wybory maj wpyw na to, co oferuj nam producenci, dla ktrych nasze zdrowie nie zawsze jest najwaniejsze. Czy ju wiecie skd bdzie pochodzi karp na Waszym wigilijnym stole? AK

    RDA: www.ec.europa.eu/fisheries www.ryby.wwf.pl www.rybynapolskimrynku.pl www.wikipedia.org Sztych D., Ryby zwierzta symboliczne i mityczne, Wydzia nauk o Zwierztach,

    Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa Rczkowska M., RYBY przegld najlepszych dla naszego zdrowia,

    www.poradnikzdrowie.pl

    Certyfikat MSC gwarantuje midzy innymi, e ryby pochodz ze stabilnych populacji ryb, a ich poowy nie zagraaj przetrwaniu gatunkw.

    Ciekawostki

    Ryba staa si wanym symbolem wystpujcym w wielu religiach oraz mitach. Poprzez powizanie z ywioem wody, bya uwaana za symbol narodzin, niemiertelnoci, morza, chrztu, wolnoci, odrodzenia czy te mdroci.

    Wan funkcj ryb, ktre peni w rodowisku naturalnym jest rola bioindykatora. S to gatunki o wskim zakresie tolerancji, wykorzystywane do oznaczania stopnia zanieczyszczenia wody (na przykad pstrg potokowy, sieja).

    Fugu to japoska trujca ryba, ktra mimo to uchodzi za kulinarny przysmak. le przyrzdzona prowadzi do mierci. jedynie idealnie oczyszczone miso, przez wykwalifikowanych kucharzy, nadaje si do spoycia.

  • 36

    Ekoedukacja

    nAJsTArszeodpady znane czowiekowi

    Historia jednego surowca cz. 4

    Bioodpady to inaczej odpady organiczne. S zwizane z dziaalnoci czowieka, waciwie od samego pocztku ycia spoecznego. S to midzy

    innymi resztki jedzenia, odpady z upraw rolin, hodowli zwierzt. Ich naturalne pochodzenie sprawia, e kryj w sobie prawdziwy potencja,

    ktry zosta dostrzeony przez ludzko na przestrzeni lat.

    Tam, gdzie mieszka i yje czowiek, tam z ca pewnoci znajd si bioodpady. Zaliczamy do nich wszystkie odpady spoywcze z kuchni wytwarzane na przykad przez restauracje, sklepy spoywcze czy hurtownie. To rwnie odpady z parkw, ogrodw lub z pl uprawnych.

    mierdzcy problem?Problem z odpadami jest zwizany midzy innymi ze wspczesnym osiadym trybem ycia czowieka. Wczeniej, gdy by on koczowniczy

    wszystkie odpady zostawia po sobie, a sam wyrusza w dalsz drog. Zamieszkanie na duej w jednym miejscu pokazao, e mieci przybywa i staj si one uciliwe. Byy one bowiem na przykad wyrzucane na ulic, wok domostw. Gdy skala problemu zacza rosn, podjto prby

    poszukiwania nowych rozwiza. I tak na przykad w 320 r. p.n.e. w Atenach wydano rozporzdzenie, w ktrym zakazano zasypywania ulic mieciami. Zobowizano wwczas mieszkacw do wywoenia odpadw poza miasto na specjalnie przygotowane miejsca. Jednake ten nowatorski pomys zosta zaniechany. W redniowieczu nadal zwyczajem byo wyrzucanie mieci na ulic. Przycigao to godne szczury, ptaki i owady. Szybko wic rozprzestrzeniay si epidemie. Zmiany w myleniu o odpadach, przyniosy dopiero kolejne stulecia. Poza bioodpadami zaczy pojawia si inne mieci. W tym te wykonane ze szka, metalu czy tworzyw sztucznych. Sytuacja ta staa si pocztkiem dla wielu wynalazkw, ktrych wspczenie nie doceniamy.

  • 37MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Ekoedukacja

    Wrd nich naley wymieni chociaby: pierwsze kosze na mieci

    (XVI w., Francja i Holandia), budow pierwszej spalarni odpadw

    (XIX w., Anglia), pierwsze toalety (XIX w.), wiek recyklingu i zmiany mylenia na temat

    wykorzystania odpadw (XX w.).

    Dziki pracy wielu umysw na ulicach zrobio si czyciej, a ludzie nauczyli si szacunku do otoczenia, w ktrym yj. Trzeba jednak przyzna, e nadal jest duo do zrobienia.

    Co z bioodpadami waniejsze pojecia Trzy najwaniejsze sposoby postpowania z bioodpadami:

    1.

    SPALANIE jeden z pierwszych procesw pozyskiwania energii. Ludzie szybko odkryli, e spalanie odchodw zwierzt w paleniskach czy ogniskach jest dobrym rdem ciepa.

    2.

    KOMPOSTOWANIE to recykling organiczny, czyli naturalna metoda zagospodarowania odpadw. Polega ona na rozkadzie substancji organicznej przez mikroorganizmy (bakterie). Proces ten zachodzi w obecnoci tlenu w okrelonej temperaturze i wilgotnoci. W wyniku tego procesu powstaje yzny kompost, ktry jest wykorzystywany pniej jako nawz.

    3.

    FERMENTACJA to inny rodzaj recyklingu organicznego. Jest to proces, ktry zachodzi bez udziau tlenu. Substancje organiczne ulegaj rwnie rozkadowi przez rne mikroorganizmy (np. bakterie).

    Wykorzystanie - recyklingDo wspomnianych procesw wykorzystuje si nowoczesne instalacje pozwalajce na odzyskanie energii, biogazu oraz humusu, czyli szcztek rolin, ktre s na rnym etapie procesu rozkadu.

    Istotne jest by oddzieli bioodpady od innych mieci, na przykad od plastikowych lub szklanych opakowa. Zmieszane bowiem nie nadaj si do ponownego wykorzystania. Najlepiej jest przygotowa oddzielny pojemnik przeznaczony na resztki z kuchni. Pozwoli to na posegregowanie nawet 90-95% odpadw z naszych domw.Wspomniane bioodpady trafiaj z naszej kuchni do biogazowni, czyli wyspecjalizowanych miejsc, w ktrych np. resztki obiadu podaje si bakteriom. Oczywicie cay proces zachodzi w okrelnych warunkach. Po paru dniach z resztek wydziela si biogaz, czyli rodzaj gazu, ktry swoimi waciwociami przypomina gaz z domowych kuchenek. Biogaz nastpnie przekazywany jest do zbiornikw, z ktrych z kolei przekazywany jest do maszyn (generatorw prdw). Tam jest spalany, a stamtd ju prosta droga powrotna do naszych domw, by dostarczy nam prd. MS

    RDA: Caa prawda o odpadach, Zeszyt 6 Kompost, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-

    uniA, Wrocaw 2009. Historia jednego surowca Bioodpady, logistyka Odzysku 2012, nr 3 (4). mieci czy bioodpady, www.seniorlo.org/smieci-czy-bioodpady utylizacja bioodpadw, www.recykling.pl/recykling/index/odpady/112

  • 38

    Ekoedukacja

    Zwierzta nie s pluszowymi zabawkami. To nie s przedmioty, ktre moemy na krtk chwil przygarn i pozby si, kiedy nam si znudz. Decydujc si na przyjaciela innego gatunku, jestemy odpowiedzialni za jego ycie. Musimy

    by wiadomi jego potrzeb, zachowania i charakteru, zasad pielgnacji i dbania o zdrowie. Zwierzta bez naszej pomocy nie dadz sobie rady. MiniLO i Aniela przedstawiaj nowy cykl Mali domownicy w ktrym poznacie fakty, mity oraz sposoby postpowania z naszymi domowymi pupilami. Jako pierwszego

    prezentujemy psa, najwierniejszego przyjaciela czowieka.

    Troch historiiPies domowy (ac. Canis lupus familiaris) jest zwierzciem najczciej mieszkajcym z czowiekiem. To udomowiona forma wilka szarego. By najprawdopodobniej jednym z pierwszych zwierzt oswojonych przez czowieka. Wszystko zaczo si jeszcze wtedy, kiedy czowiek prowadzi wdrowny tryb ycia i czsto zmienia miejsce pobytu. Pozostawia po sobie resztki pokarmu, z ktrych korzystao wiele zwierzt z gatunku psowatych. Byo to atwe rdo pokarmu. W ten sposb przodkowie dzisiejszych psw zaczli poda tropem ludzi. Z biegiem czasu stali si ich towarzyszami, przyjacimi, potem zwierztami obronnymi. Pomagay take przy polowaniu. W zamian zwierz dostawao pokarm oraz schronienie.

    Psia specyfikaW pniejszym czasie zaczy tworzy si pierwsze rasy psw. Czowiek rozpocz hodowl. W czasach wspczesnych role psw nieco si zmieniy. Co prawda, nadal s one przyjacielem i towarzyszem, obroc domu, nieocenionym pomocnikiem w czasie polowania, ale s take opiekunami osb starszych, niewidomych lub sparaliowanych. Ratuj ludzi, pomagaj w pracy policji i stray granicznej, pracuj take w wojsku lub pomagaj w rehabilitacji. Cigle powstaj nowe rasy (obecnie jest ich okoo 500!), a pord nich mamy naprawd wielkie zrnicowanie, pod wzgldem charakteru i wygldu od ratlerka po doga.

    Pamitaj, by przed przygarniciem psa przygotowa:

    Obro dopasowujemy j do wielkoci psa. Dla maego wystarczy skrzana lub parciana. Warto te do obroy przywiesi breloczek, na ktrym zapiszemy imi naszego psa oraz nasze dane, gdyby nasz psiak si zgubi. W przyszoci na dusze spacery, wiosn lub latem, dobrze jest zaopatrzy si w obro chronic przed kleszczami.

    Smycz najlepsza bdzie ta wykonana z liny bd tamy. Na pocztku unikaj smyczy automatycznych.

    Mali domownicypies domowy nasz najlepszy przyjaciel

  • 39MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Ekoedukacja

    legowisko nie kupuj drogich bud lub posa dla psa. Bierz pod uwag, e pies moe je zniszczy. Najlepszym rozwizaniem bdzie stary koc, pociel lub materac.

    Miseczki jedna na wod, a druga na karm. Kupuj miski metalowe. S one znacznie trwalsze. Pamitaj o dopasowaniu wielkoci misek do rozmiaru twojego psa.

    Szczotka szczeniaka naley czesa moliwie jak najczciej. Wybieraj szczotk z naturalnym wosiem, grzebie za z szeroko rozstawionymi zbami.

    Karma dobieraj j do wieku psa. Dbaj te o to, by dieta bya wzbogacana o witaminy. Ich dobr i dawkowanie najlepiej omwi z weterynarzem.

    Rczniki papierowe/stare gazety/stare szmatki na pewno przydadz si do utrzymania czystoci wok twojego psa, szczeglnie jeli jest on szczeniakiem.

    Co pies daje czowiekowi? Swoj bezwarunkow mio. Kontakt ze zwierzakiem przyczynia si do poprawy zdrowia. Motywuje do ruchu i spdzania czasu na wieym powietrzu. Czujemy si mniej samotni. wiczc lub bawic si z psem rozluniamy si, uczymy koncentrowa uwag. Dla osb niewidomych lub sparaliowanych s przewodnikami i opiekunami. Odpowiednio przygotowane do tej roli przynios telefon, wezw pomoc czy pomog nawet w zrobieniu zakupw. Daj poczucie odpowiedzialnoci i motywuj do dziaania. Dzieci przy psie ucz si otwartoci i obowizkowoci. Psiarzom jest atwiej nawizywa midzy sob kontakty. Dziki temu, poznajemy nowych ludzi, zdobywamy nowe przyjanie.

    PSIA ETYKIETA Jak zachowa si wobec obcych psw i unikn pogryzienia?1. Nie gaszcz obcego psa bez

    pozwolenia opiekuna!2. Nie pochylaj si nad psem i nie

    wycigaj rki w kierunku pyska!3. Nie przytulaj go i nie cauj!4. Nie wpatruj si psu w oczy!5. Nie piszcz, nie krzycz!

    Wyobra sobie siebie w takich sytuacjach! Czy byoby Ci przyjemnie?

    Pozwl psu samemu podej do siebie. Sta bokiem, daj mu powcha swoj pi. Kiedy przyjmie zaproszenie do kontaktu, pogaszcz go po bocznej stronie jego grzbietu.

  • 40

    Ekoedukacja

    jak by odpowiedzialnym wacicielem?Wiele osb pragnie posiada swojego psa, miego w dotyku przyjaciela. Decydujc si na przyjcie czworonoga, musimy przemyle, czy sta nas na jego utrzymanie, czy mamy dla niego czas i czy mamy odpowiedni ilo miejsca w naszym mieszkaniu lub domu. Pies to obowizek na kilkanacie lat. Kada rasa wymaga innej pielgnacji, innej dawki ruchu, rnej intensywnoci treningw szkoleniowych. Pies, ktremu nie zaspokoimy potrzeb, bdzie wykorzystywa energi w inny sposb, np. niszczc kanap, ulubionego mika czy gazet, ktr wanie czytamy. Bardzo czsto jest to powd, dla ktrego ludzie oddaj lub porzucaj swoich przyjaci. Ale przyja i mio to przecie nie s uczucia, ktre okazujemy za co, ale mimo czego. Dlatego zaprzyjaniajc si z psem trzeba wliczy w to ryzyko zniszcze nawet ulubionego fotela lub nieposuszestwa wzgldem nas.

    Za kadym psem i jego zachowaniem stoi czowiek. Poprzez swoje zachowanie (wiadome lub nie) wpywa na zachowanie psa. Nauka dyscypliny, cierpliwo, czas na zabaw, spotkania z innymi psami, spokojny odpoczynek, zrnicowane posiki to wszystko ksztatuje zrwnowaonego psa, ktry odwdziczy si nam zdrowiem, swoim oddaniem i posuszestwem. Wsplnie spdzony czas bdzie nam sprawia rado. Wane jest te poznanie psiego jzyka. Opiekunowie czsto ignoruj sygnay wysyane przez ciao swojego pupila. Dochodzi wwczas do niezrozumienia, agresji i w kocu do porzucenia zwierzaka. Porzucone zwierzta w Polsce to duy problem. Mamy wysoki poziom bezdomnoci psw. Spowodowane jest to tym, e nie s one rejestrowane, co utrudnia odnalezienie waciciela. Poza tym zwierzta czsto

    daje si jako prezenty. Niestety nie jest to do koca przemylane. Szczeglnie dzieje si tak w czasie wit Boego Narodzenia. Problem pojawia si potem, na przykad w okresie wakacyjnym. Pies jest wwczas zbdnym ciarem na urlopie. Prosto jest wzi psa, ciej jest si nim odpowiedzialnie zajmowa. Pamitajmy, wedug prawa, porzucanie zwierzt jest przestpstwem i jest uznawane za zncanie si!

    Naley wic sto razy zastanowi si nad podjciem decyzji o opiece nad psem. Najlepiej uda si do schroniska i tam odnale swojego czworononego przyjaciela. Zabra go na kilka spacerw i wtedy zdecydowa, czy z nami zamieszka na zawsze, ze wszystkimi swoimi zaletami i wadami. JO

    RDA: R. jones, Wychowanie psa. Opieka, ywienie, socjalizacja, Muza SA, Warszawa 2014 l. Case, Pies. Zachowanie, ywienie i zdrowie, Galaktyka, d 2010 www.jatyi2psy.blogspot.com www.doggiedrawings.net www.psy24.pl

    psi sownik

    KyNOLOGIA Nauka o psach,

    hodowli i tresurze.

    psi sownik

    DOGOTeRaPIa Terapia, rehabilitacja

    z udziaem psa.

    Pies spokojnyodwraca si / odwraca gow

    wcha ziemima opadnite uszyma zmrone oczy

    Pies zestresowanyskamlelie nos

    drapie si

  • 41MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Ekoedukacja

    M&A: Co trzeba zrobi, aby zosta treserem psw? AM, RM: Przygod z tresur psw zaczlimy ju ponad 20 lat temu. Wtedy zobowizani bylimy do odbycia 5 lat asystentury, zdania egzaminw, uczestnictwa w wielu szkoleniach oraz wzicia udziau w Mistrzostwa Psw Obronnych. Obecnie kandydaci na tresera psw maj nieco krtsz drog do zdobycia certyfikatu, ale nadal pastwowy egzamin jest poprzedzony staem i praktyk, a take wieloma szkoleniami. Trzeba te wyszkoli psa. Wydaje nam si jednak, e mielimy nieco ciej.

    M&A: Jakie rasy s atwiejsze, a ktre trudniejsze do uoenia?AM, RM: Trudniejsze rasy to na pewno bernardyny i owczarki rodkowoazjatyckie. W pracy z nimi trzeba wykaza si du cierpliwoci. Czsto trzeba si dostosowa i nastawi, e nasza praca bdzie opieraa si na maych kroczkach. Owczarki niemieckie czy labradory to rasy na pewno atwiejsze, ale to nie oznacza, e wymagaj od nas mniej zaangaowania. Na jedne rasy potrzeba mniej czasu, aby je uoy ok. 3 miesicy. Dla

    innych nawet 6 miesicy sumiennej pracy moe okaza si niewystarczajce.

    M&A: Jaka jest Pastwa ulubiona rasa psa?AM, RM: Zdecydowanie owczarek niemiecki.

    M&A: Dlaczego?AM, RM: To rasa, z ktr mona wiele wypracowa. Sami te jestemy szczliwymi wacicielami owczarka.

    M&A: Czy kiedy podczas pracy ugryz Pastwa pies?AM, RM: W pracy z psem trzeba si liczy z tym, e moe nas ugry. Zwaszcza, e nie zajmujemy si tylko tresur czworonogw. Przygotowujemy je te do udziau w wystawach. Wczeniej zajmowalimy si te rnymi problemami czy aspektami psiego zachowania w tym uspakajalimy psy, ktre byy agresywne w stosunku do dzieci. Na co dzie szkolimy te psy, ktre maj pilnowa domostw. Take ze wzgldu na specyfik naszej pracy, ugryzie jest sporo, ale rekompensat s zadowolone psy oraz ich waciciele.

    O swoim zawodzie, o tym jak wychowa, jak rozumie psa rozmowa z Ann i Robertem Majewskimi, profesjonalnymi treserami psw.

    pies nie JesT pluszow zabawk

  • 42

    Ekoedukacja

    M&A: Jaki jest najlepszy sposb na wychowanie psa? Nagrody czy kary?AM, RM: Przede wszystkim smakoyki. Bazujemy na odruchach Pawowa. Wykorzystujemy bodce warunkowe i bezwarunkowe. Za kade poprawnie wykonane wiczenie pies jest nagradzany, np. pokarmem lub pieczk. Jeli pies wykona co le, wtedy jest delikatnie, metod mechaniczn, karcony. Wystarczy tylko lekko pocign za smycz, wypowiedzie komend. Nasz pupil powinien to zrozumie. W swojej pracy nie stosujemy adnej przemocy w stosunku do psw.

    M&A: Jaka jest najwaniejsza rzecz, o ktrej powinni pamita waciciele psw?AM, RM: Pies to nie jest pluszowa zabawka. Nie ma te mylenia abstrakcyjnego. Reaguje

    na tonacj naszego gosu, mimik naszej twarzy. Waciciele czsto popeniaj bdy w wychowaniu swojego pupila. Pocztkowo pozwalaj mu na wiele, bo to may szczeniaczek, a pniej pies dorasta i zaczyna dominowa wtedy zaczynaj od niego wymaga. Wtedy zaczynaj si kopoty, czyli skutki uboczne niekonsekwencji, np. agresja i pogryzienia. Tak wic nie ma wychowania bezstresowego.

    Pies to nie jest pluszowa zabawka. Nie ma te mylenia abstrakcyjnego. Reaguje na tonacj naszego gosu, mimik naszej twarzy. Waciciele czsto popeniaj bdy w wychowaniu swojego pupila.

  • 43MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    M&A: Jak zachowywa si wobec obcego psa? Czego nie wolno robi?AM, RM: Przed gaskaniem powinnimy zapyta waciciela o pozwolenie oraz o to, jak pies si zachowuje w stosunku do nieznanych mu osb. Nie kada rasa lubi by bowiem dotykana. Nie powinno nas zmyla to, e pies si do nas umiecha i macha do nas ogonem. To nie oznacza przyzwolenia na gaskanie.

    Par dobrych rad

    M&A: Co zrobi eby pies nie jad odpadkw wyrzucanych przez ludzi na trawniki?AM, RM: W momencie, gdy pies podchodzi do takich odpadkw, wykonujemy lekkie szarpnicie smycz i wane jest by uy komendy: FE! NIE WOLNO!. Warto te mie w zanadrzu swj smakoyk, ktry moemy da psu w zamian. Moemy nauczy psa od maego, e je tylko to, co dostanie od waciciela. Taka praktyka na pewno uchroni psa przed spoyciem nieznanych, niestety czsto zatrutych pokarmw.

    M&A: Jak czsto mona kpa psa?AM, RM: Nie jest zdrowo kpa psa zbyt czsto. Raz czy dwa razy do roku w zupenoci wystarcz. Nie wolno zaburza rwnowagi skry i sierci psa. Oczywicie kpiel psa jest te zalena od tego, jakiej rasy jest nasz pies.

    M&A: Jak oduczy psa agresywnych zachowa? AM, RM: Posuszestwo uspakaja psy. Tylko w taki sposb mona nauczy psa dostosowania si do waciciela. Dobrze sprawdzaj si proste wiczenia, np. waciciel mwi jak komend, pies j wykonuje. Jeli kto chce samodzielnie oduczy psa agresywnych zachowa to warto, by wiczenia wykonywa w grupie, tzn. znalaz inne psy i w takim towarzystwie korygowa zachowanie swojego psa. Wcza si wtedy naladownictwo. W grupie psy inaczej si zachowuj.

    Przed gaskaniem powinnimy zapyta waciciela o pozwolenie, oraz o to jak pies si zachowuje w stosunku do nieznanych mu osb.

    Firma Deki Szkolenie PSw Robert i Anna Majewscy www.anroberta.pl

  • 44

    Ekoedukacja

    Zabawki i ich opakowaniajak nie spudowa?

    Zabawki, jak wikszo innych produktw, ktre spotykamy w sklepach s zazwyczaj opakowane. Zdarza si, e opakowanie zamknito w sposb niepozwalajcy na dokadne obejrzenie przedmiotu, ktry kupujemy. Jak

    wic podczas wybierania zabawki unikn puda eby pniej nie czu si zawiedzionym? Co nam mwi opakowanie i co powinnimy z nim zrobi po

    rozpakowaniu zabawki? Sprawdcie nasz poradnik, a nie spudujecie!

    W grudniu zaczyna si kalendarzowa zima. Wraz z ni nieg, przymrozki, zabawy na wieym powietrzu. Lepienie bawana, kulig czy rzucanie niekami to wietne formy zabawy, wic jeli tylko dopisuje pogoda, warto z nich korzysta. Pod tym wzgldem to jeden z najmilszych miesicy w roku, ale nie tylko z tego powodu Oczywicie to rwnie czas wit Boego Narodzenia, a wic okres midzy innymi obdarowywania si prezentami. Zabawki oraz inne upominki, ktre najpierw le na sklepowej pce, a pniej trafiaj w nasze rce, bywaj zapakowane w bardzo rny sposb. Kartony, pudeka i folie, w ktrych si znajduj zazwyczaj s bardzo adne i kolorowe. Czsto to wanie pod wpywem opakowania decydujemy si na zakup zabawki, ktra pniej szybko si nudzi, czy co

    gorsza, psuje. Wtedy, po piknie wygldajcej na zdjciu zabawce zostaj tylko odpady nieuywany przedmiot, ale rwnie jego opakowanie. Jak unikn takiej wpadki? Ruszylimy tropem zabawek i opakowa sprawdcie na co zwrci uwag, przed i po zakupach, eby unikn rozczarowania i niepotrzebnych pozabawkowych odpadw.Nasze rady powinny pomc Wam w mdrym wyborze zabawek na pewno kiedy pochwalicie si nimi rodzicom bd z Was dumni! Dziki nim nie nabierzecie si ju na kupowanie przedmiotw zapakowanych w kilka rnych opakowa, z ktrych powstaj tylko niepotrzebne odpady. Moecie te bardzo mdrze doradzi rodzicom przy wyborze zabawki dla modszego rodzestwa. Pamitajcie o naszych radach. Do dziea! PG

    ?

    Zanim dokonasz jakiegokolwiek zakupu

    zastanw si nad przydatnoci danego

    produktu.

    Jeli moesz zrb jak najwicej sam.

  • 45MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    EkoedukacjaPrzed wybraniem zabawki i kadego innego przedmiotu warto zastanowi si, jak dugo (i czy w ogle) bdziemy jej uywa. Na pewno nie raz prosilicie rodzicw o zabawk, ktr pniej si nie bawilicie. Czasami nie warto sugerowa si reklamami i mod, ktra szybko przemija. zamiast tego powinno si wybiera zabawki (i wszystkie inne produkty), ktre naprawd lubimy i s nam potrzebne. Po kilku dniach tylko takie przynosz rado z zabawy.

    zdarza si, e opakowanie produktu moe nas wprowadza w bd. Czasami na zdjciach pokazywane s elementy, ktre nie znajduj si w pudeku. Warto wic dokadnie obejrze opakowanie i poszuka informacji, ktre czci zabawki kupujemy.

    Na opakowaniach znajduje si ponadto wiele innych cennych informacji. Jedn z najwaniejszych jest oznakowanie wiekowe, czyli cyfry wskazujce na wiek dziecka, ktremu dana zabawka jest dedykowana. Taka informacja powinna obowizkowo znale si na kadej zabawce. Dziki niej wiemy, e dany przedmiot moe zawiera elementy niebezpieczne dla modszych dzieci.

    Nie dajcie si nabra opakowaniom. Czasami maa zabawka, jest sprzedawana w duym pudle albo nawet kilku kartonach. To niepotrzebne marnowanie tektury i wprowadzanie w bd. Takie wielokrotnie zapakowane zabawki lepiej omija szerokim ukiem. Jeeli to tylko moliwe starajcie si wybiera zabawki, ktre nie maj opakowa nie bdziecie mieli wtedy problemw z odpadami, ktre powstan po jej rozpakowaniu.

    Kiedy ju kupicie zabawk pamitajcie, eby odpowiednio postpi z jej opakowaniem. Jeli jestecie pewni, e nie bdzie Wam ono potrzebne, materiay, w ktre bya ona zapakowana naley odpowiednio posegregowa (np. oddzieli karton od elementw plastikowych) i zgnie, eby zajmoway, jak najmniej miejsca.

    Czasami pudeka po zabawkach mog okaza si jeszcze przydatne np. kartoniki po klockach mog posuy jako pojemniki do oddzielenia rnych zestaww klockw. z opakowa po zabawkach mona rwnie samemu tworzy zabawki.

    Niestety czsto zdarza si, e zabawki do szybko si psuj. zanim je wyrzucimy warto zastanowi si, czy nie uda si ich naprawi. Jeli zabawka zepsua si sama (nie z naszej winy) powinnimy odda j do naprawy do sklepu.

    Wszystkie zabawki elektryczne i elektroniczne (dziaajce na prd, posiadajce przyciski do wczania) kiedy ju si zuyj, staj si szczeglnymi odpadami. S to odpady niebezpieczne, ktrych nie naley miesza z innymi, zwykymi odpadami, poniewa mogyby zaszkodzi rodowisku. Pamitajcie eby takie zabawki, podobnie jak zuyte baterie, zbiera oddzielnie (w domu lub szkole).

    RDA: www.federacja-konsumentow.org.pl/n,47,408,14,1,abc-konsumenta--zabawki-

    radosna-i-bezpieczna-zabawa.html (28.10.2015) www.fdn.pl/bezpieczne-zabawki (28.10.2015)

  • Lektury MiniLO i Anieli

    Jak oszczdza energi oraz wod? Jak dba o powietrze? odpowiedzi na te pytania poznasz dziki serii ksiek Dbamy o nasz planet.Ksiki Dbajmy o nasz planet cz przyjemne z poytecznym, czyli ucz poprzez zabaw. Seria ta zostaa przygotowana w ramach midzynarodowej, wielojzycznej koedycji i ukazaa si jednoczenie w wielu krajach europy. Jest adresowana do dzieci w wieku od 5 lat. Razem z rodzicami lub nauczycielami mog si one midzy innymi dowiedzie, jak dba o nasz planet, jak szanowa jej zasoby oraz jak na co dzie oszczdza wod. autorzy ksiek proponuj wiele ciekawych rozwiza w jaki sposb mona pomc naszej planecie. Sugestie i pomysy mog sta si rwnie inspiracj do dalszych poszukiwa i wzbogacania wiedzy. Niewtpliw zalet serii jest prosty i ciekawy jzyk, uwzgldniajcy nowoczesne programy proekologiczne oraz zapadajce w pami ilustracje, ktre od najmodszych lat ksztatuj gust malucha. Opowiadanie jest dodatkowo uzupenione aktywizujcym pomysem na spdzenie wolnego czasu w domu: wykonanie wasnorcznie ekozabawki bd przeprowadzenie dowiadczenia. Ostatnia cz Podrcznik rodzica to zbir praktycznych porad, w jaki sposb wyjani dziecku zasady oraz zjawiska, ktre s tematem danej ksiki. Ponadto dziki ostatniej czci rodzice oraz nauczyciele bd mogli samodzielnie wykona eksperyment: wprowadzi plan i zasady ochrony rodowiska w domu lub szkole (na przykad oszczdzania energii na co dzie, segregacji mieci czy ponownego wykorzystywania surowcw). Gorco polecamy!

    Dla naszych starszych czytelnikw Wydawnictwo Biobooks przygotowao konkurs, w ktrym do wygrania jest a 15 kompletw ksiek z serii eko science fiction o losach emila Kolaux, ktry udaje si w podr do niedalekiej przyszoci. Okazuje si, e zastana przez niego rzeczywisto jest zupenie inna od tej, jak sobie wyobraa

    Jak Wy wyobraacie sobie nasz planet w przyszoci? Bdzie zielono i ekologicznie czy wrcz przeciwnie?Pokacie nam Wasz wizj!

    Napiszcie wypracowanie na temat: Planeta przyszoci i przelijcie na adres naszej redakcji.Na Wasze prace czekamy do 22 stycznia 2016 r.

    Pamitajcie o zaczeniu kuponu konkursowego, ktry naley wyci z tej strony.Wicej informacji na temat konkursu oraz formularz zgoszeniowy dostpne na stronie www.minilo.org

    KuPON

    KONKuRSOWy

    biObOOks

  • polecAmyZakupy to powana sprawa. wiadomy klient kupuje tylko wartociowe i potrzebne produkty. Specjalnie

    dla Was testujemy i prezentujemy najciekawsze z nich.

    Klocki naturalne firmy PILCH To wspaniay zestaw do wszechstronnie rozwijajcej zabawy. Wykonane s z wysokiej jakoci drewna. W skad zestawu wchodzi ksieczka edukacyjna, ktra zawiera 50 propozycji zabaw z klockami i wiczenia gimnastyczne z wykorzystaniem tuby.www.pilchr.pl

    149 z/szt.

    MOA producent sanek drewnianychTradycyjne sanki drewniane, ktre wyrniaj si stabiln i wytrzyma konstrukcj. Powstaj dziki wykorzystaniu bukowego drewna, co zapewnia dug i bezpieczn eksploatacj. Cao pokryta jest warstw lakieru ekologicznego. Kady model zaopatrzony jest w wygodne oparcie. Posiada ono bardzo funkcjonalne mocowanie, umoliwiajce demonta w kadej chwili, co pozwoli na swobodne uytkowanie przez starsze pociechy. www.sankipolskie.pl

    60 z/szt.

    More than bag Torebki niadaniowe wielokrotnego uytku MoreThanBag Lunch&Mat to pomys na zastpienie jednorazowych woreczkw. Wyprodukowane w Polsce, z najwyszej jakoci 100% baweny oraz bezpiecznej do kontaktu z ywnoci folii. Po rozoeniu torebka zmienia si w talerz na kanapk. atwa do czyszczenia. Idealne do wykorzystania w pracy, szkole czy w podry. www.morethanbag.pl

    19,99 z/szt.

    Puzzle edukacyjne Recykling odpadwPuzzle pokazuj korzyci z segregacji odpadw i moliwoci ich ponownego wykorzystania. Skadaj si z 54 elementw i przeznaczone s dla dzieci od 4 lat.www.eko-koncept.net.pl

    17 z/szt.

    Zabawki solarnePikne, ekologiczne, trwae i bezpieczne drewniane wzornictwo zostao wzbogacone o ekologiczne rdo zasilania.

    Ca gam bezpiecznych, przyjaznych zabawek znajdziesz na stronie www.zielonebiuro.com

    od 30,60 z.

  • MIN

    ILO.O

    RG

    LOG

    ISTYKA

    -OD

    ZYSKU.PL

    SENIO

    RLO.O

    RG

    EDUKUJEMY SPOECZESTWO W ZAKRESIE ZRWNOWAONEGO ROZWOJUWydawca M&M Consulting, adres redakcji: ul. Modliska 129, 03-186 Warszawa, [email protected]

    Ekoedukacja

    Dla wszystkich, ktrzy lubi si uczy, kolejna porcja swek z rnych stron wiata

    EKOpoligloTAJzyki s nam nieobce!

    Jzyk

    angielski

    francuski

    hiszpaski

    japoski

    niemiecki

    rosyjski

    woski

    CHOINKA

    christmas tree

    arbre de Nol

    un arbol de navidad

    kurisumasu tsur

    der Tannenbaum

    [joka]

    albero di Natale

    ZIMA

    winter

    hiver

    un invierno

    fuyu

    der Winter

    [zima]

    inverno

    ZABAWKA

    toy

    jouet

    un jugete

    omocha

    das Spielzeug

    [igruszka]

    giocattolo

    NOWy ROK

    New Year

    Nouvel An

    un Ao Nuevo

    Shougatsu

    der Neujahrstag

    o [Nowyj God]

    Capodanno

  • 49MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Klub EkoEdukatora

    Zabawa to jedna z istotniejszych aktywnoci czowieka. Czasem bdnie uwaa si, e jest zarezerwowana tylko dla wieku dziecicego, podczas gdy tak naprawd towarzyszy nam we wszystkich etapach naszego ycia. Z wiekiem ulegaj zmianie

    sposoby, w jaki j sobie dostarczamy, w jaki uzupeniamy czy zastpujemy. Jednak zawsze chtnie wspominamy ulubione zabawy z dziecistwa.

    J ak istotna w yciu dziecka jest zabawa, jaki ma wpyw na jego rozwj? Jakie zabawy i zabawki rozwijaj i s wskazane, a jakich naley unika? Jak dobra zabawki? Jak opiekun moe mdrze edukowa poprzez zabaw i zabawki? O tym w poniszym artykule.

    Zabawa a rozwj psychospoecznyZabawa jest dziaaniem wykonywanym dla wasnej przyjemnoci, a opartym na udziale wyobrani tworzcej now rzeczywisto. Cho dziaaniem tym rzdz reguy, ktrych tre pochodzi z ycia spoecznego, ma ono charakter twrczy i prowadzi do samodzielnego poznania i przeksztacania rzeczywistoci1. Definicja zabawy ju w pierwszej czci wyranie podkrela, e jest to dziaanie, ktre ma zapewni dobre samopoczucie. Natomiast eksperci twierdz, e owe dobre samopoczucie ma ogromny wpyw na rwnowag psychiczn, bez ktrej czowiek nie mgby uywa swoich zdolnoci poznawczych i emocjonalnych. Zdolnoci te umoliwiaj funkcjonowanie w spoeczestwie oraz sprostanie wymogom ycia codziennego. Dlatego wikszo psychologw uwaa, e dostatek zabawy w dziecistwie sprawia, e wyrastamy na szczliwych, inteligentnych dorosych.

    Zabawa a rozwj emocjonalnySpecjalici podkrelaj, e rodzice powinni bawi si z dzieckiem ju od pierwszych tygodni jego ycia, aby umacnia wspln wi. Faktem jest, e ju niemowl dostaje grzechotki, pozytywki, gryzaki, aby rozwija swoje zdolnoci sensoryczne. Jakkolwiek, jeli chodzi o najmodsze dzieci, to na pocztku

    zalecane jest unikanie zbdnych bodcw. W tym okresie szczeglnie wane jest zapewnienie bliskoci i poczucia bezpieczestwa. Dlatego dzieci w tym wieku bawi si pod okiem dorosych. Opiekun dba o to, aby zabawki byy bezpieczne, unika maych czci i ostrych krawdzi. Zapewnia te odpowiedni atmosfer zabawy. Bardzo wane dla rozwoju emocjonalnego jest to, aby ta atmosfera bya pena akceptacji i serdecznoci. Ju dwuletnie dziecko podczas zabawy uczy si rozpoznawa swoje uczucia. Umiejtno ich wyraenia to ogromny postp w rozwoju. Wane, aby dziecko miao odwag przekaza, jak si czuje. Stworzenie atmosfery bezpieczestwa i aprobaty sprzyja wyjawianiu uczu. W pniejszym wieku rozwj tej umiejtnoci czy si z moliwoci opanowywania swoich sownych i ruchowych reakcji oraz dostrzeenia emocji innych ludzi, dziki czemu dziecko uczy si bycia czonkiem grupy.

    Zabawa a rozwj intelektualnyCzy widzielicie, jak niemowl dugo, cierpliwie ze znieruchomia twarz, uchylonymi ustami i skupieniem w oczach wkada i zdejmuje poczoch albo pantofel? To ani zabawa, ani naladownictwo, ani bezmylne zbijanie bkw, a praca2. Janusz Korczak oraz wielu innych wybitnych wychowawcw

    jaki wpyw na rozwj dzieci ma zabawa i zabawki?

  • 50

    Klub EkoEdukatora

    i pedagogw porwnywao zabaw dziecka do pracy dorosego. Nie oznacza to, e dziecistwo powinno by pozbawione radoci i beztroski. Wrcz przeciwnie. Uwaali oni, e dzieci maj inne pojcie wasnego szczcia i radoci. Wedug wielu dzieci nie rozrniaj nauki od zabawy, dopki nauka oparta jest na swobodnej decyzji, a nie na zewntrznym przymusie. Gwn pomysodawczyni tej teorii bya Maria Montessori woska lekarka, twrczyni systemu wychowania dzieci zwanego metod Montessori. Twierdzia ona, e dzieci czerpi najwicej radoci, kiedy rozwijaj swoje pierwsze zdolnoci.

    Rozwijajce zabawki Lalki, pluszaki, samochody, klocki, puzzle to wszystko s przedmioty powszechnie uznane za typowe zabawki. Ale zgodnie z powyszym opisem definicja zabawki zaley tylko od wyobrani dziecka. Patyk znaleziony w lesie moe posuy za miecz bajkowego bohatera, a piasek w piaskownicy to magiczny proszek czarodziejki. Dzieci czsto ujawniaj swoje konkretne zainteresowania i uzdolnienia kierunkowe ju od najmodszych lat, wybierajc konkretne zabawy i zabawki. Myl przewodni wspomnianej pedagogiki Montessori bya wanie teoria, e kade dziecko jest inne i powinno rozwija si wedug stworzonych przez siebie moliwoci3. Dlatego rol nauczyciela/rodzica/opiekuna jest wskazywa dziecku, jak korzysta z zabawki, ale rwnie respektowa zasad swobodnego wyboru dziecka. Na przykad czasem tata inynier musi zaakceptowa, e pasj jego syna nie jest budowanie samolotw z klockw. By moe chopiec woli bawi si figurkami lub czyta ksiki. Dlatego nie ma jednego rodzaju zabawek wskazanych dla kadego. Trudno te definiowa zabawki, ktrych naley unika. Mona by powiedzie, e np. noyk/scyzoryk nie jest zabawk, a ju na pewno nie jest odpowiedni do uytku dla 5 letniego dziecka (w cywilizacji europejskiej). Z drugiej strony naley si zastanowi, czy odmwienie moliwoci skorzystania ze scyzoryka nie wpynie negatywnie na samoocen dziecka. Takie dylematy do czsto musz by przez rodzicw rozwizywane. Inne, obecnie wielokrotnie

    poruszane problemy, to pytania dotyczce coraz czciej oferowanych nam przez rynek,

    wielofunkcyjnych zabawek, ktre maj stymulowa uwag dzieci. Mwi si,

    e wspczesnym dzieciom ju nie wystarczaj proste przedmioty i wyobrania, ale

    wszystko musi gra, piewa, wieci czy wywietla rne

    animacje. Coraz modsze dzieci zaczynaj bawi si

    telefonami, tabletami i gra w gry

    komputerowe. Jeli tego typu zabawki s jedynymi, ktre wybiera i akceptuje dziecko, to zapewne jest to powd do zastanowienia rodzicw lub opiekunw. Z drugiej strony sam komputer moe by wspaniaym urzdzeniem, ktre stymuluje rozwj dzieci. Nowa technologia stwarza rozlege moliwoci edukacyjne. Dobrze dobrane gry i programy edukacyjne nie tylko bawi, ale i ucz.

    Podsumowujc, rola zabawy i zabawek w rozwoju dziecka jest nieoceniona. Zabawki ksztatuj zmysy, rozwijaj wyobrani, ucz mowy, poczucia estetyki, koncentracji. W posugiwaniu si zabawkami due znaczenie ma przykad, ktry daje opiekun. Dorosy, zwracajc uwag na potrzeb porzdkowania i poszanowania zabawek oraz dzielenia si nimi z innymi dziemi, ksztatuje prospoeczne cechy dziecka, ktre s bardzo wane w grupie rwieniczej. bM

    PRZYPISY:1 Oko W., Zabawa a rzeczywisto, WSiP, Warszawa 1987.2 Korczak j., Jak kocha dziecko, Czarna Owca, Warszawa 2004. 3 Pedagogika Marii Montessori, TRENDY uczenie w XXI wieku, internetowy magazyn

    CODn nr 3/2005.

    Kreatywnie w przedszkolu

    N ic tak nie rozwija wyobrani ikreatywnoci dzieci, jak samodzielnie stworzona iprzetestowana zabawka. Wnaszym przedszkolu od kilku lat wramach obchodw tygodnia edukacji globalnej organizujemy Dzie bez zabawki. Zsal przedszkolnych znikaj wtedy wszystkie zabawki, ktrymi bawimy si na co dzie. Nie oznacza to jednak, e tego dnia si nie bawimy. Wrcz przeciwnie bawimy si doskonale. Gromadzimy wtedy mnstwo niepotrzebnych drobiazgw: kartonw, tasiemek, materiaw, pojemniczkw itp. Pokazujemy dzieciom, e dzi mog sobie same wyczarowa, tak zabawk oktrej marzyy. Idzieci dziki swej niesamowitej wyobrani tworz pojazdy, lalki, pacynki, domki, ale rwnie takie pereki jak akwarium zpywajcymi rybkami czy nowoczesna kuchnia. Ten peen pasji dzie znakomicie wpywa na wszechstronny rozwj dzieci. Integruje te rodowiska rodzinne, bo inspiruje do wsplnej zabawy wdomu itworzenia kolejnych niecodziennych przedmiotw. Nauczycielom stwarza okazj do pracy metod projektw ido wyzwalania aktywnoci twrczej dzieci. Tego dnia kady zprzyjemnoci klei, tnie, skada, doczepia imarzy otym co stworzy wprzyszoci.

    yczymy wicej inspiracji kadego dnia iwkadym domu, bo gotowa ikupiona zabawka nie zawsze bdzie lepsza.

    Przedszkolaki zGminnego Przedszkola wCzechachAutor: mgr Agnieszka Besser-Krysiak

  • 51MINILO & ANIEL A nr 04/2015 [12]

    Klub EkoEdukatora

    Czowiek jest jedynym stworzeniem na Ziemi, ktre generuje odpady. Z tego wzgldu kluczow spraw jest ograniczenie jego wpywu na rodowisko.

    W myl przysowia: Czym skorupka za modu nasiknie wiemy, e ju od najmodszych lat warto zaszczepia w dzieciach i modziey wraliwo

    ekologiczn. Jak to zrobi w sposb atrakcyjny dla odbiorcw? Z odpowiedzi przychodzi nauka poprzez zabaw.

    O kazuje si, e niepotrzebne, zepsute i zuyte przedmioty mog by przydatne. Co wicej mog posiada warto edukacyjn. Wychowawcy, uczniowie oraz ich opiekunowie pozwalaj odpadom zyska now warto estetyczn lub uytkow. Jak tego dokonuj? Poprzez wykorzystanie coraz bardziej popularnego upcyklingu. Pod t nazw rozumiemy przeksztacenie odpadw w przedmioty o wyszej wartoci uytkowej ni pocztkowa.

    Co roku rne organizacje i placwki owiatowe uczestnicz w konkursach oraz akcjach, ktrym przywieca idea upcyklingu. Poniej prezentujemy relacj z warsztatw, ktr mona wykorzysta jako inspiracj w pracy pedagoga.

    28 padziernika w Szkole Podstawowej z Oddziaami Integracyjnymi nr 318 w Warszawie odbyy si niezwyke zajcia. Ich tematyka dotyczya prawidowego postpowania z odpadami opakowaniowymi, niebezpiecznymi oraz wielomateriaowymi. Sponsorem warsztatw bya firma Eko Cykl Organizacja Odzysku Opakowa S.A. W trakcie warsztatw uczniowie poznali zasady prawidowej segregacji oraz piramid prawidowego postpowania z odpadami. Podczas czci praktycznej kady z podopiecznych placwki

    upcykling w szkole, czyli nauka poprzez zabaw

    Autork upcyklingowych zabawek jest p. bernadeta Szaflik z Miejskiego Przedszkola nr 52 w Katowicach.

  • nada drugie ycie odpadom wielomateriaowym. Uczniowie wykorzystujc kartony po pynnej ywnoci /na przykad po soku albo mleku/ (Tetra Pack) przy uyciu noyczek stworzyli oryginalne portfele. Dodatkowo mali odkrywcy zauwayli wady i zalety wykonanych przedmiotw.

    Wrd zalet dostrzeono: ekologiczno (wykorzystujc dostpne odpady

    zaoszczdzono surowce naturalne, wod, paliwo i energi, ktre mogyby zosta zuyte do produkcji nowej zabawki);

    funkcjonalno: rnorodne wykorzystanie: zabawka, przedmiot

    codziennego uytku tj. portfel, organizer; nieprzemakalno; niewielki rozmiar (mieci si do wikszoci

    kieszeni); ochrona przed kradzie (niepozorny wygld);

    Wasnorczne stworzenie portfela rozbudzio kreatywno u wykonawcw mona go fantazyjnie przyozdobi i pokolorowa.

    Znaleziono rwnie jedn wad: zuycie nieznacznej iloci wody (przygotowanie:

    mycie i/lub wypukanie kartonu).

    Jestemy ciekawi jaki jest wasz pomys na upcykling z wykorzystaniem odpadw opakowaniowych?

    Od wiekw czowiek wykorzystuje si swojego umysu do przeksztacenia dostpnych materiaw w przedmioty codziennego uytku. Powszechna dostpno i niska cena rnych dbr konsumpcyjnych powoduje, e wspczesne pokolenie coraz mniej wykorzystuje swoj kreatywno, aby naprawi lub zastpi dostpnymi surowcami, to czego w danej chwili potrzebuje. JW

    Czekamy na wasze pomysy. Przesyajcie je na adres e-mail: [email protected]

    RDA: Kwartalnik edukacji ekologicznej MinilO&Aniela nr 1/2013www.powiatdabrowski.pwww.spplawnica.szkolnastrona.pwww.upcyclingdesign.plwww.upcycling.edu.pl

    zaBaWy I DOWIaDCzeNIa CzeKaJCe W OGRODzIe

    O d dawna wiadomo, e w upcyklingowej zabawie mona wykorzysta odpady biodegradowalne. Przekonali si o tym podopieczni Miejskiego Przedszkola nr 20 w Katowicach. Gdy pogoda sprzyja, wychodz oni naprzeciw ciekawym grom i zabawom edukacyjnym w ogrodzie.

    Wspzawodniczymy wtedy posugujc si przy tym darami natury, takimi jak: kasztany, szyszki, odzie, licie, patyki. Tego rodzaju poczynania terenowe ciesz si ogromn popularnoci i zainteresowaniem wrd naszych przedszkolakw. W naszym ogrodzie jest duo miejsca. Swobodnie moemy przeprowadza w nim rnorakie eksperymenty

    i dowiadczenia. Na przykad skaczemy z licia na li, obserwujemy i naladujemy ruchy drzew w czasie wiatru, szukamy ukrytych przedmiotw, do ktrych kieruj, fiszki autorstwa C. Freineta. Przedszkolaki mog rwnie dowoli dyskutowa, debatowa i prezentowa wasne pomysy oraz chwali si swoimi wytworami.

    Boena ChudebskanauczycielkaMiejskiego przedszkola nr 20w Katowicach52

    Klub EkoEdukatora

  • MiniLO i Aniela uwielbiaj spdza czas na wieym powietrzu. Niezaleenie od pory roku ich gowy s zawsze pene pomysw na podwrkowe zabawy.

    Wy zapewne take macie swoje sposoby na ciekawe spdzanie czasu na dworze, niezalenie od aury za oknem.

    PodzieLicie si z nami swoimi Pomysami?Bitwa na nieki, budowa igloo, lepienie bawana?

    Co jeszcze robicie gdy za oknem pada nieg?Przesyajcie nam rysunki Waszych pomysw na aktywn zabaw zim, pokacie nam

    jak najchtniej spdzacie czas wykorzystujc zimow aur. Trzy najpikniejsze prace nagrodzimy ekologicznymi niespodziankami! Prace przysyajcie na adres redakcji

    z dopiskiem: zimowe zabawy. Nie zapomnijcie o doczeniu kuponu konkursowego naley wyci go z tej strony.

    Regulamin konkursu dostpny na stronie: www.minilo.org

    konkurs

    Zabawyna wieympowietrZu

    ogaszamy i edycj konkursu

    Zabawy na wieym powietrZu Zimowe zabawy

    KuPO

    N

    KONK

    uRSO

    Wy

    zAbAW

    y

  • 54

    Klub EkoEdukatora

    Odbiorcy: klasy VI szkoy podstawowej, gimnazjumCzas trwania: 45 min

    Cel: podnoszenie stanu wiadomoci ekologicznej spoeczestwa w zakresie prawidowego postpowania z odpadami w postaci zuytych baterii i zuytych akumulatorw, co ma pomc w osigniciu wysokiego poziomu selektywnego zbierania tych odpadw

    Cele szczegowe, ucze: wie, co to s baterie i akumulatory zna podstawowe zasady dziaania baterii

    i akumulatorw zdaje sobie spraw z moliwego wpywu

    substancji stosowanych w bateriach i akumulatorach na rodowisko i zdrowie ludzi

    wie, e zuyte baterie i zuyte akumulatory zbiera si selektywnie

    rozumie, dlaczego naley je segregowa zna dostpne dla nich systemy zbierania

    i recyklingu

    rozumie swoj rol w przyczynianiu si do recyklingu zuytych baterii i zuytych akumulatorw

    potrafi pracowa w grupie potrafi wyraa swoje zdanie oraz je zobrazowa

    Metody: pogadanka, mapa skojarze, praca z tekstem, nauczanie kaskadoweFormy: praca w grupierodki dydaktyczne: kartki papieru, kolorowe przybory pimiennicze

    Przebieg zaj:1. Na wstpie nauczyciel przeprowadza krtk

    pogadank na temat segregacji odpadw. Nawizuje do tego, e wrd odpadw generowanych w domach znajduj si te takie, ktrych nie moemy wrzuca do kolorowych pojemnikw na makulatur, plastik i metal, szko, odpady biodegradowalne (ewentualnie inne, w zalenoci od gminy). S to midzy innymi baterie i akumulatory.

    nie tra energiiScenariusz lekcji

    W szkoach bardzo czsto prowadzone s zbirki baterii. Ale czy podczas zaj objania si uczniom, dlaczego zbiera si je selektywnie oraz dlaczego jest to tak bardzo wane? Jak to jest z akumulatorami?

    Czy rozmawiacie take o tym rodzaju odpadu?

  • Klub EkoEdukatora

    2. Nauczyciel objania, jak dziaaj baterie i akumulatory oraz czym si rni. Podaje rodzaje.

    3. Zadaniem klasy jest stworzenie mapy skojarze. Nauczyciel zapisuje na tablicy haso, ktre chce zdefiniowa: Baterie i akumulatory zasady postpowania.

    4. Dzieli klas na 4-5 zespow. Kady zesp otrzymuje arkusz papieru oraz kredki, mazaki itp.

    5. Uczniowie zapisuj lub obrazuj pojcie na rodku plakatu.

    6. Nauczyciel objania zadanie, ktrego celem jest wizualne opracowanie problemu

    waciwe postpowanie z bateriami i akumulatorami, w szczeglnoci po ich zuyciu, z wykorzystaniem rysunkw, symboli, zwrotw, hase.

    7. Uczniowie zapoznaj si z artykuem Akumulator wielokrotne rdo energii. Poznaj zasady postpowania z bateriami i akumulatorami.

    8. Na forum klasy poszczeglne grupy prezentuj swoje mapy. Nauczyciel wraz z pozostaymi grupami sprawdza poprawno zamieszczonych informacji.

    9. Zadaniem domowym jest opracowanie, w grupach roboczych, scenariusza przeprowadzenia zaj z klasami modszymi w szkole, z wykorzystaniem stworzonej mapy skojarze.

    10. Uczniowie maj za zadanie poprawi (jeli jest taka konieczno) i uatrakcyjni swoje mapy.

    11. Nauczyciel organizuje zajcia dla klas modszych. Deleguje osoby, ktre maj je przeprowadzi.

    12. Najlepsza mapa moe zosta opublikowana w gazetce szkolnej lub na amach kwartalnika MiniLO&Aniela oraz powinna zosta wywieszona w gablocie szkolnej i by dostpna dla wszystkich uczniw i ich opiekunw. Stwarza to take moliwo dotarcia do przedszkolakw, odwiedzajcych szkoy ze swoimi opiekunami podczas dni otwartych.

    JORDA: Bateria niezastpione rdo energii, MinilO&Aniela nr 07, str. 14 Jak chemikalia zasilaj akumulatory, Tak to dziaa.

    Wiedzie wicej nr 1/2015, str. 81 ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach

    (Dz.u. 2009 nr 79 poz. 666 z pon. zm.)www.hawker.plwww.pl.wikipedia.org

    PROFESJONALICI Z NAUCZYCIELAMI DLA EDUKOWANIA MODEGO POKOLENIA EKOLOGWDocz do nas i korzystaj z atrakcyjnej oferty edukacji ekologicznej! Wypromuj swj ekowizerunek! Zapro OKEE do swojej szkoy!

    Polub nas na: www.fb.com/klubekoedukatorwww.ekoedukator.pl

    Zapraszamy do udziau w spotkaniach na terenie Warszawy!

    I procze 21 marca Temat: Parki Narodowe i Krajobrazowe

    II procze 10 padziernika Temat: Zrwnowaony rozwj

    Czekamy na zgoszenia!

  • WiETliKDOWIaDCzeNIa PRzyRODNICze Dla KlaSy 3

    Dowiadczenia udostpnione zostay przez Fundacj Akademia Modych Odkrywcw, organizatora konkursu wietlik.

    Konkurs wietlik popularyzuje nauki przyrodnicze wrd uczniw szk podstawowych. W ramach przygotowa do

    testu uczniowie wykonuj w klasie lub w domu dowiadczenia opracowane przez Zesp Merytoryczny wietlika, pracownikw

    uniwersytetu Jagielloskiego.

    kWArtALnik MinilO&AnielA jest pAtrOneM

    MediALnyM kOnkursu.

    56

    Klub EkoEdukatora

    Dowiadczenie 1.Blady czy czerwony

    Eksperyment cz 1 (do wykonania samemu):1. Po si na skraju ka tak, aby Twoja gowa

    zwisaa w d.2. Pozosta w tej pozycji liczc do 10.3. Usid na ku.Obserwacja:1. Co czue, gdy gowa zwisaa w d?

    Eksperyment cz 2 (do wykonania z drug osob):1. Popro, aby druga osoba wzia od Ciebie dwie

    monety.2. Obr si do tej osoby tyem i popro j, aby do

    kadej doni wzia po jednej monecie.3. Popro, aby rk razem z wybran monet

    przyoya do swojego czoa, przyciskajc monet pasko do gowy. Niech drug rk opuci luno wzdu ciaa.

    4. Popro j, aby intensywnie mylaa o monecie, ktr trzyma przy czole, a sam policz na gos do szedziesiciu.

    5. Popro, aby osoba wycigna obie rce przed siebie i na otwartych doniach pokazaa Ci monety.

    6. Odwr si do tej osoby przodem i popatrz na jej donie.

    7. Wybrana moneta ley w doni, ktra ma bledszy kolor.

    8. Wska monet, ktra bya trzymana przy czole.Obserwacja:1. Czy kolory obu doni rni si?

    Komentarz:Zdrowa skra czowieka ma kolor lekko rowy, dziki krwi, ktra kry w naszym ciele. Krew do kadej czci ciaa dociera pompowana przez serce. Sercu atwiej pompowa krew w d ni w gr, dlatego poniej serca dociera wicej krwi. Kiedy kadziesz si na ku z gow w d, dopywa do niej wicej krwi. Czujesz wtedy, jakby Twoja gowa bya rozpychana od rodka.Do, ktra jest podniesiona do czoa znajduje si nad sercem. Dopywa do niej mniej krwi i staje si lekko blada. Do opuszczona w d jest nadal rowa bo dociera do niej wicej krwi.Czasami moe si zdarzy, e przybierzesz pozycj, w ktrej zablokujesz dopyw krwi do nogi lub rki. Staje si ona wwczas nie tylko blada, ale czujesz te wtedy lekko bolesne mrowienie cierpnicie. Naley wwczas niezwocznie zmieni pozycj i rozprostowa koczy