Click here to load reader

Sarekat Islam Terengganu - ... apabila mahkamah-mahkamah hendak mcnjatuhkan hukuman.I ' l\.fasalah yang ditimbulkan oleh Hakim Mahkamah Besar ini dibawa oleh Setiausaha Kerajaan kepada

  • View
    2

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Sarekat Islam Terengganu - ... apabila mahkamah-mahkamah hendak mcnjatuhkan hukuman.I ' l\.fasalah...

  • Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    SAREKAT ISLAM 01 TRENGGANU

    oleh

    Abdullah Zakaria b. Ghazali

    Biasanya bila disebut aUu di· bicarakan lentang Sarekat Islam maka dengan lerscndirinya sese- orang ilu akan merujukkan kepada Indonesia.' Padahal Sarckat Islam bukan sahaja mun cu l di Inclonesia malah ia juga tclah wujud di Seme- nanjung Tanah Mclayu. 1 Kewu- judannya itu clisebabkan adanya lokoh-tokoh Sarekat Islam Indo- nesia yang melarikan diri kc sini akibat dari tekanan-tekanan Bei .m- da alau juga dibuang negeri ole h pemerintah Belanrla. Juga pengaruh daripada Sarek:ll Islam di Indo- nesia.

    Di Trengganu, Sarekat Islam telah bertapak dalam tahun 192().an. Telapi tidak clap at diten- tukan bilakah tarikh tepal penu· buhan Sarekat Islam di Trengganu. Keadaan ini disebabkan setakat ini tidak ada suatl! catalan tarikh ten tang pcnubuhan SaTe kat Islam. Kedua-dua rekod sarna ada rekod rasmi British iaitu Colom·al Offie£' atau rekod kerajaan Trengganu sendiri sarna ada fail setiausaha kerajaan Tre'lgganu atau fail Me'l- teri Hesar tidak ada mencalatkan tarikh pcnubuhan Sarekat Islam. WaJaupun ada suatu fail dalam kumpulan fail setiausalla kerajaa" Trenggarlll bertajuk 'Pakatan Sarekat Islam' tetapi sayang di dalamnya hanya ada bebcrapa helai kcrtas sahaja dan kcadaannya amallah mcn)'edihkan; pertamanya t ulis.a.nnya tidak bcgitu terang unluk dibaca dan di sana sini te r-

    20

    flapat seperti kesan terkella air. KCllluJlgkin:U1 bcsar bahawa hclai;Ul kertas tentallg Sareht Islam di dalam fail ini telah hilang. Sekira- Ilya lapo ran itu lcngkap tentallJ!: Sarekat Islam maka kemungkinan tarikh penubuhan Sarekat Islam di Trengganu dapat ditentukan.

    Walallplln demikian dengan bcrclasarkan kepada n'kod-n'kod rrumi IJn·luh dan fail selia/Haha kaajaa1l TrpnggmlU y:Ulg ada men- catatkan temang Sarekat Islam dan juga mclalui temuramah riengan seoran~ yang benar-benar lerlibal

    T~nlano:: gc:ul.;an Salekat Is!am di Indo- new., .il~ lihat SUlona Kanodirjo_. ,,"uUII MO'·"""U'tl in Ru,.,J 111'·14 O .. ford Un;'cnit), Pres .. Singapore. 19H. hal H2·IS!..

    Di !'ahr.".. S..,eJr.:,1I hum diJr.cuui okh Saryid ~fohamad Hadlp. Beliau dipcnnalt- un dl Kampung Tckal, Plhang. Purgh mc:njadi kadi diJohor_ Seleiah I>

  • Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    daJam Sarckat Islam di Trcngganu telah dapat scdikit scbanyak untuk ditimbulkan bagaimana Sarckat Islam ditubuhkan di Trcngganu dan bagaimana pula gcrakan yang di· lakukan o1eh Sarckat Islam. Pcr· soaJan·pcrsoalan tertenlu mungkin dapal ditimbulkan misalnya, dari mana asalnya Sarckat Islam, siapa' kah pengasasnya, bagaimanakah ge· rakannya dan seterusnya sctakat manakah samhutan r.tkyat Treng. ganu tcrhadap Sarckat Islam ini dan keterlibatannya daJam kcbangkitan Petani 1928. Sesungguhnya bebe· rapa persoaIan ini dapat dijawab dengan bcrdasarkan kepada rekod· rekod dan temuramah yang disebul· kan tadi.

    Sarekat Islam pertama kaJinya cuba diasaskan o1eh Sayyid Muham· mad dan J ohar; tClapi usaha Sayyid lo.'luhammad ini tidak disetujui olch Datuk Seri Amar niraja.4 Kcmung· kinan penolakan ini kerana Datuk Sen Amar Diraja sedar ballawa Sarekat Islam bergiat cergas di Indonesia untuk menghalau Bc:1an· da tdah mendatangkan kesan yang tidak baik kepada rakyat Indonesia lcrutama kctua. ketuanya, di mana kebanyakannya telah dihalau kc luar negcri. Kerana bagi Datuk Seri Amar Diraja, bcliau tidak mallU mcncntang Inggeris secara kekc· rasan. l ni tidak bermakna bcliau menyctujui penglibatan Brisith da· lam pertadbiran Trengganu. Namun beg itu pcnerimaan wakil British dalam pcrtadbiran Trcngganu tidak dapat dielakkan demi untuk men· jaga persahabatan antara Trengganu dengan British. Juga, Datuk Sen Amar Diraja bcrpcndapat sckiranya langkah kekerasan diambil maka pihak lnggcris tidak balch tidak akan mcngambil tindakbaJas yang

    21

    sarna dan ini akan $emata·mala merugikan Trcngganu.' Dcngan lain·lain perkataan Tn:ngganu akan dikuasai sepcnuhnya olch British.

    Sarekal Islam akhimya dituhuh· kan juga oteh Sayyid Abdul Rahman. Sayyid Abdul Rahman bcrasal 4ari kcturunan kerabal di· raja Siak. Olch kerana berglat ccrgas dalam Sarckat Islam di Indonesia

    tcrjadi pcncllsihan I,,:cil antUll San-id Kunlng d"lIpn pnljahit .o",kok. Punc:a- ny.. Sayyid Kunq mcnccw canI m .. njahit .onekok. Tiba-tiba IXl\jahit .o",kok ma .. h dan ifllin mc:mukulnYL Mclihat kudun ini Sayyid Kunina mcmukul p .. njahit tOnckok itu dc~ I(\Intina dan luka di tcli~~'lI.. Tuan punya kcd.ai mcmarahi 1K~lt Mlll&kok krnuu rnr:mulabn pe:rpduhan. Dcnpn itu Tuan Kcdal mcminta Sayyid Kurun, mcnphit IOllIkok. ~ngu.hn)'a beliau pandal matiahit tOllikok. Apa ya,. mcna- riIt blah Mlll6kok y.,. dlJahit ol .. h Sayykt Kuning habb dijual ~da hul Itu. Pcr- Klbihan in\ dibawa kc muka pcnpdilan IClapi d .. ngan pe:rtoloncan Sayyid Abdul Rahman dan pcpwai kcrajaan Trcnaanu (WIU ayah Sayyid Kunin( bantu IUral minla banluan) Sayyid Kuninc dibc:b .. • kan. Iknnub dari .ini bubu~ Sayyid Kunifli dnlpn S.yyid Abdul Rahmart mcllj.di CTII. Say)lid Abdul Rahman membawa Sayykl Kuniqj: Iu: Kuala Lum- pur dan mcnttap di nunah wub Sayyid Abdul Rahman ,clama tctahun tujuh bulan. KcmudlaMya fCtdah kembali dan Mckah Sayyid Abdul Rahman mnnbawa Sroyyid Kuranc pu1anc Ir.e Kuala BClUL.

    •. CO.717/61. ReUdcIl Britilh Pcra.k (llW. Thomt(lll) ktpad. Ketva StliauAha NcCC' rt-ncccr; Mclayu 8C1'Kkutu. .50hb. Jun 19 28, tnlarnpir bporan bcllau KncHri bcrt~uk "Report 011 thC' rC'ccnl DIllur· baneC' In Trcnganu". (buikutnya dirinr- b,kan totbag .. i "ROT" .. haja). kC'nyalun Datuk Scri Amar D~a MobamC'd bin YUKI!. Duuk Scri Amu D~ iaJah M .. ntttl Iksu Trcncpnu. Tcnu", bdbu. sib lilat Abdullah Zakaria bin Chuali. ··II~i Nph Mohamed bin YUJOr _ O.tuk ~i Anur Oiraja TrC'"&pnu", }tmld Srj .. ,ah, Pcrutuan Stjarah Unw .. ultl Malaya, Kuab t....mpur. 1976/77. haL 11·2.5.

    5. Ibid.. Abdullah Zakaria bin Chu.l~ haL u ·n .

  • Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    Sayyid Abdul Rahman dibuang negeri oleh kerajaan Belanda dan beliau datang ke Tanah Mclayu. Beliau menetap buat 5ementara di Mela.ka. kemudian di Pahang iailu di Beserah dan berkahwin di sini. Seterusnya bcliau berkahwin se- orang lagi dengan Mak Ku Tuan I-litam di Kuala Besut, T~ngganu .· Penubuhan ini dilakukan secara rahsia. Barangkali kerana pcnu· buhan seeara rahsia inilah menye· babk.1O De Moubray menganggap- kan bahasa Sarekat Islam scbagai koogsi gelap.'

    Sayyid Abdul Rahman mcnja- lankan aktivitinya meogumpul ahli-ahli Sarekat Islam. Beliau sen- tiasa bcrulang-a1ik dari Bcscrah. Trcngganu. Ke1antan dan hingga ke I'atani. Setiap or:J.ng yang memasuki Sarckat Islam dikehendaki mema- tuhi segala peraturan Sarckat Islam. Mereka mesti menolong di aOlar" satu sama lain, membaca 'zikir' dan 'Qul-huwallah' kcpada ahli Sarekat yang mcninggal dunia. Oi samping itu dikchendaki menziaralli si mati dan membawa kuih-muih kcpada ke1uarga si mati. Se1ain dari itu tidak t,oleh mcngambil upah scm- bah yang mayat.

    Dalam menjalankan aktivitinya. Sayyict Abdul Rahman mendapat bantuan daripada Raja Jambol Patani. Raja J ambol te1all mens· hadiahkan scbuah mo tornol untuk tujuan ini. Kcmasukan ahli tidak didaftarkan. Pcngcsahan scscorang ahli itu, apabila scscorang itu ber· sumpah akan mematuh i peraturan· peraturan Sarckat Is lam.' Sarekat Islam pcmah bertapak kuat di Trengganu.'

    Sarekat Islam bertapak kuat di Pulau Duyung, KuaJa Trengganu; dan balch dikatakan kebanyakan

    22

    penduduk Pulau Duyung menjadi ahli Sarekat Islam. 10 Di Kuala Besut Sarekat Islam dipimpin oleh Haji Wan Osman, Beliau berasal dari Pantai.1 I Oi Kemaman Sarekat Islam dipimpin oleh Sayyid Osman bin Sayyid I1usin. Beliau bertugas scbagai Pcngurus J abar COPlcessiQ1l. Olch kerana tcrlibat dalam Sarekat Islam, bel iau dipanggil oleh pihak ke rajaan .' l Tctapi sctelah disoal beliau dibebaskan.

    Tindakan ini d iambil kc atas Sayyid Osman kerana Iangkahnya menubuhkan Sarekat Islam itu di· luduh bercanggah dcngan Pengo isytiharan kerajaan yang dikeluar· kan pada I hb. Rabi-ul-Akhir 1336 (14.1.1918). Pcngisytiharan ini sepcrli bcrikut:

    I'cmheritahu Kcrajaan Tn=:nlQr-lntl ' J

    laitu kcrajaan tidak bcnarkan sekali·kali abn siapa·siapa orang mcmbuat kumpulan atau perhim· punan (kclab) dengan niat O1tau pakatan berlawan satl! dengan lain atau bertolong-tolongan atas per- kara atau pckerjaan yang dite~ah·

    6. Temuramah Slyy.d Omar bin Tw.n Noh.

    7. e.O. 717{61, "ROT", George AIUlnder de Cluzal de MoubnlY.

    8. T('muranuh Sa~'rid Oroar bin Tuan Noh.

    9. e.0. 717/61, "RnT"', uporan Ruidcn Pen.k.30bb.Jun 1928,

    10. Tcmunmah Saryld Omlor bin TU.ln Noh.

    II. AbduILabuun...binChanli.""cuQluan tbn Kcbaogkitan Tr('nlurlnu 192 1- 1928". TeDI M.A" Jabatan Sejanh. Univcniti ~lILaya. Kw.iau.mpur, 1916.. h~ 33!1.

    12. SUK.. Tr. 1033/ 1342. Bil 192{1342, Hakim ~lIhLamah BeAl" \r.epacb Scli.a· up-hI. Keraj.u.n, 26hb. S~'uban 1342 (3.4.1924).

    13. SUK. Tr. 1033/ 1342, "Pcmbmtahu Kna- jun".

  • Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    Hak Cipta Terpelihara © 1977 – Persatuan Sejarah Malaysia

    km olch Hukum Syarak atau Kera· jam.

    2. J ika.lau siapa·siapa· yang hendak m

Search related