Click here to load reader

PENGARUH PERSEKITARAN LINGUISTIK TERHADAP · PDF fileABSTRAK . Kegagalan dalam penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua sering dipengaruhi oleh pengaruh ... tunggal yang menyebabkan

  • View
    220

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of PENGARUH PERSEKITARAN LINGUISTIK TERHADAP · PDF fileABSTRAK . Kegagalan dalam penguasaan...

144

PENGARUH PERSEKITARAN LINGUISTIK TERHADAP PENGUASAAN LISAN DALAM KALANGAN MURID MELANAU DI DAERAH

MUKAH Jocylene Christopher Columbus, Jamaludin Badusah

Fakulti Pendidikan, Universiti Kebangsaan Malaysia

[email protected]

ABSTRAK

Kegagalan dalam penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua sering dipengaruhi oleh pengaruh bahasa ibunda. Kegagalan ini akhirnya mempengaruhi prestasi dan penguasaan murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Sehubungan dengan itu, kajian ini dijalankan bagi mengenal pasti pengaruh persekitaran linguistik terhadap penguasaan lisan dalam kalangan murid Melanau. Kajian ini menggunakan kaedah tinjauan iaitu berasaskan pendekatan kuantitatif. Seramai 150 orang responden murd tahap 2 dalam kalangan murid Melanau daripada lima buah sekolah rendah di daerah Mukah, Sarawak terlibat dalam kajian ini. Instrumen soal selidik digunakan bagi tujuan pengumplan data. Data yang dikumpul akan dianalisis menggunakan SPSS Versi 23. Dapatan kajian menunjukkan aspek latar belakang bahasa keluarga paling mempengaruhi penguasaan lisan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua murid dengan nilai (min=2.90,sp=1.249). Faktor lain yang turut mempengaruhi ialah latar belakang bahasa jiran (min=2.81,sp=1.256), latar belakang bahasa guru (min=2.03,sp=1.157) dan latar belakang bahasa rakan (min=1.924,sp=0.928). Secara keseluruhan, penguasaan Bahasa Melayu dalam kalangan murid Melanau adalah penting agar mereka dapat berkomunikasi dengan baik dalam Bahasa Melayu secara lisan.

Pengenalan

Bahasa merupakan satu medium yang sangat penting sebagai salah satu alat untuk mewujudkan komunikasi dalam kalangan manusia. Melalui bahasa seseorang ahli dalam sesebuah kelompok masyarakat tentu akan dapat berkomunikasi dengan ahli yang lain dengan lancar dan berkesan. Aspek kemahiran mendengar dan bertutur merupakan aspek asas yang paling penting dalam kemahiran berbahasa kerana murid-murid yang menguasai kemahiran mendengar dan bertutur dengan baik biasanya berpotensi cenderung menguasai kemahiran membaca dan menulis dengan lebih baik. Seseorang yang mempunyai kemahiran bertutur yang baik membolehkan seseorang menyampaikan perasaan dan fikirannya dengan berkesan. Ini bermakna seseorang pendengar dan penutur yang baik lebih berpotensi menguasasi kemahiran membaca dan menulis dengan baik kerana keupayaan mendengar dan bertutur dengan baik akan membantunya dalam proses membaca dan menulis

Latar Belakang Kajian Siti Hajar Abdul Aziz (2009) menyatakan bahawa kemahiran bertutur merupakan kemahiran

penting yang perlu dikuasai oleh semua orang. Yahya Don (2005) berpendapat bahawa kemahiran bertutur merangkumi keupayaan murid untuk menyampaikan maklumat, pendapat dan perasaan serta idea yang kritis dan kreatif secara lisan dengan sebutan dan intonasi yang betul dan secara sopan.

Manusia memperoleh bahasa pertama secara semula jadi sejak dilahirkan dan dianggap sebagai bahasa ibunda. Kanak-kanak menguasai B1 secara semula jadi dalam persekitaran dan budaya linguistik.

mailto:[email protected]

145

Sebaliknya, pembelajaran B2 pula perlu melalui jangka masa kritikal dan adakalanya dalam situasi terpencil daripada persekitaran budaya linguistik yang terancang dan tersusun (Keeves & Darmawan, 2007). Dalam konteks pendidikan di Malaysia, kebanyakkan murid telah terdedah kepada lebih daripada satu bahasa. Hal ini merujuk kepada penggunaan bahasa ibunda yang berlainan mengikut kaum yang berbeza. Terdapat kira-kira 50 jenis bahasa di Sabah dan 32 bahasa di Sarawak (Zamri Mahamod, 2016). Kewujudan pelbagai bahasa ini dapat membuktikan bahawa penggunaan bahasa Melayu bukanlah satu-satunya bahasa ibunda bagi seluruh rakyat di Malaysia. Bahkan, bahasa Melayu berkemungkinan menjadi bahasa kedua atau bahasa ketiga bagi golongan masyarakat yang bukan berbangsa Melayu.

Murid-murid di Sarawak menghadapi masalah berkaitan pertuturan (lisan) bahasa Melayu Standard. Keadaan kini mendorong pengkaji untuk mengkaji dan menyelidik fenomena tersebut dengan lebih mendalam. Dalam kajian ini, bahasa kedua merujuk kepada Bahasa Melayu yang dipelajari oleh murid-murid Melanau, manakala bahasa Melanau merupakan bahasa ibunda atau bahasa pertama mereka. Bahasa Melanau merupakan B1 bagi suku kaum Melanau di negeri Sarawak. Bahasa ini tergolong dalam rumpun Melayu Polinesia daripada keluarga bahasa Austronesia yang memperlihatkan banyak persamaan dengan Bahasa Melayu.

Penyataan Masalah

Kegagalan dalam penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua sering dipengaruhi oleh pengaruh bahasa ibunda. Kegagalan ini akhirnya mempengaruhi prestasi dan penguasaan murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Dalam sebuah kajian yang telah dijalankan oleh Roasharimah (2017) menyatakan dalam kajiannya, keputusan ujian dan peperiksaan UPSR memperlihatkan prestasi pembelajaran bahasa kedua murid-murid bukan penutur jati ini di tahap yang rendah. Beliau menyatakan bahawa masalah pembelajaran bahasa kedua ini berlaku apabila murid-murid mempunyai bahasa ibunda yang berlainan daripada Bahasa Melayu yang merupakan bahasa yang perlu dipelajari di sekolah. Terdapat segelintir murid-murid Melayu dan bukan Melayu yang mempelajari bahasa Melayu sama ada sebagai bahasa pertama atau bahasa kedua masih dipengaruhi oleh bahasa ibunda mereka ketika belajar bahasa Melayu, (Farid dan Ajid 1981; Ajib 1990; Liew Siew Lin, Yahya dan Abdul Rasid 2003; Zamri, Bukari, Sabariah dan Rosmini, 2005).

Menurut Abdullah (1996), dalam mempelajari bahasa Melayu, murid Melayu dan bukan Melayu mungkin dipengaruhi oleh dialek atau bahasa ibunda mereka. Hal ini dapat dikaitkan dengan masalah percampuran dengan bahasa pertama atau pun dialek murid dari segi kod, nahu, sebutan dan sebagainya. Kebanyakkan murid juga tidak menyedari masalah kesilapan disebabkan percampuran ini. Penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua sangat memberi kesan terhadap prestasi murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Hal ini secara tidak langsung telah mewujudkan cabaran yang besar kepada para guru untuk mengajar murid-murid dalam menguasai bahasa kedua. Hal ini disokong oleh Ilangko Subramaniam et. al (2013) yang ada menyatakan bahawa proses pengajaran bahasa Melayu sebagai bahasa kedua telah memberi cabaran kepada warga pendidik terutama di kawasan luar bandar di negeri Sarawak. Persekitaran murid-murid di pedalaman mengakibatkan mereka kurang untuk menggunakan bahasa Melayu dalam kehidupan seharian. Secara tidak langsung perkara ini telah menyebabkan mereka sukar untuk menguasai bahasa Melayu. Mohd Helmi (2011) menyatakan bahawa sekiranya setiap gangguan tidak dapat diatasi dengan sebaiknya, maka aspek penguasaan bahasa kedua akan terhalang. Sebagai akibatnya, tahap pncapaian murid dalam muridan telah terjejas. Hal ini disokong oleh Noor Zila (2013) yang telah menyatakan bahawa pembelajaran murid terjejas akibat daripada pengaruh bahasa ibunda. Oleh hal yang demikian, mengenal pasti faktor yang menyebabkan keadaan tersebut berlaku sangat penting kerana jalan penyelesaian boleh dirangka untuk mengatasi masalah penguasaan bahasa kedua murid-murid.

Menurut Nur Hayati (2000), bahasa pertama dianggap sebagai faktor utama atau mungkin faktor tunggal yang menyebabkan gangguan dalam pembelajaran bahasa kedua. Kesemua masalah gangguan dalam pemindahan bahasa ini akan mempengaruhi pertuturan, pembacaan dan penulisan murid. Menurut Soh Bee Kwee (2001), kebiasaannya murid melakukan kesilapan akibat kesukaran yang dihadapi dalam pembelajaran bahasa kedua, bukan disebabkan gangguan bahasa pertama. Di daerah Mukah, Sarawak, majoriti penduduknya terdiri daripada etnik Melanau yang merupakan penduduk peribumi Sarawak. Di kawasan Mukah yang penduduknya kebanyakan terdiri daripada masyarakat peribumi Melanau dan

146

hidup dalam kawasan kampung, kanak-kanak hanya terdedah pada B1 mereka iaitu bahasa Melanau dalam pertuturan seharian. Oleh hal yang demikian murid sering mencampuradukkan bahasa dalam perbualan (lisan). Campuraduk bahasa sering berlaku daripada aspek ejaan, kosa kata, tatabahasa dan laras bahasa (Khaidir,2013).

Beberapa kajian telah dijalankan berkenaan dengan masalah yang telah menpengaruhi penguasaan bahasa kedua ini. Kajian oleh Azizi Yahya (2010) menunjukkan bahawa faktor keluarga, iaitu minat terhadap penguasaan bahasa itu sendiri sangat memberi pengaruh terhadap penguasaan bahasa Melayu seseorang murid. Hal ini menunjukkan bahawa peranan keluarga sangat penting dalam membantu penguasaan bahasa kedua murid-murid. Berdasarkan satu kajian yang dilakukan oleh Jerie & Zamri (2011), sikap yang positif dan bermotivasi tinggi ditunjukkan oleh murid-murid berbangsa Iban terhadap pembelajaran bahasa Melayu. Zamri (2016b) menyatakan bahawa bahasa kedua yang berbeza daripada bahasa pertama menimbulkan kesukaran untuk dipelajari. Hal ini menunjukkan amat penting untuk mengetahui faktor yang mempengaruhi masalah ini bagi membantu dalam mengatasinya. Pelbagai faktor dapat dikaitkan dengan masalah penguasaan bahasa ibunda dalam kalangan murid-murid Iban ini.

Daripada kajian-kajian lepas, boleh disimpulkan bahawa banyak kajian dijalankan berkaitan dengan penguasaan bahasa kedua. Walau bagaimanapun, kajian mengenai penguasaan bahasa melayu sebagai bahasa kedua terutama dalam aspek lisan dalam kalangan murid Iban sahaja yang banyak dijalankan. Kajian yang sama dalam kalangan murid Melanau di daerah Mukah kurang dijalankan. Oleh itu, hal ini telah mendorong pengkaji mengambil inisiatif untuk menjalankan kajian dan mengetahui dengan lebih mendalam berkenaan dengan faktor tersebut. Dengan dapatan kajian ini nanti, diharap dapat membantu dalam mengenal pasti langkah yang terbaik bagi mengatasi masalah penguasaan Bahasa Melayu dalam kalangan murid-murid Melanau di daerah Mukah.

Search related