Overzicht Oude Geschiedenis Blok II Keizerlijk Rome Jan van Ginkel

  • View
    223

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Overzicht Oude Geschiedenis Blok II Keizerlijk Rome Jan van Ginkel

  • Dia 1
  • Overzicht Oude Geschiedenis Blok II Keizerlijk Rome Jan van Ginkel
  • Dia 2
  • Romeinse Rijk I Principaat (31vC 284 nC) 27 vC: Octavianus Augustus als `princeps (`eerste burger); `herstelt Romeinse Republiek Volkstribuun Imperium proconsulare (imperator) Pontifex Maximus Julisch-Claudische dynastie (27vC-68nC) Cultureel propaganda-offensief Pax Romana Keizerlijke en Senatoriale Provinciae
  • Dia 3
  • Julisch-Claudische dynastie
  • Dia 4
  • Maximale uitbreiding 68/9 nC: `vier-keizer-jaar Flavische dynastie (69-96) Adoptiefkeizers (96-180) Trajanus (98-117) Hadrianus (117-138) Marcus Aurelius (161-180)
  • Dia 5
  • Trajanus Rijk
  • Dia 6
  • Keizerschap Volkstribuun Imperium proconsulare (imperator) Pontifex Maximus Patronus Professioneel leger als clientes Euergetisme (bijv. Praefectus Annonae) Legati Augusti pro Praetore Bestuur via netwerk
  • Dia 7
  • Maatschappelijke structuur: Honestiores Ordo senatorius ( cursus honorum ) Ordo equester Cursus Officier Procurator Praefectus Ordines decurionum ( verplicht euergetisme )
  • Dia 8
  • Maatschappelijke structuur: Humiliores Civis Peregrinus ( 212: Constitutio Antoniniana ) Ingenui ( vrijgeborenen ), Servi ( onvrijen ), Liberti ( vrijgelatenen ) Familia Caesaris
  • Dia 9
  • Economische aspecten `Vrede brengt economische vooruitgang Provincies worden gentegreerd, `gelijker Geldeconomie Urbanisatie ( municipia, coloniae, civitates ), infrastructuur Pachtboeren (coloni=horigen) nemen toe Leger en steden belangrijke afzetmarkten
  • Dia 10
  • Maatschappelijke aspecten Collegia (`clubs religieus, economisch, ethnisch ) Onderwijs elitair; met oog voor `gouden of klassieke tijd; naar grieks voorbeeld Codificatie en becommentariring van recht - `professionalisering Honestiores gepriviligeerd in rechtspraak Entertainment: sport, gladiatoren, wagenraces, theater Huwelijk - gearrangeerd; kinderen; `preutse elite
  • Dia 11
  • Religie, filosofie en wetenschap Toename en verzameling van kennis (Ptolemaios; Galenos) Literatuur ter vermaak (`klassieke stijl, roman) Opkomst meer op persoonlijke behoeftes gerichte religies Henothesme Syncretisme `Goddelijk Lot / Magie Redding individuele ziel Culten alleen voor ingewijden (Mustai) Keizercultus Christendom
  • Dia 12
  • Crisis van de derde eeuw (180-284/5) Snelle opeenvolging van keizers (blz 466) Septimius Severus (193-211) Vijanden: Sassaniden, Germanen Burgeroorlogen (soldatenkeizers) Geldontwaarding Economische teruggang, handel en toevoer wordt meer lokaal/regionaal Elite probeert zich terug te trekken uit bestuur steden Elite vlucht naar de villas of gaat in staatsdienst
  • Dia 13
  • Severi
  • Dia 14
  • Romeinse Rijk II Dominaat (284-476(?)/610) Diocletianus (284-305) Reparatio Christenvervolging Constantijn (I) de Grote (306-337) Reparatio vervolg Christendom geoorloofd (religio licita, 313) Constantinopel hoofdstad Julianus Apostata (361-363) Pagaan Theodosius (I) de Grote (379-395) Laatste keizer van het HELE rijk Christendom staatsreligie
  • Dia 15
  • Romeinse Rijk II Dominaat (284-476/610 ??) Westelijk Rijk Romulus Augustulus (475-476) Germaanse koninkrijken Oostelijk Rijk Justinianus (I) (527- 565) Heraklios (610-641)
  • Dia 16
  • Dominaat Reparatio Republikeinse restanten verwijderd Openlijk alleenheerschappij dominus (heer) 2 augusti (keizers), (2 caesares (`hulp-keizers)) oost- en westrijk Militaire staat ook bureaucratie militair georganiseerd Militaire taak geheel gescheiden van civiele taak 4 praefecturen (onder Constantijn), 12 diocesen, mini- provincies
  • Dia 17
  • Dominaat Rijk ((nieuwe) ordo senatorius) t.o Arm (inclusief niet zo rijk) Dominus bestuurt rijk als `priv-bezit met eigen bureaucratie staat en priv lopen door elkaar Itali verliest bijzondere status decentralisatie (ook van keizerlijke macht) Grensleger (limitanei) en mobiel (keizerlijk) leger (comitatus)
  • Dia 18
  • Dominaat vervolg Herstel (deels) van geldeconomie (solidus) Dwangstaat belasting (ook in natura) geleide economie sociale structuur verstart zoon vervangt vader in beroep en sociale status Reactie op dwangstaat: op zoek naar `beschermers afhankelijkheid neemt toe (bijv. Coloni (pachtboeren) horigen) Christendom heilsreligie wordt staatsgodsdienst (381) Germanen als foederati binnen het rijk
  • Dia 19
  • Oost - West Oostelijk rijk Grieks Geurbaniseerd Volkrijk Herstel in zesde eeuw Westelijke rijk Latijn (Romanisatie) Weinig steden Minder bevolkt Germanen (en anderen) nemen regios en bestuur over Romeins Rijk wordt virtueel, een ideaal.
  • Dia 20
  • Vier tendensen bestuursinrichting Dominaat Uniformering tot n keizerlijke bureaucratie Civiel gezag geen militaire macht meer Bureaucratie militair georganiseerd (militia) Stedelijk en provinciaal instellingen gelijkgeschakeld
  • Dia 21
  • Principaat (Princeps) Volkstribuun Imperium proconsulare (imperator) Pontifex Maximus Patronus Bestuur via netwerk Dominaat Goddelijke familie (sacer) Hofceremonieel Uitgewerkte hierarchie Prive en staat vervlochten
  • Dia 22
  • Religie in romeinse keizerrijk Keizercultus Opkomst meer op persoonlijke behoeftes gerichte religies Henothesme Syncretisme `Goddelijk Lot / Magie / Wonderdoeners Redding individuele ziel Culten alleen voor ingewijden (Mustai); ethiek en levenswandel Dualisme Christendom (naast Mythras, Isis, Neoplatonisme, Manichesme, etc)
  • Dia 23
  • Christendom Oorspronkelijk Joodse sekte (vooral in Diaspora) naar aanleiding van Jezus met diverse geloofsopvatting; Eindtijdsverwachting en monothestisch Paulus: Jezus Messias of Christus (= Gezalfde) voor een niet-aards Gods Koninkrijk; ook voor niet-Joden (zonder Joodse eisen) Urbaan; huiskerken (vanaf 3 de eeuw ook ruraal en sociaal breed) Katholiek (algemeen) en Orthodox (rechtzinnig) Geen religio licita bedreiging van religieuze status quo vervolging lokaal/regionaal, bij rampen of speciale gelegenheden (martelaren)
  • Dia 24
  • Christendom II Vanaf 2/3 de eeuw theologie (verwoord in grieks- filosofisch wereldbeeld) : wereld `verchristelijken; Verus Israel (`Waar Israel) Canonisatieproces van Nieuwe Testament Diversiteit: Gnostici (mystieke kennis bevrijdt ziel), Manichesme Institutionalisering en kerkelijke geestelijkehid en hierarchie (bisschoppen, priesters, diakenen) 249/50: vervolging van keizer Decius 257: vervolging van keizer Valerianus 300: vervolging van keizer Diocletianus 311: Edikt van Milaan: Constantijn de Grote Religio Licita
  • Dia 25
  • Christendom III Vanaf Constantijn (I) de Grote (306-337) stimuleren keizers Christendom Theodosius (I) de Grote (379-395) maakt Christendom staatsgodsdienst Kerkelijke hierarchie begint staatsbestel te ondersteunen (Keizer is Uitverkorene van God) Hierarchie uitgewerkt: Metropolieten en Patriarchen Christendom en Romeins Rijk vallen samen Sociale zorg Maatschappelijk leven `gekerstend
  • Dia 26
  • Christendom in de Late Oudheid Ascese (celibaat): geen lichamelijke behoeften of begeerten Heremieten/kluizenaars Monniken Dogmatische strijd (Grieks-Filosofische terminologie) Triniteit (Vader, Zoon, Heilige Geest zijn God: tegen Arius) Zoon is God en Mens (`Naturen) Machtstrijd tussen patriarchen (Alexandri, Antiochi/Constantinopel Perzische Kerk autonoom (mede om politieke redenen); missie in heel Azi `Ketterijen overleven makkelijker buiten Rijk
  • Dia 27
  • Einde van Romeinse Wereld Westelijk Rijk `vergermaniseert en vanaf 476 geen echte keizer meer; NB: romeins ideaal blijft! Oostelijke Rijk bloeit 6 de eeuw (inclusief veroveringen in het Westen) Begin 7 de eeuw: Opkomst Arabieren / Islam (einde Perzisch Sassanidenrijk); Oosten verliest Africa, Egypte, Palestina, Syri en reorganiseert (homogener Grieks-Christelijk Byzantijns) Middeleeuwen: Germaans-Latijns Westen Grieks-Slavisch Oosten
  • Dia 28
  • Kracht van het Oostelijke Rijk Urbaner Handel / Geldcirculatie /Economie Bureaucratie professioneler/sterker onder controle keizer en beter in staat tegenmachten (magnaten) te weerstaan Christendom als buitenlandse politiek
  • Dia 29
  • Justinianus (I) (527-565) Heroveringen in het Westen Corpus Iuris Civilis (rechtcodificatie) Bouwactiviteiten (Constantinopel; elders op rijkskosten) Pest (ca 542) Theologische twisten
  • Dia 30
  • Justinianusrijk
  • Dia 31
  • Neergang in Oosten Germaanse successen in Itali Slaven op de Balkan Sassanidische Perzen veroveren vanaf 610 grote gebieden (inclusief Heilig Kruis) Heraklios gaat op Kruistocht Vanaf 634 invallen van Arabieren
  • Dia 32
  • Christendom na de Oudheid Westen: Paus wordt leider van het Westen (deels ook politiek-militair) onder handhaving oude Romeinse structuur Kloosterwezen (Benedictus) Oosten: Staatskerk (verbonden met keizerrijk) met verschillende centra; autonome kerken in Islamitisch gebied Contemplatief kloosterwezen
  • Dia 33
  • Islam (Overgave aan God) Muhammed als profeet vanaf 610 Al-Kuran Hidjra (622) naar Medina Khalifa (opvolger) 632-661: 4 orthodoxe khaliefs 661-750: Umaiyadendynastie 750-1258 : `Abbasiedendynastie Verovering door elite zonder integratie 661: Shia (tegenover Sunnieten / Umaiyaden)