Click here to load reader

KOMUNIKACJA PISEMNA

  • View
    218

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of KOMUNIKACJA PISEMNA

  • KOMUNIKACJA PISEMNARekomendacje

    KOMUNIKACJA PISEMNAdobregoprzekaz informacji

    pisania

    proste sowa DOBRY STYL

    zasa

    dydotrze

    do k

    ade

    go

    INIC

    JAT

    YW

    A O

    BYW

    AT

    EL

  • Komunikacja pisemnaRekomendacje

    Kancelaria Prezesa Rady MinistrwWarszawa 2015

    Inicjatywa Obywatel

  • W tej publikacji spotkasz si z nastpujcymi oznaczeniami:

    szczeglnie wane informacje

    sformuowania niezalecane

    sformuowania rekomendowane

    Opracowanie: Departament Suby Cywilnej Kancelarii Prezesa Rady MinistrwWydawca: Kancelaria Prezesa Rady MinistrwOpracowanie graficzne: MediakonceptZdjcie na okadceFotoliaDruk: Centrum Usug WsplnychISBN: 978-83-940096-3-2

  • 3Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Od Redakcji

    Rekomendacje, ktre trzymaj Pastwo wrkach, maj jeden zasadniczy cel zachcenie urzdnikw do pisania prostym jzykiem. Inaczej mwic, chcielibymy przekona Was do wypowiadania si wsposb zrozumiay dla odbiorcy. Taki rodzaj komunikacji nie jest powszechny wurzdach, warto to zmieni.

    To nie jest klasyczny poradnik napisany przez jzykoznawcw. Nie ma wnim typologii najwaniejszych bdw spotykanych wjzyku urzdniczym wraz zich opisami ipropozycjami waciwych form. Te rekomendacje s na-pisane przez urzdnikw dla urzdnikw. Dlaczego powstay? Niedostateczna sprawno komunikacyjna sta-nowi powan barier wpracy administracji publicznej. Informacja przekazywana przez urzdnika klientowi obywatelowi speni swoj rol tylko wtedy, kiedy bdzie jasna. Obywatel ma prawo rozumie procedur, ktr zosta objty. Ma prawo wiedzie, jakie ma moliwoci dziaania. Sprawna komunikacja to niezbdny skadnik warsztatu pracy administracji publicznej przyjaznej obywatelowi.

    Urzdnik moe dziaa tylko na podstawie prawa iwzgodzie zlicznymi regulacjami, nie moe jednak traci zoczu najwaniejszego celu. Pracujc dla dobra wszystkich obywateli, pracuje take dla dobra kadego obywatela zosob-na. Kady klient zwracajcy si zpytaniem czy wnioskiem jest wanie tym obywatelem. Wjego interesie urzdnik powinien uywa swojej profesjonalnej wiedzy, dowiadczenia iprzypisanych mu uprawnie. Musi umie wszystko prosto wyjani. Obsuga klienta polega na tym, aby doprowadzi stosown procedur do koca, ale take na tym, aby klient zosta odpowiednio jasno poinformowany oistotnych dla niego okolicznociach sprawy iaby rozumia, czemu su te wszystkie formalnoci.

    Informacje pisane wurzdach nierzadko s niezrozumiae ipene specjalistycznego, hermetycznego sownictwa, czsto niepotrzebnie. Urzdnicy, chcc doda dziaaniom powagi czy prestiu, czsto sigaj po skomplikowane sownictwo lub wysublimowane konstrukcje. Czasami, nie chcc wprost odpowiada na pytania klientw, chowaj si za gszczem paragrafw. Tymczasem komunikaty ipisma wychodzce do obywatela powinny by zrozumiae.

    Claudia Torres-BartyzelSzef Suby Cywilnej

  • 4 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjeProsta polszczyzna nowoczesnego urzdnika

    Ruch spoeczny prostego jzyka dotar do Polski wroku 2010. Wtedy to Ministerstwo Rozwoju Regionalnego rozpoczo badania trudnoci jzyka tekstw oFunduszach Europejskich. Dzi na prosty jzyk przechodz banki, firmy ubezpieczeniowe i powoli take polskie urzdy.

    Dlaczego obywatele potrzebuj prostego jzyka? Czy rzeczywicie urzdnicy powinni zmieni sposb pisania do obywateli?

    Zacznijmy od obalenia dwch bardzo krzywdzcych mitw, upowszechnianych najczciej przez media, aczsto te przez ekspertw.

    Mit 1. Urzdnicy maj niskie kompetencje jzykowe ile pisz. To nieprawda! Polscy urzdnicy pisz zgod-nie zwypracowanymi przez lata konwencjami. Pisz jednak wstylu, ktry historycznie nie by przeznaczony do komunikacji na tak masow skal, ajego celem bya kontrola obywateli (zabory, okres PRL). Inie da si ukry, e ten jzyk musia by skomplikowany. Dlaczego? Trudny ibezosobowy jzyk pozwala budowa po-wag iautorytet, obiektywizowa decyzje, kiedy trzeba straszy, kiedy mona poucza. Pisma urzdowe s trudne take dlatego, e nieprzystpny jest jzyk polskiego prawa, ktre urzdnik musi wiernie referowa.

    Polskim urzdnikom nie brakuje zatem jzykowej sprawnoci (po czterech latach rozmawiania zurzdnikami jestem tego pewien). Brakuje im odwagi do zmiany tego, co zastane iutrwalone. Odwagi wprojektowaniu nowych wzorw pism, odwagi wparafrazowaniu regulacji, odwagi wnawizywaniu zobywatelem relacji, ktrych podstaw jest profesjonalizm partnera, anie dystans czy surowo ojca. Aprzede wszystkim polscy urzdnicy potrzebuj odwanych zwierzchnikw, ktrzy im wt now wizj pomog uwierzy.

    Mit 2. Obywatele maj niskie kompetencje jzykowe icoraz gorzej radz sobie zczytaniem ze zrozumieniem, aprosty jzyk jest zejciem do poziomu tych najgorszych, najsabszych iwykluczonych. To nieprawda! Nasze spoeczestwo nie znalazo si na intelektualnej rwni pochyej. Potrzebujemy nowego jzyka zpowodw cywilizacyjnych. Po pro-stu zalewa nas zbyt wiele informacji, ktrych nie jestemy wstanie przetworzy. Informacje te pisane s zazwyczaj stylem zczasw spokojnego ycia na informacyjnej pustyni. Dzi obywatel (kady, bez wzgldu na wyksztacenie) potrzebuje pism urzdowych wwersji light, potrzebuje jzykowej diety.

    Azatem twrzmy nowe pisma, portale informacyjne, porady konsumenckie, ktre minimalnie zajmuj oby-wateli, za to owszystkim informuj po jednokrotnej lekturze. Aby tworzy tak przyjazne teksty, nie potrze-bujemy skomplikowanych zasad, wielodniowych szkole czy skomplikowanych narzdzi IT. Wystarczy kilka prostych pomysw kompozycyjnych, gar zabiegw jzykowych i duo odwagi.

    To otym jest niniejszy poradnik. Gorco wszystkim Pastwu polecam ten pierwszy krok wstron urzdnika przyszoci urzdnika, ktry szanuje czas pdzcego przez ycie obywatela.

    Tomasz PiekotPracownia Prostej Polszczyzny, Uniwersytet Wrocawski

  • 5Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Spis treci

    Przyjazny jzyk urzdowy 7Czy urzdnik moe pisa prost polszczyzn? 7Co ojzyku urzdowym mwi przepisy? 8Skd wiadomo, e teksty urzdowe s niejasne? 8To nie pierwsze takie rekomendacje 8Podobnie jest winnych krajach 9

    Zasady komunikacji pisemnej 10Myl oodbiorcy 10Pisz krtkie zdania 11Zadbaj ostruktur pisma 12Poszukaj synonimw 15Opracuj tekst graficznie 17Szanuj czas czytelnika 17Paragrafy do przypisw 18

    Gdzie znale porad? 20Sowniki 20Poradnie jzykowe 20Pisma jzykoznawcze 20Prosty jzyk 21Rozstrzygnicia Rady Jzyka Polskiego 21Poradniki jzykowe 21Literatura uzupeniajca 22rda 23

    Podzikowania 24

  • 7Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Przyjazny jzyk urzdowy

    Czy urzdnik moe pisa prost polszczyzn?Kady znas potrafi porozumiewa si wsposb zrozumiay, uywa prostego jzyka. Tak rozmawiamy przecie zrodzin lub przyjacimi. Mwimy im na przykad: Lekarz musi ci da zna, e przesuwa wizyt. Kiedy jednak wystpujemy wroli urzdnika, aprzed nami stoi obywatel klient, nasz jzyk si zmienia. Mwi-my wtedy: wiadczeniodawca powinien poinformowa pacjenta oewentualnej zmianie terminu udzielenia wiadczenia1.

    Dlaczego tak si dzieje? Przyczyn jest wiele. Przede wszystkim jednak chcemy by precyzyjni. Opisujc jak sytuacj, bierzemy pod uwag liczne uwarunkowania. Nie wolno przecie wprowadzi obywatela wbd. Wanie dlatego jzyk urzdniczy jest naszpikowany skomplikowan terminologi ibezporednimi cytata-mi zprzepisw. Kiedy jednak przygotowujemy pismo, ktre zawiera wszelkie wymagane prawem elementy ijest wkadym punkcie zgodne ze stanem faktycznym iprawnym, czsto zapominamy ocelu, wjakim ono powstao aby udzieli obywatelowi informacji.

    Czy mona uzna, e kogo poinformowalimy, jeeli odbiorca nie rozumie tekstu, ktry ma przed oczami? Cytowane wyej zdanie oobowizkach wiadczeniodawcy wzite zporadnika dla pacjentw to jzyk na poziomie studiw doktoranckich. Tak wynika zanalizy przeprowadzonej przez darmow internetow aplika-cj do mierzenia mglistoci tekstw, czyli tego, jak due wyzwania nasza wypowied stawia przed odbiorc2. Skoro ogromna wikszo Polakw jest objta ubezpieczeniem zdrowotnym, poradnik dla pacjenta powi-nien by zrozumiay dla kadego. Nasze zdanie zrozumie, wnajlepszym razie, co pity pacjent, bo wysze wyksztacenie ma 17,5% Polakw3. Majc wpamici znakomit wikszo obywateli bez tytuu magistra, warto ponownie zacytowa Konstytucj: Wszyscy s wobec prawa rwni. Wszyscy maj prawo do rwnego traktowania przez wadze publiczne. Nikt nie moe by dyskryminowany wyciu politycznym, spoecznym lub gospodarczym zjakiejkolwiek przyczyny4.

    Wrozmowach ojzyku urzdniczym czsto sycha argumenty, e inaczej pisa po prostu nie wolno. Ad-ministracja dziaa przecie na podstawie iwgranicach prawa. Przepisy wymieniaj rne typy dokumentw idokadnie wskazuj to, co ma si wnich znale. Na przykad decyzja administracyjna musi zawiera dat, miejsce wydania, oznaczenie organu iadresata, podstaw prawn, rozstrzygnicie, uzasadnienie faktyczne iprawne, pouczenie oprzysugujcym prawie do odwoania oraz podpis autora.

    Wymogi prawne dotyczce zawartoci dokumentw urzdowych s tylko pozornie sprzeczne zzasadami prostej polszczyzny. Nie chodzi przecie oto, aby na przykad rezygnowa zpouczenia oprawie do odwoania, ale oto, aby takie pouczenie byo sformuowane wsposb zrozumiay. Prosto napisana porada dla obywatela, mwica, jakie ma moliwoci dziaania, wypeni wymogi Kodeksu postpowania administracyjnego. Bdzie te zgodna zduchem ustawy przecie celem przepisu byo zagwarantowanie obywatelowi dostpu do wanej dla niego informacji. Ofaktycznym dostpie moemy mwi tylko wtedy, kiedy pouczenie jest zrozumiae.

    1 Zob. www.bpp.gov.pl DLA PACJENTA 7zasad postpowania przy rejestracji wplacwce medycznej. 2 Zob. www.logios.pl, podobny mechanizm dostpny rwnie pod adresem www.jasnopis.pl.3 Narodowy Spis Powszechny Ludnoci iMieszka, 2011.4 Art. 32 Konstytucji RP.

    www.logios.plwww.jasnopis.pl

  • 8 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjeCo o jzyku urzdowym mwi przepisy?Konstytucja mwi, e wRzeczypospolitej Polskiej jzykiem urzdowym jest jzyk polski5. Ustawa ojzyku polskim dodaje, e wszystkie organy wadzy publicznej oraz instytucje iorganizacje uczestniczce wyciu publicznym s zobowizane do dbania opoprawne uywanie jzyka idoskonalenie sprawnoci jzykowej jego uytkownikw oraz do stwarzania warunkw do waciwego rozwoju jzyka jako narzdzia midzyludz-kiej komunikacji6. Proste izrozumiae redagowanie pism zpewnoci jest zgodne zduchem tych przepisw.

    Wtym kontekcie warto rwnie mie na uwadze, e kada informacja osprawach publicznych stanowi in-formacj publiczn7. Organy administracji s zobowizane do jej udostpniania. Warto powtrzy pytanie zpoprzedniego rozdziau: czy mona uzna, e kogo poinformowalimy, jeeli odbiorca nie rozumie tekstu, ktry ma przed oczami?

    Skd wiadomo, e teksty urzdowe s niejasne?Rada Jzyka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, zgodnie zUstaw ojzyku polskim, co dwa lata przedstawia Sejmowi iSenatowi Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdanie ostanie ochrony jzyka polskie-go. Ostatnie sprawozdanie dotyczyo poprawnoci jzykowej isprawnoci komunikatywnej internetowych materiaw pisemnych, kierowanych do obywateli przez ministerstwa iwybrane instytucje centralne.

    Tekstom takim stawia si bardzo due wymagania, nie tylko pod wzgldem merytorycznym, lecz take wzakresie kultury komunikacji jzykowej. Osoby odwiedzajce strony internetowe instytucji pastwowych czy potrzeba informacji, rni natomiast wyksztacenie, status spoeczny, poziom sprawnoci jzykowej. Tacy rnorodni odbiorcy wymagaj komunikatw zrnicowanych pod wzgldem jzykowo-stylistycznym. Tymczasem zdecydowana wikszo analizowanych tekstw ma charakter oficjalny. Autorzy analizowanych tekstw s widocznie przekonani otym, e zadaniem instytucji pastwowej jest tworzenie komunikatw onajwyszym stopniu oficjalnoci, odwoujcych si do rde prawnych. Nie umiej bd nie chc albo si boj pisa jzykiem prostym. Tworz teksty hermetyczne, przesycone informacj, szablonowe, trudne wod-biorze, bardzo rzadko zrnicowane wzalenoci od adresata, co obnia ich skuteczno komunikacyjn. Jzykiem urzdowym s pisane nawet informacje obiecych wydarzeniach. Moe to osob mniej sprawn jzykowo skutecznie zniechci do staego korzystania ze stron internetowych tych instytucji8.

    To nie pierwsze takie rekomendacjeW2010 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego wydao podrcznik Jak pisa oFunduszach Europejskich?, ktry ma uatwi tworzenie prostych iprzystpnych dokumentw informacyjnych. Ten zbir praktycznych wskazwek iporad, przygotowany przez ekspertw polonistw pracujcych pod kierunkiem profesora Jana Miodka opracowany zosta na podstawie obszernych bada empirycznych. Wroku 2012 Rzecznik Praw Obywatelskich, Wojewoda Mazowiecki iRada Jzyka Polskiego zainicjowali projekt Jzyk urzdowy przyja-zny obywatelom, adoczyli do nich wkrtce Senat RP oraz Szef Suby Cywilnej. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich podnoszenie poziomu kultury jzyka urzdowego jest wanym, wrcz niezbdnym wsparciem

    5 Art. 27 Konstytucji RP.6 Art. 3Ustawy zdnia 7padziernika 1999 r. ojzyku polskim (Dz.U.2011.43.224).7 Art. 1Ustawy odostpie do informacji publicznej.8 Sprawozdanie ze stanu ochrony jzyka polskiego wlatach 20102011, druk sejmowy nr 1083, 23 stycznia 2013.

  • 9Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    dla dalszego rozwoju spoeczestwa obywatelskiego idemokratycznego pastwa. W2013 r., pod redakcj naukow E.Czerwiskiej iR. Pawelca, ukazaa si ksika Polski zurzdu. Opoprawnoci jzyka urzdowego, wktrej m.in. A. Markowski omawia podstawowe pojcia kultury jzyka wodniesieniu do jzyka urzdowego oraz podstawowe cechy stylu urzdowego ioglne zasady poprawnego formuowania tekstw urzdowych, aI. Burkacka charakterystyczne dla stylu urzdowego sownictwo.

    Podobnie jest w innych krajachAdministracja publiczna wszdzie zmaga si zproblemem, wjaki sposb prosto przekazywa obywatelom informacje onierzadko bardzo skomplikowanych procesach. Wniektrych pastwach zasady prostego jzy-ka (plain language) s skodyfikowane. Przykadem mog by Stany Zjednoczone. Przyjty przez Kongres Plain Writing Act z2010 r.9 nakazuje wszystkim agencjom federalnym, aby prowadziy komunikacj rzdow wsposb zrozumiay dla odbiorcw. Ponadto trzy dekrety prezydenckie formuuj zasady redagowania regu-lacji, ktre powinny by: dostpne, spjne, napisane prostym jzykiem iatwe do zrozumienia10.

    9 PUBLIC LAW 111274OCT. 13, 2010 124 STAT. 2861.10 E.O. 13563, E.O. 12866 iE.O. 12988.

  • 10 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjeZasady komunikacji pisemnej

    Myl o odbiorcyZastanw si, kto bdzie odbiorc Twojego pisma. Nie jest prawd, e pisanie prostym jzykiem oznacza pisanie jzykiem prymitywnym obniajcym merytoryczny poziom komunikacji. Chodzi tylko oto, eby czytelnik zrozumia, co si do niego pisze. Konstruuj wic tekst ze wiadomoci istnienia odbiorcy, jego potrzeb ikompetencji jzykowych. Jeeli piszesz wytyczne dla inspektorw budowlanych, jzyk techniczny bdzie jak najbardziej na miejscu. Prostota Twojego pisma bdzie si wyraa przede wszystkim wsposobie uporzdkowania informacji. Jeeli jednak piszesz do szerokiego grona odbiorcw, na przykad przygotowujesz na potrzeby strony internetowej informacj, wjaki sposb wyrobi paszport, stosuj regu

    Pisz tak, jakby pisa do swojego ukochanego, ale sabo wyksztaconego czonka rodziny.

    To oznacza, e naley pisa wmoliwie prosty iprzystpny sposb. Kady przecitnie wyksztacony czowiek musi Ci zrozumie. Taka redakcja pisma pozwoli unikn zarzutu, e administracja posuguje si hermetycznym jzykiem.

    Sprbuj odpowiedzie na nastpujce pytania11: Kto jest moim odbiorc? Co odbiorca ju osprawie wie? Co odbiorca powinien wiedzie? Jakie pytania stawia sobie odbiorca? Jaki jest cel mojego pisma, co musz napisa, eby to osign? Jakie s cele odbiorcy, co musz napisa, eby je osign?

    Jeeli Twoje pismo skierowane jest do rnych grup odbiorcw, ornym poziomie kompetencji, warto uwzgldni to wstrukturze dokumentu. Kiedy na przykad tworzysz zasady organizacji praktyk studenckich wadministracji, wjednym miejscu musisz zebra informacje wane dla urzdw (organizatorzy), studentw (praktykanci) iuczelni (rozliczaj studentw). Warto, aby Twj tekst mia osobne sekcje zkluczowymi informacjami dla kadej ztych grup.

    Jeeli to moliwe, kieruj tekst do jednej osoby, nawet jeeli Twj dokument odnosi si do duej grupy. Urz-dowa polszczyzna preferuje formy bezosobowe. Twj przekaz zostanie lepiej zrozumiany, jeeli zwrcisz si do czytelnika wprost.

    Przykady:

    Naley zaczy zdjcie do wniosku owydanie paszportu.

    Do wniosku owydanie paszportu docz zdjcie.

    11 Opracowane na podstawie: J. Jaworowski, Redagowanie pism. Czego uczy dowiadczenie dziennikarskie?, Przegld Suby Cywilnej 2013, nr 2, s. 34-36.

  • 11Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Wcelu uzyskania odpisu zaktu stanu cywilnego wnioskodawca wypenia na miejscu podanie, wktrym okrela cel, do jakiego dany dokument ma suy, oraz legitymuje si dowodem osobistym dla ustalenia stopnia pokrewiestwa.

    Jeli potrzebujesz odpisu aktu stanu cywilnego, wypenij wniosek. Odpis odbierzesz od razu po okazaniu dowodu osobistego.

    Wprzypadku odmowy wydania zawiadczenia, ktra zostaje przez kierownika Urzdu Stanu Cywilnego wydana wformie pisemnej, mona wterminie 14 dni, liczc od dnia otrzymania pisma, wystpi do Sdu Rejonowego wGdyni orozstrzygnicie, czy okolicznoci przedstawio-ne przez kierownika uzasadniaj odmow dokonania czynnoci.

    Jeli kierownik USC odmwi wydania zawiadczenia, moesz wystpi do Sdu Rejonowego wGdyni, aby dowiedzie si, czy zrobi to susznie. Pamitaj masz na to 14 dni od dnia otrzymania pisemnej odmowy.

    Wpowyszych przykadach nadawca zwraca si do odbiorcy ty. Wodpowiedziach na listy ipismach do klientw stosowna forma to zwykle Szanowna Pani lub Szanowny Panie. Tworzc kady komunikat, musisz oceni, jak bdziesz tytuowa odbiorc. Unikanie bezporedniego zwracania si do czytelnika, np. naley uici opat, to typowa wada jzyka urzdniczego. Pisanie do odbiorcy wdrugiej osobie (ty) jest powszechne winstrukcjach, in-formatorach iinternetowych serwisach transakcyjnych. Na stronach internetowych s przecie przyciski Zaloguj si, anie Naley si zalogowa. Warto otym pamita, piszc porady iinstrukcje dla klientw.

    Wiele osb wurzdach uwaa, e zwracanie si do odbiorcy per ty razi inie przystoi wsytuacji urzdo-wej. Pomyl chwil ostronie internetowej swojego banku. Trzymasz wnim swoje pienidze (nie rodki) ichcesz, aby ta instytucja kojarzya ci si zprofesjonalizmem, bezpieczestwem, sprawnym obrotem kapi-taem. Ajednak Twj bank zpowodzeniem korzysta zbezporedniego zwracania si do klienta, prawda? Na gwnej stronie mojego banku mog przeczyta: Wykonaj przelew, Kliknij po szybk gotwk, czy Pa kart na stacjach.... Instrukcje iinformacje s napisane wdrugiej osobie. Podobn prost komunikacj sto-suj firmy troszczce si onasze zdrowie, czy ubezpieczeniowe. Zreszt, czy wwypunktowanej instrukcji, jak wyrobi dowd osobisty, urazi Ci zdanie: Docz zdjcie?

    Pisz krtkie zdania12

    eby zbudowa krtkie izrozumiae zdanie, we orzeczenie ipodmiot, anastpnie dodaj do nich kilka (nie wicej!) okrele. Zadbaj oto, by czony okrelane iokrelajce byy obok siebie. Najlepiej, jeeli wszyst-kie wyrazy pochodz zjzyka oglnego, czyli s zrozumiae dla kadego, anie tylko dla ekspertw.

    Typow cech jzyka urzdniczego jest tendencja do tworzenia dugich, skomplikowanych zda. Czasami prosty, zrozumiay dla kadego wyraz, jest zamieniany wdug iniejasn konstrukcj wielowyrazow.

    12 Pomys iprzykad pochodz od recenzenta, dr. hab. Jarosawa Liberka zInstytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza wPoznaniu.

  • 12 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    1. Kupi2. Dokona kupna

    3. Naby drog kupna4. Dokona nabycia drog kupna

    5. Dokona nabycia na drodze kupna6. Dokona nabycia na drodze transakcji kupna-sprzeday

    7. Dokona nabycia na drodze przeprowadzenia transakcji kupna-sprzeday8. Dokona realizacji nabycia na drodze przeprowadzenia transakcji kupna-sprzeday

    9. Dokona realizacji nabycia na drodze przeprowadzenia uskutecznionej transakcji kupna-sprzeday10. Dokona wdroenia irealizacji nabycia na drodze przeprowadzenia uskutecznionej transakcji kupna-sprzeday

    Zawsze wpierwszej kolejnoci stosuj najprostsze formy, czyli kupi. Trudniejszych okrele uywaj tylko wwyjtkowych, uzasadnionych przypadkach.

    Zadbaj o struktur pismaTekst zaczynaj od najwaniejszych informacji, ktre niej powinny by uzupenione oszczegy ikontekst. Tak samo konstruowane s artykuy prasowe dobry tytu ipierwszy akapit zawieraj wszystkie informacje, ktre dziennikarz chce przekaza czytelnikom.

    Badania pokazuj, e pierwsze 30 sekund czytania decyduje o tym, czy tre teks- tu wzbudzi zainteresowanie. To oznacza, e pocztek pisma jest jego najwaniejsz czci. Pierwszy akapit, skadajcy si zoko-o 40-60 sw, powinien by tak sformuo-wany, eby wyjania istot sprawy opisan wcaym tekcie ibudowa zaufanie obywa-tela do naszego dziaania. Po przeczytaniu pierwszego akapitu czytelnik powinien by wstanie powiedzie dokadnie, oczym jest pismo, co jego autor postuluje, by mu po-mc, iczym to uzasadnia. Dalsza cz teks- tu suy opisaniu kontekstu sprawy, uzupe-nieniu szczegw (np. danych liczbowych), atake rozwiniciu tezy zawartej wpierw-szym zdaniu albo dwch pierwszych.

    Jeli masz problem ze sformuowaniem pierw-szego, kluczowego, akapitu, zacznij od wypisa-

    Podstawowe informacje

    Uszczegowienia

    Informacje poboczne

    To

    Podstawy prawne

  • 13Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    nia 10sw, bez ktrych nie da si napisa caego pisma. Wikszo znich powinna znale si wpierwszym akapi-cie. Kiedy bdziesz ju mie wypisane sowa kluczowe, uoenie ich wjedno lub dwa zdania nie powinno stanowi problemu.

    Dobre pismo powinno zawiera krtki opis problemu, postulowane przez nadawc dziaanie adresata oraz uzasadnienie dla postulatu. Dodatkowo naley omwi kontekst sprawy, ale tylko wtakim zakresie, wjakim dany problem tego wymaga. Nie ma sensu powtarzanie prawd oglnie znanych icytowanie pisanych praw-niczym jzykiem przypisw, bo to tylko niepotrzebnie zabiera czas autorowi iczytelnikowi.

    Pismo powinno odpowiada na pytania:Kto? kto pisze, do kogo, wczyjej sprawie.Co? co si wydarzyo, jaka jest sytuacja.Dlaczego? dlaczego sytuacja jest taka, anie inna.Co ztego? co ztej sytuacji wynika, dlaczego sprawa jest wana, dlaczego oczekuje si dziaania.Jak? jak zdaniem autora naley rozwiza problem, jakie dziaania powinien podj adresat.Gdzie ikiedy? gdzie ikiedy naley dokona postulowanych dziaa.

    Czasami zkontekstu sprawy wynika, e niektre zodpowiedzi na powysze pytania s oczywiste. Wtedy nie ma potrzeby odpowiada na nie dodatkowo.

    Twrz uporzdkowany acuch myli. Kolejne zdanie powinno logicznie wynika zpoprzedniego. Touatwia czytanie izrozumienie tekstu.

    Buduj zamknite caoci. Kada oddzielna myl lub element sprawy powinnny by, wmiar moliwoci, opisane wjednym akapicie. Jeli wspominasz oczym wnastpnym akapicie, to opisz t kwesti do koca. Nie powracaj do niej pniej wkolejnym akapicie.

    Struktura tekstu powinna odpowiada oczekiwaniom odbiorcy. Jeeli opisujemy komu procedur, warto zachowa porzdek chronologiczny krok po kroku opisa kolejne czynnoci. To pozwoli atwiej zrozumie istot przedstawianego procesu. Warto te sprbowa przewidzie pytania, jakie postawi sobie czytelnicy. Mona je wprost sformuowa wtekcie.

    Przykad:

    Na stronie www.funduszeeuropejskie.gov.pl informacje odostpnych dotacjach opisane s jednolicie wedug schematu:Na co? zwiza informacja, co moe by przedmiotem dotacji.Dla kogo? kto moe ubiega si opienidze.Ile? jaki jest poziom dofinansowania.Dodatkowe informacje jeeli czytelnik uzna, e dotacja jest dla niego, tu znajdzie wszystkie istotne szcze-

    gy techniczne.

  • 14 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjePrzykady:

    Odpowiadajc na Pani pismo zdnia 30 padziernika 2013 r., Departament uprzejmie informu-je, e merytoryczne rozpatrzenie opisanej sprawy nie naley do kompetencji Pani Prezes Rady Ministrw. Obowizujce przepisy prawa nie daj bowiem Prezesowi Rady Ministrw iKan-celarii uprawnie do ingerencji wsprawy, ktrych rozpoznanie naley do waciwoci innych organw administracji.

    Jednoczenie Departament wyjania, e Kancelaria Prezesa Rady Ministrw nie jest uprawniona do badania prawidowoci stosowania przepisw prawa przez orodki pomocy spoecznej wpostpowaniu administracyjnym, ktre jest uregulowane przepisami Ustawy zdnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postpowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. RP z2013 r., poz. 267). Kontrol tak sprawuje samorzdowe kolegium odwoawcze iwa-ciwy sd administracyjny. Od kadej decyzji orodka pomocy spoecznej suy odwoanie do samorzdowego kolegium odwoawczego. Wzaczonych przez Pani decyzjach MOPS wskazane jest SKO we Wrocawiu.

    Dzikuj za Pani pismo z30 padziernika 2013 r. na temat Miejskiego Orodka Pomo-cy Spoecznej (MOPS) we Wrocawiu. Ma Pani prawo odwoa si od decyzji MOPS do Samorzdowego Kolegium Odwoawczego we Wrocawiu. To jest instytucja, ktra zgodnie zKodeksem postpowania administracyjnego moe oceni, czy decyzje, oktrych Pani pisze, byy prawidowe.

    Ocenia dziaania MOPS-umoe wycznie Samorzdowe Kolegium Odwoawcze. Ani premier, ani Kancelaria Prezesa Rady Ministrw, nie maj takich uprawnie. Jeeli uzna Pani decyzj kolegium za niesprawiedliw, bdzie Pani moga zwrci si do sdu admini-stracyjnego.

    Wodpowiedzi na Pana list zdnia 3lutego 2011 r. Departament Skarg, Wnioskw iObsugi Rady do Spraw Uchodcw informuje, e wszelkie przemylenia, spostrzeenia irady dotycz-ce problemw ocharakterze oglnospoecznym naley kierowa bezporednio do waciwych resortw. Na podstawie Ustawy zdnia 4wrzenia 1997 r. odziaach administracji rzdowej (tekst jedn. Dz.U. RP z2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) minister kierujcy dziaem administracji rzdowej jest waciwy wsprawach zzakresu administracji rzdowej okrelonych wustawie, aco za tym idzie obowizany jest do ksztatowania, inicjowania iopracowywania polityki Rady Mi-nistrw wstosunku do dziau, ktrym kieruje, oraz do przedkadania wtym zakresie inicjatyw iprojektw aktw normatywnych na posiedzenia Rady Ministrw.

    Departament informuje take, e wszelkie pisma kierowane do organw administracji publicz-nej powinny zawiera imi, nazwisko iadres pocztowy piszcego. Wprzeciwnym razie nie ma obowizku udzielania na nie odpowiedzi.

  • 15Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Dzikuj za Pana list z3lutego 2011 r. Poruszy Pan wnim sprawy, za ktre wrzdzie odpowiada wielu ministrw. Kady znich samodzielnie decyduje otym, wjaki sposb roz-wizywa problemy stojce przed kierowanym przez niego urzdem. Dlatego proponuj, aby przesa Pan swoje uwagi bezporednio do instytucji, oktrych Pan pisze.

    Urzdy maj obowizek odpowiada na te listy, ktre zawieraj imi, nazwisko iadres poczto-wy nadawcy.

    Wodpowiedzi na kolejne Paskie wystpienie (data wpywu 12 listopada 2014 r.), De-partament ponownie uprzejmie informuje, e wyjanienia zawarte wprowadzonej zPanem korespondencji s aktualne.

    Mimo skierowania listu na rce Pani Premier, Departament uprzejmie informuje, e na mocy 28 Regulaminu Organizacyjnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrw, stanowicego zacz-nik do Zarzdzenia nr 2Szefa KPRM zdnia 21 lutego 2008 r. wsprawie nadania regulaminu organizacyjnego KPRM, udzielaniem odpowiedzi na korespondencj obywateli kierowan do Prezesa Rady Ministrw oraz Kancelarii zajmuje si Departament Spraw Obywatelskich.

    Dodatkowo Departament zaznacza, e mimo zrozumienia Paskiego rozczarowania iniezado-wolenia, sposb rozpatrzenia opisanej sprawy wynika zbezwzgldnego obowizku przestrze-gania obowizujcych przepisw, anie zbraku dobrej woli organw, ktre analizuj zgaszane problemy izajmuj wtym zakresie stosowne stanowiska.

    Dzikuj za Pana list z12 listopada 2014 r. ipotwierdzam udzielane Panu wczeniej infor-macje. Na podstawie obowizujcego Regulaminu organizacyjnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrw to Departament Spraw Obywatelskich odpowiada na listy od obywateli pisane ido kancelarii, ido premiera.

    Rozumiem Paskie niezadowolenie, jednak jako urzdnik jestem zobowizany postpowa zgodnie zprawem. Przepisy jednoznacznie mwi, kto powinien odpowiada na listy do premiera.

    Poszukaj synonimwTendencja do precyzji izachowania oficjalnego tonu wpismach urzdowych powoduje, e stosuje si wnich wyrazy iformuy, ktre maj wcodziennej polszczynie lepsze, proste odpowiedniki. Spord dostpnych form stosuj te, ktre s bardziej zrozumiae. To bardzo skuteczna metoda na popraw komunikatywnoci tekstu.

  • 16 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Jzyk urzdniczy Potoczna polszczyzna

    celem aby

    dokona formalnej oceny formalnie oceni

    dedykowany przeznaczony

    kazuistyczny drobiazgowy, szczegowy

    komponent skadnik, czynnik, element

    kula zaczepu urzdzenia sprzgajcego pojazd hak holowniczy

    niniejszy ten

    nupturienci narzeczeni

    skadam zapytanie zadaj pytanie

    odby spotkanie spotka si

    udzielono wsparcia przyznano dotacj

    ulec pogorszeniu pogorszy si

    uzyska rodki otrzyma pienidze

    w dniu dzisiejszym dzisiaj

    w miesicu maju w maju

    z uwagi na fakt, i poniewa

    Unikaj rzeczownikw odczasownikowych

    Przykady:

    Po otrzymaniu zgoszenia onadchodzcym jubileuszu Poycia Maeskiego urzd przystpuje do kompletowania dokumentw niezbdnych do wystpienia zwnioskiem onadanie medalu.

    Zgo do urzdu gminy informacj ojubileuszu Poycia Maeskiego. Nastpnie urzd skompletuje dokumenty izoy wniosek onadanie medalu.

    Termin odbioru paszportu albo paszportu tymczasowego okrela organ wydajcy dokument (wojewoda lub konsul) wmomencie przyjmowania wniosku paszportowego. Czas oczekiwania na wydanie paszportu wkraju nie powinien by duszy ni 30 dni.

    Czas oczekiwania na wydanie paszportu wPolsce wynosi do 30 dni. Dowiesz si, kiedy Twj paszport bdzie gotowy do odbioru, od razu gdy zoysz wniosek owydanie go.

  • 17Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Stron biern czasownikw zastp stron czynn

    Do zwracanego towaru powinien zosta doczony dowd zakupu oraz poprawnie wypeniony formularz reklamacyjny.

    Jeeli chcesz zwrci towar, docz do niego dowd zakupu iwypeniony formularz reklama-cyjny.

    Twrz jasne komunikaty

    Kady (np. podatnik, patnik, inkasent, nastpca prawny lub inny podmiot) kto ma wtpliwoci zwizane zwykadni prawa podatkowego, ktre dotycz zaistniaego uniego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszego imog rodzi okrelone konsekwencje wsferze prawa podatkowego.

    Kada osoba, ktra ma wtpliwoci, czy waciwie stosuje przepisy prawa podatkowego.

    Nie uywaj sw obcojzycznych, jeli istniej ich polskie odpowiedniki. Nie uywaj argonu oraz sw nadmiernie wyszukanych iskomplikowanych. Urzdnicy zwykle pisz osprawach prostych trudnym jzykiem, aby pokaza (zupenie niepotrzebnie) swoj biego wtemacie lub profesjonalizm. Dlatego zamiast: oddali si wkierunku mi nieznanym, lepiej powiedzie nie wiem, gdzie poszed ilepiej napisa odbir ni percepcja.

    Opracuj tekst graficznieNie tylko waciwy dobr wyrazw, kolejno ikonstrukcja zda poprawiaj komunikatywno tekstu. Stosuj na-gwki idziel dusze teksty na rozdziay. Kluczowe wyraenia moesz pogrubi. Stosuj punktory ilisty. Dziel tekst na akapity ze rdtytuami. Czasem zamiast opisywa skomplikowany proces wystarczy narysowa prosty schemat.

    Szanuj czas czytelnikaWtekcie przedstawiaj tylko to, czego odbiorca nie wie. Przedzieranie si przez gszcz znanych faktw to dla czytelnika strata cennego czasu. To zkolei moe wywoa irytacj, ktra wsposb niezamierzony moe by skierowana na autora tekstu. Wefekcie natok faktw moe doprowadzi do negatywnego nastawienia czytelnika do opisywanej sprawy.

    Pisz krtkie, proste zdania, do dwudziestu wyrazw. Jzyk urzdowy ma tendencj do rozwlekoci. Zdania potrafi si cign przez wiele linijek. Trudno je zrozumie, za to atwo wnich obd gramatyczny.

    Przykady:

    Obywatel pastwa czonkowskiego Unii Europejskiej iczonek jego rodziny niebdcy obywate-lem pastwa czonkowskiego Unii Europejskiej, ktrzy dokonuj zameldowania na pobyt czaso-wy trwajcy ponad 3miesice, zgaszaj dane wymagane do zameldowania, przy czym obywatel pastwa czonkowskiego Unii Europejskiej przedstawia wany dokument potwierdzajcy prawo

  • 18 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjestaego pobytu lub zawiadczenie ozarejestrowaniu pobytu obywatela UE lub wprzypadku bra-ku zawiadczenia skada owiadczenie ozarejestrowaniu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, aczonek jego rodziny niebdcy obywatelem pastwa czonkowskiego Unii Europej-skiej wany dokument podry oraz wan kart staego pobytu czonka rodziny obywatela UE lub wan kart pobytu czonka rodziny obywatela UE.

    Zameldowanie cudzoziemca na pobyt czasowy

    Jakie dokumenty przygotowa Obywatel pastwa czonkowskiego Unii Europejskiej (UE) skada jeden zponiszych dokumentw: wanydokument,ktrypotwierdzaprawostaegopobytu, zawiadczenieozarejestrowaniupobytu, owiadczenie,ejegopobytnaterytoriumPolskijestzarejestrowany. Czonek rodziny obywatela UE, ktry sam nie jest obywatelem UE, skada: wanydokumentpodry, wankartpobytuczonkarodziny,ktryjestobywatelemUE.

    Komentarz: Jedno trudne do zrozumienia zdanie dugoci akapitu zostao przeksztacone wprzejrzysty wypunktowany schemat postpowania.

    Paragrafy do przypiswPisma urzdowe czsto musz odwoywa si do przepisw, cytowa nierzadko dugie nazwy ustaw ipo-dawa dokadne dane publikacji. Dla jasnoci wywodu warto si zastanowi, jaka cz tych formalnych danych jest niezbdna wgwnej czci dokumentu. By moe wiele znich mona po prostu przenie do przypisw.

    Przykady:

    Wnawizaniu do Paskiego zapytania skierowanego wdniu 21 grudnia br. na adres poczty elektronicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrw uprzejmie wyjaniam, e zgodnie zart. 25 ust. 4pkt 2lit cUstawy zdnia 21 listopada 2008 r. osubie cywilnej (Dz.U. RP nr 227, poz. 1505 ze zm.) dyrektor generalny urzdu dokonuje czynnoci zzakresu prawa pracy wobec osb zatrudnionych wurzdzie oraz realizuje polityk personaln, wszczeglnoci przez m.in. organizowanie naboru na wolne stanowiska urzdnicze, wtym na wysze stanowiska wsubie cywilnej.

    Dzikuj za pytanie. Nabr na wolne stanowiska urzdnicze, wtym na wysze stanowiska wsubie cywilnej, organizuje dyrektor generalny urzdu*.

    * Art. 25 ust. 4pkt 2lit cUstawy z21 listopada 2008 r. osubie cywilnej (Dz.U. RP nr 227, poz. 1505 ze zm.).

  • 19Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Darowizna dla wnuka apodatek

    Babcia chce darowa wnukowi dziak zdomem. Jakiego naley spodziewa si podatku?

    Nie powstanie tu zobowizanie podatkowe, albowiem wnuk skorzysta ze zwolnienia od podatku od spadkw idarowizn. Zgodnie zart. 4a ust. 1Ustawy zdnia 28 lipca 1983 r. opodatku od spadkw idarowizn, zwalnia si od podatku nabycie wasnoci rzeczy lub praw majtkowych przez m.in. zstpnych (wnuk jest wanie zstpnym), jeli zgosz nabycie wa-snoci rzeczy lub praw majtkowych waciwemu naczelnikowi urzdu skarbowego wterminie 6miesicy od dnia powstania obowizku podatkowego.

    Zgoszenie nie jest potrzebne jednak wprzypadku wnuka, albowiem zgodnie zart. 4a ust. 1pkt2obowizek zgoszenia nie obejmuje przypadkw, gdy nabycie nastpuje na podstawie umowy zawartej wformie aktu notarialnego, adla darowizny nieruchomoci forma aktu nota-rialnego jest konieczna.

    PoradaPodatkowa.pl; http://www.poradapodatkowa.pl/darowizna_dla_wnuka_a_podatek,282.phtml, dostp 28 maja 2015r.

    Darowizna dla wnuka apodatek

    Babcia chce darowa wnukowi dziak zdomem. Jakiego naley spodziewa si podatku?

    Wnuk wcale nie bdzie musia zapaci podatku, poniewa skorzysta ze zwolnienia podatko-wego. Wedug prawa jest zstpnym swojej babci, ato wystarczy, eby nie paci podatku od spadkw idarowizn.

    Zwykle, eby mie prawo do zwolnienia od podatku, wnuk powinien zgosi darowizn do urzdu skarbowego. Jednak nie wtym przypadku. Aby dom zdziak zmieni waciciela, potrzebne jest podpisanie aktu notarialnego. Poniewa darowizny dokonano wakcie notarial-nym, osobne zgoszenie do urzdu skarbowego nie bdzie ju potrzebne.

    Podstawa prawna Ustawa zdnia 28 lipca 1983 r. opodatku od spadkw idarowizn.

    art. 4a ust. 1 pkt 1 zwalnia si od podatku nabycie wasnoci rzeczy lub praw majtkowych przez m.in. zstpnych (wnuk jest wanie zstpnym), jeli zgosz nabycie wasnoci rzeczy lub praw majtkowych waciwemu naczelnikowi urzdu skarbowego wterminie 6miesicy od dnia powstania obowizku podatkowego.

    art. 4a ust. 4 pkt 2 obowizek zgoszenia nie obejmuje przypadkw, gdy nabycie nastpuje na podstawie umowy zawartej wformie aktu notarialnego, adla darowizny nieruchomoci forma aktu notarialnego jest konieczna.

  • 20 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjeGdzie znale porad?

    SownikiJeli masz jzykowe wtpliwoci, koniecznie signij do internetowych sownikw jzyka polskiego, jak np.: Wielki sownik jzyka polskiego (opracowywany przez zesp jzykoznawcw zcaego kraju wramach pro-

    jektu koordynowanego przez Instytut Jzyka Polskiego Polskiej Akademii Nauk): http://www.wsjp.pl/; Sownik jzyka polskiego iWielki sownik ortograficzny Pastwowego Wydawnictwa Naukowego:

    http://sjp.pwn.pl; Sownik wyrazw obcych izwrotw obcojzycznych Wadysawa Kopaliskiego: http://www.slownik-online.pl/.

    Poczujesz si pewniej, jeli na Twej pce znajd si sowniki drukowane, wtym m.in.: Sownik skrtw iskrtowcw, J. Podracki, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, wyd. I, Warszawa 1999; Uniwersalny sownik jzyka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2003, t. 14; Wielki sownik ortograficzno-fleksyjny, B. Janik-Pociska, M. Sas, R. Turczyn, red. J.Podracki,

    Bertelsmann Media Sp. zo.o., Horyzont, wyd. I, Warszawa 2001; Wielki sownik ortograficzny PWN, red. E. Polaski, Warszawa 2012; Wielki sownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, Warszawa 2012; Wspczesny sownik jzyka polskiego, red. naukowy B. Dunaj, t. III, Warszawa 2007;

    oraz Sownik dobrego stylu, czyli wyrazy, ktre si lubi autorstwa M. Baki, Warszawa 2006.

    Poradnie jzykoweWiele pyta oproblemy jzyka urzdowego kto ju kiedy zada. Po prostu zajrzyj do wyszukiwarek inter-netowych poradni jzykowych. Na pewno znajdziesz tam wiele odpowiedzi. Do niektrych poradni moesz te zadzwoni. Poradami su m.in.: Internetowa Poradnia Jzykowa Wydawnictwa Naukowego PWN: http://sjp.pwn.pl/poradnia Telefoniczna iInternetowa Poradnia Jzykowa Uniwersytetu Warszawskiego: http://www.poradniajezy-

    kowa.uw.edu.pl/ Poradnia Jzykowa Instytutu Jzyka Polskiego Uniwersytetu lskiego: http://www.poradniajezykowa.

    us.edu.pl/ Telefoniczna Poradnia Jzykowa Uniwersytetu Gdaskiego: http://arch.ug.edu.pl/pl/

    ciekawe/?tpl=poradnia_jezykowa Telefoniczna Poradnia Jzykowa Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza

    wPoznaniu: https://polonistyka.amu.edu.pl/ifp/ifp/poradnie/poradnia-jzykowa.

    Pisma jzykoznawczeWarto rwnie zaglda do pism jzykoznawczych opisujcych na bieco najnowsze zjawiska jzykowe, tj. do: miesicznika Poradnik Jzykowy (http://www.tkj.uw.edu.pl/porjez/poradnik_jezykowy.html)oraz czasopisma Jzyk Polski (http://www.jezyk-polski.pl/).

    http://www.poradniajezykowa.us.edu.plhttp://www.poradniajezykowa.uw.edu.plhttp://arch.ug.edu.pl/pl/ciekawe/?tpl.=poradnia_jezykowa

  • 21Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    Prosty jzykJak pisa prosto izrozumiale, jak znale wsplny jzyk zodbiorc, podpowiada Pracownia Prostej Polsz- czyzny Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocawskiego PPP (http://www.ppp.uni.wroc.pl). Za-sady propagowanego przez Pracowni prostego jzyka plain language przeznaczonego do komunikacji publicznej, azwaszcza do komunikacji instytucji, urzdw ifirm zogem spoeczestwa, dostpne s na stronie: http://ppp.uni.wroc.pl/w-mediach.

    Standard plain language, opracowany wUSA, zawarty zosta wFederal Plain Language Guidelines iopu-blikowany pod adresem http://www.plainlanguage.gov/howto/guidelines/FederalPLGuidelines/ FederalPLGuidelines.pdf. Wyznacza amerykaskie wzorce stosowania prostego jzyka wkomunikacji admi-nistracji ze spoeczestwem.

    Program, ktry bada tekst, wskazujc poziom mglistoci jzyka (indeks FOG-PL), dostpny jest pod adresem www.logios.pl. Grupa badawcza Logios, wskad ktrej wchodz naukowcy zUniwersytetu Wrocawskiego iPolitechniki Wrocawskiej, udostpnia aplikacj FOG-PL w2012 r.

    Jasnopis narzdzie informatyczne, ktre potrafi zmierzy zrozumiao tekstu, wskaza jego trudniejsze frag-menty izaproponowa poprawki, opracowali specjalici skupieni wok Szkoy Wyszej Psychologii Spoecznej wWarszawie, realizujcy projekt badawczy pn. Mierzenie stopnia zrozumiaoci polskich tekstw uytko-wych (pozaliterackich). Szczegowy program seminarium Jak powstawa JASNOPIS, czyli narzdzie do mierzenia zrozumiaoci polskich tekstw ilinki do prezentacji s dostpne pod adresem http://jasnopis.pl/.

    Rozstrzygnicia Rady Jzyka PolskiegoInstytucj, ktra rozstrzyga wtpliwoci jzykowe, ustala zasady ortografii iinterpunkcji jzyka polskiego, atake przedstawia Sejmowi iSenatowi RP sprawozdanie ostanie ochrony jzyka polskiego, jest Rada Jzyka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk.

    Porady iopinie jzykowe Rady, atake uchway ortograficzne RJP dostpne s pod adresem http://www.rjp.pan.pl/.

    Poradniki jzykoweJak pisa prosto, poprawnie, uprzejmie, gdzie postawi przecinek, jakich bdw unikn, wyjaniaj znani iuznani jzykoznawcy: Bralczyk J., Mwi si: porady jzykowe profesora Bralczyka, Warszawa 2001; Bralczyk J., Sowo osowie. Porady jzykowe profesora Bralczyka, Warszawa 2009; Bralczyk J., wiat przez sowa, Warszawa 2009; Formy inormy, czyli poprawna polszczyzna wpraktyce, red. K. Mosioek-Kosiska, Chyliczki 2001; Kubiak-Sok A., Piszemy poprawnie. Poradnik jzykowy PWN, Warszawa 2008; Marcjanik M., Mwimy uprzejmie. Poradnik jzykowego savoir-vivreu, Warszawa 2009; Markowski A., Jzyk polski. Poradnik Profesora Andrzeja Markowskiego, Warszawa 2003; Maziarz M., Piekot T., Poprawa M., Broda B., Radziszewski A., Zarzeczny G., Jzyk raportw ewaluacyj-

    nych, Warszawa 2012;

  • 22 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje Miodek J., Maziarz M., Piekot T., Poprawa M., Zarzeczny G., Jak pisa oFunduszach Europejskich?,

    Warszawa 2010; Pawelec R., Zdunkiewicz-Jedynak D., Poradnik korespondencji uytkowej. Jzyk polski, Wydawnictwo

    Langenscheidt Polska, wyd. I, Warszawa 2007; Podracki J., Polszczyzna pata nam figle. Poradnik jzykowy dla kadego, Czarnw 1999; Podracki J., Gazka A., Gdzie postawi przecinek? Poradnik ze sownikiem, Warszawa 2010; Polski zurzdu. Opoprawnoci jzyka urzdowego, red. naukowa E. Czerwiska, R. Pawelec,

    Warszawa 2013; Polszczyzna na co dzie, red. M. Bako, Warszawa 2006; Poprawnie po polsku. Poradnik jzykowy PWN, red. A. Kubiak-Sok, Warszawa 2007; Polaski E., Skudrzykowa A., Jak pisa? Razem czy osobno? Poradnik ze sownikiem, Warszawa 2010; Zako-Zieliska M., Majewska-Tworek A., Piekot T., Sztuka pisania. Przewodnik po tekstach uytkowych,

    Warszawa 2008.

    Literatura uzupeniajcaCo trzeba wiedzie, by poprawnie iznalenym szacunkiem uywa jzyka polskiego wmowie ipimie, informuj rwnie: Bralczyk J., 444 zdania polskie, Warszawa 2007; Bralczyk J., Leksykon nowych zda polskich, Warszawa 2005; Bralczyk J., Leksykon zda polskich, Warszawa 2004; Jadacka H., Kultura jzyka polskiego. Fleksja. Sowotwrstwo. Skadnia, Warszawa 2005; Kamiska-Szmaj I., Piekot T., Poprawa M., Tabloidyzacja jzyka ikultury, Wrocaw 2010; Karpowicz T., Kultura jzyka polskiego: wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa 2009; Kurkowska H., Polszczyzna ludzi mylcych, Warszawa 1991; Malinowski M., Co zt polszczyzn? Krakw 2007; Malinowski M., Obcy jzyk polski, Krakwd 2003; Markowski A., 500 zagadek ojzyku polskim, Warszawa 1990; Markowski A., Jak dobrze mwi ipisa po polsku, Warszawa 2000; Markowski A., Kultura jzyka polskiego. Teoria. Zagadnienie leksykalne, Warszawa 2005; Markowski A., Polszczyzna znana inieznana. Porady, ciekawostki, dyktanda konkursowe, Warszawa 1993; Miodek J., Rozmylajcie nad mow!, Warszawa 2002; Miodek J., Sowo jest wczowieku. Poradnik jzykowy, Wrocaw 2007; Mowa rozwietlona myl: wiadomo normatywno-stylistyczna wspczesnych Polakw, red. J. Miodek,

    M. Zako-Zieliska, I. Borkowski, Wrocaw 1999; Polszczyzna 2000. Ordzie ostanie jzyka na przeomie tysicleci, red. W. Pisarek, Orodek

    Bada Prasoznawczych, Uniwersytet Jagielloski, Krakw 1999; Zmiany wpublicznych zwyczajach jzykowych, red. J. Bralczyk, K. Mosioek-Kosiska, Warszawa 2001.

  • 23Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cje

    rdaRekomendacje dotyczce komunikacji pisemnej zostay opracowane wKancelarii Prezesa Rady Ministrw. Przy ich tworzeniu korzystalimy przede wszystkim z: wewntrznych wytycznych obowizujcych wKPRM; Federal Plain Language Guidelines dokumentu opisujcego zasady prostego jzyka dla amerykaskiej

    administracji; materiaw dotyczcych prostej polszczyzny opracowanych przez Centralny Orodek Informatyki we wsp-

    pracy zPracowni Prostej Polszczyzny Uniwersytetu Wrocawskiego; poradnika: Miodek J., Maziarz M., Piekot T., Poprawa M., Zarzeczny G., Jak pisa oFunduszach Europej-

    skich?, Warszawa 2010.

  • 24 Kancelaria Prezesa Rady Ministrw

    Kom

    unika

    cja p

    isem

    naRe

    kom

    enda

    cjePodzikowania

    Bardzo serdecznie dzikujemy ministrowi Jakubowi Jaworowskiemu iza inspiracj, izwrcenie uwagi na no-watorskie spojrzenie na warsztat urzdnika, atake dr. Tomaszowi Piekotowi idr. hab. Jarosawowi Liberkowi za uwagi, wskazwki imotywacj do dalszej pracy nad nowym stylem komunikacji urzdu zobywatelem.

    Od RedakcjiProsta polszczyzna nowoczesnego urzdnikaSpis treciPrzyjazny jzyk urzdowyCzy urzdnik moe pisa prost polszczyzn?Co o jzyku urzdowym mwi przepisy?Skd wiadomo, e teksty urzdowe s niejasne?To nie pierwsze takie rekomendacjePodobnie jest w innych krajach

    Zasady komunikacji pisemnejMyl o odbiorcyPisz krtkie zdania12Poszukaj synonimwOpracuj tekst graficznieSzanuj czas czytelnikaParagrafy do przypisw

    Gdzie znale porad?SownikiPoradnie jzykowePisma jzykoznawczeProsty jzykRozstrzygnicia Rady Jzyka PolskiegoPoradniki jzykoweLiteratura uzupeniajcarda

    Podzikowania