High Impact Crimes en LVB-gerelateerde problematiek

  • View
    214

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of High Impact Crimes en LVB-gerelateerde problematiek

  • High Impact Crimesen LVB-gerelateerdeproblematiekPilotonderzoek naar de relatie tussen plegers van high impact crimes en verstandelijke beperking

    Anton van WijkManon HardemanLieselot Scholten

  • Inopdrachtvan

    MinisterievanVeiligheidenJustitieMetdankaandeledenvandebegeleidingscommissie

    HasanGoleli,TeunisvandenHazel,LeontienvandeKnaapenNicoOvervestMetmedewerkingvanBoBremmers,VanessaCodringtonenAntoonSmuldersOpmaakMarcelGrotens

    AntonvanWijk,ManonHardemanenLieselotScholten

    High Impact Crimes en LVB-gerelateerde problematiek PilotonderzoeknaarderelatietussenveelplegersvanhighimpactcrimesenverstandelijkebeperkingApril2015,BureauBeke,Arnhem.

  • Inhoud

    1. Inleiding 5

    2. Opzetenuitvoeringvanhetonderzoek 9

    2.1 Beoogdeopzet 92.2 Onderzoekindepraktijk 102.3 Reikwijdteresultaten 123. Resultaten 13

    3.1 Algemenegegevens 133.2 LVBproblematiek 133.3 Woonsituatieengezinsachtergronden 153.4 Schoolcarrire 163.5 Vrienden,dagbestedingenwerk 183.6 Verslavingsproblematiek 203.7 Financin 223.8 Persoonlijkheidsproblematiek 233.9 Psychopathologie 253.10 Criminelecarrireenovervallen 273.11 RIScscores 283.12 Interventies 303.13 Delijnenbijelkaar 304. Conclusies 32

    Geraadpleegdebronnen 34

    Bijlage1 37

    Bijlage2 38

  • 5

    1 Inleiding

    VolgenseenschattingvanhetSociaalenCultureelPlanbureau(Rasetal.,2010)zijnerongeveer200.000mensenverstandelijkgehandicaptenzijnongeveer2,2miljoenmensenzwakbegaafd.Tegenwoordigwordtookwelgesprokenover(licht)verstandelijkebeperkingen (LVB).Overdeprecieze grens vanwanneer iemand licht verstandelijk beperkt is, bestaat onduidelijkheid. Deze verwarring wordt vooralveroorzaaktdoorhetgebruikvanverschillendedefinities.Zowordener inNederland andere definities gehanteerd dan door de American Psychiatric Association(2000). InNederland sprekenwe van een licht verstandelijke beperkingwanneeriemandeenIQtussende70en85heeft.WanneeriemandeenIQtussende50en70heeftdansprekenwevaneenlichtverstandelijkgehandicapte(Schuurman,2002).Lichtverstandelijkgehandicaptemensenhebbeneenontwikkelingsniveauvaneenzeventottwaalfjarige(Rasetal.,2010).VolgensDSMIVTR(AmericanPsychiatricAssociation,2000)zijnmensenlichtverstandelijkbeperktwanneerzijeenIQtussende55 en70hebben. In deDSMV zijnde IQcriteria vervangendoor typologischebeschrijvingenvanhet intellectuele functioneren.Een laag IQ (lagerdan70/75) isweleenvereiste,maargeenvoldoendevoorwaardevoordediagnose'verstandelijkebeperking'. Ermoet ook gelijktijdig beperkingen in de conceptuele, praktische ensocialevaardighedenaanwezigzijn,omdaternaasteenIQtussende70en85sprake is van bijkomende problematiek zoals beperkingen in de sociale redzaamheid,leeren/ofgedragsproblemenalsgevolgvanhetverminderdcognitieffunctioneren.DezegroepkomtinaanmerkingvoorAWBZzorg(CVZ,2010;Kaal,201011;Rasetal.,2010;Verstegen,2005).UitonderzoekvanTeeuwen(2012)blijktdat jongerenmet een LVB veelal opgroeien in onstabiele gezinnen, ze kunnen het niveau opschoolnietaanenvullenhunvrijetijdmetrondhangenopstraat1waardoorzeeenvergrotekanshebbenomverkeerdevriendenteontmoeten.DerelatietussenIQendelinquentie

    Inde loopvande jarenhebbenverschillendeonderzoekersaangetoonddatereenverbandbestaattusseneen laag intelligentieniveauendelinquentgedrag.2Uitverschillendeonderzoekenblijktdatdelinquente jongereneen significant lager totaalIQenverbaal IQhebbendannietdelinquente jongeren.3CriticisuggererendatdelinquentenoverhetalgemeeneenlagerIQhebben,omdatdedelinquentenmeteenhogerIQnietinbeeldkomen(Stark,1975;Sutherland,1931).OnderzoekdoorMoffittenSilva(1988)wijstechteruitdatergeensignificantverschilblijkttezijntussen IQscores van delinquente jongeren die zijn opgepakt door de politie endelinquente jongeren die niet zijn opgepakt door de politie,maar hetzelfde delinquentgedraglatenzien. 1. Ditismedeeengevolgvanhetnietaankunnenvanhetniveauopschool.2. OnderandereHirschi&Hindelang,1977;Lynam,Moffitt&StouthamerLoeber,1993;McGloin,

    Pratt&Maahs,2004;Murray&Farrington,20103. Hirschi&Hindelang,1977;Moffitt&Silva,1988;Lyname.a.,1993

  • 6

    Eenanderkritiekpunt isdatde relatie tussen IQ endelinquentiewordtbenvloeddooreenderdevariabele,zoalssocialeklasseofafkomst.UitonderzoekvanLynam,MoffittenStouthamerLoeber(1993)blijktechterdatwanneergecontroleerdwordtvoor sociaaleconomische status, afkomst en testmotivatie de relatie tussen IQ endelinquentietochstandhoudt.

    Ookwordteenlaag(verbaal)IQdoorverschillendeonderzoekersinverbandgebrachtmet een hoger aantal delicten.Moffitt, Gabrielli,Mednich en Schulsinger(1981)latenziendaterbijkindereneennegatiefverbandbestaattussenhetverbaleIQenhetaantaldelicten.HoelagerhetverbaleIQ,destehogerhetaantalgepleegdedelicten.Moffitt(1993)steltinhaartheoriedateenlageverbaleintelligentieeenrolspeelt in de ontwikkeling van life coursepersistentdelinquency. DelinquentenmeteenlagerIQzoudenmeerdelictenplegendandelinquentenmeteenhogerIQ.Dezegroep daders zou volgens haar persistent antisociaal gedrag vertonen, gedurendeelkstadiumvanhetleven.OnderzoekdoorFergussonenHorwood(2002)toontaandateenlaagIQsamenhangtmeteenhogergemiddeldeinhetaantal(zelfgerapporteerde) delicten. Uit een longitudinaal onderzoek van Cockram (2005) blijkt datmensenmeteenLVBeengroterekanslopenomterecidivereninvergelijkingmetdealgemenepopulatiedelinquenten.

    Uit onderzoek van Taylor, Iacono en McGue (2000) en Parker en Morton(2009) blijkt dat een laag verbaal IQ een risicofactor is voor eenvroege start vanantisociaalgedrag.4

    Collot dEscury (2007) benoemt verschillende risicofactoren voor jongerenmeteenLVBdiedekansopantisociaalofcrimineelgedragvergroten.Deleeftijdtentijdevanheteerstedelict,deernstvanhetaantaldelictenengebrekaansteunvanthuiszijnvolgensCollotdEscuryrisicofactorenvoorjongerenmeteenLVB.

    Jongerenmet eenLVBwordenmeerblootgesteldaan risicofactoren enhebbenminder protectieve factoren,waardoor de kans groter is dat ze antisociaal ofcrimineelgedraggaanvertonen.InhetrecenteboekvanKaal,OvervestenBoertjes(2014)wordtuitvoerigingegaanopoververtegenwoordigingvanpersonenmeteenLVB in de (justitile) keten. De auteurs schrijven dat toe aan het gegeven datLVBersvaaktemakenhebbenmetdiversecriminogenefactoren.IQenhighimpactcrimes

    Uitonderzoekkomtnaarvorendatvande1179onderzochtejeugddelinquenten39procent zwakbegaafd is. Veel anderen hebben een IQ dat lager is dan gemiddeld(Mulder (2010).Mulderheeft zich inhaaronderzoekgerichtop risicofactorendieeenvoorspellendewaardehebbenvoorrecidivevan jeugdigeplegersvanernstigedelicten.Uithaaronderzoekblijktonderanderedateengrootdeelvandeernstige,jeugdigedelinquenteneenbenedengemiddeldIQengebrekkigesocialevaardighedenheeft.OokuitonderzoekvanTeeuwen(2012)blijktdatzwakbegaafdejongerenaanzien4. DitblijktookuitonderzoekvanIsen(2010)enDoumaenDekker(2007).

  • 7

    lijk vaker in contact komen met justitie dan leeftijdsgenoten met een hoger IQ.Teeuwenschatdat30tot50procentvandezwakbegaafdejongerenbetrokkenisbijcriminaliteit.

    Ookbijhigh impactcrimes (HIC)wordteen laag intelligentieniveaualsalgemenerisicofactorgezien.High impactcrimeszijndelictendieeengrote impactopslachtoffersenopdesamenlevinghebben.Concreetgaathethierbijomovervallen,woninginbraken, straatroven en geweldsdelicten (Jaarverslag Nederlandse Politie,2011;Rovers,Moors,Jacobs&Jans,2012).UithetrapportvanRoversetal.(2012)blijkt dat het aantal overvallen in 2010, 2011 en 2012 landelijk is gedaald en hetaantalaangehoudenverdachtenisgestegen.5Roversetal.(2012)hebbeneentoolboxontwikkelddiehulpbiedteninstructiesgeeftbijhetopzettenvandepersoonsgerichte aanpak voor (potentile) HICplegers.6 In deze toolbox wordt ervanuitgegaan dat daders van high impact crimes een laag IQ hebben hetgeen als eenrisicofactormoetwordenbeschouwd,maardatisverdernietempirischuitgezocht.Omdiereden ishetuitermatezinvolomteonderzoekenofHICplegersookdaadwerkelijk licht verstandelijk beperkt/gehandicapt zijn. Voor hulpverleners is hetbijvoorbeeld van belang om teweten of een dader licht verstandelijk beperkt is,opdatzehunmaniervanomgangmetdezepersoonendeinterventiediewordtingezethieropkunnenaanpassen.In2011heeftBureauBekeonderzoekgedaannaarovervallers,waarbijonderandere is gekekennaar de persoonlijkheid enpsychopathologie vandaders (VanWijk,Schoenmakers,Manders,2011).Bijdertienvande22dadersisdeIQscoreterugtevindeninhetdossierenindriegevallenwordtereenschattinggedaan.Uitditonderzoekblijktdatmeerdandehelftvandeovervallersverstandelijkbeperktis(IQ

  • 8

    Doelstellingenonderzoeksvragen

    Hetpilotonderzoekisprimairbedoeldomvasttestellenhoedewervingvanderespondenten is verlopen alsmedede afnamevandevragenlijst enhet interview,ditmet het oog op een grootschaliger onderzoek. Daarnaast heeft het onderzoek totdoelomeeneersteindicatieteverkrijgeninhoeverreereenrelatieistussenplegersvanHICendeLVBproblematiek.Deonderzoeksvragenzijnalsvolgtgeformuleerd:

    1. HoeishetpilotonderzoekverlopenintermenvanwervenenonderzoekenvanHICplegersenwelkresultaatheeftdatgehad?

    2. WatzijndekenmerkenenachtergrondenvandeplegersvanHIC?Hetbetreftdevolgendedomeinen:individueel7,gezin8enomgeving9eninhoeverrekampenzijmetLVBproblemen.10

    3. WelkeimplicatiesenhypothesenvolgenuitdebeantwoordingvandevoorgaandeonderzoeksvragenvooreeneventueelgrootschaligeronderzoeknaardeproblematiekHICplegersenLVB?

    7. Hieronder vallen: leeftijd, etniciteit, geslacht, cognitief functioneren (LVBproblematiek), psy

    chischfunctioneren,financin,verslaving,criminelecarrire,huisvesting,vrijetijdsbesteding.8. Teweten:opvoeding,criminaliteitgezinsleden,psychischfunctionerengezinsleden.9. Hierondervallen:schoolloopbaan