Contouren van de nieuwe onderbouw Contouren van de nieuwe onderbouw Tussenrapportage van de Taakgroep

  • View
    2

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Contouren van de nieuwe onderbouw Contouren van de nieuwe onderbouw Tussenrapportage van de...

  • Contouren van de nieuwe onderbouw Tussenrapportage van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming november 2003 Inhoud pagina

    Voorwoord 1 Aanleiding tot de tussenrapportage 2

    Activiteiten en opbrengsten 3 Uitkomsten van de raadplegingen 5

    Overwegingen op weg naar het eindadvies 7 Vervolgactiviteiten 14

    Bijlagen:

    - ontwerpversie van nieuwe kerndoelen voor de onderbouw VO - eerste analyse van de uitkomsten van de raadplegingen - nadere analyse: rapportage enquête leraren - nadere analyse: rapportage enquête leerlingen - nadere analyse: rapportage enquête ouders - voorbeelduitwerkingen van nieuwe kerndoelen

  • Taakgroep Vernieuwing Basisvorming – November 2003

    1

    Voorwoord In september 2002 is de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming begonnen aan de uitvoering van de opdracht de overheid te adviseren over een nieuw wettelijk kader voor de basisvorming en een aantal daaraan gerelateerde onderwerpen. In het voorjaar van 2003 heeft de Taakgroep een werkdocument voor scholen, Basisvorming: keuzes aan de school, uitgebracht waarin onder meer een eerste versie van een nieuwe set kerndoelen was opgenomen. Op 4 maart 2003 is het werkdocument met een begeleidende brief aan de minister gezonden. Nu, in het najaar van 2003, brengen we tussentijds rapport uit aan de overheid over de voortgang van de totstandkoming van het definitieve advies, dat in juni 2004 wordt uitgebracht. Eerst gaan we in op de aanleiding voor de tussenrapportage. Daarna geven we de grote lijn aan van de activiteiten van de Taakgroep tot nu toe. We lichten daar vooral de analyses uit van de raadplegingen die we in het voorjaar van 2003 in scholen hebben gehouden. In het hoofdstuk daarna denken we hardop na over een aantal thema’s die samenhangen met de opdracht. We beschrijven overwegingen die binnen de Taakgroep plaatsvinden op weg naar het integrale eindadvies. Ten slotte blikken we vooruit. We geven aan welke activiteiten de Taakgroep nog zal ondernemen en schetsen voorwaarden en mogelijkheden voor blijvende stimulansen voor ontwikkeling van het onderwijs in de nieuwe onderbouw.

  • Taakgroep Vernieuwing Basisvorming – November 2003

    2

    Aanleiding Grofweg kan het werk van de Taakgroep in twee fasen worden opgesplitst. In de eerste fase heeft de groep, na uitgebreide analyse en verkenning van de opdracht, gewerkt aan het in het voorjaar van 2003 uitgebrachte document Basisvorming: keuzes aan de school. Hierin werd beschreven welke condities van belang zijn voor scholen in ontwikkeling, in het perspectief van de aspecten hiervan die in het laatste decennium zichtbaar zijn geworden: leerroutes op maat, herijking van het onderwijsaanbod, anders leren / anders lesgeven. Verder heeft de Taakgroep in dit document een eerste proeve van een nieuwe set kerndoelen gepubliceerd. In de tweede fase van het werk van de Taakgroep heeft het werkdocument tot nu toe een belangrijke rol gespeeld. Door middel van grote platformbijeenkomsten en enquêtes onder leraren, ouders en leerlingen is de Taakgroep nagegaan welke opvattingen in scholen bestaan over de toekomst van de onderbouw van het voortgezet onderwijs. De uitkomsten van deze raadplegingen zijn neergelegd in een Eerste analyse en in Nadere analyses, die de basis vormden voor de voortgang van het werk van de Taakgroep op de weg naar het eindadvies. De analyses zijn als bijlage bijgevoegd en in een volgende paragraaf lichten we er enkele hoofdzaken uit. Ook is een afgewogen ontwerp voor nieuwe kerndoelen als bijlage aan deze tussenrapportage toegevoegd. De proeve van nieuwe kerndoelen die bij het werkdocument Basisvorming: keuzes aan de school was gevoegd, hebben we niet afzonderlijk aan de verschillende betrokkenen voorgelegd, maar nadrukkelijk in het kader van het hele werkdocument besproken met scholen, organisaties en deskundigen. Het nu voorliggende ontwerp hebben we begin november wel voor commentaar verzonden naar de diverse betrokkenen en deskundigen. Het ontwerp staat ook op onze website www.vernieuwingbasisvorming.nl. In de nieuwe versie hebben we diverse commentaren op de eerdere proeve verwerkt en over het resultaat hebben we intern en extern overlegd. Verderop in deze tussenrapportage gaan we in op de belangrijkste overwegingen achter dit ontwerp. Inmiddels is ook in grove lijnen aan te geven welke de belangrijkste overwegingen zijn op weg naar het integrale eindadvies. Op grond daarvan worden de contouren van de gewenste nieuwe wet- en regelgeving zichtbaar: een goed moment om de overheid op de hoogte te brengen van de stand van zaken. Een extra reden voor het opmaken van een tussenbalans ligt in het gegeven dat de overgangsregeling voor de basisvorming per 1 augustus 2004 afloopt. De nieuwe regelgeving moet daarom nu worden voorbereid. Deze kan uiteraard niet per 1 augustus 2004 van kracht worden en het is dus zaak tijdig een besluit te nemen over (de duur van de) verlenging van het overgangsregime.

  • Taakgroep Vernieuwing Basisvorming – November 2003

    3

    Activiteiten en opbrengsten De dubbele opdracht aan de Taakgroep (het in samenspraak met scholen ontwikkelen van verschillende scenario’s voor basisvorming en het adviseren van de overheid over daarbij passende landelijke kaders) heeft ons ertoe gebracht in de eerste plaats een document samen te stellen dat voor scholen de basis kon vormen voor het gesprek over de vernieuwing van het onderwijs in de onderbouw. Het document beschrijft de context waarin de vernieuwing plaatsvindt. Steeds meer is duidelijk geworden dat scholen behoefte hebben aan het ontwikkelen van eigen beleid, passend bij de eigen leerlingen en bij de wijze waarop de school zich wil profileren. Belangrijke veranderingen worden idealiter gedragen door de hele organisatie; ook een vernieuwing van de onderbouw zal dus moeten passen in de strategie van de hele school. Daarbij zijn leerroutes op maat, herijking van het onderwijsaanbod en anders leren/anders lesgeven belangrijke actuele aandachtspunten. In het werkdocument worden vier scenario’s voor verandering beschreven, oplopend in de mate waarin van het bestaande wordt afgeweken. De keuze voor een van deze scenario’s heeft consequenties voor de inrichting van het onderwijs: voor de ordening van het programma in het kerndeel, de invulling van het differentieel deel, de organisatie van de leertijd, de leeromgeving en het team, de rol en de groepering van leerlingen. Verder moeten beslissingen genomen worden over het omgaan met de verschillende niveaus, de determinatie en het inrichten van doorlopende leerlijnen. Aan het werkdocument is een proeve van kerndoelen nieuwe stijl met een algemene karakteristiek van het onderwijs in de onderbouw als bijlage toegevoegd. Uitgaande van het belang van een optimale beleidsruimte voor scholen is daarin gekozen voor globaal geformuleerde, procesgerichte kerndoelen. Raadplegingen Het doel van het werkdocument was richting geven aan het overleg van de Taakgroep met de scholen én aan het overleg binnen de scholen. In de maanden maart en april zijn ruim 120 scholen systematisch geraadpleegd. Het aantal van 120 was noodzakelijk om een goede representativiteit te verkrijgen over regio’s, schoolsoorten, denominaties en schaal. Voor vijf geledingen (leerlingen, ouders, leraren, mentoren onderbouw en decanen, schoolleiding) zijn steeds twee werkvormen ontwikkeld: een leidraad voor het gesprek binnen de school en een enquête voor anoniem gebruik onder leerlingen, ouders en leraren. De scholen konden kiezen voor twee of meer werkvormen. Bovendien zijn in maart platformbijeenkomsten gehouden met schoolleiders van de 120 scholen, op basis waarvan enkele kwantitatieve analyses gemaakt zijn. De raadplegingen richtten zich op de verhouding tussen overheid en scholen, dus op de balans tussen de landelijke kaders en de beleidsvrijheid van de individuele school. Met vragen over opvattingen, ambities en capaciteiten van betrokkenen heeft de Taakgroep zich een beeld gevormd over de mate waarin scholen ruimte moeten krijgen en over de condities waaraan voldaan moet worden om de ruimte optimaal te benutten. In een volgende paragraaf geven we enkele hoofdlijnen aan van de uitkomsten van de raadplegingen. Onderzoek en ontwikkeling Met het oog op het eindadvies heeft de Taakgroep zich nader bezonnen op een breed aantal thema’s en onderwerpen in verband met de opdracht. Daarbij zijn, behalve betrokkenen uit scholen, ook een groot aantal externe deskundige instanties en personen ingeschakeld. Zo stonden (en staan) op het programma: § een volgende bewerking van de kerndoelen; § plaats en inhoud van maatschappelijke oriëntatie in de basisvorming; § de positie van de tweede moderne vreemde taal in het Vmbo; § de positie van de Friese taal; § een uitgewerkt voorstel voor het leergebied “Natuur”; § voorstellen voor ontwikkeling van de leergebieden “Mens en maatschappij” en “Kunst en

    cultuur”; § leerstandaarden en leerlingvolgsysteem; § handreikingen voor doorlopende leerlijnen PO/VO, Vmbo en Havo/Vwo; § experiment ‘flexibele leermiddelen’; § ontwikkeling van programmalijnen voor invulling van kerndoelen in het onderwijsprogramma;

    per leergebied voorbeelden van de verknoping van kerndoelen, niveau en scenario; § zorgdragen voor draagvlak; § schoolontwikkeling; § de voortgang van het proces na beëindiging van de werkzaamheden van de Taakgroep.

  • Taakgroep Vernieuwing Basisvorming – November 2003

    4

    Over bovengenoemde onderwerpen zijn inmiddels concept notities geschreven, waarop in het eindadvies zal worden voortgebouwd. Contacten