of 282 /282
44B INFORMATOR ARCHEOLOGICZNY Badania 2000 REDAKCJA ZESZYTU Dorota Csáky, Michał Bugaj, Zbigniew Misiuk ADRES REDAKCJI Narodowy Instytut Dziedzictwa ul. Szeroki Dunaj 5, 00-255 Warszawa tel./fax: 22 831 16 13 e-mail: [email protected] © COPYRIGHT FOR POLISH EDITION BY Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012 ISSN 0085-1876

Badania 2000 - Narodowy Instytut Dziedzictwa · 5 Paleolit 19 Mezolit 21 Neolit 63 EPOKA BRĄZU 63 Wczesna i starsza epoka brązu 71 Środkowa, młodsza i późna epoka brązu 104

  • Author
    ngohanh

  • View
    236

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Badania 2000 - Narodowy Instytut Dziedzictwa · 5 Paleolit 19 Mezolit 21 Neolit 63 EPOKA BRĄZU 63...

1

44BINFORMATORARCHEOLOGICZNY

Badania 2000

REDAKCJA ZESZYTUDorota Csky, Micha Bugaj, Zbigniew Misiuk

ADRES REDAKCJINarodowy Instytut Dziedzictwaul. Szeroki Dunaj 5, 00-255 Warszawatel./fax: 22 831 16 13e-mail: [email protected]

COPYRIGHT FOR POLISH EDITION BYNarodowy Instytut Dziedzictwa, 2012

ISSN 0085-1876

2

Od redakcji

Przygotowalimy kolejny, trzydziesty czwarty rocznik Informatora Ar-cheologicznego, grupujcy wstpne wyniki bada terenowych przepro-wadzonych w roku 2000 z 406 stanowisk archeologicznych.

Tom ten traktujemy jako zbir archiwalnych sprawozda. Nie ingero-walimy w tre nadesanych ankiet, std pozostay anachroniczne zwroty typu badania bd kontynuowane czy wyniki bada bd opublikowa-ne, oraz niepene naprowadzajce wskazwki bibliograficzne, cho znacz-na cz bada z tamtego sezonu doczekaa si ju, czsto znakomitych, publikacji.

Umieszczony tutaj zbir sprawozda z bada z tego sezonu moe by niekompletny.

Nie wszystkie Wojewdzkie Urzdy Ochrony Zabytkw byy w sta-nie przesa nam sprawozdania, o ktre prosilimy, poniewa nie wszyscy badacze dostarczyli im sprawozdania z bada. Std w wielu przypadkach umieszczone zostay tylko informacje o przeprowadzeniu bada na danym stanowisku- bez adnego opisu wynikw. Niestety ich ilo pokazuje, jak wielu sprawozda nie otrzymalimy. Suby konserwatorskie s w pew-nym stopniu usprawiedliwione ogromem zada, ktre realizuj, chocia niestety s te urzdy, w ktrych inspektorzy nie wykazuj chci wsp-pracy pod tym wzgldem. Natomiast z drugiej strony badacze powinni na bieco informowa je o wynikach bada.

Reasumujc nasze starania o pozyskanie jak najwikszej iloci infor-macji spowodoway due opnienie w wydaniu tego tomu Informatora. Mimo wszystko stwierdzilimy, e warto go ukaza na stronie przez wzgld na jego walory informacyjne.

Mamy nadziej, i dobra wsppraca ze subami konserwatorskimi i badaczami stanowisk sprawi, e kolejny rocznik uda nam si udostpni w niedugiej przyszoci. Ukae si on w wersji elektronicznej na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Apelujemy do rodowiska konserwatorskiego i badaczy o przysyanie sprawozda z bada sporzdzonych wg. wytycznych znajdujcych si na stronie internetowej NID.

3

Spis treci

5 EPOKA KAMIENIA

5 Paleolit

19 Mezolit

21 Neolit

63 EPOKA BRZU

63 Wczesna i starsza epoka brzu

71 rodkowa, modsza i pna epoka brzu

104 EPOKA ELAZA

104 Wczesna epoka elaza

131 Modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

179 Wczesne redniowiecze

223 Pne redniowiecze

258 Nowoytno

4

5

EPOKA KAMIENIAPaleolit

obozowisko z okresu paleolitu schykowegoSondaowe badania wykopaliskowe na przebiegu autostrady A1, przepro-

wadzone w okresie 17,20 do 22 wrzenia pod kierunkiem mgr Magdaleny Wie-czorek-Szmal (Muzeum lskie w Katowicach). Finansowane przez Agencj Budowy i Eksploatacji Autostrad. Przebadano powierzchni 0,50 ara.

W sieci 5 sonday odkryto 2 obiekty: jam (3 x 1,50 m) z materiaem krze-miennym w stropie oraz koncentracj otoczakw z materiaem krzemiennym, zapewne palenisko. cznie znaleziono 13 odupkw krzemiennych, odupek retuszowany, 3 uski krzemienne, wir krzemienny, 2 rdzenie (w tym jeden wtrnie przepalony) i l form rdzeniow szcztkowo zachowan. Odupki, wiry i uski nie daj moliwoci jednoznacznej klasyfikacji, szcztkowe formy rdzeniowe mona natomiast okreli na schykowy paleolit. Nie mona jednak wykluczy udziau elementw mezolitycznych wrd materiau krzemiennego. Stanowisko wstpnie zakwalifikowane do ratowniczych bada przedinwesty-cyjnych.

Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 435-463

osada kultury magdaleskiejWykopaliskowe badania ratownicze, przeprowadzone pod kierunkiem

prof. dr. hab. Bolesawa Gintera i dr Marty Potowicz (Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego). Finansowane przez GKZ i Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego. Czwarty sezon bada.

Badania miay charakter ratowniczy ze wzgldu na gbok ork oraz per-spektywiczne przeznaczenie doliny, w ktrej jest zlokalizowane stanowisko pod zbiornik retencyjny. Wykopy wykonane w 2000 r. byy rozszerzeniami wy-kopw badanych w latach wczeniejszych. Przebadano okoo 50 m2. Odkryto obiekt mieszkalny oraz kilkanacie tysicy zabytkw krzemiennych.

Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, s. 64-75.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: wczesna epoka elaza

obozowisko z okresu grnego paleolituWykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone w sierpniu pod

kierunkiem dr. Tomasza Ponki i dr. Andrzeja Winiewskiego (Instytut Arche-ologii Uniwersytetu Wrocawskiego). Finansowane po czci przez Katedr Ar-cheologii Uniwersytetu Wrocawskiego i z funduszy przyznanych przez KBN. Kolejny sezon bada. cznie przebadano powierzchni 34 m.

BIAA DOLNA, st. 3, gm. Kobuck, woj. lskie, AZP 85-48/9

DZIERYSAW, st. 35, gm. Kietrz, woj. opolskie, AZP 102-38/146

Gogw, st. 28, gm. loco, woj. dolnolskie, AZP 68-19/37

Grodzisko Dolne, st. 22, gm. loco, woj. podkarpackie, AZP 101-81/6

HENRYKW, st. 15, gm. Zibice, woj. dolnolskie

6

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 25-33.

Badania bd kontynuowane.

obozowisko kultury magdaleskiej z okresu grnego paleolituosada kultury mierzanowickiej z wczesnej epoki brzuosada grupy tarnobrzeskiej z epoki brzu i wczesnej epoki elazaosada kultury przeworskiej z okresu rzymskiego (faza B2/C1)

Ratownicze badania wykopaliskowe, przeprowadzone od 10 do 14 pa-dziernika przez mgr Ann Muzyczuk (autorka sprawozdania) przy wsppracy prof. dr. hab. P. Valde-Nowaka (Muzeum Podkarpackie w Kronie). Dziesity sezon bada. Przebadano powierzchni 27,50 m.

Stanowisko zostao odkryte w 1979 r. przez prof. dr. hab. M. Parczewskie-go podczas bada powierzchniowych prowadzonych w dolinie Sanu. Zlokali-zowano je na cyplu wybitnym lewobrzenej vistuliaskiej, nadzalewowej tera-sy Sanu o zakolowym przebiegu, na wys. 283 m n.p.m. Teras od dna doliny oddziela wysoki prg erozyjny (wys. okoo 15 m). Teren w miejscowej trady-cji nosi nazw Mogielice. Pokrywaj go gleby brunatne, wyugowane (pH 6,5), o duej kamienistoci we wschodniej i poudniowej czci stanowiska. Bada-nia wykopaliskowe, gwnie o charakterze ratowniczym, Muzeum Okrgowe w Kronie (od 2000 r. nosi nazw Muzeum Podkarpackie) rozpoczo w 1981 r. i z przerwami kontynuuje je do dzi.

Celem bada, przeprowadzonych w 2000 r. w rodkowej czci cypla, byo rozpoznanie pozostaej czci obiektu paleolitycznego oznaczonego kolejnym numerem 84, na ktry natrafiono w 1997 r. Na gbokoci 0,50 m odsonito p-nocn cz jamy o piaszczysto-gliniastym zbitym wypenisku, barwy tawo-pomaraczowej, sabo odcinajcym si od calca. Przy krawdzi pnocnej obiek-tu wystpiy zarysy dwch dokw posupowych. W profilu obiekt by nieckowa-ty, z paskim dnem na gbokoci 0,85-0,90 m, w partii przydennej zaobserwo-wano lady lekkiego warstwowania. Z wypeniska eksplorowanej czci obiektu wydobyto 20 wyrobw krzemiennych, w tym 2 rdzenie, drapacz na wirze, wir-ki i odupki oraz 2 wyroby z radiolarytu. Tym samym przebadano w caoci po-zostaoci szaasu ludnoci kultury magdaleskiej, o wymiarach: 8,80 x 3,40 m. Obiekt ten na mapie zasigu kultury magdaleskiej stanowi najdalej wysunity na wschd rozpoznany archeologicznie lad obozowiska tej ludnoci. W jego bezporednim ssiedztwie natrafiono na pozostaoci gleby kopalnej z faz Bl-ling i Allerd. Podczas bada odsonito te zarysy trzech obiektw osadowych (nr 90-92) niewielkich kolistych jam, z ktrych pochodzi kilkanacie mao cha-rakterystycznych fragmentw naczy lepionych rcznie z epoki brzu i okresu rzymskiego. Z warstwy humusu pozyskano ponad 200 fragmentw naczy, 16 wyrobw z dynowskiego margla krzemionkowego i rogowca datowanych na wczesn epok brzu, a take drobne uamki przedmiotw elaznych.

Stanowisko w Homczy w coraz wikszym stopniu jest niszczone przez erozj, intensywn upraw, a przede wszystkim rozprzestrzeniajc si zabu-dow wsi. Wymaga dalszych bada wykopaliskowych o charakterze ratowni-czym oraz staego nadzoru konserwatorskiego. Jego ranga i perspektywy ba-dawcze nadal s ogromne. Obecnie to jedyny lad obozowiska ludnoci kul-tury magdaleskiej w poudniowo-wschodniej Polsce. Rwnie osady z epoki brzu i wczesnej epoki elaza ze ladami dziaalnoci produkcyjnej oraz osada z okresu rzymskiego nale do nielicznych rozpoznanych wykopaliskowo na terenie Podkarpacia.

Materiay i dokumentacja bada znajduj si w Muzeum Podkarpackim w Kronie.

Wyniki bada zostay opublikowane w Acta Archeologia Carpathica.Badania bd kontynuowane.

HOMCZA, st. 1, gm. Sanok, woj. podkarpackie, AZP 112-79/80

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

7

patrz: modszy okres przedrzymski - okres wpyww rzymskich

Wykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone od lipca do sierpnia pod kierunkiem dr. hab. Krzysztofa Sobczyka (autor sprawozdania, Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego), dr. Valry Sitlivy (Muses Royaux dArt et dHistoire). Finansowane przez Instytut Archeologii Uniwer-sytetu Jagielloskiego i Muses Royaux dArt et dHistoire. Trzeci sezon bada. Przebadano powierzchni 20 m.

Stanowisko jest usytuowane na pnocnym zboczu doliny Wisy w Bra-mie Krakowskiej. Wisa przepywa tutaj pomidzy dwoma zrbami: Wzgrzem B. Bronisawy na pnocy i Skakami Twardowskiego na poudniu. Wapienie jurajskie budujce zrby i iy mioceskie wypeniajce obnienia przykrywaj osady czwartorzdowe. Wykopy archeologiczne byy zlokalizowane przy zbie-gu ulic Ksicia Jzefa i Jacka Malczewskiego. Miszo lessw nad wykopem zostaa wczeniej sztucznie, antropogenicznie zredukowana, czego lady za-choway si w morfologii. W profilu stanowiska mona wyrni trzy gwne serie osadw o rnej genezie i skadzie mechanicznym. Kolejno od stropu jest to pokrywa eolicznych lessw, seria mukw pozakorytowych i wreszcie pia-ski korytowe. Kad seri mona podzieli na kilka ogniw lub warstw. Seria I: pokrywa lessowa (osady eoliczne), ktr buduj lessy wglanowe o miszoci 2,25-2,50 m. W stropie wystpuje sabo zaznaczony i antropogenicznie silnie zaburzony poziom humusowy (do 0,50 m). W jej obrbie mona wyrni trzy gwne ogniwa:

Ogniwo I-1 lessy grne.Ogniwo 1-2 lessy oglejone.Ogniwo 1-3 lessy zaburzone kriogenicznie.Seria II: muki pylaste (osady pozakorytowe)W serii tej wystpuj rozproszone artefakty krzemienne grnego poziomu

kulturowego. W jej obrbie wyrniono dwa ogniwa oraz warstwy:Ogniwo II-1 grne muki warstwowane poziomo, rozdzielone na dwie

warstwy: II-1A i II-1 B.Ogniwo II-2 dolne muki bez wyranego warstwowania, ze ladami ry-

nien erozyjnych, rozdzielono na dwie warstwy II-2A i II-2B.Seria III: piaski (osady korytowe). W jej obrbie wystpuj dwa ogniwa:Ogniwo III-1 piaski oglejone, sabo zaglinione, przewarstwione silniej

zaglinionymi. W jego obrbie wystpuje bogaty rodkowy poziom kulturowy.Ogniwo III-2 piaski rnoziarniste W stropie tego ogniwa wystpuje

bardzo bogaty dolny poziom kulturowy.Najwysze partie serii piaskw fluwialnych musiay by akumulowa-

ne przez rzek roztokow w warunkach zimnego klimatu (wystpujce w nich porwaki byy scalone wieczn zmarzlin oglnie okresu vistulia-nu). Terasa moe by jednak starsza ni wczesny vistulian i starszy pleni-glacja, za czym przemawia jej wysoko. Terasa Wisy poniej Krakowa w Trawnikach datowana TL na 69+-9 ka BP oraz terasa w Brzesku Nowym datowana C-14 na starsz ni 31 800+-700 BP s wzniesione tylko kilka me-trw ponad poziomem rzeki, s wic znacznie nisze ni stanowisko na Ksicia Jzefa.

Seria powodziowych osadw mukowych sedymentowaa prawdopodob-nie w interpleniglacjale. Podobnie jak na innych stanowiskach w dolinie Wisy poniej Krakowa, skd pochodz daty w granicach okoo 30 000 lat. Koryto Wisy znajdowao si wtedy stosunkowo nisko, jak dowodzi data z wypenienia starorzecza w Nowej Hucie, i wody powodziowe stagnoway w basenach przy zboczach doliny.

Jordanowo, st. 12, gm. wiebodzin, woj. lubuskie, AZP 53-14/47

KRAKW, ul. Ksicia Jzefa, gm. loco, woj. maopolskie, AZP 102-56/44

PALE

OLI

T

8

Zaburzenia kriogeniczne w spgu osadw lessowych mona wiza z mak-simum ostatniego zlodowacenia, akumulacj lessw natomiast z modszym pleniglacjaem.

Artefakty krzemienne znalezione w trzech poziomach naley po-czy pod wzgldem techniczno-typologicznych ze rodkowym paleolitem. rodkowy i dolny poziom wie si z pozostaociami bogatych pracow-ni krzemieniarskich bazujcych na miejscowym surowcu. Usytuowane byy wok ognisk.

Wyniki bada zostan opublikowane w Prhistoire Europenne.Badania na tym stanowisku bd kontynuowane.

Wykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone w okresie li-piec/sierpie przez dr. hab. Krzysztofa Sobczyka (autor sprawozdania, Insty-tut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego, Instytut Ewolucji i Systematyki Zwierzt PAN). Finansowane przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiel-loskiego i Instytut Ewolucji i Systematyki Zwierzt PAN. Czternasty sezon ba-da. Przebadano powierzchni okoo 19 m.

Kontynuowano badania z lat 1968-1973, 1989, 1991-1994, 1996, 1997. Od-sonito dalszy cig duego skupiska koci mamutw, ktrego prawdopodobnie znaczna cz rozciga si w kierunku zachodnim od dotychczasowych wyko-pw. Zalegao ono w silnie solifluowanej warstwie 6 datowanej C 14 na okres pomidzy 25 000 a 22 000 lat BP. Artefakty kamienne, wystpujce wrd koci (prawie wszystkich czci szkieletu) mamuta, s zwizane z horyzontem z jed-nozadziorcami kompleksu graweckiego. Mona tu wyrni:

rdzenie 10 okazw, w tym 2 krkowate, prawdopodobnie rodkowopa-leolityczne, z przemieszanych warstw niej zalegajcych.

narzdzia 34 okazy, w tym 5 rylcw, 2 noe typu Kostienki, 3 wiry retu-szowane, 6 tylczakw, 7 jednozadziorcw, 2 zgrzeba, 2 narzdzia wnkowe, 2 retuszowane fragmenty termiczne, 4 wiry z retuszem uytkowym.

Ponadto rylczaki 3 okazy, retuszer piaskowcowy l okaz, wiry cae i fragmenty 56 okazw, odupki cae i fragmenty 57 okazw, uski 37 oka-zw, fragmenty termiczne odupkw 60 okazw.

Wrd ww. artefaktw wystpoway pojedyncze egzemplarze, ktre mo-na wiza ze starszymi kulturami (zarwno oryniack, jak i rodkowopaleoli-tycznymi).

Materiay i dokumentacja bada znajduj si w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego.

Badania bd kontynuowane.

patrz: wczesne redniowiecze

stanowisko jaskiniowe od paleolitu po czasy wspczesneBadania sondaowe, przeprowadzone w wrzeniu, finansowane przez

Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego oraz Instytut Ewolucji i Systematyki Zwierzt PAN. Z ramienia Instytutu Archeologii Uniwersyte-tu Jagielloskiego badania prowadzi dr hab. Krzysztof Sobczyk (autor spra-wozdania) przy wspudziale V. Sitlivy z Muses Royaux dArt et dHistoire z Brukseli oraz udziale paleontologw z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierzt PAN z Krakowa: B. Mikiny, P. Wojtala i G. Lipeckiego. Trzeci se-zon bada. Przebadano powierzchni okoo 6 m.

Badania rozpoczto w sezonie 1998 r. i s kontynuowane. Zaoono 4 wykopy o charakterze sondaowym (l-4). Wykop l usytuowano na lewo od wejcia do jaskini w tzw. Schronisku Bocznym wg J. Czarnowskiego, wy-kop 2 po lewej stronie koca korytarza wiodcego do waciwego wejcia

KRAKW, ul. Spadzista B1 (Krakw-Zwierzyniec, st. 4), woj. maopolskie, AZP 102-56/110

Naszacowice, st. 1, gm. Podegrodzie, woj. maopolskie

OJCW, Jaskinia okietka, st. 24, woj. maopolskie, AZP 99-55/22

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

9

do jaskini, wykop 3 w pierwszej wnce korytarza gwnego po lewej stro-nie wejcia do jaskini w tzw. Przedsionku P wg J. Czarnowskiego, oraz wy-kop 4 na zewntrz jaskini w czci pnocno-zachodniej, w miejscu do-mniemanego drugiego wejcia prowadzcego do Komory Gwnej, czyli tzw. Sypialni.

Jaskinia bya znana od dawna. Naley do jednej z najwikszych i naja-trakcyjniejszych jaski Jury Ojcowskiej. Wzmiankowana ju w XVII w. jako Jaskinia Krlewska. Pod nazw okietka wystpuje od 1822 r. w zwizku z podaniami A. Grabowskiego o ukrywaniu si w jej wntrzu pniejszego krla Polski Wadysawa okietka podczas walk o tron krakowski z krlem czeskim Wacawem II. Czsto mylono j z Jaskini Ciemn. Za zabytek ar-cheologiczny oficjalnie uznano j w 1968 r.

Jaskinia okietka jest jedn z najwyej pooonych jaski Doliny S-spowskiej. Ley w masywie Gry Chemowej w pnocnym stoku jej bocznej kulminacji na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego tu przy zachodniej granicy Ojcowa z Czajowicami. Jest utworzona w wapieniach grnej Jury no-szcych cechy wapieni skalistych.

Badania prowadzone od 1998 r. z partnerem belgijskim pozwoliy uzy-ska sporo ciekawych informacji. Oglnie wyrniono 8 warstw w stratygra-fii geologicznej jaskini (na podstawie gwnie wykopu 3):

warstw l, jako wspczesny humus, ze ladami wykopw S.J. Czarnow-skiego,

warstw 2, jako koluwialny czysty less barwy to-powej, ze ladami ognisk neolitycznych w jego stropie,

warstw 3, jako gruzisty less, o gruzie wapiennym drobnych rozmiarw, lekko otoczonym, barwy powo-tej,

warstw 4, jako gruzisty less, warstwa wykazuje podobiestwo z warstw 3, jednak barwa jest zdecydowanie brunatna,

warstw 5, wystpujc w wykopie l, jako zgliniony less gruzisty, barwy jasno- i ciemnobrunatnej,

warstw 6, wystpujc w wykopie l, jako less gruzisty z humusem okre-lan przez nas

jako tzw. Humus 2,warstw 7, wystpujc w wykopie l, jako silnie zgliniony less gruzisty

barwy ciemnobrunatnej,warstw 8 , interpretowan jako glin trzeciorzdow barwy tej,

z licznymi odcieniamiru.W warstwach humusu i stropowej czci lessu koluwialnego, namytego

z zewntrz jaskini, wystpoway liczne zabytki redniowieczne i prehisto-ryczne, do neolitu wcznie. Byy to gwnie ceramika i artefakty krzemienne. Ceramika bya reprezentowana przez takie kultury jak przeworska, uycka, trzciniecka, ceramiki promienistej, lendzielska oraz ceramiki wstgowej ry-tej. W warstwie l wystpoway w duej liczbie koci zwierzt wspczesnych oraz bez porzdku anatomicznego koci ludzkie okoo 4 modych osobni-kw. Koci ludzkie stanowiy pozostaoci zniszczonych przez pniejsze ba-dania Czarnowskiego oraz dziaalno tzw. poszukiwaczy skarbw, pochw-kw datowanych poprzez analogie do znalezisk z innych jaski na okres p-norzymski.

W warstwach 3 i 4, szczeglnie w wykopie 3, wystpoway liczne zabyt-ki zwizane ze starsz epok kamienia. Byy to artefakty krzemienne mocno spedolitowane i naturalnie ogadzone, majce tzw. retusz dupicki. Tego typu retusz uszkadza krawdzie boczne artefaktw, czynic z nich pseudonarz-dzia, bd dodawa retusz narzdziom, tworzc tym samym inne okazy typo-logiczne.

PALE

OLI

T

10

Wrd wyodrbnionych narzdzi znajduj si liczne zgrzeba w pod-stawowych typologicznych odmianach (gwnie pojedyncze podune i po-przeczne), odupki oraz wiry retuszowane. Wystpowa ponadto debita niekiedy o cechach lewaluaskich i rdzenie. Oglna statystyka artefaktw krze-miennych z wykopu 3 przedstawia si nastpujco: rdzenie (15 egz.), odupki (139 egz.), fragmenty odupkw (28 egz.), wiry (20 egz.), mae odupki, uski (227 egz.), fragmenty niecharakterystyczne (12 egz.), narzdzia (16 egz.). Ra-zem 456 zabytkw.

Wrd rdzeni wyrniamy 3 okazy lewaluaskie, jedn form obupnia, 3 okazy rdzeni jednopitowych, 3 poliedryczne, 3 w typie krkowatych oraz 3 fragmenty.

Odupki reprezentuj okazy z kor (46 egz.), odupki zatpce (11 egz.), odupki o cechach lewaluaskich (45 egz.), inne odupki o rozmaitym przebie-gu negatyww na stronie grnej (37 egz.).

Charakterystyka wirw jest nastpujca: 4 egz. cakowicie i czciowo korowe, 3 egz. z tylcem naturalnym, 6 egz. pochodzcych z rdzeni jednopi-towych, l egz. pochodzcy z rdzenia dwupitowego, 2 egz. o bokach zbie-nych, l egz. o negatywach poprzecznych na stronie grnej, 2 egz. wykazujce cechy wirw lewaluaskich oraz l wirek.

W wykopie l uzyskano mniejsz liczb artefaktw (okoo 90 egz.), sytu-acja stratygraficzna jest w tym przypadku bardziej rozwinita ni w wykopie 3. Artefakty w znacznej mierze s pozbawione retuszu dupickiego wystpuj w warstwach 37. Reprezentowane s przez 2 rdzenie, jeden szcztkowy do uzyskiwania maego psurowca wirowo-odupkowego, drugi ze skrzemie-niaego wapienia w formie piciaka. Wrd odupkw wyrniamy okazy korowe i pozbawione kory. Ponadto wystpio kilka wirw w tym jeden za-tpiec. Narzdzia w liczbie 13 egz. to przede wszystkim 4 zgrzeba, w tym jedno klasyczne podune znalezione jednak na zou wtrnym prawdopo-dobnie z hady Czarnowskiego, 3 atypowe drapacze, l ptylczak, l odupko-we narzdzie zbate, 3 retuszowane odupki oraz narzdzie kombinowane w typie zgrzeba i drapacza.

Eksploracj w wykopie 2 przerwano po badaniach w 1999 r., na gbo-koci okoo 3 m. Uczyniono to ze wzgldw technicznych (brak moliwoci poszerzenia wykopu), nie chcc uniemoliwia zwiedzania jaskini bdcej jedn z najwaniejszych atrakcji Ojcowskiego Parku Narodowego. Do tej g-bokoci nie wystpoway zabytki paleolityczne. W humusowych warstwach natrafiono na liczne fragmenty ceramiki i szcztki kostne pochodzce z okre-su neolitycznego, do redniowiecza wcznie.

Wykop 4 nie przynis adnych rezultatw archeologicznych, gazy wa-pienne wystpujce na gbokoci okoo 2 m uniemoliwiy bowiem dalsz eksploracj.

Pod wzgldem przynalenoci kulturowej inwentarz z warstw plejsto-ceskich stanowi mieszanin elementw rodkowo- i grnopaleolitycznych z przewag elementw charakterystycznych dla rodkowego paleolitu. Re-prezentowany jest gwnie przez tzw. kompleks mikocki oraz lewaluasko-mustierski, z elementw grnopaleolitycznych z kultur jerzmanowick oraz by moe graweck. Gwnie stopie zachowania materiaw krzemiennych i pewne cechy techniczno-typologiczne wykazuj podobiestwa do zespo-w znanych z jaski: Okiennik, Koziarnia, Nietoperzowa, Ciemna bd ze Schroniska Wylotnego. Na podstawie bada w Jaskini okietka wydaje si, e du rol odgrywa musiao rwnie, a moe przede wszystkim, przemiesz-czanie si artefaktw w rodowisku wodnym nieraz na due odlegoci.

We wszystkich poziomach Jaskini odkryto liczne szcztki fauny (okoo 23 taksony) zarwno wspczesnej, jak i plejstoceskiej. Wrd okazw plej-stoceskich mona wyrni w kolejnoci obfitoci wystpowania szcztki:

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

11

niedwiedzia jaskiniowego, renifera, jelenia, konia, hieny jaskiniowej, wil-ka, kozioroca, nosoroca wochatego, tura, ubra, kozicy pimowou i lwa jaskiniowego.

Badania w Jaskini okietka pozwoliy wstpnie zidentyfikowa zespoy zaawansowanej fazy rodkowego paleolitu wystpujce w lessie gruzistym zapewne pochodzcym z okresu dolnego vistulianu, charakteryzujce si technologi lewaluask (by moe z domieszkami grnopaleolitycznymi) i technik mustiersk.

Materiay i dokumentacja z bada s przechowywane w Zakadzie Epoki Kamienia Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego.

Wyniki bada zostay opublikowane w sesji posterowej Ojcowskiego Par-ku Narodowego.

Badania bd kontynuowane.

obozowisko ludnoci krgu kultur o tradycji tylczakowej, schykowy paleolit, interstadia Allerd

Ratownicze badania archeologiczne, prowadzone przez Jerzego Liber i Ann Zakocieln z Katedry Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodow-skiej w Lublinie. Finansowa WKZ w Kielcach, Katedra Archeologii Uniwer-sytetu Marii Curie-Skodowskiej i UMiG w Zawichocie. Drugi sezon bada. Przebadano powierzchni 88,10 m2.

Badania stanowiy kontynuacj prac z 1999 r. Gwnym ich celem byo roz-poznanie zasigu stanowiska w kierunku suchej doliny okalajcej obozowisko od strony pnocno-zachodniej. Odkryto tylko jedn zwart owaln krzemie-nic o wymiarach okoo 1,80 x 0,60 m. W krzemienicy i poza ni, wraz z ma-teriaami z powierzchni, odkryto ponad 6900 zabytkw krzemiennych (z czego 95% w obrbie krzemienicy). Wrd odkrytych zabytkw dominuj psuro-wiec odupkowy, najczciej niewielkich rozmiarw, oraz odpadki produk-cyjne. Narzdzia stanowiy jedynie 0,3% znalezionego inwentarza krzemien-nego. Potwierdza to produkcyjny charakter rozpoznanej dotychczas czci stanowiska.

Dokumentacj i zabytki, do czasu penego opracowania wynikw bada, zoono w Katedrze Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej w Lu-blinie.

Wyniki bada zostay opublikowane w Archeologii Polski rodkowow-schodniej, t. 6, 2001, s. 9-13.

Badania bd kontynuowane.

stanowisko pracowniane z okresu paleolituWykopaliskowe badana archeologiczne, przeprowadzone od lipca do sierp-

nia przez dr. hab. Krzysztofa Sobczyka (autor sprawozdania Instytut Arche-ologii Uniwersytetu Jagielloskiego) i dr. Valry Sitlivy (Muses Royaux dArt et dHistoire). Finansowane przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagielloskie-go i MRAH. smy sezon bada. Przebadano powierzchni okoo 60 m.

Prace prowadzono na badanym wczeniej przez W. Morawskiego stanowi-sku, w obrbie niedokopanego wykopu XIII i prawdopodobnie XII, wytyczajc w tym miejscu poszerzony wykop XXI/2000. Sytuacja stratygraficzna przedsta-wia si nastpujco:

Warstwa l wspczesny humus do miszoci 0,5 mWarstwy 2 i 3 dwa poziomy deluwiw lessowychWarstwa 4 deluwium lessowe z poziomem inicjalnej glebyWarstwa 5 less wglanowy z koncentracjami wglanu wapniaWarstwa 6 less z deformacjami pochodzenia soliflukcyjnegoWarstwa 7a less ze ladami krioturbacji i formowania gleby z licznymi

wgielkami drzewnymi

PAWW, st. 4, gm. Zawichost, woj. witokrzyskie, AZP 86-73/320

PIEKARY, st. II a, gm. Liszki. woj. maopolskie, AZP 103-55/98

PALE

OLI

T

12

Warstwa 7b spaszczony less (lub deluwium lessowe wg Morawskiego) ze ladami krioturbacji i nielicznymi wgielkami

Warstwa 7c piaski warstwowaneWarstwa 8a i 8b piaszczysto-wirowa formacja z przewarstwieniami zgli-

nionego piasku w spgu 8aWarstwa 9 stanowi j silnie skrasowiaa skaa wapiennaPierwszy z odkrytych poziomw archeologicznych znajdowa si w war-

stwie 5. Tworzyo go bogate nagromadzenie kamiennych artefaktw stanowi-cych pozostaoci po pracowniach epigraweckich.

W warstwie 6 wystpi nastpny poziom kulturowy zwizany z oryniackim kompleksem kulturowym. Oprcz licznych zabytkw kamiennych pochodz z niego rwnie fragmenty oszlifowanych grudek hematytu z naciciami.

Z warstwami 7a-ce byy zwizane interstratyfikowane poziomy artefaktw kompleksu lewaluasko-mustierskiego reprezentowane przez kilka wariantw (w tym wariant z elementami wirowymi, dawniej datowany na okres przed-ostatniego zlodowacenia, a nowe datowania metodami TL umieszczaj ten zesp w ramach pnych faz rodkowego paleolitu w okresie okoo 50 000 BP). Wydaje si obecnie, e cay zesp z warstwy 7 jest przemieszany, a wy-stpujca w jej obrbie gleba, okrelana wczeniej jako interglacjalna, nie jest gleb in situ.

W warstwie 8 stwierdzono obecno materiaw rodkowopaleolitycznych zwizanych z mikockim kompleksem kulturowym (wystpiy m.in. 2 okazy kla-sycznych noy prdnickich w typie przypominajcym okazy ze Schroniska Wy-lotne bez odbi pararylcowych).

Materiay z dokumentacji z bada s przechowywane w Zakadzie Epoki Kamienia Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagielloskiego.

Wyniki bada zostay opublikowane w Prhistoire Europenne.Badania na tym etapie zostay zakoczone. Naley wykona liczne badania

sondaowe w okolicach stanowiska II a.

obozowiska dolno- i rodkowopaleolityczneBadania wykopaliskowe o charakterze ratowniczym ze wzgldu na nie-

kontrolowan eksploatacj piasku oraz postpujce procesy stokowe prowa-dzce do staej degradacji terenu, prowadzone przez dr Edelgard M. Foltyn (Uniwersytet lski) i Eugeniusza Foltyna. Finansowane przez WKZ w Opolu. Czwarty sezon badawczy.

Stanowisko jest pooone na kulminacji zalesionego wzniesienia. Otwarto 3 wykopy i przebadano cznie okoo 50 m o gbokoci do okoo

3,50 m. Odkryto kilkadziesit zabytkw krzemiennych.Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na

Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 23-36.

obozowisko z okresu paleolitu rodkowegogleba kopalna z okresu paleolitu grnego (?)lady osadnictwa kultury ceramiki wstgowej rytej (neolit)kompleks lendzielsko-polgarski (pny neolit ?)

Sondaowe badania archeologiczne, przeprowadzone od 27 lipca do 18 sierpnia przez dr. hab. Jacka Lecha (autor sprawozdania, Instytut Arche-ologii i Etnologii PAN, Ojcowski Park Narodowy). Finansowane przez In-stytut Archeologii i Etnologii PAN oraz Ojcowski Park Narodowy. Drugi sezon bada.

Celem podjtych w 1998 r. i kontynuowanych w 2000 r. bada sondao-wych byo rozpoznanie charakteru osadnictwa neolitycznego na tym stanowi-sku, gruboci pokrywy lessowej oraz stwierdzenie obecnoci lub braku krze-

ROZUMICE, st.3, gm. Kietrz, woj. opolskie, AZP 103-37/153

SMARDZOWICE, st. I/8, gm. Skaa, woj. maopolskie

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

13

mieni w wystpujcych pod lessem glinie eluwialnej i zwietrzelinie wapiennej. Prace z 1998 r. ujawniy rwnie wystpowanie w gbszych warstwach wyko-pu II/98 ubogich materiaw rodkowopaleolitycznych, dlatego celem bada sondaowych w 2000 r. stao si te blisze rozpoznanie pozostaoci tego osadnictwa, zwaszcza pozycji stratygraficznej odkrytych materiaw. Wyniki dotychczasowych prac:

1. Potwierdzono obecno na stanowisku pozostaoci osadnictwa neoli-tycznego wsplnot wstgowych, ale sprecyzowanie jego charakteru wymaga dalszych bada. Pi zlokalizowanych w wykopach 1/98 i 1/2000 obiektw (jam), z czego co najmniej 4 naley uzna za neolityczne, pozwala mie nadzie-j, e w toku dalszych bada uda si okreli sposb i skal wykorzystywania tego terenu przez spoecznoci wstgowe. Ubstwo materiau archeologiczne-go moe wskazywa, i jamy stanowi peryferi osadnictwa staego z ssiedz-twa, zwizanego najpewniej z poblisk Jaskini Ciemn.

2. W wykopie II/98 natrafiono na ubogie, silnie spatynowane, rodkowo-paleolityczne wytwory krzemienne. Miejsce ich znalezienia znajduje si na skale wapiennej, kulminacji Gry Koronnej nad Jaskini Ciemn. S to zatem materiay znalezione niemal in situ. Stwierdzono, e krzemienie spatynowane z wykopu II/98 i II/2000 s zwizane z warstwami glin wystpujcych poniej lessu i na granicy z nim.

3. W wykopie 1/2000 odkryto gleb kopaln w spgu warstwy lessu, poni-ej jam neolitycznych. By moe jest ona zwizana z grnym paleolitem. Roz-poznanie jej oraz stwierdzonej tam niewielkiej zawartoci archeologicznej (po-jedyncze drobne odupki i odpadki przemysowe wrd okazw naturalnych) wymaga dalszych bada.

Stwierdzono, e stanowisko Smardzowice I obejmuje take przyleg cz lasu Ojcowskiego Parku Narodowego, nalec administracyjnie do Ojcowa, oraz uzyskano wane dane geologiczne i geomorfologiczne dotyczce charak-terystyki wierzchowiny jurajskiej nad Jaskini Ciemn.

4. Stanowisko jest zachowane wzgldnie dobrze odkryte jamy s do gbokie. Ranga stanowiska jest dua, jednak nie ze wzgldu na jakociowe lub ilociowe cechy uzyskanych dotychczas materiaw, a ze wzgldu na przyna-leno stanowiska do kompleksu osadniczego Jaskini Ciemnej, najwaniejsze-go stanowiska archeologicznego w Jurze Ojcowskiej i na obszarze przewidzia-nym do zgoszenia na List wiatowego Dziedzictwa UNESCO (Patrimoine mondial de lUnesco). Stanowisko Smardzowice I jest te pierwszym paleoli-tycznym stanowiskiem otwartym odkrytym na Jurze Ojcowskiej oraz wanym ogniwem w rekonstrukcji systemw osadnictwa rodkowopaleolitycznego i neolitycznego zwizanych z Jaskini Ciemn.

Materiay i dokumentacja z bada jest przechowywana w Instytucie Ar-cheologii i Etnologii PAN w Warszawie.

Wyniki bada zostay opublikowane w ksice Z archeologii Ukrainy i Jury Ojcowskiej, Ojcw, 2001.

Badania bd kontynuowane.

obozowisko, pracownia krzemieniarska: z grnego paleolitu, ze schy-kowego paleolitu (kultura widerska)lad osadnictwa neolitycznego

Ratownicze badania wykopaliskowe, prowadzone przez mgr Grzegorzat Molend i mgr. Artura Rapiskiego (Wojewdzki Orodek Suby Ochrony Zabytkw w Opolu). Badania byy finansowane przez WKZ w Opolu. Pierwszy sezon badawczy.

Nawarstwienia kulturowe byy posadowione pytko pod piaszczyst war-stw orn. Ze wzgldu na gbok ork i postpujc erozj gleby badania mia-y charakter ratowniczy. W 2000 r. przebadano sondaowo okoo 10 m2, odkry-

SOWIN, st. 7, gm. ambinowice, woj. opolskie, AZP 92-34/21

PALE

OLI

T

14

wajc trzy skupienia krzemienne. Znaleziono okoo 1400 wyrobw krzemien-nych wykonanych gwnie z batyckiego krzemienia narzutowego.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, tom XLIII, Wrocaw 2001, s. 485-490.

obozowiska jaskiniowe ze ladami zasiedlenia od paleolitu rodkowe-go po redniowiecze (XIV w.)

Wykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone w sierpniu przez Krzysztofa Cyrka (autor sprawozdania, Instytut Archeologii i Etnologii Uniwersytetu im. Mikoaja Kopernika w Toruniu). Finansowane przez Instytut Archeologii i Etnologii Uniwersytetu im. Mikoaja Kopernika w Toruniu. Dzie-sity sezon bada. Przebadano powierzchni 40 m.

Celem tegorocznych bada bya eksploracja najstarszych warstw wyr-nionych w sedymentach jaskini (warstwy 18 i 19) w gwnej komorze oraz warstw 14, 15 (zlodowacenie Warty) w wykopie pod nawisem skalnym przed wejciem do komory jaskini.

Warstwy 18 i 19 to rnobarwne gliny pylaste z lekko obtoczonym i nad-wietrzaym chemicznie gruzem. Pobrane z warstwy 18 prbki koci i zbw zwierzcych zostay wydatowane metod torowo-uranow na okoo 240 000 lat temu. Jak wynika z bada paleozoologicznych, sedymentacja tej warstwy przebiegaa w klimacie chodnym i wilgotnym z tendencj do ocieplenia. Wo-k rozciga si krajobraz stepotundry z niewielkimi obszarami zadrzewiony-mi. W najbliszej okolicy jaskini istniay cieki lub zbiorniki wodne. W spgu warstwy 18. i w stropie 19. znaleziono 32 wyroby krzemienne zgrupowane w przyotworowej partii jaskini. W skad inwentarza wchodziy ostrza lewa-luaskie, zgrzebo liciowate, 2 ptylczaki wirowe, 3 wiry o zauskanych krawdziach, wiry z mikroretuszem uytkowym, 3 odpadki pararylcowe, 2 fragmenty rdzeni, 3 formy zbato-wnkowe, odupki i uski. Jest to inwen-tarz z udziaem techniki lewaluaskiej i techniki wirowej nawizujcy do ar-tefaktw uzyskanych w roku ubiegym z grnych partii warstwy 18. Trudno obecnie rozstrzygn, czy s to dwa, czy jeden zesp kultury (w sensie for-my zasiedlenia). Zwraca uwag obecno odpadw po zabiegu pararylcowym, ktre wiadcz o bardzo wczesnych pocztkach tego zabiegu technicznego. Podejmujc prb charakterystyki kulturowej wydobytego inwentarza, naley podkreli jego formalne podobiestwo do zespow typu Piekary (gwnie ze wzgldu na obecno wirw) przy jednoczesnych nawizaniach do szeroko pojtego krgu aszelskiego.

Materiay z dokumentacja z bada s przechowywane w Instytucie Arche-ologii i Etnologii Uniwersytetu im. Mikoaja Kopernika w Toruniu.

Badania bd kontynuowane.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

krzemienice kultury widerskiej z okresu schykowego paleolitukrzemienica z okresu mezolituosada kultury pucharw lejkowatychlady osadnicze kultury ceramiki sznurowejlady osadnicze z wczesnej epoki brzuosada kultury pomorskiejosada kultury oksywskiejlady osadnicze z wczesnego i pnego redniowieczaosada z czasw nowoytnych

Stanowisko 13 w Szynychu zostao odkryte w trakcie bada powierzch-niowych jesieni 1996 r. W tym sam czasie przeprowadzono badania sonda-

STRZEGOWA, Jaskinia Binik, gm. Wolbrom, woj. maopolskie

Szadek, st. 3, gm. Blizanw, woj. wielkopolskie

SZYNYCH, st. 13, gm. Grudzidz, woj. kujawsko-pomorskie, AZP 31-44/28

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

15

owo-wierceniowe krre pozwoliy na wstpne stwierdzenie kolejnych faz za-siedlenia omawianego terenu, poczynajc od okresu halsztacko-lateskiego, poprzez wczesne i pne redniowiecze (lady osadnicze), koczc na osadach z okresu wpyww rzymskich i czasw nowoytnych. Na podstawie tych bada okrelono wstpnie przestrze reliktow na 2,50 ha, przy czym zasig prawie caego stanowiska znajduje si w bezporedniej kolizji z pasem jezdnym przy-szej autostrady Al. Ze wzgldu na rozmiar stanowisko podzielono w trakcie eksploracji szerokopaszczyznowej na 3 odcinki (odpowiednia A-C). Wa-ciwe prace badawcze na odcinku A przeprowadzono od 22 marca 2000 do 4 kwietnia 2000 r. Przebadano 172,45 ara o bardzo zoonej stratygrafii pionowej i poziomej. Nastpnie kontynuowano prace ziemne na odcinku C (5-11 lipca 2000 r.), gdzie przebadano 12,60 ara ze zoon stratygrafi pionow.

Na odcinkach A i C prace wykopaliskowe przeprowadzono w trak-cie jednego sezonu badawczego. Badaniami w obu przypadkach kierowa mgr M. Supczewski w ramach projektu realizowanego przez Instytut Arche-ologii i Etnologii, Uniwersytet im. Mikoaja Kopernika w Toruniu. cznie z odcinkiem B eksploracj objto prawie cay preliminowany obszar wcho-dzcy w pas jezdny przyszej autostrady Al, w rezultacie czego przebadano na wszystkich odcinkach okoo 271,50 ara, tym samym przekroczono o 21,50 ara powierzchni przewidzian umow wstpn.

Na odcinku A w trakcie bada terenowych odkryto cznie 805 obiek-tw o zrnicowanej funkcji, formie i wypenisku, co dao rednio okoo 4,67 obiektu na arze. Stropy obiektw uchwycono na rnych poziomach eksplo-racji, cz bezporednio po zdjciu humusu, w obrbie warstw, jak rwnie wkopane w calec w postaci warstwowanych piaskw. Sytuacja ta nakazywaa zachowanie szczeglnej ostronoci przy zdejmowaniu nawarstwie kulturo-wych sigajcych do 1,50 m (do 17 poziomw eksploracyjnych). Wrd 805 obiektw udao si okreli czciowo funkcje ze wzgldu na form i wype-nisko, czyli 166 negatyww posupowych, 51 palenisk, rw melioracyjny (ob. 10), 9 jam gospodarczych, 8 pochwkw ciaopalnych, pytk studni (ob. 167, 200), 5 piecw, 4 piece kotlikowe (ob. 752, 753, 756, 757), 3 krzemieni-ce (ob. 611, 623, 624) oraz kamienny st (ob. 365). Pozyskano rwnie licz-ny ruchomy materia zabytkowy w postaci 20 053 fragmentw ceramiki, 562 artefaktw krzemiennych, 228 fragmentw polepy i ponad 20 fragmentw koci, w tym rwnie ludzkich. Ponadto zarejestrowano 156 zabytkw wy-dzielonych. Odcinek A obejmuje swoim zasigiem bardzo urozmaicon for-m powierzchni, ktra czciowo wymuszaa okrelony sposb zasiedlania. W centralnej partii czci pnocnej wystpuje zwydmienie terenu biegnce po osi pnoc-poudnie na (okoo 60 m dugoci). Dzieli ono obszar na dwie niezalene paszczyzny. Na agodnie biegncym stoku zachodnim zaobserwo-wano po zdjciu czciowo zakumulowanego humusu (warstwa I) oraz pytki poziom z materiaem nowoytnym (niewyksztacony geologicznie warstwa VII). Na stoku wschodnim (do 30 m szerokoci w pasie autostrady) zareje-strowano zoony ukad stratygraficzny o charakterze biogeniczno-kulturo-wym w postaci sekwencji 6 warstw, gdzie najniszy poziom jest zoony z 2 warstw stykajcych si (w-wa VI materia kultury pucharw lejkowatych i IX Ha-La). Kontynuuje si tu warstwa I (wspczesno-nowoytna), poni-ej znajduj si naprzemiennie 2 poziomy eoliczne z nielicznymi materiaami (w-wa II i IV) z 2 dobrze wyksztaconymi glebowymi (w-wa III nowoyt-na, V materiay pomorsko-kloszowe i oksywskie) oraz poniej wspomnia-na warstwa VI i IX. Do interesujcych odkry mona tu zaliczy piec, ktry mg peni funkcj miejsca do kremacji (ob. 300), dodatkowo cz poudnio-wa obiektu bya wyoona kamiennymi pytami, a jedna z warstw zawieraa popioy. Na pnocnym skraju tej struktury zadokumentowano mezolityczn krzemienic (ob. 624).

PALE

OLI

T

16

Na obszarze pooonym dalej na pnoc zarejestrowano bogat straty-grafi poziom w formie mozaiki, w ktrej skad wchodziy 2 nieczytelne na powierzchni (wypenione humusem w postaci wspczesnej mady rzecznej) i obecnie wyschnite jeziorka starorzeczne (w pierwszym w zach. czci zano-towano materia typu Ha-La w-wa XIII, w drugim na wschodzie struktury czysto biogeniczne z pojedynczymi artefaktami nowoytno-wspczesnymi). W tej strefie dalej na pnoc wystpiy warstwy z materiaem wczesnorednio-wiecznym (X, czciowo XIX) i pnoredniowiecznym (XIX z nadleg nad ni warstw spalenizny XVIII).

Kolejn niezalen stref biogeniczno-kulturow jest obszar biegn-cy wzdu zachodniej granicy przyszej autostrady, ktry mona podzie-li na 3 kolejne obszary. Ma on charakter strefy brzegowej z utworami mu-szastymi. W czci pnocnej omawianego terenu (w-wa XII, XIV, XVII) s zwizane z osadnictwem kultury pomorskiej. Uchwycono tu nastpn krzemienic kultury widerskiej (ob. 623) w poziomach iluwialnych (w-wa XX nieciga) oraz zwizany z tym horyzontem czasowym unikato-wy ob. 365 w formie duego stou kamiennego z siedziskiem i 2 pobijakami kamiennymi.

Cz centralna przedstawianej strefy z licznymi obiektami wykazuje pew-ne zrnicowanie chronologiczne od nowoytnego (w-wa XIV), poniszych z materiaami pomorsko-oksywskimi oraz z pojedynczymi artefaktami z epoki wczesnego brzu (w-wa XV, XVII). Z najmodszym horyzontem osadniczym czy si pytka studnia (ob. 167, 200) o konstrukcji drewnianej zbitej zmonto-wanej na koki drewniane. Ze wzgldu na niewielkie jej rozmiary i usytuowa-nie poza zwartym osadnictwem XVII-XVIII w. i pooenie na obszarze zalewo-wym moga ona suy na przykad jako miejsce do pojenia byda. W poziomie iluwialnym (warstwa XX) wystpia kolejna schykowopaleolityczna krzemie-nica kultury widerskiej ob. 611.

W czci poudniowej tej struktury o zoonej stratygrafii (w-wy XXI-XXIV) dominuje ceramika kultury oksywskiej ze ladow obecnoci ma-teriaw kultury pomorskiej oraz kultury pucharw lejkowatych, kultury ceramiki sznurowej (ob. 627). W najniszym poziomie (w-wa XXIV) od-notowano wycznie krzemieniarstwo schykowopaleolityczne, ktre ma dalszy cig w odcinku B stanowiska 13 w Szynychu, podobnie jak pozostae nawarstwienia kulturowe. Do nietypowych znalezisk w tej strefie mona za-liczy oksywskie piece kotlinkowe (ob. 752, 753, 756, 757) mogce wskazy-wa na produkcj niewielkiej iloci elaza na potrzeby osady z lokalnych rud darniowych. Dwie ostatnie czci s zwizane z zachodnim stokiem kolej-nego wzniesienia wydmowego majce analogi do pnocnej czci odcin-ka A. W partiach bez nawarstwie (bezporednio na calcu) wystpiy sku-piska obiektw nawizujce do ssiadujcych stref kulturowych. Odcinek C czy si bezporednio z odcinkiem B poprzez identycznie zoon struk-tur stratygraficzn o podobnej wymowie chronologicznej (nieliczny ma-teria okrelano jako Ha-La i typowy dla kultury oksywskiej). Odkryto na tym terenie cznie 10 obiektw, z czego l to doek posupowy, 4 paleniska i l oksywski pochwek ciaopalny z resztkami stosu (ob. 1). Pozyskano rw-nie liczny ruchomy materia zabytkowy w postaci 55 fragmentw ceramiki i kilkanacie fragmentw koci zwierzcych i ludzkich przy cakowitym braku zabytkw wydzielonych.

Nawarstwienia kulturowe maj charakter utworw murszastych pynnie przechodzcych w czysto biogeniczne struktury murszasto-torfowe. Ponadto calec jest rnicowany, tzn. w czci zachodniej jest on w postaci warstwowa-nego piasku, natomiast w czci wschodniej ma charakter strefy plaowej (bia-y, przemyty, zwarty). Generalnie cay obserwowany tu ukad stratygraficzny jest genetycznie zwizany ze stref brzegow starorzecza Wisy.

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

17

Na odcinku A chronologi ustalono na podstawie materiaw masowych w postaci ceramiki naczyniowej i krzemienne, czyli okrelono wg nich kolejne fazy zasiedlenia na omawianym obszarze:

najstarszy horyzont jest zwizany z obecnoci krzemieni (ob. 611, 623) i stou kamiennego (ob. 365) czonych ze schykowopaleolityczn kultur widersk,

nastpny etap penetracji osadniczej jest zwizany z mezolitem na pod-stawie jednej krzemienicy (ob. 624),

cechy zwartego obszaru osadniczego w pnocno-wschodniej czci sta-nowiska wykazuj wczesnowireckie materiay kultury pucharw lejkowatych (spg warstwy V czciowo i VI oraz obiekty z ni zwizane),

ladowo czytelne s artefakty nalece do fazy pnowireckiej kultury pucharw lejkowatych czy kultury pnoneolitycznej (kultura ceramiki sznu-rowej ob. 627) z poudniowej czci stanowiska,

kolejny lad osadniczy jest widoczny w postaci pojedynczych materiaw z wczesnego brzu,

najwiksze nasilenie dziaalnoci osadniczej czy si z kultur pomorsk z elementami kloszowymi (gwnie w pnocnej czci),

nastpny czytelny poziom osadniczy wytyczaj materiay kultury oksyw-skiej (cz poudniowa stanowiska),

zarejestrowano penetracj zwizan z okresem wczesnoredniowiecz-nym (gwnie warstwa X, czciowo XIX),

w podobnym wymiarze zarejestrowano materiay pnoredniowieczne (warstwa XIX, ob. 82, 89, 95),

ostatni etap zasiedlenia czy si z czasami nowoytnymi (warstwa I El, VII).

Na odcinku C pozyskano ubogi materia zabytkowy wytyczajcy dwa po-ziomy chronologiczne w postaci:

punktu osadniczego zwizanego z okresem Ha-La, osada kultury oksywskiej.Poudniowa cz stanowiska 13 w Szynychu, czyli poudniowa cz od-

cinka A oraz cae odcinki B, C tworz szersz stref osadnicz pomorsko-ok-sywsk, co kontynuuje si dalej w przylegym do nich stanowisku Szynych 12.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

obozowisko ludnoci kultury magdaleskiej, pny paleolitlady osadnictwa ze starszego okresu epoki brzu

Ratownicze badania wykopaliskowe, prowadzone przez Jana Fiedorczuka (Instytut Archeologii i Etnologii PAN). Finansowane przez Instytut Archeolo-gii i Etnologii PAN w Warszawie i WKZ w Kielcach. Trzeci sezon bada stacjo-narnych. Badaniami objto powierzchni 28,5 m2, w tym 13,5 m2 to wykop Ia, ktrego eksploracj rozpoczto w 1998 r.

Badania stanowiy kontynuacj prac z lat 1998-99. Ich celem bya kontynu-acja eksploracji wypeniska klina mrozowego (wykop Ia) zawierajcego zabytki archeologiczne oraz rozpoznanie sondaami pnocnej i zachodniej czci sta-nowiska, gdzie zaoono 2 wykopy sondaowe. Z wykopu Ia pozyskano okoo 4020 zabytkw, w tym 2656 wytworw krzemiennych, okoo 1270 fragmentw koci, kilkadziesit wytworw z koci soniowej, 50 grudek polepy oraz zin-wentaryzowano 31 kamieni. Wrd wyrobw krzemiennych wyodrbniono 180 form wydzielonych, w tym 8 rdzeni, 91 narzdzi i 80 odpadkw z produk-cji narzdzi oraz przedmiot z duego retuszowanego dookolnie odupka przy-pominajcy schematyczne figurki Wenus, znane ze stanowisk kultury magda-

wity Wojciech, st. 7, gm. Midzyrzecz, woj. lubuskie, AZP 51-14/22

WILCZYCE, st. 10, gm. loco, woj. witokrzyskie, AZP 88-73/10

PALE

OLI

T

18

leskiej. Wrd koci dominoway szcztki konsumpcyjne, gwnie nosoroca, konia, renifera i lisa polarnego. Wrd wytworw kocianych wystpiy ostrze typu sagaies, fragmenty 2 paeczek z koci soniowej oraz 2 igie.

Odkryty inwentarz kociany i krzemienny wskazuje na przynaleno ze-spou z Wilczyc do kultury magdaleskiej i moe by wstpnie datowany na interstadia Blling.

Materiay i dokumentacj z bada zoono w Instytucie Archeologii i Et-nologii PAN w Warszawie.

Wyniki bada zostay opublikowane w Przegldzie Archeologicznym, vol. 49, 2001, s. 141-144.

Badania bd kontynuowane.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

obozowisko z okresu paleolitu rodkowegoBadania archeologiczne, przeprowadzone od wrzenia do padziernika pod

kierunkiem dr. Andrzeja Winiewskiego (Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocawskiego). Finansowane przez Komisj Bada Naukowych.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 9-24.

Badania bd kontynuowane.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

obozowisko grnopaleolityczneBadania wykopaliskowe prowadzi dr Jarosaw Bronowicki (Zakad Bada

Ratowniczych Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Oddzia Wrocaw). Bada-nia byy finansowane przez inwestora. Drugi sezon bada.

Stanowisko byo zagroone budow autostrady A4. W roku 2000 przeba-dano kilka arw, odkrywajc dwa skupienia zabytkw krzemiennych. Znale-ziono okoo 1000 zabytkw krzemiennych.

Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 474-477, ryc.13, 14.

patrz: neolit

patrz: mezolit

patrz: wczesna epoka elaza

obozowisko jaskiniowe (rodkowy i schykowy paleolit, neolit, epoka elaza, redniowiecze, nowoytno)

Wykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone od 19 lipca do 10 wrzenia pod kierunkiem mgr. Mikoaja Urbanowskiego (Instytut Ar-cheologii Uniwersytetu Warszawskiego, Pastwowy Instytut Geologiczny). Finansowane przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Pa-stwowy Instytut Geologiczny, lskiego WKZ. Przebadano powierzchni 0,06 ara.

Witw, st. 10, gm. Bielawy, woj. dzkie

WROCAW, st. 1, ul. Gen. J. Hallera, gm. loco, woj. dolnolskie

Wrzca, st. 2, gm. Trzcianka, woj. wielkopolskie, AZP 38-24/79

WYSOKA, st. 57, gm. Lenica, woj. opolskie, AZP 93-39/127

Zakrzw, st. 4, gm. Gogolin, woj. opolskie, AZP 93-39/76

Zakrzw, st. 6, gm. Gogolin, woj. opolskie, 93-39/76

Zakrzw, st. 41, gm. Gogolin, woj. opolskie, AZP 93-38/44

ZRBICE, Jaskinia Komarowa, st. 5, gm. Olsztyn, woj. lskie, AZP 88-50/41

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

19

Kontynuowano rozpoznanie namuliska jaskini (wykop 4) oraz badania ta-rasu przed jaskini (wykop 2 m 16g, 16f, 17g, 17f ). W wyniku bada zareje-strowano zoon stratygrafi namuliska tarasu (do poziomu 420 od reperu, tj. okoo 350 od powierzchni namuliska). Poza bardzo licznymi znaleziskami paleontologicznymi (kilka tysicy fragmentw koci zwierzcych) dajcymi obraz zestawu paleofauny w rnych okresach pozyskano ubogi zestaw ma-teriaw archeologicznych. Na tarasie, na stropie warstwy piaskw odkryto dwie struktury interpretowane jako lady ognisk schykowopaleolitycznych. Zesp artefaktw krzemiennych z tego okresu poszerzy si o kilka zabytkw w tym zdwojony przekuwacz/pazur. Zesp wci jednak pozostaje zbyt ubo-gi, by mona byo wysuwa bardziej zdecydowane wnioski, jednak wydaje si, e moe on nawizywa do tradycji pnomagdaleskiej. W wierzchnich war-stwach namuliska znaleziono zabytki z XVII w.: podkwk buta i kule musz-kietu. Biorc pod uwag inne znaleziska nowoytne m.in. z I i II wojny wia-towej oraz wczeniej odnotowane materiay redniowieczne, neolityczne oraz wczesnobrzowe, mamy wiadectwo nieprzerwanej penetracji jaskini od rod-kowego paleolitu po dzie dzisiejszy.

Materiay z bada, do czasu penego opracowania, bd przechowywane w Pastwowym Instytucie Geologicznym i Muzeum Ziemi PAN, nastpnie zo-stan przekazane do Muzeum Czstochowskiego.

Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 54-63; M. Urbanowski, Wykopaliska w Jaskini Komarowej (w:) Ziemia Cz-stochowska t. 28, 2001, s. 9-15..

Mezolit

patrz: wczesne redniowiecze

obozowisko kompleks Maglemose? (mezolit)osada kultury amfor kulistych (neolit)obozowisko kultury pucharw lejkowatych (neolit)

Ratownicze badania wykopaliskowe, przeprowadzone w sierpniu pod kie-runkiem Tomasza Kendelewicza. Finansowane przez WKZ. Drugi sezon bada.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Archeolo-gicznych, t. 43, s. 119-132.

obozowisko kultury komornickiej (mezolit)cmentarzysko birytualne kultury uyckiejlady osadnictwa z okresu wczesnego redniowiecza

Wykopaliskowe badania archeologiczne, finansowane przez gmin Dbrowa Grnicza. Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, s. 222-228.

patrz: neolit

Bokinka Krlewska, st. 8, gm. Tuczna, woj. lubelskie, AZP 63-88/45

BUSZW, st. 1 gm. Lubiszyn, woj. lubuskie, AZP 44-08/4

DBROWA GRNICZA STRZEMIERZYCE WIELKIE, st. 4, woj. lskie

Dziernica, st. 35, gm. Dominowo, woj. wielkopolskie

ME

ZO

LIT

20

obozowisko z okresu schykowego mezolituWykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone na przeomie

lipca i sierpnia pod kierunkiem Zbigniewa Bagniewskiego przy wsppracy mgr. Klemensa Macewicza (Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocawskie-go). Przebadano powierzchni 42 m.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 63-76.

patrz: wczesna epoka elaza

patrz: modszy okres przedrzymski - okres wpyww rzymskich

patrz: modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

patrz: modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

patrz: modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: paleolit

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

obozowisko maglemorskie (mezolit)Wykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone w lipcu pod kierun-

kiem Zbigniewa Bagniewskiego przy wsppracy mgr. Wadysawa Czyyka (Insty-tut Archeologii Uniwersytetu Wrocawskiego). Przebadano powierzchni 56 m.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 49-62.

obozowisko z okresu mezolituWykopaliskowe badania archeologiczne, przeprowadzone na przeomie

lipca i sierpnia pod kierunkiem Zbigniewa Bagniewskiego przy wsppracy mgr. Wadysawa Czyyka i mgr. Klemensa Macewicza (Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocawskiego). Przebadano powierzchni 32 m.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 35-48.

GOCIM, st. 23, gm. Drezdenko, woj. lubuskie

Grodzisko Dolne, st. 22, gm. loco, woj. podkarpackie, AZP 101-81/6

Jordanowo, st. 12, gm. wiebodzin, woj. lubuskie, AZP 53-14/47

Klonwka, st. 47, gm. Starogard Gdaski, woj. pomorskie

Lubsko, st. 7, gm. loco, woj. lubuskie, AZP 65-09/19

Sugocinek, st. 1, gm. Golina, woj. wielkopolskie, AZP 57-38/18

Sugocinek, st. 13, gm. Golina, woj. wielkopolskie, AZP 57-38/58

Szadek, st. 3, gm. Blizanw, woj. wielkopolskie

Szynych, st. 13 gm. Grudzidz, woj. kujawsko-pomorskie, AZP 31-44/28

wity Wojciech, st. 7, gm. Midzyrzecz, woj. lubuskie, AZP 51-14/22

TRZEBICZ MYN, st. 1, gm. Drezdenko, woj. lubuskie

TRZEBICZ MYN, st. 2, gm. Drezdenko, woj. lubuskie

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

21

patrz: neolit

lad osadnictwa kultury widerskiej (schykowy paleolit)obozowisko z okresu mezolituosada kultury pucharw lejowatych i kultury ceramiki sznurowej (neolit)osada kultury uyckiej (halsztat)lady osadnictwa kultury przeworskiej (okres rzymski)lady osadnictwa z okresu wczesnego i pnego redniowiecza oraz nowoytnoci

Ratownicze badania wykopaliskowe na trasie autostrady A4, przeprowa-dzone od czerwca do wrzenia przez mgr Lidi Kamyczek i mgr. Mirosawa Masojcia (Instytut Archeologii i Etnologii PAN we Wrocawiu). Prace koordy-nowa dr Jarosaw Bronowicki. Finansowane przez Agencj Budowy i Eksplo-atacji Autostrad. Przebadano powierzchni 124 arw.

Odkryto okoo 160 obiektw o rnych funkcjach datowanych jw. Znale-ziono kilkaset fragmentw ceramiki naczyniowej pradziejowej i redniowiecz-nej oraz ponad 1100 zabytkw krzemiennych.

Wyniki bada zostay opublikowane w lskich Sprawozdaniach Arche-ologicznych, t. XLIII, s. 77-94 i Badaniach Archeologicznych na Grnym l-sku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 469-474.

patrz: wczesna epoka elaza

Neolit

osada kultury pucharw lejkowatych (neolit)osada z wczesnej epoki brzuosada kultury uyckiejosada z okresu wczesnego redniowieczaosada z okresu nowoytnoci

Ratownicze badania archeologiczne, przeprowadzone od 24 lipca do 19 sierpnia pod kierownictwem P. Makarowicza (Fundacja Uniwersytetu im. Ada-ma Mickiewicza w Poznaniu). Finansowane przez Agencj Budowy i Eksplo-atacji Autostrad.

osada kultury pucharw lejkowatych (neolit)BBadania prowadzone przez mgr. Olgierda Felczaka (autora sprawozdania),

mgr. Mariana Kochanowskiego i mgr. Zdzisawa Ratajczyka (Muzeum Archeolo-giczne w Gdasku). Finansowane przez Agencj Budowy i Eksploatacji Autostrad w Toruniu. Pierwszy sezon bada.

Stanowisko nr 115 wg numeracji w ramach autostrady A1, jest zarejestrowa-ne pod numerem 9 w miejscowoci Barono. Znajduje si na pnocny wschd od miejscowoci Barono na 52 km odcinka przyszej autostrady A1. Pod wzgl-dem fizjograficznym mieci si w poudniowej czci Pojezierza Starogardzkiego, w odlegoci okoo 7 km na wschd od Skrcza. Wymienione stanowisko odkry-

Zakrzw, st. 4, gm. Gogolin, woj. opolskie, AZP 93-39/76

ZAKRZW, st. 6, gm. Gogolin, woj. opolskie, 93-39/76

Zakrzw, st. 41, gm. Gogolin, woj. opolskie, AZP 93-38/44

BABIA, st. 6, gm. Rzgw, woj. wielkopolskie

BARONO, st. 9, gm Skrcz, woj. pomorskie, AZP 22-44/-

NE

OLI

T

22

to w wyniku bada powierzchniowych poprzedzajcych badania wykopaliskowe w obszarze pasa autostrady.

Stanowisko nr 115 mieci si w obrbie moreny dennej falistej zwizanej ze stadiaem wiecia zlodowacenia Wisy. Ten fragment Pojezierza Starogardzkiego obnia si w formie charakterystycznych stopni w kierunku wschodnim i pou-dniowo-wschodnim do doliny Wisy. Wymienione stanowisko ley na drugim stopniu opadajcego terenu. Jego obszar jest usytuowany na rozlegym i paskim wyniesieniu morenowym, ktre wyranie dominuje nad pozostaymi forma-mi terenu w najbliszej okolicy. Ponadto w jego ssiedztwie wystpuj dwa tzw. oczka polodowcowe mogce by dostatecznym zabezpieczeniem zaopatrzenia w wod pradziejowych mieszkacw omawianej osady. Stratygrafia stanowiska jest umiarkowanie zrnicowana, a zasadniczy trzon utworw geologicznych sta-nowi glina zwaowa oraz miejscami piaski.

Szerokopaszczyznowe prace wykopaliskowe prowadzone w obrbie pasa autostrady A1 pozwoliy na przebadanie obszaru o powierzchni 265 arw, co w znacznym stopniu umoliwio rozpoznanie omawianego stanowiska. Odkry-to 382 obiekty nieruchome i okoo 14 500 wytworw (artefaktw) bdcych w okoo 80% pozostaoci po dziaalnoci ludnoci kultury pucharw lejkowa-tych. Wrd nich dominowaa ceramika (okoo 12 700 fragmentw) oraz narz-dzia i pwytwory krzemienne (okoo 1800 egzemplarzy).

Najbardziej wartociowym efektem prac archeologicznych byo odkrycie dobrze zachowanych ladw stabilnej zabudowy mieszkalnej zwizanej z osad neolityczn. Natrafiono na trzy drewniane domostwa o niewtpliwej konstruk-cji supowej, ktre byy usytuowane wg wstpnej oceny w rodku osiedla. Na szczegln uwag zasuguje najwiksze z nich, bdce pozostaoci po duym prostoktnym domu supowym. Zasadnicza jego cz dochodzia do 18,50 m dugoci i 6,50 m szerokoci. Gwna konstrukcja w formie prostokta skadaa si z okrgych supw usytuowanych w prawie rwnych odstpach wzdu osi duszych bokw. Pomiary wykonywane podczas bada wykaza-y biorc pod uwag drobne przesunicia spowodowane destrukcj ladw po supach zachowanie ktw prostych midzy cianami. rednica supw wynosia 20-30 cm. Wzdu rodkowej osi domu znajdowao si 5 wikszych supw o rednicy dochodzcej do 50 cm, ktre przypuszczalnie wspieray dwuspadowy dach.

Wejcie mogo by usytuowane od wschodniej ciany szczytowej, o czym moe wiadczy dodatkowe zadaszenie tworzce tzw. podcie. Jedn z niewia-domych jest kwestia materiau uytego do budowy cian domu w ramach prze-strzeni midzy supami, poniewa nie zachoway si pozostaoci po nim. Brak typowej warstwy uytkowej o charakterze gospodarczym wskazuje raczej na mieszkalny charakter omawianego domostwa. We wntrzu o powierzchni po-wyej 100 m mieciy si dwie jamy nawizujce do wyej wymienionej funkcji obiektu.

Wstpna analiza ceramiki pozwala datowa osad wg periodyzacji dla regionu Kujaw na faz IIIA kultury pucharw lejkowatych. W materiale cera-micznym i krzemiennym s widoczne lokalne specyficzne uwarunkowania oraz wyrane nawizania do grupy wschodniej tej kultury. Typowe formy to rnego rodzaju puchary lejkowate, naczynia zasobowe, flasze z kryz i amfory. Zdob-nictwo w formie odciskanych lub, rzadziej, rytych rzdw pionowych, supkw oraz zygzakw byo usytuowane w grnych partiach naczy.

Reasumujc wyniki, naley podkreli wyjtkowe znaczenie tej osady ze wzgldu na dobrze zachowan struktur zabudowy wewntrznej, co jest ewe-nementem szczeglnie w obszarze Pomorza Gdaskiego, a take Polski Pnoc-nej, w dziedzinie bada nad osadnictwem neolitycznym. Odkrycie to poszerzy-o wiedz dotyczc budownictwa drewnianego w modszej epoce kamienia.

Badania bd kontynuowane.

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

23

NE

OLI

Tpatrz: wczesna i starsza epoka brzu

patrz: wczesne redniowiecze

pomorskie, AZP 35-45/168osada kultury ceramiki wstgowej rytej (neolit)osada kultury uyckiej/pomorskiej (epoka brzu i wczesna epoka elaza)osada kultury oksywskiej (modszy okres przedrzymski)osada z okresu wczesnego redniowieczaosadnictwo z okresu nowoytnego

Badania wykopaliskowe, przeprowadzone od 16 maja do 24 czerw-ca przez ekspedycj Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie umowy zawartej midzy Uniwersytetem Warszawskim a Uniwer-sytetem im. Mikoaja Kopernika w Toruniu. Pracami terenowymi kierowa mgr Marcin Gadki (autor sprawozdania reprezentujcy Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego). Koordynatorami ratowniczych bada arche-ologicznych z ramienia Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskie-go byli prof. dr hab. Tomasz Mikocki oraz dr Adam Walu. Nadzr meryto-ryczny nad realizacj umowy sprawowali prof. dr hab. Wojciech Chudziak oraz prof. dr hab. Jerzy Gssowski. Badania finansowaa Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad.

Preliminowany obszar przeznaczony do bada okrelono na 0,50 ha. W wy-niku prac archeologicznych przebadano jednak obszar o cznej powierzchni 9675 m2. Na przebadanym obszarze odkryto i wyeksplorowano pozostaoci 165 obiektw archeologicznych (w tym 47 negatyww posupowych) oraz 3 warstwy kulturowe zalegajce na obszarze o cznej powierzchni 2500 m. Na podstawie materiaw zabytkowych pozyskanych z warstw i obiektw wyr-niono 5 faz zasiedlenia stanowiska, zwizanych odpowiednio z kultur cera-miki wstgowej rytej, kultur uyck i kultur pomorsk, kultur oksywsk, wczesnym redniowieczem i czasami nowoytnymi.

Stanowisko nr 5 w Bocieniu jest pooone na obszarze wysoczyznowym i zaj-muje rozlegy garb morenowy o powierzchni okoo 4 ha, ktrego poudniowy stok dotyka krawdzi nieistniejcego ju zbiornika wodnego. Badania objy jedynie zachodni skraj stanowiska pooony na obszarze kolizji z przebiegiem autostrady i byy prowadzone zgodnie z wytycznymi Uniwersytetu im. Mikoaja Koperni-ka dla prowadzcych badania wykopaliskowe na inwestycjach liniowych w woj. kujawsko-pomorskim. W celu rozpoznania stratygrafii stanowiska wykonano 4 sondae na osi zachd-wschd oraz profil pnoc-poudnie stanowiska.

Na przebadanym obszarze zarejestrowano i wyeksplorowano 3 warstwy kulturowe. Warstwy II i III, zoone z ciemnoszaro-czarnego piasku gliniastego i miszoci do 0,60 m zawieray wycznie materia zabytkowy kultury cera-miki wstgowej rytej i byy powizane z obszarami intensywnej penetracji oraz dziaalnoci gospodarczej ludnoci tej kultury.

Najbardziej niejednorodna pod wzgldem chronologii i przynalenoci kulturowej bya warstwa I o miszoci do 0,40 m. Skadaa si z ciemnosza-rego piasku gliniastego i zajmowaa powierzchni okoo 20 arw w rodkowej i wschodniej czci stanowiska. Z warstwy pozyskano 691 fragmentw cera-miki pochodzcej ze wszystkich faz osadniczych reprezentatywnych dla sta-nowiska. Z tego wzgldu mona wnosi, i miaa ona czciowo charakter zapywiskowy.

Bochnia, st. 45, woj. maopolskie, AZP 104-61/67

Bobowicko, st. 3, gm. Midzyrzecz, woj. lubuskie, AZP 51-15/80

BOCIE, st. 5, gm. Chema, woj. kujawsko-pomorskie

24

Osadnictwo neolityczne kultury ceramiki wstgowej rytej (KCWR)Obiekty zwizane z osadnictwem KCWR grupoway si gwnie w pomoc-

nej i poudniowo-zachodniej czci stanowiska. Centralna cz stanowiska po-zostawaa niezasiedlona, tworzc prawdopodobnie pusty plac wewntrz osady. W czci pnocnej znajdoway si pozostaoci dugiego domu o konstrukcji supowej o wymiarach 27/4 m oraz zwizanych z nim glinianek i jam o charak-terze gospodarczym. Glinianki byy usytuowane wzdu cian domu, penic jednoczenie funkcj jam mietnikowych i odpadkowych. Z wypenisk obiek-tw pozyskano liczny materia krzemienny, arna kamienne, potuczone na-czynia, a take co ciekawe pojedyncze bryki bursztynu i gliniane paciorki. W czci poudniowo-zachodniej znajdoway si warstwa kulturowa oraz sku-pisko jam, tworzce zaplecze gospodarcze i produkcyjne dla dugiego domu. Z wypenisk obiektw pozyskano liczne narzdzia oraz pwytwory z krzemie-nia czekoladowego, 2 siekierki kamienne, arna, tuki, rozcieracze oraz pytki szlifierskie, koci i surowiec kamienny w postaci wyselekcjonowanych kamieni narzutowych z piaskowca, piaskowca kwarcytowego.

cznie na stanowisku zarejestrowano 99 obiektw zwizanych z osadnic-twem KCWR, z ktrych pozyskano 5602 fragmenty ceramiki, 288 pwytwo-rw krzemiennych, 48 narzdzi krzemiennych. Na podstawie ornamentyki na-czy (ornament nutowy, ornament penej, wypunktowanej wstgi) chronologi zespou osadniczego naley wiza wstpnie z II (rodkow) i III (pn) faz rozwojow tej kultury w dorzeczu Odry i Wisy.

Osadnictwo epoki brzu i wczesnej epoki elazaW wyniku przeprowadzonych bada odkryto najprawdopodobniej jedynie

zachodni skraj wikszego skupiska osadniczego z epoki brzu i wczesnej epoki elaza. Pozostaa cz osady znajduje si najprawdopodobniej poza zasigiem pasa autostrady. Z omawianym okresem mona wiza 9 obiektw jamowych, z ktrych pozyskano cznie 532 fragmenty ceramiki oraz grocik krzemienny. Omawiane obiekty grupoway si we wschodniej czci badanego obszaru, nie tworzc skupisk o wyranych powizaniach funkcjonalnych. Obecny w obiek-tach i warstwie I materia zabytkowy skada si gwnie ze rodkowych partii naczy, nie dajc podstaw do ucilenia chronologii w ramach okresw epoki brzu i wczesnej epoki elaza.

Osadnictwo z modszego okresu przedrzymskiegoTak jak w przypadku osadnictwa epoki brzu uchwycono najprawdopo-

dobniej jedynie zachodni skraj osady kultury oksywskiej. W obrbie przebada-nego obszaru wyrniono 5 obiektw jamowych z materiaami tej kultury. Nie tworzyy one jednak czytelnego ukadu przestrzenno-funkcjonalnego. Z ich wypenisk pozyskano cznie 460 fragmentw ceramiki. Materia ceramiczny z modszego okresu przedrzymskiego dominowa pod wzgldem ilociowym w warstwie I, skd pozyskano 237 fragmentw z tego okresu. Na podstawie ana-lizy technologicznej i formalnej ceramiki z modszego okresu przedrzymskiego mona stwierdzi, e osadnictwo kultury oksywskiej rozwijao si na tym sta-nowisku od faz Al do A3.

Osadnictwo wczesnoredniowieczneMateriay wczesnoredniowieczne pozyskano cznie z 13 obiektw jamo-

wych, z ktrych 2 peniy funkcj palenisk oraz warstwy I. Tak jak w przypad-ku okresw poprzednich ukad przestrzenny wczesnoredniowiecznej osady otwartej jest niemoliwy do ustalenia. Wynika to z przebadania jedynie zachod-niego skraju zespou osadniczego. Obiekty wczesnoredniowieczne grupoway si w dwu skupiskach w czci wschodniej badanego obszaru. Na podstawie analizy materiaw ceramicznych wrd materiaw i obiektw wczesnore-dniowiecznych mona wyrni 2 fazy osadnicze: wczesn z VIII-X w. i pn z XI i XII w. cznie z obiektw wczesnoredniowiecznych pozyskano 402 frag-menty ceramiki, z warstwy 124 fragmenty oraz osek kamienn.

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

25

Osadnictwo nowoytneOsadnictwo nowoytne grupowao si gwnie w pnocnej czci stano-

wiska. Dominoway prostoktne, due (do wielkoci 6 x 4 m.) obiekty o nieja-snej funkcji pozostajce w bezporedniej bliskoci z mniejszymi o analogicz-nych ksztatach. Osadnictwo nowoytne czciowo zniszczyo obiekty KCWR, a zwaszcza doki posupowe w obrbie dugiego domu. Z wypenisk obiektw pozyskano 518 fragmentw ceramiki datowanej na schyek XVII i XVIII w.

W wyniku przeprowadzonych bada wykopaliskowych udao si cakowicie rozpozna zesp osadniczy KCWR. Zarejestrowane obiekty tworzyy wyrany ukad przestrzenny i umoliwiy odtworzenie penego zaplecza gospodarczego dla niewielkiej osady skupionej wok pojedynczego dugiego domu. Za niewy-starczajcy naley uzna stopie rozpoznania osadnictwa epoki brzu, wczesnej epoki elaza, modszego okresu przedrzymskiego i wczesnego redniowiecza. Sytuacj mog rozstrzygn jedynie dalsze badania wykopaliskowe.

patrz: wczesne redniowiecze

osada z epoki neolituosada kultury uyckiej z okresu halsztackiegoosada kultury przeworskiej z modszego okresu przedrzymskiego i okresu wpyww rzymskich

Ratownicze badania archeologiczne, przeprowadzone od wrzenia do li-stopada pod kierunkiem Bartomieja Koniecznego (autor sprawozdania, Pra-cownia Archeologiczna Bartomiej Konieczny). Finansowane przez inwestora prywatnego. Pierwszy sezon bada. Przebadano powierzchni 3,50 ara.

Prace prowadzono w strefie inwestycji budowlanej. Po wykonaniu wstp-nych sonday, ktre day wynik negatywny, usunito warstw ziemi ornej (o gbokoci okoo 20 cm). Na oczyszczonej powierzchni pojawiy si niere-gularne zarysy obiektw. Wystpoway one w duym rozproszeniu, nie two-rzc wyranego ukadu. Byy to zazwyczaj nieregularne zaciemnienia o red-nicy 100-150 cm i miszoci wypenisk nieckowatych sigajcych 80-180 cm. Natrafiono na resztki dolnych partii dwch palenisk. Materia archeologicz-ny jest nieliczny. W obiektach odkrywano po kilka sztuk w eksplorowanych poziomach.

Wstpna klasyfikacja chronologiczno-kulturowa pozwala okreli odkry-te obiekty jako cz osady kultur z okres neolitu, kultury uyckiej okresu halsztackiego oraz kultury przeworskiej z modszego okresu przedrzymskiego z okresu wpyww rzymskich.

Odkryte obiekty wystpuj na do duej gbokoci, co chroni je przed niszczeniem w trakcie tradycyjnej uprawy ziemi i pracach sadowniczych.

Materiay i dokumentacja z bada s przechowywane w Muzeum Arche-ologicznym w Krakowie.

Badania nie bd kontynuowane.

osada kultury ceramiki wstgowej rytej (neolit)osada kultury malickiej (neolitu)osada kultury mierzanowickiejosada kultury uyckiejlady osadnicze z okresu redniowiecza

Szerokoprzestrzenne ratownicze badania wykopaliskowe na trasie plano-wanej autostrady A4 Krakw-Tarnw, prowadzone przez dr Agnieszk Czekaj-Zastawny (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Oddzia w Krakowie), mgr. Alberta Zastawny (Muzeum Archeologiczne w Krakowie).

Bokinka Krlewska, st. 8, gm. Tuczna, woj. lubelskie, AZP 63-88/45

BOLECHOWICE, st. 11, gm. Zabierzw, woj. maopolskie, AZP 101-55/21

BRZEZIE, st. 17, gm. Kaj, woj. maopolskie

NE

OLI

T

26

Odkryto obiekty archeologiczne i zabytki ruchome nalece przede wszyst-kim do kultur neolitycznych: kultury ceramiki wstgowej rytej i malickiej (osa-dy) oraz kultury badeskiej i kultury ceramiki sznurowej (znaleziska lune i po-chwek tej ostatniej). W epoce brzu istniay tu rozlege osady kultury mie-rzanowickiej i kultury uyckiej. Chronologi stanowiska zamykaj pojedyncze lady osadnictwa redniowiecznego.

Stanowisko Brzezie 17 to przede wszystkim osada kultury ceramiki wst-gowej rytej. Bya ona pierwsz na trasie autostrady, na ktrej odkryto lady 3 dugich domw o konstrukcji supowej.

Wyniki bada zostay opublikowane w Badaniach ratowniczych na trasie projektowanej autostrady A 4 w woj. maopolskim (sezon 2000-2001 neolit i wczesna epoka brzu), ACC, 37, 19-14.

Badania bd kontynuowane.

patrz: mezolit

osada kultury pucharw lejkowatychlady osadnictwa kultury amfor kulistychosada kultury uyckiejosada kultury pomorskiejosada z okresu wczesnego redniowiecza

Ratownicze badania wykopaliskowe, przeprowadzone w zwizku budow autostrady A-2, przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu, pod kierunkiem Ryszarda Kirkowskiego i Moniki Gadzik. Finansowane przez Agencj Budowy i Eksploatacji Autostrad w Warszawie.

Wyniki bada opublikowano w Raporcie 2001-2002, s. 150-153.

patrz: wczesne redniowiecze

patrz: wczesne redniowiecze

patrz rodkowa, modsza i pna epoka brzu

osada kultury amfor kulistych, horyzont pnoamforowy, faza III?Interwencyjne badania archeologiczne, przeprowadzone we wrzeniu,

przez Muzeum w Koszalinie. Finansowane przez Muzeum w Koszalinie. Prze-badano powierzchni okoo 100 m.

Piaszczysty pagrek w dnie kotliny pojeziernej (obecnie torfowisko Chwalimskie Bagno) poudniowo-zachodni brzeg dawnego jeziora, strop piaskw pod okoo 2-metrow warstw torfu. Rozrzut materiaw rucho-mych w promieniu okoo 20 m. Nie zachoway si adne lady obiektw. W inwentarzu: pawik z kory, bryka bursztynu kopalnego, kamie szlifier-ski, nieckowate arno, oseka-gadzik, 2 rdzenie krzemienne i 2 krzemienne odupki (jeden fragmentaryczne uskany), 240 bardzo drobnych fragmentw 4 naczy glinianych (amfora dwuuszna, dwie wazy dwuczonowe i garnek jajowaty).

Materiay i dokumentacja z bada s przechowywane w Muzeum w Kosza-linie i Centralnym Muzeum Morskim w Gdasku.

Buszw, st. 1 gm. Lubiszyn, woj. lubuskie, AZP 44-08/4

CHEMNO, st. 4, woj. wielkopolskie

Chocicza, st. 4, gm. Wrzenia, woj. wielkopolskie, AZP 54-33/56

Chodakwka, st. 3, gm. Kaczuga, woj. podkarpackie, AZP 104-79/163

Chrzstw Folwarczny, st. 1, gm. Rzczew, woj. dzkie

CHWALIMKI, st. 9, gm. Barwice, woj. zachodniopomorskie, AZP 24-24/121

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

27

Wyniki bada zostan opublikowane w Materiaach Zachodniopomorskich.Badania nie bd kontynuowane.

osada kultury lendzielskiej (neolit)osada kultury uycki (wczesna epoka elaza)

Ratownicze badania wykopaliskowe, prowadzone przez mgr. Bogusawa Chorego i mgr Boen Chory. Finansowane przez lskiego WKZ w Kato-wicach. Drugi i ostatni sezon bada.

Stanowisko odkryto w czerwcu 1999 r. w trakcie bada powierzchniowych prowadzonych przez Dzia Archeologii Muzeum Okrgowego w Bielsku-Biaej, w ramach programu weryfikacji bada AZP strefy grskiej i podgrskiej.

Jest usytuowane na terenie Krasnej, dzielnicy Cieszyna, w zachodniej partii wybitnego cypla terenowego zlokalizowanego w widach potokw Bie-lowiec i Kronianka (wys. bezwzgldna 339 m n.p.m., wys. wzgldna 40 m). Cypel buduj w przewaajcej mierze formacje upkw cieszyskich, jedy-nie w miejscu usytuowania stanowiska jego grn parti pokrywaj znacz-nej miszoci wirzaste i piaszczyste osady fluwioglacjalne zlodowacenia poudniowopolskiego.

Badania objy stref przyleg od pnocy do piaskowni lecej w poudnio-wej partii cypla oraz rowy sondaowe wytyczone w celu rozpoznania sytuacji w pozostaych partiach stanowiska. cznie przebadano powierzchni 7 arw.

Przeprowadzone badania przyniosy szereg cennych informacji naukowych oraz dostarczyy pokanego zasobu materiau zabytkowego. W obrbie przeba-danej powierzchni stanowiska stwierdzono obecno warstwy kulturowej oraz odkryto 63 obiekty osadowe zagbione w calec.

Warstw kulturow zarejestrowano jedynie w obrbie strefy brzenej pia-skowni. W pozostaych przebadanych czciach stanowiska brak czytelnych ladw jej obecnoci. Zalegaa ona bezporednio na calcu w postaci sabo od-rniajcej si od calca, jasnobrunatnej gliny o miszoci 10-30 cm.

Odkryte obiekty osadowe stanowi w przewaajcej mierze jamy za-sobowe w rzucie poziomym owalne i nieckowate w profilu oraz koliste jamy posupowe.

Pozyskany materia zabytkowy pozwala na wyrnienie dwch zasadni-czych faz zasiedlenia prehistorycznego stanowiska ze ladami zasiedlenia take w innych okresach.

Pierwsz faz osadnicz naley czy z pn faz kultury lendzielskiej. Materiay tej fazy wystpiy w warstwie kulturowej (przede wszystkim w partii spgowej) oraz w przewaajcej iloci obiektw osadowych. Stanowi je wyroby kamienne oraz fragmenty ceramiki.

Druga faza zasiedlenia stanowiska przypada na okres wczesnej epoki elaza i jest zwizana z kultur uyck. Materiay odpowiadajce chronologicznie tej fazie wystpiy w warstwie kulturowej oraz w nielicznych obiektach osadowych.

Materia zabytkowy zoono w Muzeum Okrgowym w Bielsku-Biaej, do-kumentacj badawcz przekazano do archiwum lskiego WO SOZ w Katowi-cach (Delegatura w Bielsku-Biaej).

Wyniki bada opublikowano w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, s. 95-106.

Badania na stanowisku zakoczono.

patrz: modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

patrz: modszy okres przedrzymski okres wpyww rzymskich

CIESZYN, st. 14, gm. loco, woj. lskie, AZP. 109-44/18

Ciosny Folwark, st. 2, gm. Zgierz, woj. dzkie, AZP 6351

Daniszew, st. 21, gm. loco, woj. wielkopolskie, AZP 58-44/90

NE

OLI

T

28

osada z okresu neolituosada kultury uyckiej (okres halsztacki)osada z okresu pnego redniowiecza

Badania wykopaliskowe, prowadzone przez mgr Lidi Kamyszek i mgr. Mi-rosawa Masojcia (Zakad Bada Ratowniczych Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Oddzia we Wrocawiu). Finansowane przez inwestora.

Stanowisko byo zagroone budow autostrady A4. W 2000 roku przebada-no 36 arw, odkrywajc okoo 20 obiektw o rnych funkcjach datowanych jw. Znaleziono kilkaset fragmentw ceramiki naczyniowej pradziejowej i rednio-wiecznej oraz wyroby krzemienne.

Wyniki bada opublikowano w Badaniach Archeologicznych na Grnym lsku i Ziemiach Pogranicznych w latach 1999-2000, Katowice 2002, s. 478.

kurhan kultury ceramiki wstgowej, faza starosznurowa lub klasycznaRatownicze badania wykopaliskowe, przeprowadzone w padzierniku

przez Marka Florka (autor sprawozdania, Katedra Archeologii Uniwersyte-tu Marii Curie-Skodowskiej, Archeo-Baj s.c.) i Barbar Bargie. Finansowane przez Podkarpackiego WKZ i Katedr Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej. Drugi sezon bada. Przebadano powierzchni 40 m.

Materiay i dokumentacja z bada s przechowywane w archiwum Podla-skiego WKZ.

Wyniki bada zostan opublikowane w Acta Archeologia Carpathica; Archeologii Polski rodkowowschodniej.

Badania nie bd kontynuowane.

lady osadnictwa mezolitycznegoosada kultury pucharw lejkowatychlady osadnictwa kultury lendzielskiejlady osadnictwa kultury trzcinieckiejosada kultury uyckiejosada i cmentarz kultury pomorskiejosada kultury przeworskiejlady osadnictwa z okresu wczesnego redniowiecza

Ratownicze badania archeologiczne, prowadzone przez Zesp Bada Ar-cheologicznych Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im Adama Mickiewicza w Poznaniu i Zesp Orodka Naukowo-Konserwatorskiego w Poznaniu.

Wyniki bada zostay opublikowane w Wielkopolskich Sprawozdaniach Archeologicznych, t. 6 2003, s. 286-292.

Badania bd kontynuowane.

osada grupy brzesko-kujawskiejcmentarzysko kultury iwieskiej osada kultury uyckiejosada kultury przeworskiej osada z wczesnego redniowiecza

Badania prowadzone przez Muzeum Archeologiczne w Biskupinie pod kierownictwem mgr Anny Grossman. Finansowanie przez Kujawsko-Pomor-skiego WKZ, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie.

Badania, bdce kontynuacj bada z lat poprzednich, miay na celu wyzna-czenie granicy zasigu warstwy kulturowej (zwartego zasigu osadnictwa) w p-nocnej czci stanowiska, odsonicie zarysu neolitycznego dugiego domu (nr 3 na badanym stanowisku) oraz rozpoznanie centralnej czci stanowiska.

Wytyczono 5 wykopw o cznej powierzchni 526 m, odsonito 66 rno-kulturowych obiektw osadniczych oraz zarysy roww fundamentowych tzw. dugiego domu grupy brzesko-kujawskiej o dugoci 25,50 m (szeroko ciany

DOLNA, st. 3, gm. Lenica, woj. opolskie, AZP 94-40/1

DYLGWKA, st. 19, gm. Hyne, woj. podkarpackie, AZP 106-78/22

DZIERNICA, st. 35, gm. Dominowo, woj. wielkopolskie

GSAWA, st. 6, gm. loco, woj. kujawsko-pomorskie, AZP 45-35/68

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

29

pnocnej 3,50 m, poudniowej 6,50 m). W warstwach i obiektach odkry-to 3731 zabytkw ruchomych, z czego wikszo stanowiy fragmenty cerami-ki, polepa, koci zwierzce oraz artefakty krzemienne, przedmioty kamienne, przedmioty metalowe i kociane.

Dokumentacja i zbiory znajduj si w Muzeum Archeologicznym w Bisku-pinie.

Badania bd kontynuowane.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: wczesna epoka elaza

osada kultury pucharw lejkowatychosada kultury uyckiej i pomorskiejosada kultury przeworskiejosada z okresu wczesnego redniowiecza

Ratownicze badania wykopaliskowe na trasie autostrady A-2, przeprowa-dzone przez Muzeum Archeologiczne w Poznaniu. Finansowane przez Agencj Budowy i Eksploatacji Autostrad. Drugi sezon bada.

Wyniki bada zostay opublikowane w Raporcie 2001-2002, s. 169.

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: rodkowa, modsza i pna epoka brzu

patrz: pne redniowiecze

osada wczesnoneolityczna kultury wstgowej rytejRatownicze badania archeologiczne, przeprowadzone od 18 sierpnia do 16

wrzenia przez Agnieszk Kukuk (autorka sprawozdania, Muzeum Okrgowe w Tarnowie). Finansowane przez GKZ. Czwarty sezon bada. Przebadano po-wierzchni 1,5 ara.

Badania przeprowadzono w dwch rejonach osady. Pierwsz stref objt wykopami bya kulminacja wzniesienia wykopy zostay zaoone w rejonie dugiego domu (badanego w latach 1997-98). Odkryto 2 obiekty w typie jam (ob. 21 i 22) oraz 3 lady po supach. Prawdopodobnie w badanym rejonie zostaa uchwycona pnocna ciana dugiego domu. Obiekt 21 by przydenn czci jamy, z ktrej pochodziy jedynie 4 fragmenty ceramiki. Obiekt 22 lepiej za-chowany, o wikszej miszoci, z wyranymi ladami spalenizny (polepa, wgle drzewne). Materia ruchomy stanowio kilkadziesit fragmentw naczy glinia-nych (gwnie grubej roboty) i krzemienie (odupki i wiry). Pod nieckowat jam 22 znajdowaa si niewielka jama z jednorodnym, szaro-popielatym wy-peniskiem. Kolejne wykopy zostay zaoone w pnocno-wschodniej, starszej czci osady. Odkryto kilka jam zachowanych jedynie w czciach przydennych (ob. 23-28). Z obiektw pochodziy fragmenty naczy glinianych i krzemienie. Ornamentyka naczy cienkociennych wskazuje na powizania z terenami za-

Giebutw, st. 8, gm. Ksi Wielki, woj. maopolski, AZP 95-59

Guchowo, st. 1, gm. Komorniki, woj. wielkopolskie, AZP 53-26/133

GUCHOWO, st. 24, gm. Komorniki, woj. wielkopolskie

Gogolin, st. 15, gm. loco, woj. opolskie, AZP 93-38/2

Grabkowo, st. 10 (nr aut. 131), gm. Kowal, woj. kujawsko-pomorskie

Gozdw, st. 1, gm. Werbkowice, woj. lubelskie, AZP 87-93/1

GWODZIEC, st. 2, gm. Zakliczyn, woj. maopolskie, AZP 106-64/27

NE

OLI

T

30

karpackimi (wschodnim krgiem linearnym). W obiekcie 23, w towarzystwie ceramiki, znaleziono fragment nogi glinianego posgu z zachowan stop. Z obiektu 24 oprcz ceramiki o cechach zakarpackich pochodzi take frag-ment naczynia sitowatego i fragment naczynia zoo- lub antropomorficznego. Inwentarz krzemienny obiektw stanowiy gwnie odupki i wiry. Narzdzia stanowiy tylko niewielki procent. W obiekcie 23 znaleziono drapacz, w obiek-cie 24 tuczek kulisty i wkadk niwn na ptylczaku, a w obiekcie 26 wkad-k na wirze. Z obiektu 25 pochodzi natomiast zabytek kamienny rozcie-racz (prawdopodobnie do barwnikw) z wyranym zagbieniem, wytarciem. Z obiektw z pnocno-wschodniej czci osady pobrano prbki wgla do da-towania C14, natomiast ze wszystkich badanych obiektw pozyskano prbki ziemi do analizy paleobotanicznej.

Materiay i dokumentacja z bada s przechowywane w Muzeum Okrgo-wym w Tarnowie.

Wyniki bada zostan opublikowane w Materiaach i Sprawozdaniach Rzeszowskiego Orodka Archeologicznego.

Badania bd kontynuowane.

cmentarzysko kurhanowe kultury ceramiki sznurowej ze schykowego okresu epoki neolitu

Sondaowe badania wykopaliskowe, przeprowadzone od 21 do 28 sierpnia przez mgr Jolant Bagisk i mgr. Jzefa Niedwiedzia (autor sprawozdania, PROFIL Usugi Archeologiczne i Geodezyjne). Finansowane przez Lubelskie-go WKZ w Lublinie. Pierwszy sezon bada.

Na stanowisku w trakcie bada powierzchniowych zarejestrowano 3 bar-dzo zniszczone, rozorane kurhany ujawniajce si w postaci ciemnych plam w miejscu dawnych nasypw, widocznych na tle brunatnej ziemi ornej. Podczas bada sondaowych przebadano po jednej wiartce na kadym z trzech odkry-tych obiektw. czna powierzchnia wykopw wynosia 85 m2. W kadym wy-kopie rejestrowano lady strefy podnasypowej kurhanw pozwalajcej okreli pierwotne rednice podstawy nasypw kurhanowych, ktre wynosz po 8-9 m. W kurhanie nr l zarejestrowano lady strefy podnasypowej i jamy przykurha-nowej oraz spg zniszczonego grobu centralnego. W kurhanie nr 2 odsonito rwnie lady strefy podnasypowej i jamy przykurhanowej. W kurhanie nr 3 take wystpia strefa podnasypowa, jama przykurhanowa i zniszczony, o nie-okrelonym przeznaczeniu obiekt jamowy wkopany w jam przykurhanow. W trakcie prac wykopaliskowych w wykopach nie zarejestrowano materiaw zabytkowych.

W wyniku przeprowadzonych prac badawczych mona stwierdzi, e kur-hany na tym stanowisku zostay cakowicie zniszczone.

Dokumentacja z bada znajduje si w WUOZ w Zamociu.Badania nie bd kontynuowane.

osada kultury malickiej (epoka neolitu)osada z okresu nowoytnego (XIX XX w.)

Badania wykopaliskowe kierowane przez mgr. Jzefa Niedwiedzia (ROBiDZ w Lublinie) miay charakter nadzoru archeologicznego podczas ro-bt ziemnych zwizanych z budow budynku mieszkalnego, a nastpnie bada interwencyjnych po odsoniciu obiektw ziemnych i zabytkw ruchomych. Badania archeologiczne finansowane przez inwestora prywatnego byy prowa-dzone w obszarze historycznego rdmiecia Hrubieszowa.

cznie przebadano powierzchni okoo 1,50 ara i odnotowano obecno 4 obiektw ziemnych oraz struktury glebowe z nawarstwieniami kulturowy-mi. Najciekawszym odkryciem okazaa si jama (obiekt nr 3), w ktrej zare-jestrowano wirek i odupek krzemienny oraz kilka fragmentw ceramiki po-

HOSZNIA ABRAMOWSKA, st. 1, gm. Goraj, woj. lubelskie, AZP 88-83/10

HRUBIESZW, st. 24, gm. miejska Hrubieszw, woj. lubelskie, AZP 86-94/212

EP

OK

A K

AM

IEN

IA

31

chodzcych z brzuca naczynia charakterystycznych dla kultury malickiej. Po-zostae trzy obiekty (nr 1, 2 i 4) to jamy gospodarcze z okresu nowoytnego (XIX-XX w.), w ktrych odnaleziono drobne fragmenty ceramiki.

Dokumentacja powykonawcza z bada znajduje si w WUOZ Lublin de-legatura w Zamociu, a materiay zabytkowe zdeponowano w Muzeum im. St. Staszica w Hrubieszowie.

cmentarzysko kultury pucharw lejkowatych z okresu neolituosada hutnicza kultury przeworskiej z okresu wpyww rzymskichosada przygrodowa z okresu wczesnego i pnego redniowiecza oraz z czasw nowoytnych

Badania prowadzone przez Muzeum Regionalne w Iy. Pracami kie-rowali mgr Witold Bujakowski z Wojewdzkiego Oddziau Suby Ochro-ny Zabytkw Wojewdztwa Mazowieckiego (Delegatura w Radomiu) i mgr Ewa Marczak z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego (autorzy sprawozdania). Finansowane przez Muzeum Regionalne w Iy. Uczestniczyli w nich pracownicy muzeum oraz studenci Instytutu Archeologii UW. Czwarty sezon bada.

Badania wykopaliskowe przeprowadzone w 2000 r. s kontynuacj prac z lat 1996-1998. Gwnym celem tegorocznych bada byo ustalenie zasigu neoli-tycznego cmentarzyska szkieletowego kultury pucharw lejkowatych w czci pnocno-zachodniej stanowiska (sektor B).

Wytyczono 6 wykopw archeologicznych (XV-XX) o cznej powierzchni 4,53 ara.

We wszystkich wykopach wyrniono 4 podstawowe warstwy: humus, ziemi orn, warstw przemieszan oraz calec. Wikszo pozostaych warstw wystpowaa w obiektach archeologicznych.

Odkryto 16 obiektw: trzy paskie groby szkieletowe kultury pucharw lej-kowatych (obiekty: 144, 146, 155), 4 skupiska kamieni zwizane z konstrukcja-mi grobowymi na cmentarzysku kultury pucharw lejkowatych (obiekty: 143, 145, 156, 157), 5 dymarek z okresu wpyww rzymskich (obiekty: 151, 152, 153, 154, 158), lady po 3 drewnianych supach (obiekty: 148, 149, 150) oraz jam z okresu wczesnego redniowiecza o trudnej do ustalenia funkcji (obiekt 147).

Najlepiej zachowanymi obiektami okazay si 3 groby szkieletowe kultury pucharw lejkowatych. W obiektach 144 i 146 odkryto 2 niekompletne szkiele-ty dorosych osb. Zmarych uoono na plecach, w pozycji wyprostowanej, na osi zachd-wschd z gow zwrcon w kierunku zachodnim.

Pochwki byy otoczone obstaw z kamieni. W grobie 146 obok czaszki znaleziono gliniane naczynie. Grb 155 zachowa si lepiej ni dwa pozostae. Odkryto w nim niekompletny szkielet dorosego czowieka. W tym przypadku zmarego uoono na kamiennym bruku, na wznak, w pozycji wyprostowanej, na osi pnoc-poudnie z gow zwrcon w kierunku pnocnym. Po prawej stronie przy gowie leao gliniane naczynie. W okolicy czaszki znaleziono rw-nie fragmenty skamieniaych muszli, ktre zmary mg otrzyma jako wy-posaenie pomiertne. Pochwek otaczay pionowo ustawione pyty wapienne. Obstawa zachowaa si szczeglnie dobrze w czci poudniowo-wschodniej grobu. Ciao zmarego przykryto warstw kamieni. W obiekcie 155 znaleziono 21 fragmentw ceramiki, w tym fragment glinianego naczynia zdobionego or-namentem grzebykowym, 22 zabytki krzemienne (m.in. 7 odupkw i 2 wiry). Wyroby krzemienie wystpoway gwnie w warstwie kamieni przykrywajcej szcztki zmarego.

Podczas tegorocznych bada znaleziono surowiec, psurowiec oraz na-rzdzia krzemienne (w tym krzemie czekoladowy i pasiasty) zwizane z osadnictwem kultury pucharw lejkowatych, dwa cae gliniane naczynia oraz fragmenty ceramiki kultury pucharw lejkowatych, fragmenty naczy kultury

IA CHWAOWSKI TRAKT, st. 21, pow. Radom, woj. mazowieckie, AZP 79-69

NE

OLI

T

32

przeworskiej z okresu wpyww rzymskich, fragmenty naczy z okresu wcze-snego redniowiecza oraz ceramik nowoytn. Poza tym w wykopach XV, XVI, XVIII odkryto fragmenty koci zwierzcych, gwnie wini.

Stanowisko Chwaowski Trakt 21 w Iy okrelono jako stanowisko wielo-kulturowe.

Dokumentacja znajduje si w Wojewdzkim Oddziale Suby Ochrony Zabytkw Wojewdztwa Mazowieckiego w Radomiu. Materiay przekazano Muzeum Regionalnemu w Iy.

Badania nie bd