47446a1d61d85e874234c94c21e59ebe.pdf Oczyszczanie gazów

  • View
    17

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Oczyszczanie gazw spalinowych

Transcript

TRWAE ZANIECZYSZCZENIA ORGANICZNE GOSPODARKA ODPADAMI

Materiay informacyjne Warszawa 2008

Krzysztof Czarnomski

TRWAE ZANIECZYSZCZENIA ORGANICZNE GOSPODARKA ODPADAMI

Materiay informacyjne Warszawa 2008

Ministerstwo rodowiska

Sfinansowano ze rodkw Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej na zamwienie Ministra rodowiska

Publikacja opracowana i wydana na zamwienie Ministra rodowiska

Opracowanie i wydanie publikacji sfinansowano ze rodkw Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej

Opracowa: Krzysztof CzarNOMSki

Druk: WyDaWNiCtWO NaukOWe Gabriel bOrOWSki 20-060 lublin, ul. lazurowa 26/1 e-mail: wydawnictwo@borowski.net.pl; www.borowski.net.pl

iSbN: 978-83-60312-31-5 Wydanie i

Copyright by Ministerstwo rodowiska oraz Narodowy Fundusz Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnej, Warszawa 2008

Wydawca: iNStytut OCHrONy rODOWiSka 00-548 Warszawa, ul. krucza 5/11, tel. (0-22) 625 10 05 w. 58 e-mail: wydawnictwa@ios.edu.pl; www.ios.edu.pl/pol/wydawnictwa1.html

SPIS TRECI 1. Wprowadzenie ..........................................................................5 2. trwae zanieczyszczenia Organiczne (tzO) definicja i waciwoci ...........................................................6 3. Odpady zawierajce tzO wystpowanie, klasyfikacja, zasady postpowania ...........................................8 3.1. rodzaje odpadw zawierajcych tzO ..............................8 3.2. klasyfikacja odpadw i postpowanie z nimi ..................11 4. Gospodarka odpadami tzO ....................................................15 4.1. Postpowanie z odpadami rodkw ochrony rolin .........15 4.2. Postpowanie z odpadami PCb .......................................15 4.3. Postpowanie z odpadami zawierajcymi tzO powstajcymi jako niepodane produkty uboczne .........16 akty prawne i pimiennictwo .....................................................18

3

trWae zaNieCzySzCzeNia OrGaNiCzNe GOSPODarka ODPaDaMi

1. WPROWADZENIEOdpady zawierajce trwae zanieczyszczenia organiczne (tzO) s dwojakiego rodzaju: pochodzce z okresu, kiedy powszechnie stosowano je w rodkach ochrony rolin, a po wprowadzeniu zakazu ich uytkowania zostay schowane w zabetonowanych studzienkach, tzw. mogilnikach, skd jednak wci przedostaj si do rodowiska; poniewa mogilniki okazay si nieskuteczne, trzeba je zlikwidowa, tzO znajdujce si w odpadach chemicznie rozoy, a zanieczyszczon ziemi zrekultywowa, w terminie do koca 2010 r., zgodnie z krajowym Planem Gospodarki Odpadami 2010 [17]; PCb, substancja chemiczna stosowana jako skadnik olejw stosowanych jako chodziwo w urzdzeniach elektrycznych gwnie w transformatorach i kondensatorach; obecnie obowizuje zakaz stosowania PCb w nowych urzdzeniach, ale urzdzenia istniejce mog by uytkowane do koca czerwca 2010 r. Olej zawierajcy PCb jest odpadem, ktry naley unieszkodliwi. urzdzenie po usuniciu oleju naley oczyci z resztek PCb (dekontaminacja), a urzdzenie mona uytkowa, po wypenieniu innym pynem, niezawierajcym PCb. Jeli urzdzenie nie jest poddane dekontaminacji, staje si odpadem. te odpady naley podda unieszkodliwieniu do koca 2010 r. [2]. Dotyczy to urzdze zawierajcych powyej 5 litrw oleju zawierajcego wicej ni 0,05% PCb. Mniejsze urzdzenia mog by uytkowane, ale nie mog by remontowane, czyli naley je usuwa po upywie dopuszczalnego czasu eksploatacji lub po awarii. Odpady rodkw ochrony rolin i PCb pochodzce z okresu, kiedy stosowanie tych substancji nie byo zakazane, wymagaj usunicia zgodnie z obowizujcymi przepisami. Nie bd powstaway w przyszoci. inaczej przedstawia si sytuacja, jeeli chodzi o odpady tzO powstajce w licznych procesach technicznych jako produkty uboczne niepodane. te odpady stanowi obecnie przedmiot powanej troski, a ich rda, zapobieganie powstawaniu i zagospodarowanie stwarzaj wiele problemw w gospodarce i ekologii. Sposoby postpowania z odpadami tzO okrelono w rozporzdzeniu (We) Nr 850/2004 Parlamentu europejskiego i rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie trwaych zanieczyszcze organicznych i zmieniajcym dyrektyw 79/117/eWG [3].

5

trWae zaNieCzySzCzeNia OrGaNiCzNe GOSPODarka ODPaDaMi

2. TRWAE ZANIECZYSZCZENIA ORGANICZNE (TZO) DEfINICjA I WACIWOCIDefinicje i waciwoci trwaymi zanieczyszczeniami Organicznymi, w skrcie tzO lub od angielskiej nazwy POPs Persistent Organic Pollutants s substancje chemiczne, ktre: s trwae w rodowisku wykazuj odporno na rozkad przez organizmy wodne i glebowe, co powoduje dugotrwae pozostawanie ich w rodowisku, ulegaj akumulacji w organizmach ludzkich i zwierzcych, s gromadzone w tkance tuszczowej; maj waciwoci toksyczne, mog powodowa raka i uszkodzenia podu. Skadniki aktywne w rodkach odnowy rolin W rozporzdzeniu (We) Nr 850/2004 Parlamentu europejskiego i rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczcym trwaych zanieczyszcze organicznych i zmieniajcym dyrektyw 79/117/eWG [3] wymieniono jako skadniki aktywne stosowane w rodkach ochrony rolin nastpujce substancje: aldryn, chlordan, dieldryn, endryn, heptachlor, heksachlorobenzen, mirek, toksafen, chlordekon. heksabromobifenyl, Skadniki ochrony rolin zawierajce wymienione skadniki aktywne zostay wycofane z uytkowania, zoone w podziemnych silosach, wykonanych ze studziennych krgw betonowych z zabetonowanym dnem, tzw. mogilnikach, a take, sporadycznie, w innych warunkach (schrony z czasu ii wojny wiatowej, inne budowle podziemne). to rodki ochrony rolin s obecnie odpadami, ktre wci zagraaj rodowisku, a zatem konieczne jest ich usunicie. zgodnie z krajowym Planem Gospodarki Odpadami 2010 (zacznik [1]) do koca 2010 r. te odpady zostan usunite i unieszkodliwione. Polichlorowane bifenyle (PCB) zgodnie z rozporzdzeniem (We) Nr 850/2004 [3] polichlorowane bifenyle s objte zakazem produkcji i obrotu. Dopuszczone jest jedynie stosowanie tej substancji jako skadnika olejw stosowanych w urzdzeniach elektrycznych (transformatory i kondensatory), wymiennikach ciepa i przekadniach hydraulicznych, ktre byy uytkowane przed dat wejcia w ycie zakazu [4], nie duej ni do dnia 30 czerwca 2010 r. Przed upywem tego terminu PCb ma by usunite z kadego zawierajcego je urzdzenia lub instalacji, a urzdzenie i instalacja poddane dekontaminacji [5]. Wyjtek6

trWae zaNieCzySzCzeNia OrGaNiCzNe GOSPODarka ODPaDaMi

stanowi urzdzenia zawierajce oleje, lub inne ciecze izolacyjne, jeli objto tych cieczy nie przekracza 5 dm3, a stenie PCb w cieczy nie przekracza 0,05%. urzdzenia te mog pozosta w uytkowaniu do czasu wycofania ich z eksploatacji. DDT [1,1,1-trichloro-2,2-bis-(4-chlorofenylo)-etan] DDt jest dopuszczony do produkcji i stosowania, po uzyskaniu zezwolenia, jako produkt poredni przy wytwarzaniu dicofolu w systemie zamknitej instalacji, do dnia 1 stycznia 2014 r. Decyzj komisji europejskiej 2008/764/We dicofol traci autoryzacj z dniem 30 marca 2009 r. (dopuszcza si jego stosowanie do 30 marca 2010 r.) [6]. Heksahydrocykloheksan (HCH) w tym lindan Substancj t stosowano do 1 wrzenia 2006 r. do konserwacji drewna oraz wykorzystywano do 31 grudnia 2007 r., jako produkt poredni w przemyle chemicznym i w rodkach ochrony zdrowia publicznego i owadobjczych miejscowego dziaania. Niepodane produkty uboczne W licznych procesach technicznych jako niepodane produkty uboczne powstaj tzO i s uwalniane do rodowiska powietrza, wody i gleby powodujc ich zanieczyszczenie. znaczna cz tych zanieczyszcze jest uwalniania jako skadniki odpadw lub wchodzi w skad odpadw w wyniku procesw akumulacji przebiegajcych w rodowisku. Do takich odpadw nale osady ciekowe (zanieczyszczenia ciekw pochodzcych z opadw atmosferycznych) i odpady denne z pogbiania akwenw. W rozporzdzeniu (We) Nr 850/2004 [3] wymieniono nastpujce tzO uwalniane do rodowiska jako niepodane produkty uboczne: polichlorowane dibenzo-p-dioksyny i dibenzofurany (PCDD/PCDF), heksachlorobenzen (HCb), polichlorowane bilenyle (PCb), wielocykliczne wglowodory aromatyczne (WWa). Polichlorowane dibenzo-p-dioksyny i dibenzofurany (PCDD/PCDF) oraz wglowodory aromatyczne (WWa) nie s, i nigdy nie byy celowo produkowane, zawsze powstaj jako niepodane produkty uboczne. PCDD/PCDF powstaj w licznych procesach przebiegajcych w temperaturach 200 450oC w obecnoci chloru i jego zwizkw oraz zwizkw organicznych. WWa wystpuj w smoach koksowniczych i w gazach spalinowych, take z silnikw uywanych w rodkach transportowych. uWaGa! lista trwaych zanieczyszcze organicznych nie jest zamknita, prowadzone s badania nad innymi substancjami, stanowicymi zagroenie dla czowieka i rodowiska.7

trWae zaNieCzySzCzeNia OrGaNiCzNe GOSPODarka ODPaDaMi

3. ODPADY ZAWIERAjCE TZO, WYSTPOWANIE, KlASYfIKACjA, ZASADY POSTPOWANIA. 3.1. rODzaJe ODPaDW zaWieraJCyCH tzOPowstajce wspczenie odpady zawieraj tzO, ktre s niepodanymi produktami ubocznymi. Odpady zawierajce tzO podzielono wedug czstoci wystpowania na trzy grupy: grupa a odpady, w ktrych w nielicznych wypadkach zawarto tzO przekracza przyjt warto graniczn; grupa b odpady, w ktrych w licznych wypadkach zawarto tzO przekracza przyjt warto graniczn; grupa C odpady niepewnego ryzyka, take ze wzgldu na zmiennoci poziomu zanieczyszczenia lub nierwnomiernego rozmieszczenia tzO w masie odpadw. Na zlecenie komisji europejskiej [8] wykonano badania odpadw powstajcych w pastwach czonkowskich unii europejskiej, zawierajcych tzO dla nastpujcych przyjtych wartoci granicznych zawartoci tzO w odpadach: PCDD/PCDF (jako suma teQ) 10 ppb (g/kg), PCb 30 ppm (mg/kg), pestycydw 10 ppm (mg/kg), pozostaych tzO 10 ppm (mg/kg). Doda naley, e przyjte w badaniach wartoci ste granicznych tzO w odpadach (tzw. wartoci dolne) rni si od zaleconych przez konferencj COP7 konwencji bazylejskiej (sierpie 2004), ktra zaleca nastpujce dolne wartoci stenia: PCb 50 mg/kg PCDD/PCDF 15 g/kg pestycydw tzO 50 mg/kg. Wartoci te przyjto rwnie w rozporzdzeniu (We) Nr 850/2004 [3]. zaPaMietaJ! Jako odpady tzO traktujemy te od