1.1. Oczyszczanie Żelaza

Embed Size (px)

Text of 1.1. Oczyszczanie Żelaza

  • CZYSZCZENIE PRZEDMIOTW METALOWYCH ....Bd! Nie zdefiniowano zakadki. 1.1. Oczyszczane elaza ........................................................................................................... 1

    1.1.1 Oczyszczanie Chemiczne ............................................................................................... 5 1.1.2. Elektroliza .................................................................................................................... 6 1.1.3. Oczyszczanie galwaniczne............................................................................................ 7

    1.2 Oczyszczanie miedzi ............................................................................................................ 8 1.2.1. Oczyszczanie Chemiczne .............................................................................................. 9 1.2.2. Oczyszcznie galwaniczne............................................................................................ 10 1.2.3. Ditionit Alkaliczny...................................................................................................... 11

    1.3. Oczyszczanie Oowiu....................................................................................................... 11 1.4. Oczyszczanie Srebra ......................................................................................................... 12

    1.4.1. Oczyszczanie Chemiczne ............................................................................................ 13 1.4.2. Oczyszcznie galwaniczne............................................................................................ 14 1.4.3. Ditionit Alkaliczny...................................................................................................... 14

    1.5. Oczyszczanie Zota ........................................................................................................... 15

    CZYSZCZENIE OBIEKTW METALOWYCH

    Wyroby metalowe byy na og czyszczone chemikaliami lub elektrolitycznie. Oznaczao to cakowite usunicie produktw korozji i odsonicie metalu.Jeli zdarte s produkty korozji, to co w nich jest zawarte np. originalne powierzchnie, powoki metalowe, lady lakieru i inne elementy nawierzchniowe (emalie, inkrusty, itd.) mog by utracone. Zdzieranie nie odsania powierzchni oryginalnych, chyba e tworzy je gsty metal. Odsonita powierzchnia metalowa jest zwykle ospowata jako, e korozyjne ubytki i kolor nie s reprezentatywne dla oryginau. Z tego powodu metody zdzierania powinny by stosowane jedynie w koniecznych sytuacjach. Na przykad, srebro i ow bdc stosunkowo mog zachowa oryginaln powierzchni metaliczn. Czyszczenie mechaniczne moe uszkodzi powierzchni, a zatem lepiej zastosowa chemikalia lub elektroliz.

    1.1. Oczyszczanie elaza Moliwym jest przeprowadzi drobne naprawy na miejscu, lecz wiksze prace nad

    konstrukcjami elaznymi naley przeprowadzi w warsztacie. Jeli konstrukcja zakotwiczona jest w wilgotnej konstrukcji kamiennej, naley j zdj, naprawi i zamontowa napowrt, poniewa rdzewiejce elazo znacznie si rozszerza i wywiera ogromny nacisk na konstrukcj kamienn. Na szczcie, tam gdzie mocowania zostay zapuszczone w kamie, otwory bywaj wypenione oowiem, ktry mona atwo usunprzez podgrzanie.

    Przed usuniciem konstrukcji elazowej kutej (i w ogle przed jakimikolwiek pracami na tym czy innym komponencie historycznym, naley sporzdzi odpowiedni dokumentacj wraz ze zdjciami, o ile to moliwe. Dokumentacja bdzie wana dla ponownej instalacji komponentu, bdzie bezcenna w razie gdyby nastpiy jakie uszkodzenia.

  • Usuwanie farby jest zatem najlepiej przeprowadzone z uyciem odczynnikw

    chemicznych dobranych dla danego typu farby i uniknicia uszkodzenia samego metalu. Po usuniciu farby, naley zwrci uwag na to, aby pozostaoci chemiczne byy take usunite, ewentualnie zneutralizowane.

    Istnieje kilka metod usuwania farby i korozji z elaza:

    Rczne zdrapywanie, zuszczanie, szczotkownie s najczciej stosowane i najmniej kosztowne sposoby usuwania farby i rdzy z elaza. Pamita trzeba, e metody te nie usun caej korozji lub farby tak efektywnie jak inne metody. Prace powinien przeprowadzi dowiadczony rzemielnik, aby zminimalizowa moliwo porysowania powierzchni lub uszkodzenia delikatnych detali.

  • Czyszczenie strumieniem powietrza jest obecnie najczstsz metod przygotowania powierzchni. Suche czyszczenie strumieniowe dziel si na udarowe, zautomatyzowane, strumieniowo-cierne, ktre przeprowadza si w warsztacie lub na miejscu.Metody mona dostosowa w zalenoci od wymaganego poziomu oczyszczenia i profili powierzchni.

    Niskocinieniowe czyszczenie strumieniowo-cierne czsto jest najskuteczniejszym sposobem usuwania nadmiaru farby lub korozji. Metoda ta jest szybka, dokadna i ekonomiczna, pozwala na oczyszczanie elaza na miejscu. Agregatem moe by uel lub piasek; uel miedziowy nie powinien by stosowany dla elaza z uwagi na potencjalne reakcje elektrolityczne. Pewna ostro agregatu jest wskazana, poniew nadaje ona powierzchni metalowej zb, ktry zapewni potem lepsze przyleganie farby. Uzycie bardzo ostrych lub twardych agregatw oraz/lub stosownie zbyt wysokich cinie (ponad 100 funtw na cal kwadratowy) nie jest konieczne i naley tego unika. Materiay ssiadujce takie jak cega, kamie, drewno i szko musz by zabezpieczone przed uszkodzeniem. Niektre lokalne przepisy budowlane i wadze rodowiskowe zabraniaj lub ograniczaj piaskowania strumieniowego z powodu problemu powstawania pyu unoszonego przez powietrze.

    Oczyszczenie do srebrzystego koloru szarego moe wskazywa, e cao zanieczyszcze zostaa usunita. Skorodowane miejsca pozostawione nieosonite, mog wywoa powstanie brzowych/czarnych plam spowodowanych przez unoszone w powietrzu

  • chemiczneh zanieczyszczenia, ktre mog pozosta na metalu nawet po oczyszczeniu. Mog nimi by chlorki w soli stosowanej na drogach, powietrze morskie, siarczki zanieczyszczenia atmosfery, itd. Zanieczyszczenia te s higroskopijne (t.j. Przycigaj wilgo z atmosfery), chemicznie wpywaj na nowe pokrycie i na nowo inicjuj korozj. Jeli nie bd one naleycie potraktowane, zredukuj one skuteczno nawet najlepszego systemu krycia powierzchni farb.

    Metody strumieniowe z zastosowaniem wody, takie jak czyszczenie cierno-strumieniowe na mokro, cinieniowe szlamowe, i hydro-strumieniowe w szceglnoci (stosujce sam wod pod cinieniem wyszym ni 30 000 psi), s skutecznymi i praktycznymi metodami oczyszcznia elaza skaonego solami. Dodanie wody zwiksza moliwo szybkiego rdzewienia wtrnego (gingering). Mona temu zapobiec dodajc do wody inhibitory rdzy. Jednak, inhibitory osadowe mog mie wpyw na przyczepno nowego pokrycia. Problem mona rozwiza stosujc farby tolerujce powirzchnie zaatakowane gingeringiem. Niektrzy producenci produkuj grunty pod mokre strumienie, ktre akceptuj wilgotne powierzchnie po przedmuchaniu mokrym.

    Stosujc cierne oczyszczanie strumieniowe dla historycznych konstrukcji z elaza, moliwym jest usunicie stabilnych, dobrze przylegajcych, czsto ochronnych powok powstaych podczas odlewanian lub kucia, oraz innych dobrych powok. W konsekwencji, podjto kroki podobne do tych w konserwacji budowlanej, ku oczyszczaniu selektywnego przy zastosowaniu sprztu, ktry mona regulowa, pracujcego pod niskim cisnieniem, czsto z zastosowaniem bardzo drobnego rodka strumieniowego.

    Czyszczenie pomieniowe, uycie szczotki drucianej podczas opalania lamp oksy-acetylenow lub oksy propanow, stosowane jest ( samo lub wstpnie przed ciernym lub chemicznym czyszczeniem), aby rozbi grube pokrycia lub usun siln korozj. Moe to jednak wpyn na krystaliczn struktur elaza, a eliwo jest szczeglnie podatne na potencjalne popkanie, a ponadto metoda ta jest droga i potencjalnie niebezpieczna. Moe ona by bardzo skuteczna dla lekko lub rednio skorodowanych powirzchni elazowych. Uycie szczotki drucianej zwykle konieczne jest po zastosowaniu czyszczenia pomieniowego.

    Chemiczne usuwanie farby przy zastosowaniu zwizkw alkalicznych, takich jak chlorek metylenu lub wodorotlene potasowy, moe by skuteczn alternatyw dla ciernego strumieniowego usuwania znacznych narostw farby. Odczynniki te dostpne s w potaci wolno-dziaajcych eli lub past. Poniewa mog one powodowa poparzenia,koniecznym jest uycie ochronnej odziey, oraz ochrony oczu. Chemikalia zastosowane do fasad nie szczelnych na wod, moe prowadzi do ich przecieku przez szczeliny i otwory, i szkodzenia wewntrznych komponentw budynku, nie tylko wykonanych z elaza. Osadowe pozostaoci zwizkw oczyszczajcych, jeli nie bd zneutralizowane na powierzchni elaza, spowoduj przysze problemy z farb. Z tego wzgldu na og nie jest zalecanym stosowanie alkalicznych rodkw do usuwania farby czy te kwasowych rodkw czyszczcych.

    Po zastosowaniu ktrejkolwiek z tych metod oczyszcznia i usuwania farby, wieo oczyszczona powierzchnia elaza powinna by natychmiast pomalowana farb gruntujc antykorozyn, zanim korozja zacznie ponownie powstawa. Zalenie od warunkw, okres czasu pomidzy oczysczeniem a malowaniem moe wynosi minuty lub nawet godziny. Jeli guntownie zostanie opnione, to powstaa rdza powerzchniowa powinna by usnita szczotk drucian, poniewa rdza powoduje sabe wizanie z farb gruntujc, i nie pozwala na pene wypenie por metalu.

  • Rdz mona atwo usun termicznie, poniewa powoka rdzy nie rozszerzy si tak jak elazo, co sprawia, e powoka traci przyleganie i jest atwa do zeszczotkowannia.

    Celem usunicia inkrustacji, mechaniczne oczyszczenie jest jedyn alternatyw. Uy naley rnch motkw i dut, w szczeglnoci na duych powokach rdzy. Usuwanie rdzy wzdu pkni nie ma wpywu na stan obiektu. Dla usunicia maych powok uycie sprztu peumatycznego bdzie skuteczniejsze i mniej destrukcyjne.

    1.1.1 Czyszczenie Chemiczne

    Uycie kwasw jest procesem powolnym. Kwas solny atakuje tlenek metalu

    tak samo jak powoki rdzy, a zatem jest zbyt ryzykowny w uyciu. Chemikaiami najczciej stosowanymi s kwas szczaw