84
Godina III Broj 43 1. jul 2007. cena 100 dinara 1,20 evra www.odbrana.mod.gov.yu VREME PREPOZNAVAWA DUNAVSKA STRA@A Intervju Intervju Poligon Poligon Trilateralna ve`ba Bugarske, Rumunije i Srbije Trilateralna ve`ba Bugarske, Rumunije i Srbije Dr Bojan Dimitrijevi} na~elnik Sektora za qudske resurse Ministarstva odbrane Dr Bojan Dimitrijevi} na~elnik Sektora za qudske resurse Ministarstva odbrane naj~e{}e kori{}enih vojno-politi~kih izraza naj~e{}e kori{}enih vojno-politi~kih izraza Specijalni prilog Specijalni prilog DUNAVSKA STRA@A Englesko-srpski PRIRU^NIK Englesko-srpski PRIRU^NIK VREME PREPOZNAVAWA

043 Odbrana

  • Upload
    gama

  • View
    389

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Serbian military magazine

Citation preview

Page 1: 043 Odbrana

Godi

na III

Broj

43

1. ju

l 2

007.

cena

100

din

ara

1,20

evra

www.od

bran

a.mod

.gov.yu

VREME PREPOZNAVAWA

DUNAVSKASTRA@A

I n t e r v j uI n t e r v j u

P o l i g o nP o l i g o nTrilateralna ve`ba

Bugarske, Rumunije i Srbi je

Trilateralna ve`ba

Bugarske, Rumunije i Srbi je

Dr Bojan Dimitri jevi}

na~elnik Sektora za qudske resurse

Ministarstva odbrane

Dr Bojan Dimitri jevi}

na~elnik Sektora za qudske resurse

Ministarstva odbrane

naj~e{}e kori{}enih vojno-politi~kih izrazanaj~e{}e kori{}enih vojno-politi~kih izraza

Specijalni prilogSpecijalni prilog

DUNAVSKASTRA@A

Englesko-srpski

PRIRU^NIK

Englesko-srpski

PRIRU^NIK

VREME PREPOZNAVAWA

Page 2: 043 Odbrana
Page 3: 043 Odbrana
Page 4: 043 Odbrana

4

I N T E R V J U

Dr Bojan Dimitrijevi}, na~elnik Sektora za qudske resurse Ministarstva odbraneVREME PREPOZNAVAWA 8

Per asperaHANIBALOVA TAJNA 13

U F O K U S U

Dragan ]ilas, ministar za Nacionalni investicioni planZNA]E SE GDE JE OTI[AO SVAKI DINAR 14

A K T U E L N O

Tre}i me|unarodni sajam naoru`awa Partner 2007IZVOZNI ADUTI 16

O D B R A N A

Trilateralna ve`ba Bugarske, Rumunije i SrbijeDUNAVSKA STRA@A 18

T E M A

Program dr`avnog partnerstva Srbije i OhajaBOQA KOMUNIKACIJA SA SVETOM 24

P R I L O G

RE^NIK VOJNIH TERMINA

DR U [ T V O

Predrag Dimitrijevi} i Nenad Milinkovi}, jedinstvene zanatlije u SrbijiRATNICI NA DLANU 29S

AD

R@

AJ

”Odbrana” nastavqa tradicije ”Ratnika”,~iji je prvi broj iza{ao 24. januara 1879.

Izdava~Novinski centar ”ODBRANA”Beograd, Bra}e Jugovi}a 19

Direktor i glavni i odgovorni urednikSlavoqub M. Markovi}, potpukovnikZamenik glavnog urednika Radenko Mutavxi}

UredniciDu{an Marinovi} (desk) Dragana Markovi} (specijalni prilozi)REDAKCIJA:Aleksandar Anti}, poru~nik fregate,Du{an Gli{i} (internet), Sne`ana \oki} (svet),Branko Kopunovi} (dru{tvo), mr Zoran Miladinovi}, potpukovnik (dopisnik iz Ni{a), Aleksandar Petrovi}, potporu~nik,Vladimir Po~u~, kapetan I klase (odbrana), Sawa Savi}, Mira [vedi} (tehnika)Stalni saradniciBo{ko Anti}, Stanislav Arsi}, Sebastian Balo{, Igor Vasiqevi},Jugoslav Vlahovi}, mr Slavi{a Vla~i},Milosav \or|evi}, Aleksandar Lijakovi}, dr Milan Mijalkovski, Predrag Mili}evi}, Miqan Milki}, Krsman Milo{evi},dr Milan Milo{evi}, dr Aleksandar Mutavxi}, Blagoje Ni~i}, Nikola Ostoji}, Nikola Ota{,Budimir M. Popadi}, Vlada Risti}, dr Dragan Simeunovi}

Dizajn i prelomEnes Me|edovi} (likovni urednik), Stanislava Struwa{, Branko Siqevski (tehni~ki urednici), Vesna Jovanovi}FotografijaGoran Stankovi} (urednik) Zvonko Perge, Darimir Banda (fotoreporteri)Jezi~ki redaktoriMira Popadi}, Sla|ana Mir~evskiKorektorSla|ana GrbaSekretar redakcijeVera Denkovski DokumentacijaRadovan Popovi} (foto-centar)

TELEFONIDirektor i glavni i odgovorni urednik 3241-104; 3241-258; 23-809Zamenik glavnog urednika 3241- 257; 23-808Sekretar redakcije 3241-363; 23-078Redakcija 2682-937; 23-810; 3201-576; 23-576Prelom 3240-019; 23-583Dopisni{tvo Ni{ 018 /509-481; 21-481Marketing 3241-026; 3201-765; 23-765Pretplata 3241-009; 3201-995; 23-995TELEFAKS 3241-363ADRESA11000 Beograd, Bra}e Jugovi}a [email protected]@odbrana.mod.gov.yuInternetwww.odbrana.mod.gov.yu@iro-ra~un840-49849-58 za NC ”Odbrana”PretplataZa pripadnike MO i Vojske Srbije preko RC mese~no 160 dinara.Za pretplatnike preko Po{tanske {tedionicemese~no 180 dinara. [tampa ”POLITIKA” AD, Beograd, Makedonska 29CIP – Katalogizacija u publikacijiNarodne biblioteke SrbijeODBRANA ISSN 1452-2160Magazin izlazi svakog 1. i 15. u mesecu

Magazin Ministarstva odbrane Srbije

Snim

io Go

ran

STAN

KOVI

]

1. jul 2007.

24

"Odbrana" je ~lan Evropskog udru`ewa vojnih novinara

16

Page 5: 043 Odbrana

Podvig starijeg vodnika prve glase Gorana Todorovi}aSKOK ZA DVA @IVOTA 32

S V E T

Verski `ivot u gr~koj vojsciU SLU@BIDUHOVNOG ZDRAVQA 34

Oru`ane snage Islamske Republike IranPOLUMILIONSKA SNAGA 36

T E H N I K A

[kolski avion lasta 95ADUT ZA BUDU]NOST 38

K U L T U R A

Simboli~no u srpskom slikarstvuZABORAVQENI JEZIK 42

F E Q T O N

Tragedija zarobqenih srpskih vojnika u Solunskom zalivu (2)SVEDO^EWA PRE@IVELIH 46

S P O R T

Auto-reli „Karavan prijateqstva 2007“O^EKIVANE POBEDE 52

32

RE^ UREDNIKA

5

KOMUNIKACIJA

Sve je vi{e doga|awa u Ministarstvu odbrane i VojsciSrbije koji potvr|uju da smo sasvim sigurno na dobromputu komunikacije, kako sa najbli`im okru`ewem uregionu, tako i {ire, na evropskim i atlantskimrelacijama. I dobro je {to preovladavaju razumevawe

i prepoznavawe zajedni~kih vrednosti i interesa u o~uvawute{ko postignutog stepena stabilnosti.

I tamo, gde nasle|e daqe i bli`e pro{losti izazivakrupne me|udr`avne nesporazume, kao {to je budu}i statusKosova i Metohije, ohrabruje {to postoji dijalog, prilikada se iznese svoj stav i argument, da se pridobiju prijateqi,a da se onima koji misle druga~ije uka`e na opasnosti kojemo`e izazvati svako ishitreno re{ewe tog pitawa.

U saglasju regionalnih interesa sa sigurno{}u uspe{noje realizovana jo{ jedna provera osposobqenosti ukupnihdru{tvenih, a posebno vojnih i policijskih bezbednosnihkapaciteta. Upravo zavr{ena trilateralna ve`ba naDunavu veliki je uspeh svih wenih u~esnika i potvrdaopredeqewa Srbije, Rumunije i Bugarske da osetqivopodru~je trome|e bude ~vori{te {irih bezbednosnihprocesa. Na profesionalnom planu vojske tri dr`avepokazale su da odli~no komuniciraju na motivimadobrosusedske saradwe i jeziku usvojenih procedura ure{avawu kriznih situacija.

Sli~an proces saradwe, koji se unapre|uje ve} osmugodinu, jeste kontrola administrativne linije prema Kosovui Metohiji. Vojska Srbije i Kfor, na osnovu mandatadobijenog od me|unarodne zajednice, kontroli{u osetqivuzonu bezbednosti, iako im ni lokalni ni {iri kontekst tesaradwe ne idu na ruku. Preko te linije svoje interese videi kriminalne grupe i trgovci qudima i oru`jem, i sitni ikrupni lopovi, narko-dileri, ali i uporni zagovornicidaqe destabilizacije prilika u regionu. Kao odgovor na tepritiske preduzimaju se razne mere, a jo{ jednajednovremena patrola, oblik unapre|ene saradwe dvestrane u kontroli pojedinih podru~ja, ovoga puta izvedena jeu rejonu baze Medevce kod Medve|e. Potvrdila jeopredeqenost Vojske Srbije i Kfora da }e wihoveaktivnosti biti vo|ene samo pravilima profesije.

Novi iskorak u pravcu postizawa boqe komunikacije saarmijama sveta u~iwen je i zajedni~kom ve`bom oficira ipodoficira Vojske Srbije sa Nacionalnom gardom Ohaja.Videti kako rade najboqi u struci profesionalni je izazovza svakog vojnika. A ~iwenica je da se na dostignutestandarde u ameri~koj vojsci ugledaju sve zemqe ~laniceNatoa i, mawe ili vi{e, sve vojske sveta. Ovladavawe timprocedurama otvara mogu}nost anga`ovawa u zajedni~kimve`bama, operacijama i mirovnim misijama. ........Interoperabilnost kojoj te`i Vojska Srbijepodrazumeva i dobro uve`banu komunikaciju sa drugimarmijama, kako bi zajedni~ki radili i daqe se usavr{avali,izvodili ve`be i u~estvovali u misijama mira. Uzsavremenije naoru`awe i boqu tehni~ku opremqenost,Vojska Srbije bi}e sve respektabilniji partner u o~uvawusvetskog mira i suprotstavqawu novim rizicima ipretwama.

Radenko MUTAVXI]

Page 6: 043 Odbrana

1. jul 2007.6

AKTUELNO

Ministar odbrane Dragan [utanovac u Briselu

DOPRINOS SRBIJE EVROPSKOJ BEZBEDNOSTI Ministar odbrane Srbije Dragan [utanovac izjavio je na

zasedawu ministara odbrane Natoa i Partnerstva za mir, 14. ju-na u Briselu, da ~iwenica da je Srbija zauzela svoje punopravnomesto u radu evroatlantskog partnerskog saveta ja~a strukturuevropske bezbednosti.

– Nato je ulo`io u Srbiju pozivaju}i nas u Partnerstvo zamir, a Srbija je spremna da doprinese svojom aktivnom ulogom utoj organizaciji – podvukao je Dragan [utanovac, prvi ministarodbrane Srbije koji u~estvuje u radu Saveta za evroatlantske in-tegracije i istakao spremnost Beograda da ostvari punu saradwui s Ha{kim sudom.

Srpski ministar odbrane ukazao je na vidno poboq{awe od-nosa Srbije i Natoa posledwih godina i predo~io da ulogu Srbi-je u Partnerstvu za mir vidi u aktivnostima {irokih razmera isna`noj saradwi.

–.Ministarstvoodbrane Srbije je ve}po~elo da dosti`e po-trebnu interoperabil-nost u vojnoj organizaci-ji i na operativnom ni-vou – rekao je [utano-vac i dodao da Srbijuzanimaju razne oblastisaradwe, kao {to su voj-

no obrazovawe i obuka, planirawe odbrane i buxet, mirovne ihumanitarne operacije, nuklearno-biolo{ka i hemijska odbranai drugo.

Govore}i o situaciji na Kosovu i Metohiji ministar [uta-novac je istakao da Alijansa ne bi smela da potceni sposobnostdemokratske Srbije da ostvari kompromis koji bi bio u koristsvih strana na Kosovu.

– Kada ka`emo da Srbija nikada ne}e prihvatiti nezavi-snost Kosova, to istovremeno zna~i da se Srbija ne}e odre}ievroatlantskih vrednosti. Oru`ane snage Srbije su ~vrsto opre-deqene za odr`avawe mira i stabilnosti, posebno uz intenzivnopartnerstvo sa Kforom – izjavio je [utanovac uz konstataciju daje Beograd spreman da unapredi sve aspekte te saradwe.

Pored pitawa Kosova i Metohije, va`no je i u~e{}e Srbijeu daqim integracijama, ocenio je [utanovac.

– Pun kapacitet Vojske Srbije zna~i u~estvovawe i u mirov-nim operacijama, jer ne mo`ete o~ekivati da vas tretiraju kaopartnera, ukoliko niste prisutni negde zajedno s wima – ukazao jeministar i dodao da }e mera na{eg u~e{}a u mirovnim operaci-jama u svetu biti mera odnosa zemaqa Natoa i Partnerstva zamir prema nama.

Ministar [utanovac je u Briselu naglasio da }e Beograd do2010. godine obaviti sve pripreme za prijem Srbije u Alijansu.

– Odluka }e biti na nekom drugom, ali moj posao je da pri-premim Ministarstvo odbrane Srbije da bude ~lan Natoa – re-kao je [utanovac.

Uz ocenu da je wegovo prisustvo sastanku ministara odbraneNatoa i ~lanica Programa Partnerstvo za mir velika stvar zaSrbiju, [utanovac je rekao da je Beograd spreman da vojnici izSrbije u~estvuju u mirovnim operacijama, a da Parlament trebada odlu~i o predlogu da lekari iz Srbije budu anga`ovani u Avga-nistanu.

[utanovac je u Briselu razgovarao i sa generalnim sekre-tarom Natoa Jap de Hop Sheferom, visokim funkcionerom NatoaPiterom Fejtom, te ministrima Nema~ke, ^e{ke i Italije.

N A J M L A \ I V O J N I C I

F O R M I R A N A 9 8 . A

Centralnoj sve~anosti, odr`anoj u Drugom centru za obuku u Pan~evu,prisustvovali su ministar odbrane Dragan [utanovac, zamenik na-~elnika G[ VS general-potpukovnik Miloje Mileti}, komandant Ko-mande za obuku general-major Vladimir Stojiqkovi}, predsednik

op{tine Pan~evo Sr|an Mikovi}, brojni gosti iz organizacija koje sara-|uju sa Vojskom Srbije, roditeqi, rodbina i prijateqi mladih vojnika.

Obra}aju}i se najmla|im vojnicima, wihovim starijim drugovima usve~anom stroju, mnogobrojnim gostima i zvanicama, ministar odbraneDragan [utanovac je naglasio da zakletva vojnika junske generacije pred-stavqa veliku stvar, kako za vojnike, tako i za dr`avu Srbiju.

– @elim vam da ~asno slu`ite dr`avi i da pomognete da Vojska Sr-bije, kao {to je to oduvek bilo, slu`i za ugled svojoj zemqi i narodu – re-kao je ministar [utanovac i zahvalio roditeqima, prijateqima i rod-bini vojnika koji su danas polo`ili zakletvu, {to su do{li da ih podr`ei, samim ~inom svog dolaska, pomogli da se nastavi dugo ~uvana tradicijada Srbija ima dobru i kvalitetnu vojsku.

– Ovih dana mnogo slu{amo o problemima koji postoje u vojsci. Jadanas ne}u pri~ati o problemima nego o re{ewima. Nas ~ekaju re{ewa uoblasti zakonodavstva, koja se ti~u sistema odbrane, i re{ewa koja seti~u unapre|ewa ̀ ivotnog standarda pripadnika Vojske. Prva faza orga-

U okviru aktuelnih organizacijsko-mobilizacijskih promena u VojsciSrbije, 13. juna je na aerodromu La|evci kod Kraqeva formirana 98.avijacijska baza u ~iji su sastav u{le 98. lova~ko-bombarderski avijacij-ski puk, 119. helikopterski puk, te 285. i 161. vazduhoplovna baza, koje sudo sada bile razme{tene na tri lokacije.

Sve~anosti su prisustvovali ministar odbrane Dragan [utanovac,dr`avni sekretar Igor Jovi~i}, pomo}nik ministra Bojan Dimitrijevi},na~elnik General{taba general-potpukovnik Zdravko Pono{, komandantViPVO general-major Dragan Katani}, strani vojni izaslanici, te pred-stavnici lokalne vlasti i verskih zajednica.

Ministar [utanovac uru~io je ratnu zastavu komandantu Baze pukov-niku Dejanu Joksimovi}u, koji je tom prilikom rekao da ima ~ast i obavezuda je ponosno nosi, visoko uzdignutu.

U svom obra}awu ministar odbrane je istakao da su reforme u Va-zduhoplovstvu, formirawem jedinice u La|evcima, privedene kraju, ali ida je neophodno daqe investirawe i ulagawe u Vazduhoplovstvo i PVO.

Na kraju sve~anosti odr`ani su defile i takti~ko-tehni~ki zbor nakome su predstavqene oprema i osposobqenost avijacijske baze.

Z. M.

VOJSKAZA UGLEDMladi}i koji su po~etkom juna ucentrima za obuku Vojske Srbijeobukli vojni~ku uniformu, polo`ilisu 23. juna zakletvu otaxbini. Bilo jesve~ano u Somboru, Pan~evu, Jakovu,Vaqevu, Zaje~aru, Kru{evcu iLeskovcu, gde su, posle sticawa prvihvojni~kih iskustava, najmla|i vojnici,pred svojim roditeqima i ro|acima,predstavnicima Vojske i mnogobrojnimgostima iz lokalne uprave, privrednihorganizacija i javnog `ivota, dali re~da }e braniti otaxbinu.

Page 7: 043 Odbrana

ADMIRAL URLIH RAZGOVARAO SA NAJVI[IM ZVANI^NICIMA SRBIJE Glavnokomanduju}i Ju`nog krila Natoa admiral Hari Urlih

razgovarao je 15. juna sa najvi{im zvani~nicima Srbije o wenompunom u~e{}u u Partnerstvu za mir i o Kosovu.

Nato i Kfor su odlu~ni u tome da obezbede sigurno okru`ewena Kosmetu, rekao je Urlih posle razgovora sa srpskim zvani~ni-cima i dodao da }e se Alijansa dugoro~no brinuti i o bezbednostizapadnog Balkana i Srbije.

Urlih se, kako je saop{tila Zajedni~ka komanda u Napuqu, sa-stao sa predsednikom Srbije Borisom Tadi}em, premijerom Voji-slavom Ko{tunicom, {efom diplomatije Vukom Jeremi}em, mini-strom odbrane Draganom [utanovcem i na~elnikom General{tabageneral-potpukovnikom Zdravkom Pono{em.

– Tokom svakog od sastanaka koje sam imao razmotrili smona~ine na koje Komanda u Napuqu i Vojno odeqewe za vezu mogu dasara|uju sa Srbijom radi ispuwavawa na{ih zajedni~kih evroa-tlantskih ciqeva po pitawu bezbednosti – rekao je Urlih i dodaoda je sa srpskim zvani~nicima razgovarao i o reformi srpskihoru`anih snaga.

GENERAL PONO[ U KINI

Na~elnik General{taba Vojske Srbije general-potpukovnikZdravko Pono{ boravio je tokom pro{le sedmice u zvani~noj po-seti Kini.

General Pono{ se 19. juna sastao u Pekingu sa ministrom od-brane Kine generalom ^aom Gan~uaom i na~elnikom General{tabakineske vojske Liangom Guanglijem.

– U oba susreta potvr|ena je spremnost za unapre|ewe ina~eve} razvijene saradwe dve dr`ave i dve vojske. Razgovarali smo ovojnomedicinskoj i obrazovnoj saradwi. Mi u ovom trenutku imamooficire na {kolovawu u Kini, a postoji mogu}nost da ponudimokineskim oficirima u~ewe srpskog jezika u Beogradu – rekao je ge-neral Pono{.

Ocewuju}i da je sa svojim doma}inima imao veoma otvorene iprijateqske razgovore, general Pono{ je rekao i da je dogovorenoda general Guangli poseti Srbiju. Na~elnik General{taba je, ta-ko|e, istakao da su ponu|eni i novi oblici saradwe dve vojske,kao {to je usavr{avawe srpskih oficira u oblasti informaci-onih tehnologija, kojima kineska vojska pola`e veliku pa`wu.Razgovarano je i o razmeni posmatra~a na vojnim ve`bama i ozajedni~koj obuci za u~e{}e u mirovnim operacijama.

General Pono{ je 20. juna na Nacionalnom univerzitetu od-brane odr`ao predavawe o transformaciji Vojske Srbije, a po-setio je i Akademiju specijalnih snaga i vi{e jedinica kineskevojske.

P O L O @ I L I Z A K L E T V U

V I J A C I J S K A B A Z A

nizacionih promena u Vojsci zavr{ava se za nekoliko dana formirawemjedinice u Vrawu. Istovremeno, odziv vojnika u junskoj klasi je rekordan.Te aktivnosti, koje sprovodi Ministarstvo odbrane, jesu put da se vrati-mo staroj slavi na{e vojske, uz modernizaciju i uvo|ewe novih standarda– istakao je ministar [utanovac.

Na kraju svog obra}awa ministar Dragan [utanovac po`eleo je voj-nicima da im dani provedeni u Vojsci Srbije ostanu u najlep{oj uspomeni.

Sve~ano je bilo i u drugim centrima za obuku Vojske Srbije. Me|umnogobrojnim zvanicama u Prvom centru za obuku u Somboru, sve~anostije prisustvovao general-major Petar Radoj~i}, na~elnik Uprave za qud-ske resurse G[ VS, dok su, u Jakovu, vojnici zakletvu polo`ili u prisu-stvu pukovnika Qubomira Samarxi}a, na~elnika Uprave za logistiku G[VS. Polagawu vojni~ke zakletve u Vaqevu prisustvovao je general-majorQubi{a Dikovi}, zamenik na~elnika Zdru`ene operativne komande G[VS, a delegaciju Vojske Srbije na zakletvi u Zaje~aru predvodio je na~el-nik Uprave za planirawe i razvoj G[ VS pukovnik Bo`idar Forca. UCentru za obuku u Kru{evcu bio je pukovnik Radivoj Vukobradovi}, na~el-nik Uprave za telekomunikacije i informatiku G[ VS, dok je u Leskovcuzakletvi vojnika junske partije prisustvovao pukovnik Rade \uri}, na~el-nik Uprave za obave{tajno-izvi|a~ke poslove G[ VS. A. ANTI]

7

Sni

mio

R. P

OP

OVI

]

Komandant Baze pukovnik Dejan Joksimovi}

Page 8: 043 Odbrana

1. jul 2007.

IN

TE

RV

JU

KMoj utisak je da politika ne razumedovoqno dobro vojsku. Ranije smoimali sistemsku izdvojenostodbrane, ona je bila na saveznomnivou, {to je stvorilo vremenskiprocep, svojevrstan jaz, koji jedoveo do potpunog nerazumevawaposlova Vojske i wenogministarstva. Ministarstvoodbrane se analogno tome nijeprepoznavalo kao dr`avni resursni u spoqwoj ni u unutra{wojpolitici, ve} se sve zavr{avalo natome da je jedino bitno ko jeministar, a ko {ef ove ili oneslu`be. Politika dubqe od toga nijeulazila, a ni dr`avnaadministracija. Zato sada i imamoproblem, koji prevazilazimo dan zadanom, da nas qudi u Vladi Srbijeprepoznaju kao jednake sa wima.

8

DR BOJAN DIMITRIJEVI], NA^ELNIK SEKTORA ZA QUDSKE RESURSE

rivica za ovakvo stawe u Vojsci je raspore|ena podjednako, i na qu-de koji su wome rukovodili u ranijem periodu, a koji su uglavnom upoodmaklom delu svoje vojne karijere brinuli samo o sebi, i na po-litiku koja je Vojsku prepoznala kao konzervativni deo dru{tva, ide-olo{ki stran. U tom saglasju Vojska je dramati~no izgubila. Ti qudikoje niko ne zna, koji su u udaqenim garnizonima, kojih nema na na-

slovnim stranama i u aferama, koji dobro rade svoj posao – oni su naj-vi{e izgubili. Ukoliko bi oni bili zadovoqni rezultatom reforme2010. godine, onda bi i ta reforma ispunila svoj ciq – ka`e Bojan Di-mitrijevi}, novi na~elnik Sektora za qudske resurse Ministarstva od-brane, istori~ar i savetnik Borisa Tadi}a o pitawima odbrane, u raz-govoru koji, koliko je to mogu}e konkretno, nastoji da prona|e odgovorena kqu~na pitawa koja se re{avaju ili }e se re{avati – a ~iji odgovoridefini{u sudbinu Vojske kao institucije, ali i sudbine qudi u woj.

ΠU Va{oj profesionalnoj biografiji zabele`eno je i da ste bilisavetnik predsednika Borisa Tadi}a u vreme kada je on bio mini-star odbrane, a od 2005. godine ste wegov savetnik za odbranu ivojna pitawa. Zanimqivo je ~uti od Vas i {ta ste ga u prelomnimtrenucima, kojih je u tom periodu bilo prili~no, savetovali i kojeme|u takvim trenucima izdvajate kao zaista te{ke za tu vrstu posla?РVe} nekoliko godina sam na savetni~kim mestima, {to mi je omogu}i-

lo da steknem zna~ajno iskustvo analize politi~kih doga|aja koji su se pre-lomili u to vreme, ali i poznavawe sistema odbrane, na~ina wegovog funk-

VREMEPREPOZNAVAWA

Page 9: 043 Odbrana

– U su{tini, ovim poslom, samo na druga~iji na~in, baviosam se i ranije. Bavio sam se i organizacijom, personalnim pi-tawima, {kolstvom, naukom. Naravno, potpuno je druga~ije kadao svemu tome samo dajete neku svoju preporuku, nego kada o svimtim pitawima i odlu~ujete. Moji prvi koraci sadr`ali su nasto-jawe da sektor stabilno funkcioni{e, da se nastavi wegov radbez zastajkivawa, da se uo~e neka nova brzina i kreacija, kolikoje to mogu}e, i da i ja {to pre ovladam svim wegovim problema-ti~nim delovima. Neke probleme smo veoma brzo savladali, aneke jo{ re{avamo. U Sektoru je stawe stabilno, qudski odnosisu u pozitivnom duhu, {to i omogu}uje da se poslovi obavqaju nakvalitetan na~in, i za potrebe ministra i za potrebe na~elnikaGeneral{taba. Podse}am da je wegov najve}i deo nekada pripa-

dao General{tabu, te je jedan od mo-jih prvih koraka bio da u~inim da sevi{e ne pravi razlika izme|u ta dvanivoa, jer smo svi mi u funkciji voj-ske, i u tom pravcu i ovaj sektor da-nas radi. Jo{ je 2003. godine tadaministar Tadi} vratio General{tab uMinistarstvo odbrane, ali je u pro-tekla dva ministarska mandata dola-zilo do nekih odvojenih tokova te dveinstitucije iz razli~itih razloga.Mislim da sada nema nikakvih razlo-ga za tako ne{to, i da }e Sektor zaqudske resurse biti potpuno u funk-ciji i Vojske i ministra odbrane. ΠNedavno je ministar odbrane Dra-gan [utanovac najavio i o~ekivanu re-organizaciju Ministarstva odbrane. Ukom pravcu }e se ona odvijati, kakav}e biti status civilnih i vojnih lica ida li to zna~i da }e se 20 odsto ni`iprosek plata zaposlenih u tom mini-starstvu usaglasiti sa platama osta-lih ministarstava u Vladi Srbije?

– Od jula pro{le godine do danassmawewe aktivnog kadra u Vojsci je sko-ro zavr{eno, ostaje reorganizacija

Ministarstva, dono{ewe nove sistematizacije, smawewe brojnogstawa u Ministarstvu i wemu pot~iwenim sastavima, {to je jedanod zadataka koji }e tehni~ki izvoditi Sektor. U ovom trenutku ima-mo nekoliko problema. Bitno je da nas Vlada Srbije prepozna kaosvoj deo, a onda da prepozna specifi~nosti unutar Ministarstvaodbrane, da tu postoji i General{tab, pot~iweni sastavi, da je voj-ska posebna hijerarhijska ustanova koja mora da ima odre|ene za-konom propisane beneficije, ali i ograni~ewa... Verujem da }e zato prepoznavawe biti potrebno jo{ nekoliko meseci. Moj utisak jeda politika ne razume dovoqno dobro vojsku. Ranije smo imali si-stemsku izdvojenost odbrane, ona je bila na saveznom nivou, {to jestvorilo vremenski procep, svojevrstan jaz, koji je doveo do potpu-nog nerazumevawa poslova vojske i wenog ministarstva. Ministar-stvo odbrane se analogno tome nije prepoznavalo kao dr`avni re-surs ni u spoqwoj ni u unutra{woj politici, ve} se sve zavr{avalona tome da je jedino bitno ko je ministar, a ko {ef ove ili one slu-`be. Politika dubqe od toga nije ulazila, a ni dr`avna admini-stracija. Zato sada i imamo problem, koji prevazilazimo dan zadanom, da nas qudi u vladi prepoznaju kao jednake sa wima.

ΠA ipak razli~ite?РDa, mi za po~etak poku{avamo da osvojimo one ta~ke gde smo

jednaki, a da paralelno sa tim prika`emo i sve svoje specifi~no-sti, kao {to je to, uostalom, uradilo i Ministarstvo unutra{wihposlova, ili neke druge dr`avne agencije. Na nivou dr`avnih se-kretara i pomo}nika ministra odbrane upravo radimo na zavr-{nim verzijama Zakona o odbrani i Zakona o Vojsci, uz nekolikomawih nacrta u pripremi, {to sve zajedno treba da omogu}i da se{to pre svrstamo u red ostalih ministarstava Vlade Srbije.

9

cionisawa i unutra{we organizacije do najsitnijih delova. Izdvo-jio bih dva zaista te{ka trenutka. Prvi je sama ~iwenica da smo, ka-da je Boris Tadi} postao ministar odbrane, u Ministarstvo do{li umartu 2003. godine, neposredno posle ubistva premijera \in|i}a.To je zaista bio delikatan ose}aj za mene, sama ~iwenica da se ubi-stvo dogodilo i to u neposrednoj blizini, ~inili su da sam sve vremebio svestan toga, pogotovo {to je Zoran \in|i} bio ~ovek kome samdelegirao svu svoju pozitivnu energiju. Sve to mi je bilo dodatni pod-sticaj, verovao sam da po svaku cenu treba nastaviti zapo~eto. Jedanod najte`ih doga|aja za mene u ulozi Tadi}evog savetnika bio je 17.mart 2004. kada je krenuo talas nasiqa nad Srbima na Kosovu i Me-tohiji. Najve}i problem je bio {to tokom te ve~eri nisam uspevao daprocenim da li je ve} sve zavr{eno, ili je sve {to se desilo tog danauvertira u ne{to {ire. To sam se pitaoi kao istori~ar i kao savetnik, jer u ta-kvoj situaciji, kada imate dramati~andoga|aj ali ne i sve wegove parametre,jednostavno nemate dovoqno informa-cija, niste u mogu}nosti ni da sagledate{ta se de{ava, a kamoli da nekoga sa-vetujete. To je svakako za mene bio naj-dramati~niji trenutak, a osnovni pro-blem bio je zapravo ovladavawe infor-macijom i razumevawe procesa koji seodvija. Kao istori~aru bila mi je zna-~ajna svest o tome da su se i ranije mno-ge odluke donosile samo na osnovu ne-potpunih informacija, o ~emu se izvanstruktura odlu~ivawa malo zna.

ΠKoliko Vam struka istori~arapoma`e da na druga~iji na~in sa-gledate doga|aje, pojave i proce-se, no {to se to, prate}i povr{i-nu i manifestaciju stvarnosti,uobi~ajeno ~ini?РMoj veliki hendikep je {to ni-

sam pravnik. Za tim najvi{e `alim uovom trenutku, jer bi mi to pomoglo daboqe razumem birokratiju. ^iwenicada sam istori~ar i da sam se ba{ voj-skom bavio dugi niz godina poma`e mi dosta u ovom poslu. Mnogidoga|aji me ne iznena|uju, qudi me tako|e ne iznena|uju, mada po-stupke nekih ne odobravam, pojave su mi poznate... Sve se to, naovaj ili onaj na~in, doga|alo i ranije – tokom istorije. Ona bele-`i iskustva me|unarodne saradwe, afere u vojsci, reforme... A toje ve} zna~ajna osnova. Istori~arski zanat mi poma`e da boqeshvatim instituciju u kojoj sam trenutno. Nisam optere}en, kao ve-}ina istori~ara, istorijom. Ne govorim o tom poslu, ali ~iweni-ca da se bavim periodom na koji se sada{wost naslawa znatno mipoma`e da razumem sve {to se oko mene de{ava. Uvek se na|e nekaistorijska analogija, makar u proteklih {ezdesetak godina, jer seu tom istoriografskom prostoru profesionalno kre}em.

ΠZna~i li to da se istorija ipak ponavqa, da se kre}e uciklusima?РVerujem u cikli~nost istorije, jedino se uloge mewaju. A sve

se to de{ava jer qudi nikako ne `ele da u~e iz iskustava prethod-nih generacija. Ili ih sasvim odbace ili ih pogre{no tuma~e. Tajusud qudske civilizacije i dovodi do ponavqawa doga|aja, samo sudrugi akteri u wima. Sa stanovi{ta filozofije istorije to je pri-li~no tragi~no i pesimisti~ki, ali je tako.

Œ Sa stanovi{ta qudske prirode to je prili~no o~ekivani put.– Izgleda da je to qudski razvoj. Da smo jednostavno – takvi. Œ Dolaskom novog ministra odbrane dodeqena vam je i pr-va, uslovno re~eno konkretna du`nost u sistemu odbrane –na~elnika Sektora za qudske resurse MO i ujedno pomo}-nika ministra. Kako je to sektor od izuzetnog zna~aja za sud-binu Vojske Srbije koji su bili Va{i prvi koraci?

U ovom trenutku imamo nekoliko proble-ma. Bitno je da nas Vlada Srbije prepoznakao svoj deo, a onda da prepozna specifi~-nosti unutar Ministarstva odbrane, da tupostoji i General{tab, pot~iweni sastavi,da je vojska posebna hijerarhijska ustanovakoja mora da ima odre|ene zakonom propisa-ne beneficije, ali i ograni~ewa... Verujemda }e za to prepoznavawe biti potrebno jo{nekoliko meseci.

Jo{ je 2003. godine, tada ministar od-brane, Boris Tadi} vratio General{tab uMinistarstvo, ali je u protekla dva mini-starska mandata dolazilo do nekih odvojenihtokova te dve institucije iz razli~itih raz-loga. Mislim da sada nema nikakvih razlogaza tako ne{to, i da }e Sektor za qudske re-surse biti potpuno u funkciji i Vojske i mi-nistra odbrane.

Page 10: 043 Odbrana

[to se plata zaposlenih ti~e, u ovom trenutku ne mogu sa si-gurno{}u da tvrdim kada }e se one usaglasiti. Jedno od kqu~nih pi-tawa za re{avawe tog problema je vezanost vojnih plata za pri-mawa penzionera. Mi imamo zeleno svetlo na nivou politi~ke od-luke da fond vojnih penzija pre|e u nadle`nost Ministarstva so-cijalne politike, ali su to i daqe samo obe}awa. Politi~ki stavpostoji i to }e i}i, ali se jo{ ~eka konkretna odluka, kao kqu~naza pokretawe nove ere u vojnom nagra|ivawu, {to se plata ti~e.Mislim da }emo ili uredbom ili zakonom upodobiti plate i statu-snu logiku na{eg ministarstva sa ostalim ministarstvima u vladive} u narednim mesecima, ako ne i nedeqama. Sa qudima iz vladepostoji dobra komunikacija oko tih pitawa.

ΠPomenuli ste Zakon o Vojsci i rad na wemu. ^ini mi seda javnost veruje da je sve ve} odavno gotovo i samo ~eka nausvajawe. O kakvim se doradama radi?РZatekli smo Zakon o odbrani i Zakon o Vojsci u ko zna ve}

kojoj varijanti. Otvoreno govore}i postoji ~itav niz varijanti kojesu se vrtele ovih nekoliko godina. Sada radimo na tome da defini-tivno pro|emo sve sporne ta~ke i da defini{emo zakone koji }e bi-ti u skladu sa realnim stawem – da je u pitawu Ministarstvo od-brane Republike Srbije, da je Vojska u sastavu tog ministarstva, ada iz te postavke proizilazi sve ostalo. Ranije verzije zakona ima-le su prili~an broj proizvoqnosti i kompromisnih re{ewa. Sada-{wi tim koji ~ine dr`avni sekretari, pomo}nici ministra i qudiiz pravnih slu`bi koji to tehni~ki nose, do kraja leta }e sigurnoponuditi za javnu raspravu kona~ne verzije tih zakona, a o~ekujemoda }e oni od septembra u}i po hitnom postupku u skup{tinsku proce-duru. To su, naravno, na{a o~ekivawa. Kao povratnik u sistem od-brane, mnogo sam mawe sklon idealizmu, no {to sam to bio 2003.godine.

ΠPomiwan je i status dr`avnihslu`benika za civile u Mini-starstvu. Da li to predvi|a inovi Zakon?РCivili koji rade u Ministarstvu

odbrane trebalo bi da budu izjedna~e-ni u pravima sa svim ostalim slu`be-nicima ministarstava u Vladi Srbije,ali i da se izdvoje u odre|enim speci-fi~nostima koje budemo prepoznali.

ΠOva godina najavqena je kao godina velikih rezova, biloje govora da }e nekoliko hiqada civila ostati bez posla,sada se pomiwe broj od 30.603 zaposlenih u sistemu odbra-ne koji bi krajem ove godine trebalo da se svede na 30.318.[ta to konkretno zna~i, imaju}i u vidu najavqeni prijemvojnika po ugovoru i potrebu za ispravqawem strukture ka-dra, ne bi li se piramida, kao idealni oblik ustrojstva voj-nog sistema, postavila na stabilnu osnovu? РBroj aktivnih vojnih lica sveden je na 21.000, dok regrutni

kontingent podrazumeva jo{ oko 8.000 qudi. Hijerarhijska pirami-da jo{ nema idealan oblik. Radi}emo na profesionalizaciji voj-ske tako da }e wenu ve}inu ~initi vojnici po ugovoru i podofici-ri, {to }e poja~ati izvr{nu strukturu. I za to se ~ekaju novi zako-ni jer }e oni omogu}iti da primawa tih qudi budu adekvatna onome{to se od wih o~ekuje. Sve }e to samu profesiju ponovo u~initiatraktivnom za mlade qude koji biraju poziv, a Vojsku do 2010. go-dine – profesionalnom.

ΠDa li uop{te govorimo o potpunoj profesionalizaciji?Doga|a se da javnost ~esto misli da profesionalizacijaVojske podrazumeva i automatsko ukidawe obaveze slu`ewa

vojnog roka. Kako to nije slu~aj, {ta jeu stvari predvi|eno kao dobar balansprofesionalizacije i popularizacijena{e vojske?

– Vojna obaveza }e ostati u nekojformi i posle 2010. godine. Na namaje da sada projektujemo te oblike. Upra-vo radimo na viziji vojne obaveze uepohi profesionalizacije vojske. Dali je to dobrovoqno slu`ewe, aktivnaili pasivna rezerva, da li }e predsed-

nik dr`ave imati pravo da, u slu~aju neposredne ratne opasnosti,mobili{e taj sastav, samo su neka od pitawa na koja tra`imo ade-kvatne odgovore. Nu`no je da do tada napravimo takav ambijent da„qudi rado idu u vojnike“. Najve}i broj vi{ka kadra civilne struk-ture u Ministarstvu lociran je u materijalnim resursima, vojnimdohodovnim ustanovama, donekle i u vojnoteritorijalnim organi-ma, koji su u ovom sektoru. Do kraja godine, uvo|ewem nove siste-matizacije, deo tog problema }e se re{iti, ali ostaje dr`avno pi-tawe kakva }e biti sudbina vojnih dohodovnih ustanova, kakav }ebiti wihov status. Tu pre svega mislim na one koji imaju ve}i brojzaposlenih, kao {to su to remontni zavodi. Deo }e ostati u funk-ciji Vojske, ali }e verovatno deo biti ponu|en dr`avi na sanacijuili daqa re{ewa. Namenska industrija je do kraja osamdesetihgodina pro{log veka zaista bila motor razvoja odre|enih regio-na. Na`alost, sada se pretvorila u generator socijalnih proble-ma, jer su se qudi s vremenom odrodili od svog socijalnog okru`e-wa, postali pasivni posmatra~i koji zavise od dr`ave, ima tu isocijalnih slu~ajeva, ̀ ivota na liniji izme|u sela i grada, i u wi-ma se prepoznaje generisano nezadovoqstvo prema reformama ipromenama bilo koje vrste. ^iwenica da mi za tu industriju nema-mo tr`i{te kao nekada, dovodi i samu dr`avu u problem, jer to

INTERVJU

1. jul 2007.10

[to se plata ti~e, politi~ki stav posto-ji i to }e i}i, ali se jo{ ~eka konkretna od-luka, kao kqu~na za pokretawe nove ere uvojnom nagra|ivawu. Mislim da }emo iliuredbom ili zakonom upodobiti plate i sta-tusnu logiku na{eg ministarstva sa ostalimu vladi ve} u narednim mesecima, ako ne inedeqama.

Page 11: 043 Odbrana

odavno nije samo problem Ministarstva odbrane, ve} i Vlade Sr-bije i ~itavog dru{tva. Pretpostavqam da }e se u jasnije posta-vqenoj situaciji – sada je u pitawu samo jedno ministarstvo, jednarepublika, jedna vlada – taj problem pribli`iti svom re{ewu.

ΠNacrt Zakona o Vojsci predvi|ao je i mogu}nost penzioni-sawa profesionalnih vojnih lica sa 20 godina penzionog sta-`a, kao jednu od mogu}nosti re{avawa vi{ka zaposlenih. Dali takva mogu}nost postoji i u Zakonu o Vojsci na kome sadaradite? Koje su jo{ mere predvi|ene za re{avawe tog pro-blema, kakvi kriterijumi su postavqeni da bi se, koliko je touop{te mogu}e, takvi rezovi sproveli {to pravednije?РI}i }emo i daqe na mogu}nost penzionisawa profesional-

nih vojnih lica sa 20 godina sta`a da bismo qudima koji gube po-sao ponudili adekvatnu socijalnu za{titu, a opet, kako su dovoqnomladi, to }e im biti socijalna osnova sa kojom }e mo}i da krenuprema nekom novom poslu. Kqu~na stvar je da kona~no napravimojednu bitnu razliku. Dugo se ovde kod nas vojska smatrala svojevr-snom socijalnom ustanovom. Reforme koje je zapo~eo generalZdravko Pono{, i koje mi nastavqamo, oslawaju se na stanovi{teda Ministarstvo odbrane ne bi trebalo vi{e da se bavi socija-lom, takvo ministarstvo ve} postoji u Vladi Srbije. Ministarstvoodbrane ima zadatak da se bavi odbranom dr`ave – to je na{ pri-marni ciq. Na`alost, to se jo{ uvek ne razume u potrebnoj meri.Ministarstvo treba da brine o svojim qudima, ali deo te brigetreba da ponese {ire dru{tvo, ostala ministarstva, uz po{tova-we svih ste~enih beneficija, prava na le~ewe i sli~no, svakogkonkretnog ~oveka. Za razliku od mnogih dr`ava na zapadu Evrope,gde je ~ovek koji napusti vojsku sa deset ili dvadeset godina radnogiskustva vi{e nego dobrodo{ao profesionalac u razli~itim de-latnostima, kod nas se takav ~ovek posmatra kao nesre}ni socijal-ni slu~aj. Mewawe te slike je jedan od na{ih najva`nijih zadataka.

Da qudi koji napuste vojsku imaju podr{ku sistema, penzijom kojudobijaju, ali i da ih dru{tvo prepozna kao one koji su kvalitetni isposobni za razli~ite poslove.

ΠRukovodili ste timom koji je izradio Strategiju odbranei Belu kwigu odbrane SCG, tako|e je zna~ajno Va{e anga`o-vawe na izradi Strategije nacionalne bezbednosti i drugihva`nih dokumenata za reformu sistema odbrane. Norma-tivni okvir omogu}ava nesmetano odvijawe reforme, kada}e on biti zaokru`en?РO~ekujem da se Strategija nacionalne bezbednosti {to

pre zavr{i. Postojala su dva dokumenta, jedan je izra|en na ni-vou kabineta predsednika Srbije, drugi je kasnije ra|en na in-terresornom principu u okviru vlade. Nebitno je koji }e se oddokumenata usvojiti, va`no je samo da mi tu doktrinarnu paletudokumenata {to pre zatvorimo da mnoga od pomenutih pitawa nebi ostala nejasna, i da bi nas na taj na~in i politika boqe raz-umela. Svim tim dokumentima mi poma`emo i da se civilna kon-trola razvije, da politika definitivno shvati da je Ministar-stvo odbrane va`an resurs i u spoqnoj i u unutra{woj politici.

Œ Do kraja meseca, formirawem ^etvrte brigade bi}e za-vr{ena prva faza reorganizacije Vojske Srbije. Kakva suiskustva tog „prestrojavawa”, koja mu je osnovna svrha i ko-ji su slede}i koraci?– Formirawem ̂ etvrte brigade u Vrawu zavr{ava se najdina-

mi~nija faza reforme u Vojsci, kojom je ona sa dramati~no velikeorganizacione strukture pre{la na mawu, radikalno novu i neupo-redivo efikasniju strukturu. Najve}a formacija je sada brigada,bataqoni zaista postaju osnovne jedinice, o ~emu se odavno govo-rilo. Osnovna svrha tog prestrojavawa je da vojni i dr`avni vrh usvakom trenutku znaju koliko qudi i kakvu tehniku ima odre|ena je-dinica i u kakvoj je gotovosti. Ranije smo imali situaciju da u kri-znim momentima iz razli~itih jedinica izdvajamo mawe sastave, aonda formiramo privremene, {to nije nikakvo re{ewe. Sada jepreglednost neuporedivo boqa. Me|utim, reforma polako ulazi ukriti~an period. Ispomerali smo qude, neki su promenili garni-zone, {to je podrazumevalo ~itav niz porodi~nih problema. Kri-ti~na faza koju sam pomenuo ima dva pravca: predstoji nam obukatih sastava kako bi se stvorila unutra{wa kohezija, a sa drugestrane, tim qudima treba obezbediti vaqanu nov~anu nadoknadu zasve to {to rade. Neophodno je da {to pre osete da se i taj deo wi-hove sudbine mewa, da vi{e nisu na granici egzistencije ve} da po-novo postanu respektivni vojnici, {to bez ikakve sumwe zaslu`uju.

ΠUnutar Sektora za qudske resurse je i Uprava za {kol-stvo. Zaista su veliki pomaci u reformi vojnog {kolstvau~iweni u prethodnom periodu i mi smo o wima pisali. Dali postoje novine za koje se ne zna u javnosti?РU toku je proces redefinisawa vojnog {kolstva. U ovom tre-

nutku postoji zanimqiva inicijativa da se oformi poseban fakul-tet odbrane, koji bi integrisao i Vojnomedicinsku akademiju i Voj-nu akademiju, ne bi li se na taj na~in na nivou dru{tva ta znawa izvawa prepoznala i identifikovala kao dru{tveno validna. Ide-mo u tom pravcu. Takve koncepcije postoji i u drugim dr`avama, re-cimo ^e{ka ima sli~nu organizaciju {kolstva. To je jedna od novi-na, a da li }e ona do kraja i}i uspe{no, ostaje da ipak vidimo. Nebih voleo da napravimo obrazovnu instituciju koja }e s vremenomizgubiti dodir sa vojskom. Tu treba prona}i dobar balans.

ΠUostalom, kakva }e to vojska, po Va{em mi{qewu, biti pro-jektovane 2010, kada se zavr{i najva`niji deo reforme?РUkoliko politika do 2010. godine prepozna Vojsku, o ~emu

smo govorili, ona mo`e postati aktivan ~inilac dr`avne politike,promoter nacionalnih interesa. Videli smo da su se sve dr`ave uregionu upravo preko odbrane pribli`ile dugo o~ekivanim eko-nomskim integracijama. Vojska ve} sada ima organizacione oblikekakve }e imati u narednih nekoliko godina, sada treba odvojiti po-trebna i zna~ajna sredstva za modernizaciju, to je slede}a faza,jer ako do we ne do|e, ima}emo qude koji rade na sredstvima stari-

11

Civili koji rade u Mi-nistarstvu odbrane trebalobi da budu izjedna~eni u pra-vima sa svim ostalim slu-`benicima ministarstava uVladi Srbije, ali i da se iz-dvoje u odre|enim specifi~-nostima koje budemo prepo-znali.

Za razliku od mnogih dr-`ava na zapadu Evrope, gde je~ovek koji napusti vojsku sadeset ili dvadeset godinaradnog iskustva vi{e negodobrodo{ao profesionalacu razli~itim delatnostima,kod nas se takav ~ovek po-smatra kao nesre}ni soci-jalni slu~aj. Mewawe te sli-ke je jedan od na{ih najva-`nijih zadataka. Da qudi ko-ji napuste vojsku imaju podr-{ku sistema, penzijom kojudobijaju, ali i da ih dru{tvoprepozna kao one koji su kva-litetni i sposobni za razli-~ite poslove.

Page 12: 043 Odbrana

jim od wih samih. Ukoliko se ne poradi intenzivnije i ozbiqnije nasvemu tome, vojska }e ostati na margini dru{tva, a to nije re{eweni za vojsku ni za dru{tvo. Ona se sada probija prema nekom o~eki-vanom mestu u dru{tvu, ali smo jo{ uvek daleko od toga.

ΠGovorili smo o tome da politika treba da prepozna to {tovojska jeste i treba da bude u sistemu dru{tva. Deo te pri~e je icivilna kontrola vojske, ali je vazda zanimqivo dobro izba-lansirati tu granicu do koje je takva kontrola konstruktivna ikada postaje, imaju}i u vidu hijerarhiju vojske, kontraproduktiv-na. Uvek se setim re~i Emira Kusturice: To vam je kao demokra-tija i vojska Рto zauvijek izbegavaj.

– Civilna kontrola je kod nas proklamovana pre desetak godinaa paradoks je da je ona uvek postojala. Bila je ideolo{ka, partijska,li~na – ali je postojala. Dodu{e, nije bila proklamovana kao model usistemu. Me|utim, mnogo je va`nije to {to sve polazi od poznavawa.Da biste ne{to kontrolisali, podrazumeva se da to treba i da pozna-jete. Tako se mawak adekvatne civilne kontrole o~itavao u tom razlo-gu, a ona se uglavnom zavr{avala na vrhovima vojne hijerarhije. Uko-liko postavite svog ~oveka, svog generala, svog na~elnika, kontroli-sa}ete vojsku. Na`alost, u dobroj meri ovog dru{tva civilna kontro-la vojske se i daqe tako razume. Zato ~esto nailazimo na pitawa: ~i-ji je on ~ovek, ~uo sam ga jo{ iz perioda slu`ewa vojnog roka pa nao-vamo. ̂ ak se i nerad zaklawao tom partijskom orijentacijom, ~iweni-com da je neko ne~iji ~ovek, a iz nerada je slede}i korak bio krimi-nal. Danas su na vojnoj sceni qudi iza kojih nema afera, koji su jedno-stavno – po{teni. Na~elnik General{taba ̀ ivi u stanu od 50 kvadra-ta, komandant Kopnenih snaga spava u Klubu Vojske, na~elnik Vojneakademije `ivi u Sportsko-rekreativnom centru Sur~in, a sve je tootklon od ranije garniture koja je brojala svoje stanove na prstimajedne ruke. Qudi koji danas vode Vojsku su daleko realniji, bli`i svo-jim kolegama i qudima. Mislim da to daje nadu.

ŒAli ne zna~i da treba tu gde su i da ostanu?– Bilo bi lepo kada bi se ovaj sistem pozabavio kriterijumom

da svakom pru`i prema zasluzi. Isticawe konkretnih primera ne bitrebalo da zvu~i kao socijalna demagogija, ve} kao pokazateq da se tiqudi pre svega bave svojim poslom, a ne statusnim pitawima. Sistembi to trebalo za wih da re{ava.

ΠPitala sam Vas kako to {to ste istori~ar uti~e na Va{e de-lawe u svetu politike, ali je zanimqivo ~uti od Vas i kako nepo-sredno iskustvo sa politikom uti~e na Va{e poimawe struke?Pitawe bi moglo da glasi i Рda li iskustvo bavqewa politikomostavqa mogu}nost postojawa istorije kao takve, {to je ina~e~esto predmet polemike i li~nih preispitivawa istori~ara?РImam utisak da svaka vladaju}a garnitura veruje da je wenim

dolaskom do{ao i kraj istorije. Naravno, to nije tako. Iskustvomistori~ara koji u~estvuje u pravqewu istorije, mogu da ka`em da jekod nas istorija svedena na mitove i legende, li~na iskustva koja seprenose u porodici, preko novina i filmova, a u su{tini bez we sene mo`e. Jer, kao {to rekoh, ukoliko pouke istorije ne sagledamo, akoih ne ugradimo u sada{wost, koja }e ve} sutra biti istorija, ondaistorija nema smisla. [to ne zna~i da ja ne verujem u istoriju. Veru-jem u istorijsko iskustvo, makar ono bilo samo za mene i neke moje ko-lege pribe`i{te. Svestan svega toga nastojim da sve {to mislim da jeva`no fotografi{em, da brinem o svakom dokumentu koji prolazikroz moje ruke, smatraju}i da }e to jednom postati istorijska gra|a naosnovu koje }e mo}i da se sudi – i o akterima i o vremenu. Uvek se se-tim dileme koju je Ivan \uri} pomiwao: Da li je istorija putokaz ilipribe`i{te. To je ~esto i moja dilema. Istorija jeste putokaz, ali ka-da vas ne poslu{aju, ostaje vam kao pribe`i{te.

Dragana MARKOVI]Snimio Radovan POPOVI]

1. jul 2007.

GODI[WA KONFERENCIJASEDM U ZAGREBU

U Zagrebu je, od 18. do 20. juna, odr`ana redovna Konfe-rencija zemaqa ~lanica SEDM, na nivou zamenika na~elnikageneral{taba nacionalnih vojski. Umesto general-potpukovni-ka Miloja Mileti}a, zamenika na~elnika General{taba VojskeSrbije, na{u delegaciju, u statusu posmatra~a, predvodio jegeneral-major Petar Radoj~i}, na~elnik Uprave za qudske re-surse G[.

Na godi{woj konferenciji SEDM, regionalnoj organizacijina nivou ministara odbrane sedam zemaqa jugoisto~ne Evrope,Italije i SAD, prezentovani su rezultati aktivnosti realizova-nih u toku proteklih godinu dana, od konferencije u Sofiji. Istak-nuto je da preduzete akcije promovi{u regionalnu me|uarmijskusaradwu i vojnu transparentnost, ja~aju interoperabilnost vojskii kompatibilnost sa Natoom.

Posebno je nagla{en doprinos brigade za o~uvawe mira ujugoisto~noj Evropi (SEEBRIG) tokom anga`ovawa u Avganistanu,od februara do avgusta pro{le godine. Odato je priznawe do-sada{wem komandantu brigadnom generalu Nejku Nenovu i pred-stavqen je novi glavnokomanduju}i, brigadni general Virgil Ba-la}eanu.

Do{lo je do smene i u predsedavawu Koordinacionim komite-tom. Umesto Albanije, koja je predsedavala u proteklom dvogodi-{wem periodu, na ~elu Komiteta u naredne dve godine bi}e pred-stavnik Makedonije.

U zajedni~kom saop{tewu, na kraju konferencije, pozdravqe-no je u~e{}e predstavnika zemaqa sa statusom posmatra~a, me|ukojima i Srbije, ~ije je prisustvo u Zagrebu oceweno kao jo{ jedankorak u ja~awu ste~enih pozicija na{e zemqe na me|unarodnoj sce-ni i unapre|ewu saradwe s dr`avama u regionu.

Vojska Srbije zainteresovana je, izme|u ostalog, i za u~e{}eu brigadi za o~uvawe mira u jugoisto~noj Evropi, istakli su na{ipredstavnici na konferenciji u Zagrebu.

DELEGACIJAVOJNE AKADEMIJE U ANKARI

Delegacija Vojne akademije Vojske Srbije, koju su ~iniliwen na~elnik general-major mr Vidosav Kova~evi}, pukovnikprof. dr Vladimir Gruji}, prodekan za nastavu i koordinatorza me|unarodnu saradwu potpukovnik Vladimir Risti}, pose-tila je tursku Akademiju kopnene vojske u Ankari. U toku ~etvo-rodnevne posete, po~etkom juna, oni su sagledali sa kolikompa`wom se u Turskoj pristupa {kolovawu oficira i razmeni-li iskustva sa kolegama koji ve} godinama participiraju u Na-tou.

U okviru posete Turskoj general Kova~evi} susreo se sakomandantom akademije „Kara Harp Oglu” general-majoromTefikom Ozgulikom i dekanom genera-majorom Erguderom Top-ta{em gde je sa ~lanovima na{e delegacije obi{ao studentskebataqone Anafartalar i Sakaraja. Na~elniku Vojne akade-mije VS predstavqeni su i kapaciteti za obuku koje posedujeakademija KoV Turske, kao i nekoliko najzna~ajnijih kulturno-istorijskih spomenika i muzeja u Ankari. Turska vojska, kojaraspola`e godi{wim buxetom od devet milijardi dolara i{koluje oficire iz mnogih okolnih zemaqa, spremna je da po-{aqe svoje studente na Bawicu. Na{a vojska i wene vojne{kole nisu mogli dobiti boqe priznawe, rekao je po povrat-ku iz Turske pukovnik prof. dr Vladimir Gruji}.

A. P.

12

DOGA|AJI

Page 13: 043 Odbrana

P E R A S P E R A

Pi{eQubodragSTOJADINOVI]

Sve {to strujioko nas ako izuzmemoneobja{wiva~uda prirode, jesu informacije.Qudska osetilasamo u toku jednesekunde prime vi{e hiqada podataka.O {estom ~ulu da ne govorimo.Bi}e, koje ne razume kakvemu sve porukesti`u nema {anseda postoji.

B

13

HANIBALOVA TAJNA

H

ez informacija bili bismo kona~no izop{teniod sveta, slepi, gluvi i nepostoje}i. Evo sad ma-lo i teorije, bar kad je re~ o toj javnoj stvari. To

(informacija) nije ni{ta drugo nego saop{tavawe ipercepcija novih podataka. Ono {to je bajato, makarbilo staro samo jedan dan, jedan sat, vi{e nije vest.

Slavni teoreti~ar komunicirawa, Mar{al Ma-kluan, ka`e da je informacija davno savladala qudei wihove potrebe. Tako da je svet vi{e potreban ta-kvoj vrsti saop{tavawa, nego saop{tavawe svetu. Sve{to je oko nas tako je postalo „globalno selo“, pla-netarna palanka u kojoj se ni{ta ne mo`e sakriti. Asva{ta se i planski ~ini, samo da bi se saop{tilo.Vest je postala va`nija od doga|aja.

Ka`e se da vlast zavisi od prave informacije.Ko je ima, taj vlada. Zbog toga su nepoverqivi qudiizmislili tajne. Ko uspe da sa~uva svoju misteriju, mo-`da }e biti pobednik u tom nadmudrivawu. Otkriva-we tajni davno je prestalo da bude posao zaludnih br-bqivih kom{inica, nego dr`ava i wenih najlucidni-jih qudi. Abogami i dosadnih {pijuna. Ko zna za tajnu,taj je stigao do vrhunca, a to je informacija. Sve po-sle toga jeste lako. Ili, nije sasvim?

Informisawe u ratovima je |avoqi posao. Tre-ba razgovarati sa svojim trupama, a da taj nemu{tijezik ostane tajna za protivnika. Koji je, sa svoje stra-ne, je l’ te, na~uqio u{i i prati. ^ak i posmatra dim-ne signale na razli~itim indijanskim jezicima.

anibal je kod Kane tukao Rimqane, jer je dobrorazumeo va`nost znakova i simbola. Ka`e se daje ratna komunikacija jedan koktel „simboli~kog

op{tewa“. Dakle, jezik, sredstva, kanal za slawe po-ruke i wen radoznali potro{a~, na samom kraju toglanca. Mada, tu nije kraj, jer postoji „fidbek“, to jestpovratna veza. U ratovima, ona se o~itava kroz reak-ciju protivnika.

Dok su Rimqanima bili omiqeni trubni znaci,koje je Kartaginac dobro razumeo, on je komandovaosistemom gestova (znakova rukom) i ogledalima. Da-kle, onaj nivo podataka koji razumeju samo oni koji itreba da razumeju. U konkretnom slu~aju to je zna~i-lo povla~ewe pred krilima Rimqana, uz sna`an na-pad na centar te{kom kowicom i satirawe nepokri-venih bokova.

Ratovi modernog doba samo su inovirali Hani-balovo sporazumevawe sa sopstvenim trupama. A tosu {ifre, koje su uglavnom informacije namewenesvojoj strani, ali i obmawivawu protivni~ke.

Tako su u Drugom svetskom ratu najboqu pro|uimali matemati~ari: oni koji su pravili „neproboj-ne“ sisteme, i drugi, koji su takve stvari bu{ili kaolubenice. Na{ najpoznatiji stru~wak za razbijawe{ifara je profesor Aleksandar Tifoni. On ka`e daneprobojne {ifre svakako postoje, samo se niko jo{nije dosetio da ih sastavi.

U velikim ratovima skoro da su se preplitalejavne i specifi~ne javne informacije. Mnogi vrhun-ski obave{tajci svoje najva`nije podatke samo su po-kupili iz {tampe i malo ih pretresli. A zatim su ihslali svojim centralama.

Nekad, me|utim, ni to nije vredelo. Onda, naprimer, kada je neosnovana vera (ideologija) bilasna`nija od istine. Pred veliku nema~ku operacijuna SSSR, nacisti su mesecima gomilali svoje trupeprema granicama te imperije. Britanske novine supisale o skorom napadu. Staqin je stalno na svomstolu imao nove podatke o katastrofi. Ali on nijeverovao nikome. Osim Adolfu Hitleru, sa kojim jepotpisao sporazum o nenapadawu.

Negde sredinom 1962. ameri~ki {pijunski avi-oni otkrili su ruska raketna postrojewa na Kubi.Zamalo svetski rat, koji je verbalno ve} zapo~eo nanajvi{em nivou: Kenedi–Hru{~ov.

To je bio klimaks hladnog rata, i mo`da wegovdramati~ni kraj. Samo nekoliko meseci kasnije iz-me|u Va{ingtona i Moskve uspostavqena je „crvenalinija“. To je bilo prvo „sredstvo komunikacije“ iz-me|u qutih rivala. Slu`ilo je da se otklone nepora-zumi i da bude izbegnut rat zbog „glupe gre{ke“, ililo{e procene.

atovi devedesetih bukvalno su izbrisali grani-cu izme|u javne i ratne informacije. Obave-{tajci su radili svoj posao, ali tek onda se po

kazalo koliko je Makluan bio u pravu. Pustiwski ratje postao potreba televizije. Bio je to prvi direktanprenos jedne invazije u istoriji. Sve se videlo, ko-mandanti tenkovskih divizija komotno su mogli da ru-kovode na osnovu jasnih televizijskih slika.

I docnije su dramati~ni doga|aji, tragedije, ma-sakri i ratovi pomno pripremani. Kao scena za tele-vizijske kamere. Kao da je slika strave postala pato-lo{ka potreba planetarnog gladijatorskog gledali-{ta. Sedi{ u svojoj foteqi, pije{ svoje omiqeno pivoi gleda{ ono {to te ne doti~e, niti te mo`e dota}i.

Da li ba{?Me~ka, kad tad, do|e u svako selo. Kao, na pri-

mer, 11. septembra 2001. Ali, televizija ni tada nijeomanula. I sve je izgledalo kao katastrofi~na holi-vudska dosetka.

Danas je „elektronska informacija“ bukvalnonesti{qiva. U najezdi hakerskih genijalaca, armija-ma je sve te`e da zadr`e svoju profesionalnu diskre-ciju. Zato je i poreklo svake tajne potpuno sumwivo. Uglobalnom selu skoro uvek se sve zna, ili se sazna.

[ta bi danas veliki Hanibal mogao da uradi sasvojim ogledalima? Samo da bude statista na snima-wu filma o sebi, na primer.

Dok satelit koji nadle}e Evropu rotira u kqu~-noj dnevnoj dilemi: da li da slika Vimbldon, ili Redhot ~ili pepers u In|iji.

Autor je komentator lista „Politika“

R

Page 14: 043 Odbrana

14

U FOKUSU

ZNA]E SE GDE JE OTI[AOSVAKI DINAR

Nacionalniinvesticioni planje program Vlade Srbije ~iji su osnovniciqevi pove}awezaposlenosti,odr`avawevisokogprivrednog rastazasnovanona investicijama i izvozu, razvojinfrastrukturei sprovo|ewekapitalnihinvesticionihprojekata.Prioritet suinfrastrukturneinvesticije odkapitalnog zna~ajaza Srbiju i ono od ~ega }e gra|ani{irom Srbijeimati konkretnekoristi: bolnice,{kole, obdani{tai, pre svega,pogoni koji }eomogu}itizapo{qavawequdi.

1. jul 2007.

D R A G A N ] I L A S , M I N I S T A R Z A N A C I O N A L N I I N V E S T I C I O N I P L A N

Page 15: 043 Odbrana

OOd prvog dana formirawa Vlade zapo~et je rad na buxetuNacionalnog investicionog plana. Taj posao, ra|en paralel-no sa redovnim buxetom, okon~an je, a pri kraju je izrada po-stupka za sprovo|ewe investicionog plana kako bi se na naj-boqi na~in iskoristio svaki dinar. Ministar Dragan \ilas ovih dana zavr{ava i formirawe

Kancelarije za NIP, tako da je sve spremno za jedan veliki posao,u kome, isti~e ministar, „nameravamo da napravimo ne{to {to }eostati iza nas”.

Pripremni poslovi podrazumevaju da ste formirali i svojtim. Ko su va{i najbli`i saradnici i da li me|u wima imaonih koji su se ve} bavili tim poslom?– Tim se formira i uvek su mogu}e neke rokade ili poja~awa.

Moj zamenik u Kancelariji bi}e Nenad Jankovi}, ~ovek sa velikimiskustvom u privrednom sektoru na vrlo ozbiqnim rukovode}impozicijama. Naravno, ima tu jo{ qudi, ali va`no je napraviti do-bar tim. Imati jake igra~e, alispremne da se podrede timskojigri. Tome te`im...

Kancelarija }e imati pro-jektno odeqewe i u wemu }e uglav-nom raditi stru~waci koji su dosada bili u Ministarstvu finan-sija, a zadu`eni su za NIP. Nisamod onih koji iskqu~ivo dovode„svoje“ qude, unapred odbacuju}ione koji tu ve} rade. Kada ka`emda svima treba dati {ansu govo-rim {ire, ne samo o Kancelariji.Ovo su ozbiqni dr`avni poslovi,i tu nema strana~kih dresova.

Koji su prioriteti u va{em radu?– Nacionalni investicioni plan }e u budu}nosti do`iveti

odre|enu transformaciju. To zna~i da }e imati druge izvore fi-nansirawa, te da }e mu prioriteti biti druga~iji.

Konkretno, dva su prioriteta NIP-a: infrastrukturne inve-sticije od kapitalnog zna~aja za Srbiju i ono od ~ega }e gra|ani{irom Srbije imati konkretne koristi: bolnice, {kole, obdani-{ta i, pre svega, pogoni koji }e omogu}iti zapo{qavawe na{ihqudi. Ideja za koju se zala`em jeste da gra|ani vide gde ide novacod privatizacije velikih dru{tvenih preduze}a, da znaju da su uwihovom gradu ta i ta {kola, ili bolnica, ili fabrika, finansi-rani tim sredstvima. Dakle, da vide i pre svega osete boqitak usvom `ivotu. A zna}e se gde je oti{ao svaki dinar.

Nedavno smo u Somboru potpisali ugovor sa italijanskomfirmom koja }e graditi fabriku za proizvodwu ve{a i zaposli}e400 qudi. Do kraja 2009. godine izgradi}e jo{ jedan pogon za pro-izvodwu ~arapa i zaposliti jo{ ~etiri stotine radnika. Mi smoim dali 2.000 evra po zaposlenom kao podsticaj, to je u~e{}e dr-`ave. A ciq, koji }e uskoro biti ostvaren, jeste da }e 800 som-borskih porodica po~eti da `ivi boqe. Eto, to su prioriteti uradu.

Na koji na~in se obezbe|uju sredstva za NIP?– Nacionalni investicioni plan je program Vlade ~iji su

osnovni ciqevi pove}awe zaposlenosti, odr`avawe visokog pri-vrednog rasta (od oko 7 posto) zasnovano na investicijama i izvo-zu, razvoj infrastrukture i sprovo|ewe kapitalnih investicionihprojekata. NIP je deo buxeta, a izvori wegovog finansirawa su,pored buxetskih sredstava, krediti me|unarodnih finansijskih or-ganizacija i predpristupni fondovi Evropske unije.

Koji su kriterijumi za odobravawe sredstava iz NIP-a?– U okviru NIP-a planirana je potro{wa od 388.610.000

evra u 2006. godini (a potro{eno je 110.000.000 evra), i996.603.000 evra u 2007. godini (do 15. maja potro{eno je pri-bli`no 170.000.000 evra). Prema usvojenom Zakonu o buxetu za2007. godinu, za NIP je predvi|eno oko 547.000.000 evra. U okvi-ru Ministarstva napravqen je pregled projekata i predlo`ena su

15

sredstva. Jedini kriterijum treba da bude kvalitet predlo`enogprojekta, wegova isplativost. Na `alost, neki su projekti jo{ ra-nije bili odobreni, tako da smo donekle uspeli da „interveni{e-mo”. Zato i ka`em da je NIP-u potrebna jedna revizija kako se timnovcem ne bi kupovali mobilni telefoni ili automobili, finan-siralo kre~ewe op{tinskih zgrada ili mewali prozori na zgrada-ma poreskih uprava. Potrebni su nam projekti koji }e pokazatisvoju isplativost, a neki vratiti ulo`eno.

Koliko je bilo mogu}e da tek formirani kabineti, odnosnonova ministarstva uti~u na sredstva koja }e se deliti dokraja godine? Da li su odobravani projekti koji su podnelaministarstva iz prethodne vlade?– Kancelarija za NIP napravi}e jednu vrstu studije koja }e

obuhvatiti sve predlo`ene projekte, one postoje}e, ali i one ko-ji }e tek predlo`iti resorna ministarstva, pa }emo ve} od bu-xetske 2008. godine imati druga~iju, boqu sliku. Mi }emo sada

pratiti dinamiku i realizacijuprojekata, a to }emo ~initi iubudu}e.

Koja su ministarstva dobi-la najvi{e sredstava izNIP-a, odnosno, koja }e do-biti i za koje projekte? I{ta je to {to }e biti pri-metno za gra|ane Srbije?– Najvi{e novca dobilo je

Ministarstvo za infrastruktu-ru. Radi se o velikim, skupimprojektima, poput izgradwe Ko-ridora 10 i drugih ve}ih i zna-

~ajnih saobra}ajnica. To }e gra|ani i te kako mo}i da vide. Sle-de Ministarstvo ekonomije i Ministarstvo zdravqa. Kapital-ni, dakle, projekti od nacionalnog zna~aja, kao i oni koji }ezna~iti otvarawe novih radnih mesta, poput Sombora i In|ije,osnovni su prioritet NIP-a, koji je usmeren na interes dr`ave,ali pre svega gra|ana koji u woj `ive. Uredbom Vlade zna}e sekoliko ta~no novca ide na koji projekat, ali ono {to }e sigurnobiti odobreno jeste nastavak radova na obilaznici oko Beo-grada, izgradwa auto-puta Leskovac–Pre{evo, modernizacijagrani~nih prelaza, te sredstva za magistralnu i regionalnu put-nu mre`u.

Ministarstvu za ekonomiju odobrili smo sedam milijardi di-nara, koji }e biti iskori{}eni za formirawe industrijskih zonai parkova u 49 op{tina. Tako|e, bi}e iskori{}eni potencijaliDunava, turisti~kih centara, deo novca oti}i }e na komunalnu in-frastrukturu. Planirana su sredstva za podsticaj izvoza, direkt-nih investicija, zapo{qavawa…

Kako ocewujete kori{}ewe sredstava iz NIP-a za vremeprethodne vlade?– Koliko sam mogao da vidim do sada, a pozabavi}emo se time

vrlo detaqno, bilo je projekata koji nisu, rekao bih, od nacional-nog zna~aja. Bilo je tro{ewa para i bez rezona. Sve }emo „pro~e-{qati”, javnost }e biti obave{tena o svemu. Otvorenost i javnostu radu bi}e jedan od osnovnih prioriteta u na{em radu.

Dobro su poznati Va{i sukobi sa ministrom Ili}em. Ka-kva je saradwa sada kada zajedno sedite u vladi?– Vi{e puta sam rekao: Vlada je reprezentacija. U woj nema

mesta za strana~ke dresove. Mi smo svi sada na istom zadatku. Nemoramo da se volimo, va`no je da se po{tujemo i da radimo zajed-ni~ki i u interesu gra|ana.

Kancelarija za Nacionalni investicioni plan prati}e rea-lizaciju svih projekata i tro{ewa novca i ima}e mehanizam da re-aguje ukoliko bude zloupotreba. To se ne odnosi samo na Ministar-stvo za infrastrukturu ve} i na sva ostala ministarstva. Nemojteda unapred bilo koga optu`ujemo i osu|ujemo, ali ni da amnestira-mo od odgovornosti za posao koji radi.

R. MUTAVXI]

SREDSTVA ZA MINISTARSTVO ODBRANE Na osnovu projekata koje smo dobili iz Ministarstva

odbrane, iz Nacionalnog investicionog plana izdvojena susredstva za remont pet lova~kih aviona MiG-29, jednogtransportnog AN-26, pet transportnih helikoptera MI-8 iMI-17 i dva borbena MI-24. Bilo je u planu vi{e leteli-ca, a broj je ne{to umawen, jer prilikom planirawa tro-{kova radova nije bilo jasno da li }e Vojska na taj iznosmorati da plati porez na dodatu vrednost. Odobrena sred-stva su blizu tri milijarde dinara.

Page 16: 043 Odbrana

IZVOZNIADUTI

T R E ] I M E \ U N A R O D N I S A J A M N A O R U @ A W A

P A R T N E R 2 0 0 7

Tokom ~etiri sajamska dana, od 26. do 29. juna, na izlo`binaoru`awa i vojne opreme predstavilo se 63 proizvo|a~aiz zemqe i inostranstva. U hali 3 Beogradskog sajma i na otvorenom prostoru izlo`ena su sredstva doma}e odbrambene industrije koja mogu biti na{i izvozni aduti na me|unarodnom tr`i{tu naoru`awa – od pe{adijskih i artiqerijskih sredstava do vazduhoplova i oklopnih vozila. Partner 2007 otvorio je ministar odbrane Dragan [utanovac.

Kvalitet i izvoz dve su zna~ajne re~i koje su se naj~e{}e ~ule naTre}em me|unarodnom sajmu naoru`awa i vojne opreme Partner2007. I wih su izgovarali gotovo svi, od ministra odbrane Dra-gana [utanovca prilikom otvarawa sajma, direktora „Jugoim-porta – SDPR“ Stevana Nik~evi}a tokom predstavqawa rada

preduze}a odbrambene industrije ~iji nastup na sajmu integri{e taku}a, potom predstavnika vojnonau~nih ustanova kao {to su Vojnoteh-ni~ki institut i Tehni~ki opitni centar, tokom predavawa, da proiz-vo|a~a sredstava NVO.

1. jul 2007.

AKTUELNO

Page 17: 043 Odbrana

Te dve re~i podse}aju na vreme kad je na{a odbrambenaindustrija bila velika i kada je zahvaquju}i kvalitetu izvozsredstva NVO donosio zna~ajan prihod. Isto tako, one su iodrednica za budu}nost jer da bi preduze}a iz vojnog komplek-sa opstala mora}e da nalaze tr`i{ta za svoje proizvode.

NAMENSKA INDUSTRIJA IMA [ANSUMinistar [utanovac je na otvarawu Partnera 2007 is-

takao da je ube|en da namenska, odbrambena ili bezbednosnaindustrija ima {ansu da se oporavi i krene napred. U timpreduze}ima postoje entuzijasti sa velikim znawem i iskustvomi ministar smatra da treba iskoristiti wihovu veru i wihovoznawe i da sa malim podsticajima u razvojne tehnologije mo-`emo dobiti dobra sredstva koja mogu da se prodaju u ino-stranstvu.

Ali, kako je naglasio, perspektiva namenske industrijenije problem samo Ministarstva odbrane nego i ~itave dr`a-ve. Problemima odbrambene industrije trebalo bi da se bavicela vlada, jer weni proizvodi imaju politi~ku dimenziju i iz-vozne prednosti. Ministar [utanovac je ocenio da }e podiza-we izvoznih potencijala tog vojnoindistrijskog kompleksa do-prineti i smawewu spoqnotrgovinskog deficita Srbije. A ~i-wenica je da postoje kupci u inostranstvu koji su zaintereso-vani da sara|uju sa Srbijom. Ministar odbrane je kao pri-merne izvoznike istakao „Zastava – oru`je“ i „Prvi parti-zan“ iz U`ica koji su kvalitetom svojih proizvoda uspeli da seprobiju i na izbirqiva tr`i{ta Zapadne Evrope i Amerike.

Dragan [utanovac je tom prilikom najavio da }e VladaSrbije uskoro napraviti strategiju za revitalizaciju i pove-}awe izvoznog potencijala odbrambene industrije. Ovogodi-{wi buxet za Vojsku nije razvojni, i daleko je od onog koji bizadovoqio Ministarstvo odbrane, jer kad se odbiju sredstva

17

za plate i penzije ostaje mawe od 10 odsto buxetskih para zarazvoj, a toliko malo sredstva nema nijedno ministarstvo zaodbranu. Ministar je najavio da }e se naredne godine tra`itiozbiqnija buxetska sredstva.

– Ukoliko `elimo da dostignemo standard zemaqa kojepripadaju evroatlantskom savezu mi moramo da investiramomnogo vi{e u na{u vojsku. Napomiwem da je vojska spoqnopo-liti~ki faktor. Vojska }e u budu}nosti biti referenca za celudr`avu. ^inimo maksimalne napore da tu referencu podigne-mo na mnogo vi{i nivo, a veoma bitna stvar su finansijskasredstva i zakoni koji jo{ nisu doneti a koje }emo do kraja go-dine predlo`iti vladi i doneti u Skup{tini.

RAZVIJAWE KAPACITETA VOJSKE

Odgovaraju}i na pitawe novinara da li }e prodaja vojneimovine pomo}i da se finansijski ubrizgaju nova sredstva uVojsku, ministar je rekao da je vojna imovina veliko pitawe ida se razmatra vi{e na~ina kako da se ona proda.

– Ne `elimo da se ta imovina rasproda. @elimo da dobi-jemo adekvatnu cenu. Od tih para `elimo da sa jedne stranere{avamo socijalna pitawa pripadnika Vojske i vojnih penzi-onera, a sa druge da razvijamo kapacitete jer je budu}nost na-{e vojske, izme|u ostalog, ne samo da bude stacionirana u na-{oj zemqi ve} da nastupa i u mirovnim operacijama {iromsveta, da budemo rame uz rame sa svim onima koji rade na o~u-vawu mira i bezbednosti u svetu.

Ministar odbrane je u pratwi na~elnika General{tabaVS general-potpukovnika Zdravka Pono{a obi{ao {tandovedoma}ih i inostranih proizvo|a~a naoru`awa i vojne opreme.Zadr`ao se kod nau~noistra`iva~kih vojnih ustanova raspitu-ju}i se za projekte kojima bismo mogli da se probijemo na svet-sko tr`i{te, a sa posebnim zanimawem razgledao je izlo`eneeksponate na {tandu „Jugoimporta – SDPR”, koji je integratornasupa 20 preduze}a, me|u kojima i {est najzna~ajnijih fabri-ka odbrambene industrije.

Partner 2007 organizovali su „Jugoimport – SDPR“ i Be-ogradski sajam, a pokroviteq je Ministarstvo odbrane. Poreddoma}ih izlaga~a na sajmu su bili i inostrani proizvo|a~i izFrancuske, Austrije, [panije, Finske, Slovenije i dva svet-ska proizvo|a~a „Tales“ i „Rode i [varc“.

Na ovogodi{wem sajmu prvi put je u~estvovao i Vojni mu-zej iz Beograda sa izlo`bom „Oru`je – segment istorije civi-lizacije“, koja prikazuje razvoj oru`ja od praistorije do sa-vremenog doba.

Mira [VEDI]Snimio Jovo MAMULA

Page 18: 043 Odbrana

DUNAVSKAT R I L A T E R A L N A V E @ B AS R B I J E , B U G A R S K E I R U M U N I J E

Interoperabilnost je preduslovodr`ivog koncepta kolektivnebezbednosti i borbe protiv terorizma. Najsvrsishodniji na~in da se proveri kvalitetzdru`enih dejstava dve ili vi{earmija u mirnodopskim uslovima,jeste organizovawe ve`bi kao {toje to bilo na trome|i dr`avnihgranica kod u{}a Timoka.

Page 19: 043 Odbrana

19

P

Predsednici dr`ava i visoke zvanice mogle su da, za to po-sebno namewenog broda, posmatraju protivteroristi~ke akcije.Sa osmatra~nice, oko 500 metara udaqene od u{}a Timoka u Du-nav, brojni novinari i gosti mogli su da prate i akciju osloba|a-wa teretnog broda sa opasnim materijama koji su oteli teroristi.

STRA@Ariprema i osposobqavawe nacionalnih si-stema za upravqawe krizama i spre~avawewihovog {irewa, zatim povezivawe delova-wa vojnih i civilnih struktura u te svrhe,bili su osnovni ciqevi trilateralne ve`be

„Dunavska stra`a” koja je, uz anga`ovawe pripad-nika bugarske, rumunske i srpske vojske, odr`ana27. juna u pograni~nom pojasu trome|e pomenu-tih dr`ava.

Predsednici Boris Tadi}, Georgi Prvanov iTrajan Basesku i najvi{a vojna i politi~ka ruko-vodstva triju zemaqa uverili su se u spremnost isposobnost oru`anih snaga da odgovore na tero-risti~ke pretwe {irih razmera, a koje predsta-vqaju najozbiqniju pretwu miru i bezbednosti usavremenom svetu.

Za izvo|ewe ve`be Bugarska je anga`ovala 360 qudi, Rumuni-ja oko 700, a Srbija oko 550 pripadnika Vojske i policije. Poredpripadnika Vojske Srbije, ministarstava odbrane i unutra{wihposlova, na ve`bi su u~estvovali i {tabovi civilne za{tite, Cr-veni krst i predstavnici vi{e ministarstava srpske vlade.

PUT ZA UPRAVQAWE KRIZAMAUnapre|ewe interoperabilnosti izme|u regionalnih i na-

cionalnih sistema za upravqawe krizama i procena trilateral-nih mehanizama da se suo~e sa izazovima terorizma i ekolo{kimincidentima u pograni~nom podru~ju, bile su glavne smernice zaformirawe scenarija ve`be. Vojni stru~waci tri dr`ave dogo-vorili su se da se simulira situacija teroristi~kog napada samogu}no{}u ekolo{ke katastrofe {irih razmera na teritorijifiktivnih zemaqa, ~ije se granice poklapaju sa stvarnim grani~-nim linijama.

Prema scenariju, Centar za pra}ewe teroristi~kih akcijadobio je informacije o teroristi~kim mre`ama koje pripremajudejstvo po strate{kim ciqevima u „zelenoj“, „plavoj“ i „braon“dr`avi. U gradovima uz Dunav pojavio se propagandni materijal,zabele`en je ve}i broj slu~ajeva trovawa vodom, pogotovo u Zaje-~aru gde je utvr|ena zaga|enost vodovoda. Teroristi~ka organiza-cija „Balkanski vukovi“ preuzela je odgovornost za napade i naja-vila nove. Scenario opisuje daqe delovawe tri dr`ave koje uugro`enom podru~ju uvode vanredno stawe i usled prime}enih sum-wivih aktivnosti i incidenata na granici, a koji ukazuju na mogu-}e krijum~arewe oru`ja, odlu~uju da preduzmu protivteroristi~keakcije.

U me|uvremenu, „teroristi” izvode bomba{ki napad na pijacuu Zaje~aru usled ~ega je mnogo qudi raweno i povre|eno. Protivte-roristi~ke jedinice i policija sukobile su se sa „teroristima” odkojih je odre|en broj zarobqen. Zdru`ena namenska komanda Timok,u koordinaciji sa {tabovima rumunskih i bugarskih snaga, opera-tivno planira protivteroristi~ke akcije {ireg obima.

UDARNA GRUPAPrakti~ni deo ve`be, koji su izvele jedinice vojske, poli-

cije i civilnih slu`bi, sastojao se od tri dela. U zoni odgovor-nosti Armije Bugarske, u rejonu Novog Sela otet je putni~ki brodkoga su vazduhoplovne i policijske snage Bugarske i Rumunijeubrzo blokirale. Budu}i da pregovori za osloba|awe talacanisu uspeli, brod je nasilno zauzet a zarobqenici oslobo|eni.

ANGA@OVANE SNAGEPored Vojske Srbije, Ministarstva odbrane i Mini-

starstva unutra{wih poslova, u pripremi ve`be u~estvovalisu i Ministarstvo spoqnih poslova, Ministarstvo poqopri-vrede, {umarstva i vodoprivrede, Ministarstvo dr`avneuprave i lokalne samouprave, zatim Ministarstva za ̀ ivotnusredinu, Ministarstvo infrastrukture i Crveni krst Srbije.

Vojska Srbije anga`ovala je po jedan vod pe{adije i AB-HO, ~etiri helikoptera, dva aviona iz sastava ViPVO i dvapatrolna ~amca Re~ne flotile. Iz Uprave za odbranu Repu-blike Srbije Ministarstva odbrane u ve`bi su u~estvovaliokru`ni i op{tinski {tabovi civilne za{tite iz Negotina,Bora i Zaje~ara, vod za radiolo{ko-hemijsko izvi|awe i ti-movi za spasavawe i uni{tavawe neeksplodiranih ubojnihsredstva.

Republika Bugarska je za ovu ve`bu anga`ovala Nacio-nalni vojni centar za simulacije, in`iwerijsku ~etu i vod AB-HO, grupu specijalnih snaga i dva helikoptera.

Rumunske snage su ~inila po dva broda i helikoptera saposadama i jedan mehanizovani vod. Ministarstvo unutra-{wih poslova Rumunije anga`ovalo je Grani~nu policiju, @an-darmeriju i Slu`bu hitne pomo}i.

ZDRU@ENA NAMENSKA KOMANDA TIMOKSvaka od dr`ava je organizovala zaseban sistem koman-

dovawa koji je koordiniran konferencijskom vezom me|u ko-mandantima. Radi boqe i efikasnije komunikacije, u svakomod {tabova druge dve vojske delegirale su oficire za vezu.

Vojska Srbije formirala je Zdru`enu namensku komanduTimok kojom je rukovodio general-major Mladen ]irkovi}.Zapovednih Bugarskog {taba bio je brigadni general DimitarDimitrov, a Komande snaga Rumunije general-potpukovnikFlorijan Pinca.

Page 20: 043 Odbrana

Patrolni ~amci i helikopteri Vojske Srbije blokirali su te-roriste. Po{to pregovori sa wima nisu uspeli, na scenu su stupi-li srpski specijalci. ^im je ~amac sa pregovara~em po~eo da seudaqava od otetog broda, nekoliko terorista je oboreno snajper-skim hicima, a iz helikoptera, niz u`e, pripadnici Specijalnebrigade spustili su se na palubu i neutralisali ostale.

Tako|e, prikazano je dejstvo iz patrolnih ~amaca i spasava-we talaca palih u reku. Na oslobo|eni brod ubrzo su pristigli ipripadnici voda ABHO koji su ispitali da li su tokom akcije oslo-bo|ene opasne materije.

Tre}a sekvenca ve`be odvijala se na kopnu. Teroristi~ki na-pad na strategijski objekat, u blizini brane na Hidroelektrani„\erdap 2” bio je u nadle`nosti rumunske vojske. Srpska strana,ovoga puta, pru`ila je vazduhoplovnu podr{ku u kombinovanoj pro-tivteroristi~koj akciji na brodskoj prevodnici.

Pukovnik Radoslav Cvetkovi} je jo{ na po~etku ve`be rekaoda niko ne treba da sumwa da li je Vojska Srbije u stawu da odgo-vori na izazove i pretwe koje se pred wom mogu na}i. Posmatra~ive`be imali su priliku da se uvere u osposobqenost Vojske da is-puni jednu od svojih glavnih misija.

Aleksandar PETROVI]Aleksandar ANTI]

Snimili: Goran STANKOVI], Radovan POPOVI] i

Darimir BANDA

POLIGON

1. jul 2007.20

NAJ BOQI ODNOSI U ISTORIJ I

Predsednik Srbije Boris Tadi} ocenio je da je Dunavskastra`a prva trilateralna ve`ba u kojoj je bilo potrebno poka-zati potencijal svih odbrambenih struktura u odbrani od tero-rizma, u bezbednosno vrlo osetqivoj zoni trome|e Srbije, Bu-garske i Rumunije, na Dunavu, sa industrijskim i energetskim po-tencijalima koji mogu da budu na udaru terorista.

– Ovo je bila ve`ba u kojoj su u~estvovale na{e oru`ane ipolicijske snage, ali i snage civilnog sektora dru{tva. Mislimda se mo`emo slo`iti da je efikasnost svih koji su u~estvovalina ve`bi izuzetno visoka.

Iako su Bugarska i Rumunija ~lanice Natoa, a Srbija u~e-snica Partnerstva za mir, interoperabilnost na{ih jedinicabila je na visokom nivou. Na ve`bi je bilo o~igledno da je nasve tri lokacije postignut visok stepen sadejstva. Naglasio bihda ovakve ve`be doprinose produbqewu bliskosti izme|u na{etri dr`ave. Mi delimo isti `ivotni prostor, imamo sli~ne in-terese, visok nivo solidarnosti izme|u tri naroda U ovom tre-nutku imamo mo`da najboqe odnose u istoriji. O bliskosti od-nosa tri dr`ave govori i ~iwenica da smo nas trojica predsed-nika ve} nedequ dana proveli zajedno, u~estvuju}i na dva sami-ta i zajedni~koj ve`bi, razgovaraju}i o vizijama i planovima zadobrobit na{ih naroda – rekao je predsednik Srbije Boris Ta-di}, komentari{u}i ve`bu.

– Mislim da niko ne mo`e pore}i ozbiqnu promenu nabo-qe kada je re~ o bezbednosti u regionu, otkako su Rumunija i Bu-garska postale punopravne ~lanice Natoa, a Srbija u~esnicaPrograma Partnerstvo za mir. Istovremeno, veoma smo svesnida se u budu}nosti moramo suo~avati sa novim izazovima po

bezbednost gra|ana, kao {to su me|unarodni terorizam, ile-galni promet oru`jem, narkoticima i qudima, te organizovanikriminal. Svi ti faktori nala`u nam da radikalno promenimosvoje bezbednosne vizije. Bezbednosne strukture na{e tri dr-`ave su, istini za voqu, u vi{e navrata tesno sara|ivale odu-piru}i se izazovima prirodnih nepogoda i organizovanog kri-minala. Saradwa koju smo imali bila je efikasna, ali o~ekujemda }e dana{wa ve`ba ubrzati iznala`ewe na~ina da se ona

I Z J A V E P R E D S E D N I K A S R B I J E , B U G A R S K E I

Page 21: 043 Odbrana

21

R U M U N I J E

ubrza i oja~a, ne bi li dostigla svojmaksimalan kapacitet. Podsetiobih da su Rumunija i Bugarska bileme|u zemqama koje su na samitu Na-toa u Rigi naj~vr{}e podr`ale zah-tev Srbije za prijem u ProgramPartnerstvo za mir. Time smo dalijasan znak da na{a podr{ka Srbijinikako nije deklarativna i poslalismo poruku da ona ima pravo zna~e-we koje je savremenog evroatlant-skog karaktera – istakao je posleve`be predsednik Bugarske GeorgiPrvanov.

– Po~eo bih svoje obra}awe iz-ra`avawem priznawa za uspe{noizvedenu ve`bu predsednicima Ta-di}u i Prvanovu, ministrima od-brane i na~elnicima general{tabavojski triju zemaqa. Sa na{eg sta-novi{ta, uspeh ve`be je pokazao daje saradwa u oblasti bezbednostiprioritet u regionu. Samo stalnimi zajedni~kim aktivnostima mo`emoobezbediti sigurnost za svoje gra-|ane. Verujem da je dana{wa ve`badokazala da oru`ane snage na{e

tri dr`ave mogu da izvr{avaju zadatke po istim proceduramai da, u veoma slo`enim uslovima, dejstvuju veoma precizno.Jo{ jedan va`an element koji je na dana{woj ve`bi dobio po-tvrdu jeste me|usobno poverewe izme|u tri dr`ave. Na istojve`bi u~estvovale su snage dve zemqe ~lanice Natoa, Rumuni-je i Bugarske i jedne zemqe u~esnice u Programu Partnerstvoza mir – rekao je u svom obra}awu novinarima predsednikRumunije Trajan Basesku.

ZA[TITA CIVILAPrema scenariju ve`be „teroristi” su u Radujevcu za-

palili kamion cisternu sa hemikalijama {to je kontami-niralo {iri rejon tog sela. Slu`be civilne za{tite eva-kuisale su stanovni{tvo sela u kamp za privremeno rase-qena lica.

Gosti su imali priliku da vide kamp sa svim prate-}im sadr`ajima koji je bio u nadle`nosti Crvenog krsta.Pored {atora za stanovawe tu su bile menza, ambulanta,psiholo{ko-socijalna radionica, te prostorije za odr-`avawe li~ne higijene.

Page 22: 043 Odbrana

1. jul 2007.22

AKTUELNO

KURS ZA[TITE OD HEMIJSKOG ORU@JACivilizovani svet odavno je prihvatio i me|unarodnim kon-

vencijama ozvani~io stav da je upotreba bojnih otrova nehumana iopasna. Me|unarodna organizacija OPCW, sa sedi{tem u Hagu, u~ijem je ~lanstvu i na{a zemqa, brine o sprovo|ewu i po{tovawuugovora kojim se spre~ava uticaj tih opasnih materija na ~oveka iwegovu okolinu. Centar za usavr{avawe kadra ABHO i 246. ba-taqon ABHO iz Kru{evca, u saradwi sa OPCW-om, uspe{no suobu~ili 19 kandidata iz zemaqa severne Afrike za delovawe ipomo} u slu~aju upotrebe hemijskog oru`ja. Kru{evac je tako 22.juna, posle deset dana obuke, odnosno posle 60 ~asova obuke, teo-rijske i prakti~ne nastave, ispratio goste iz Al`ira, Libije, Ma-roka i Tunisa koji su kod na{ih „abehajaca“ poha|ali i uspe{nozavr{ili osnovni i napredni kurs iz oblasti pomo}i i za{titeod hemijskog oru`ja. Time se dobar glas o srpskim oru`anim sna-gama preneo i na afri~ki kontinent.

A. P.

OBUKA INSPEKTORA U KRU[EVCU Kru{eva~ki Centar za usavr{avawe kadrova ABHO, po prvi

put u svojoj istoriji, pru`a podr{ku obuci inspektora Organiza-cije za zabranu hemijskog oru`ja. U ovoj godini je, ka`e komandantCentra pukovnik Zdravko Samarxi}, planirano {est jednone-deqnih termina u kojima }e se vi{e od 100 inspektora iz 70 ze-maqa obu~iti i osposobiti za rad sa opasnim i toksi~nim mate-rijama u realnim uslovima.

Prvi jednonedeqni kurs po~eo je 25. juna i na wemu u~estvujedevet instruktora iz Austrije, SAD, Francuske, Nema~ke, Kanade,Novog Zelanda i ^e{ke i 14 slu{aoca. „Centar nam pru`a kvali-tetnu podr{ku za realizaciju obuke” nagla{ava vo|a tima inspek-tora u Inspektoratu za zabranu hemijskog oru`ja Diter Rodbaheri dodaje da bi, bez ovakvih objekata i prostora, nemogu}e bilorealizovati te aktivnosti. Do sada su sli~ni kursevi organizova-ni u ^e{koj, Slova~koj i Kanadi.........Kurseve Organizacije za zabranu hemijskog oru`ja poha|aju ina{e stare{ine. Prema re~ima potpukovnika mr Ivana Lazare-vi}a CUK ABHO i 246. bataqon ABHO imaju zadatak da labarato-rijskim i poligonskim kapacitetima pru`e kompletnu logisti~kupodr{ku za realizaciju svih aktivnosti. Tim uslugama ostvaren jeprihod ve}i od 50.000 evra.

Z. M.

SEMINAR O OBUCI PODOFICIRAU Centru za mirovne operacije odr`an je trodnevni seminar

o organizaciji sistema obuke podoficira i formirawu oficir-skog kora. Gosti iz vojske SAD zastavnici Kris Mansen i GerikTomson, te zastavnik Laslo Nagi iz ma|arskih oru`anih snaga,imali su priliku da srpskim kolegama predstave re{ewa koja se uwihovim zemqama u toj oblasti primewuju.

Pukovnik Rade Slavkovi}, zamenik na~elnika Uprave za qud-ske resurse, koja je i organizovala seminar, ka`e da }e iskustvastranih armija u velikoj meri biti primewiva u na{oj vojsci jernam predstoji ozbiqna reforma sistema obuke i obrazovawapodoficira, te uskla|ivawe wihovog statusa prema standardimaevroatlantskih integracija. On dodaje da su naro~ito dragocenaiskustva iz okolnih zemaqa koje su tokom nekoliko prethodnih go-dina reformisale svoje oru`ane snage.

Otvarawu seminara prisustvovao je i pomo}nik izaslanikaodbrane SAD pukovnik Ron Hil koji je izrazio uverewe da }e u~e-snici mo}i da primene znawa koja su u ameri~koj vojsci godinamasakupqana i proveravana. On je naglasio va`nost institucijepodoficira koji predstavqaju osnov oru`anih snaga i uvek sigu-ran oslonac vi{im stare{inama.

A. P.

R E G I O N A L N A S A R A D W A

JA^AWE DOBROSUSEDSKIH

ODNOSAPomo}nik ministra odbrane za politiku odbrane mr Du{an Spasojevi} u susretima sa predstavnicima Gr~ke, Hrvatske, Bosne i Hercegovinei Crne Gore razgovarao o unapre|ewu saradwe i u~vr{}ivawu regionalne stabilnosti

Pomo}nik ministra odbrane Srbije Du{an Spasojevi} sastao se 15.juna u Atini sa zamenikom gr~kog ministra odbrane Vasilisom Mi-haloqakosom.Izra`avaju}i zadovoqstvo {to prvi bilateralni sastanak na funk-

ciji pomo}nika ministra odbrane ima sa gr~kim kolegom, jer su Srbija iGr~ka tradicionalno prijateqske zemqe, Spasojevi} je sagovornika in-formisao o prioritetima novog rukovodstva u Ministarstvu odbraneSrbije sa ministrom [utanovcem na ~elu i posebno istakao opredeqe-we za intenzivnu regionalnu saradwu u oblasti bezbednosti i odbrane.

Mihaloqakos je ponovio sna`nu podr{ku Gr~ke evroatlantskom putuSrbije i istakao da }e se uspe{na bilateralna vojna saradwa i daqerazvijati, jo{ intenzivnije u okviru Partnerstva za mir. Govore}i o bu-du}em statusu Kosova i Metohije, gr~ki zvani~nik je ponovio principijel-ni stav premijera Kostasa Karamanlisa da Gr~ka podr`ava nastavak pre-govora, te da se izri~ito protivi bilo kakvim unilateralnim akcijama inametawu ve{ta~kih rokova u re{avawu kosmetskog pitawa.

Pomo}nik ministra odbrane boravio je u Atini na poziv gr~kog mi-nistra spoqnih poslova, Dore Bakojani, gde je u~estvovao na konferen-ciji pod nazivom „Balkan kao izvor bezbednosti i stabilnosti u Evropi“.Na ovom skupu u~estvovali su politi~ki lideri i visoki zvani~nici iz vi-{e od dvadeset zemaqa Evrope, Sjediwenih Ameri~kih Dr`ava, te pred-stavnici Saveta Evrope, Evropske unije, UN, Natoa i Oebsa.

Pomo}nik ministra za politiku odbrane Du{an Spasojevi} primio je19. juna zamenika ministra odbrane Bosne i Hercegovine Igora Crnadaka.

Sagovornici su se slo`ili da je razvoj bilateralnih odnosa izuzet-no va`an i da je ja~awe politi~kog dijaloga pitawe od regionalnog zna~a-ja. Kao prioritete u oblasti me|unarodne vojne saradwe istakli su raz-menu iskustava u reformi sistema odbrane i evroatlantskim integraci-jama, u mirovnim operacijama i u procesu uni{tavawa neeksplodiranihubojnih sredstava, {kolovawu i mnogim drugim oblastima.

Pomo}nik ministra odbrane Srbije Du{an Spasojevi} istakao je daje smawen broj otvorenih pitawa izme|u dve zemqe i da postoje dobrepretpostavke za intenzivirawe saradwe i unapre|ewe ukupnih odnosa saBiH. Spasojevi} je ponovio spremnost Srbije da, neugro`avaju}i Spora-zum o specijalnim paralelnim odnosima sa Republikom Srpskom, isti ta-kav odnos pro{iri na celu Bosnu i Hercegovinu. Tako|e, izrazio je opre-deqewe Srbije da po{tuje Dejtonski sporazum, kao osnov stabilnostiBiH i regiona, te da podr`ava sve oko ~ega se slo`e sva tri konstitutiv-na naroda u ovoj susednoj zemqi. Posebno je istakao veliki zna~aj podr-{ke koju BiH, kao i druge dr`ave u regionu, pru`a u vezi sa pregovorimao budu}em statusu Kosova i Metohije.

Zamenik ministra BiH Igor Crnadak rekao je da je dobra saradwaministarstava odbrane dve zemqe izuzetno dobar signal za ceo regionkoja vodi ja~awu ukupne regionalne stabilnosti i prosperiteta. Kori-{}ewe zajedni~kih kapaciteta za regionalne ciqeve istakao je kao veo-ma va`an mehanizam u procesu ubrzavawa evroatlantskih integracija.

Page 23: 043 Odbrana

[TABNA VE@BA SLU[ALACA50. KLASE G[U [NO Slu{aoci 50. klase General{tabnog usavr{avawa [kole

nacionalne odbrane (G[U [NO), izveli su 26. juna {tabnu ve`bukojom je krunisano wihovo jednogodi{we {kolovawe. Ve`ba podnazivom „Mir 2007” za temu je imala prikaz rada zdru`ene ope-rativne komande po kqu~nim sadr`ajima operativnog planirawamirovne operacije, {to je ina~e bio jedan od sadr`aja koji su pro-ra|ivali tokom {kolovawa u okviru predmeta operatike.

Izvo|ewe ve`be pratili su i na~elnik Vojne akademije gene-ral-major Vidosav Kova~evi} i dekan pukovnik Jo`e Siva~ek. Pri-sutne je pozdravio na~elnik [NO, pukovnik Qubi{a Lojanica, arukovode}i nastavnik tokom ve`be bio je pukovnik dr Vojislav\or|evi} iz Katedre operatike [NO. Scenario ve`be, iako fik-tivan, sadr`ao je elemente oslowene na realne ~iwenice koje seti~u izvo|ewa operacije podr{ke miru u Avganistanu. Prema oce-ni nastavnika, ove godine postignut je veliki pomak u kvalitetu iz-vo|ewa, jer su postavke znatno pribli`ene realnim uslovima ukojima bi se planirala i izvodila stvarna aktivnost.

A. A.

U NI[U OTVOREN CENTAR ZA U^EWE ENGLESKOG JEZIKAPomo}nik ministra

odbrane za qudske resurseBojan Dimitrijevi} i iza-slanik odbrane Velike Bri-tanije u Beogradu pukovnikSajmon Vandelur otvorilisu 14. juna u Ni{u Centarza osposobqavawe u obla-sti engleskog jezika (PELT).

Sve~anosti u KlubuVojske prisustvovali su ko-mandant Kopnene vojske ge-neral-potpukovnik Mladen]irkovi}, na~elnik Vojne akademije general-major Vidosav Kova-~evi}, predstavnici Holandije, Danske i Norve{ke i drugi gosti.

Pomo}nik ministra Bojan Dimitrijevi} zahvalio je na podr-{ci u realizaciji ovog projekta i istakao da }e centar pomo}i daoficiri i podoficiri iz ovog dela Srbije lak{e do|u do mogu}-nosti da nau~e engleski jezik i da na testu dobiju verifikaciju zadaqe {kolovawe u okviru Vojske Srbije.

Pukovnik Sajmon Vandelur je naglasio da }e sli~ni centribiti formirani i u Novom Sadu, Pan~evu i Vrawu.

Z. M.

ZA BEZBEDNIJE PUTEVE Na sednici Saveta za bezbednost vojnih u~esnika u saobra-

}aju, 21. juna, kojoj je predsedavao pomo}nik ministra odbrane zamaterijalne resurse dipl. in`. Ilija Pilipovi}, okon~ana je jo{jedna zna~ajna inicijativa, usmerena ka pove}awu bezbednosti naputevima. Auto-moto savezu Srbije sve~ano je uru~en spisak sa4.443 potpisa pripadnika Ministarstva odbrane i Vojske Srbije,prikupqena u kampawi svetskih razmera pod nazivom „U~inimoputeve bezbednim”.

Ciq kampawe je da se Generalna skup{tina UN obave`e da,na svom 62. jesewem zasedawu, donese posebnu rezoluciju, kojombi se postigao visok nivo politi~ke voqe i akcije u vezi sa vrlodramati~nim stawem bezbednosti saobra}aja na planeti.

Isti~u}i da se u saobra}ajnim nesre}ama {irom na{e pla-nete svakih {est sekundi ugasi po jedan qudski `ivot, pripadniciMinistarstva odbrane i Vojske Srbije su svojim potpisima i naovaj na~in apelovali na oprezniju vo`wu.

V. R.

23

Sastanak pomo}nika ministara odbrane za politiku odbrane Srbije i CrneGore, Du{ana Spasojevi}a i Qubi{e Perovi}a

U Zagrebu, 21. juna, Du{an Spasojevi} je razgovarao sa svojim hrvat-skim kolegom Igorom Pokazom. Razmotren je {irok krug pitawa od zna~ajaza daqe unapre|ivawe saradwe Hrvatske i Srbije u oblasti odbrane. Za-kqu~eno je da postoje preduslovi da se postoje}a saradwa intenzivira iobogati novim i kvalitetnim sadr`ajima. U tome smislu, ozna~ena su pod-ru~ja obrazovawa, saniteta, nau~noistra`iva~kog rada i ABHO za{titekao oblasti u kojima je, u narednom periodu, mogu}e razvijati razli~iteoblike razmene znawa i iskustava. O tome }e biti vi{e razgovora na sa-stanku zemaqa regiona, koji }e se, krajem leta, odr`ati u Hrvatskoj.

Spasojevi} je posebno pokrenuo problem u~estalih hap{ewa u Hr-vatskoj vojnih obveznika, izbeglica iz Hrvatske, koji imaju dvojno dr`a-vqanstvo. Zatra`eno je od hrvatske strane da se na|e re{ewe kojim bi seprevazi{ao taj problem dok se, kako se o~ekuje, idu}e godine, ne promenepropisi kojima bi se vojska profesionalizovala.

Du{an Spasojevi} je u Ministarstvu spoqnih poslova Hrvatske raz-govarao i sa pomo}nikom ministra Nevenom Pelicari}em.

Na sastanku u Beogradu 26. juna pomo}nici ministara odbrane zapolitiku odbrane Srbije i Crne Gore, Du{an Spasojevi} i Qubi{a Pe-rovi} saglasili se se da dve dr`ave treba da potpi{u sporazum o sarad-wi u oblasti odbrane.

Spasojevi} je predlo`io da predlog sporazuma po~etkom jeseni do-stavi srpska strana. On je ponudio pomo} Srbije u izradi institucional-nih kapaciteta u oblasti odbrane, kao i pri izradi strategijskih i dok-trinarnih dokumenata.

Perovi} je izrazio zadovoqstvo dosada{wom komunikacijom i na-glasio da je bilateralna saradwa veoma bitna i u kontekstu regionalnestabilnosti.

KONTROLA VAZDU[NOG PROSTORAU okviru bilateralne vojne saradwe, Ministarstvo odbrane Re-

publike Srbije i Evropska komanda SAD – Kancelarija za bilateral-ne odnose u Beogradu, organizovali su od 26. do 28. juna seminar podnazivom „Operacije vazdu{nog osmatrawa, kontrole i odbrane va-zdu{nog prostora”.

Seminar je pored srpskih i ameri~kih, okupio i oficire iz BiH,Makedonije, Albanije i Hrvatske, koji su pri~ali o vazdu{nom osma-trawu u svojim zemqama. Uz to, predavawa kapetana Ri~arda Martinai starijeg vodnika Ri~arda Vilsona omogu}ila su prisutnim da steknuuvid u na~ine na koji se u OS SAD osmatra, kontroli{e i brani va-zdu{ni prostor.

Ovaj i sli~ni seminari od koristi su u strukturisawu vazduho-plovnih snaga zemaqa u tranziciji, kako bi one mogle da odgovore bez-bednosnim izazovima i pretwama i da svoje sisteme PVO u~ine kom-patibilnim sa re{ewima u zemqama ~lanicama Natoa. S. \.

Sni

mio

D. B

AN

DA

Page 24: 043 Odbrana

O

1. jul 2007.

ficiri i podoficiri Vojske Srbije doputovali su u Kolumbus, glavnigrad dr`ave Ohajo, 13. juna i odmah narednog dana iz baze Rikenba-ker, avionom ameri~kog ratnog vazduhoplovstva, preba~eni su na poli-gon Fort Grejling, gde je tokom juna Nacionalna garda Ohaja odr`ava-la redovnu godi{wu pripremu jedinica za anga`ovawe u borbenim ope-

racijama i mirovnim misijama. Na ve`bi su u~estvovale jedinice avijacije,pe{adije, in`iwerije i vojne policije, sa oko 4.000 pripadnika.

Ova prva zajedni~ka ve`ba planirana je godi{wim programom dr`av-nog partnerstva Srbije i Ohaja, a detaqi su dogovoreni prilikom nedavneposete na~elnika General{taba general-potpukovnika Zdravka Pono{aSjediwenim Ameri~kim Dr`avama.

Na ~elu na{eg tima bio je pukovnik Petar ]ornakov, na~elnik Upraveza obuku i doktrinu, a koordinator aktivnosti je pukovnik Milan Mojsilo-vi}, pomo}nik za operacije u Zdru`enoj operativnoj komandi General{tabaVojske Srbije.

Na po~etku zajedni~kog rada na{ tim se susreo sa komandantom Nacio-nalne garde Ohaja generalom Gregorijem Vejtom. Tom prilikom general Vejtje istakao zna~aj ove aktivnosti za daqu realizaciju Programa dr`avnogpartnerstva, posebno za saradwu na vojnom planu gde obrazovawe i obukaimaju prioritet.

Tokom deset dana ve`bovnih aktivnosti, u kabinetima su pre podne raz-ra|ivane {tabne procedure za anga`ovawe jedinica u misijama i namen-skim zadacima. Na{i oficiri mogli su da vide kako u ameri~koj vojsci te~eproces mobilizacije, kako se izvodi obuka, ocewuje osposobqenost vojni~-kog sastava, uvodi nova oprema, ostvaruje logisti~ka podr{ka...

Posebno je zna~ajna i interesantna bila za{tita jedinica tokom bor-benih operacija na ure|enom poligonu, ta~nije isturenoj operativnoj bazi,

Najnovija aktivnost u sve bogatijojsaradwi Srbije i ameri~ke dr`aveOhajo, u okviru Programa dr`avnogpartnerstva, jeste u~e{}e 15 oficira i podoficira VojskeSrbije na zajedni~koj ve`bi sa Nacionalnom gardom Ohaja od 13. do 23. juna. Na poligonu FortGrejling, jednom od najve}ih i najopremqenijih u SAD, radilo sesvakodnevno od jutra do ve~eri.

BOQAKOMUNIKACIJA

SA SVETOM

BOQAKOMUNIKACIJA

SA SVETOM

PROGRAM DR@AVNOG PARTNERSTVA SRBIJE I OHAJA

Page 25: 043 Odbrana

na kojoj se jedinice pripremaju za Irak. Uslovi rada i `ivota ubazi gotovo da su sli~ni onima koji vojnike ~ekaju u stvarnomborbenom anga`ovawu u Iraku. Tlo je nasuto peskom, radi se ispava pod {atorima, okolo je jako obezbe|ewe, a u bazu se ulazina dva punkta po strogim procedurama kontrole lica i vozila.Svi vojnici i stare{ine tokom dana nose propisanu opremu zatakvu bazu, a tu su i {lemovi i panciri. ^ak je i napajawe stru-jom iz agregata, kako bi se ostvarili {to pribli`niji uslovionima u stvarnim operacijama.

Popodnevni rad odvijao se na tom i drugim poligonima gdeje proveravana osposobqenost jedinica za realizovawe posta-vqenih ciqeva.

Obuka pripadnika rezervnog sastava Nacionalne gar-de traje najmawe dve sedmice tokom leta i po jedan vikend svakogmeseca. Interesovawe gra|ana za takvo slu`ewe je veliko, jeromogu}ava neke materijalne privilegije, kao {to je pla}eno stu-dirawe (~ija je cena oko 35.000 dolara), zatim prilikom zapo-{qavawa, osigurawa i sli~no.

Qudi s kojima smo razgovarali ne kriju takve motive, aliuvek isti~u i `equ za slu`ewem naciji, patriotizam, ose}aj po-nosa...

Ono {to posebno impresionira je izuzetna motivisanost iozbiqnost i stare{ina koji izvode obuku i vojnika. Iako su tem-perature dostizale 30 stepeni, to nije umawivalo wihovu anga-`ovanost na izvr{ewu zadataka, tokom celog dana i pod punomratnom opremom. Vojnici Garde su vojnici gra|ani koji prven-stveno u~estvuju u otklawawu posledica prirodnih i drugih ne-sre}a. Me|utim, jedinice Garde su veoma dobro opremqene i ob-u~ene i za izvr{avawe borbenih zadataka.

MOTIVIZa zastavnika Entoni Mekgroa, tehni~ara u In`iwerijskom

bataqonu, vojska je smisao `ivota. On tako `ivi ve} 27 godina,od kojih je {est proveo u misijama po svetu, a ukupno dve u bor-benim operacijama. Bio je u Koreji, Panami, Hondurasu, u Afri-ci, Italiji, Nema~koj i Ma|arskoj i u Koreji i Iraku. Taj ose}ajbliskosti sa drugovima, svojim vojnicima, ni{ta ne mo`e zame-niti, ka`e Mekgro, priznaju}i da je wegov `ivot jedna velikaavantura, ali posve}ena svojoj zemqi.

PROGRAM DR@AVNOG PARTNERSTVA– Na{a saradwa se uspe{no razvija i ima svoj kontinui-

tet – izjavio je za „Odbranu” general-major Gregori Vejt, ko-mandant Nacionalne garde Ohaja, na po~etku posete na{ih ofi-cira i podoficira radi u~e{}a u zajedni~koj ve`bi. – GeneralPono{ i ja sreli smo se pre nekoliko sedmica ovde u Ohaju idogovorili plan aktivnosti za narednu godinu. Ve} u septembru

grupa od 40 pripadnika Naci-onalne garde Ohaja do}i }e uSrbiju na novu zajedni~ku ve-`bu. Time }emo obele`iti go-dinu dana na{e uspe{ne sa-radwe, korisne kako za VojskuSrbije tako i za nas – ocewu-je general Vejt.

Sli~ne ocene o uspe{no-sti saradwe iznosi i na~el-nik General{taba VS gene-ral-potpukovnik Zdravko Po-no{.

– Sa generalom Vejtom do-govoreno je daqe unapre|ewesaradwe u oblasti obuke iobrazovawa. Dostizawe vi-sokih profesionalnih stan-darda u tim oblastima pred-

stavqa ulagawe u budu}nost i zna~ajnu investiciju u neophodnuinteroperabilnost Vojske Srbije – isti~e general Pono{.

Program dr`avnog partnerstva Srbije i Ohaja usposta-vqen je na osnovu sporazuma SOFA, koji su 7. septembra 2006.potpisali predsednik Boris Tadi} i dr`avni sekretar Kondo-liza Rajs.

Ameri~ke savezne dr`ave trenutno imaju 59 takvih spo-razuma sa dr`avama {irom sveta. Nacionalna garda Ohajaod 1993. veoma uspe{no realizuje takav program sa Ma|ar-skom, a na{i susedi imaju svoje partnere, Hrvatska–Mineso-tu, Rumunija–Alabamu, Bugarska–Tenesi, Makedonija–Vermont,Albanija–Wu Xersi i Crna Gora–Mejn.

General-major Gregori Vejt, komandantNacionalne garde Ohaja

Tim Vojske Srbije u ameri~koj avio-bazi Rikenbaker

Sni

mio

R. M

UTAV

XI

]

Page 26: 043 Odbrana

Zastavnik Peki Hercog ve} 23 godine radi u Glavnom {tabuNacionalne garde Ohaja. Studirala je muziku, ali se zbog oca pu-kovnika opredelila za vojni poziv. Radi na razvoju i za{titi in-formacionih sistema, ali muziku nije zanemarila. I sada povre-meno nastupa, za klavirom ili sa flautom, na nekim prigodnimmanifestacijama. A wen uspeh u vojnoj karijeri najboqe potvr|ujepodatak da je jedna od samo dve `ene u Nacionalnoj gardi Ohajakoja ima taj najvi{i podoficirski ~in.

Vodnik Monika Paton radi tako|e u Glavnom {tabu i pri-znaje da se zbog solidnih materijalnih primawa opredelila zarad u Gardi, gde je ve} deset godina.

Opredeqewe za vojsku potpukovnika Barbare Bakmajer mo-tivisano je qubavqu prema tom pozivu. Za razliku od prethodnihsagovornika koji su u Nacionalnoj gardi zaposleni puno radnovreme, ona je u civilstvu uspe{an pravnik, ali }e ovog decembranavr{iti punih 27 godina neprekidnog anga`ovawa u rezerviNacionalne garde. Nalazi se na visokoj du`nosti jednog od po-mo}nika komandanta brigade za podr{ku.

U rezervi Garde je i 23-godi{wi po{tanski slu`benik ^o-saja Martin. Ima ~in specijaliste, a to je jedan od vi{ih vojni~-kih ~inova, koji je brzo zaslu`io jer se opredelio da jednu godinuprovede u borbenim operacijama u Iraku. Bilo je te{ko, vi{enego te{ko i opasno, ka`e Martin, ali morao sam to uraditi jerje to moj dug otaxbini. Po nedavnom povratku iz Iraka o`enio se

i sada nastavqa obuku u Nacionalnoj gardi, ali ne planira sko-ro u inostrane vojne operacije.

Najzanimqiviji je bio slu~ajni susret sa Bojanom Diki}em,ispred prodavnice u bazi u Grejlingu. On je ro|en 1981. godine uKosovskoj Kamenici, a od 1992. je u Ohaju, gde ina~e `ivi oko200.000 Srba. Bojan je vojnik rezervista u Gardi i potpisao jetrogodi{wi ugovor zbog finansirawa svojih studija kriminologi-je, jer ̀ eli da bude policajac-detektiv. Nije siguran da li }e posleisteka ugovora produ`iti svoje anga`ovawe u Gardi, ali ka`e dazna brojne primere qudi koji tu ostaju sve do penzionisawa.

RAZMENA ISKUSTVANa{i oficiri su aktivno u~estvovali u radu brigadnog tima

koji je na ovoj velikoj godi{woj ve`bi pripremao i proveravao je-dinice. Tom prilikom razmewivana su iskustva, jer je ameri~keoficire zanimalo kakva mi re{ewa imamo u sli~nim situacijama.

Pored ovih aktivnosti pripadnici na{e delegacije imalisu prilike da se prevoze razli~itim vrstama vazduhoplova i daga|aju mitraqezom iz helikoptera, baca~em granata i te{kimmitraqezom. Pokazali su pri tom solidno ume}e koje su doma}i-ni pohvalili. Posebno interesantna je bila upotreba simulato-

TEMA

FORT GREJ LINGPoligon u Grejlingu nalazi se u dr`avi Mi~igen i jedan je od

najve}ih i najopremqenijih u SAD. Tu se ameri~ka vojska i pri-padnici Nacionalne garde obu~avaju ve} skoro sto godina. Naci-onalna garda Mi~igena tu sprovodi kompletnu obuku, Nacionalnagarda Ohaja zbog blizine koristi poligone za brojne aktivnosti,a nacionalne garde ostalih dr`ava i ameri~ka vojska dolaze naslo`enije oblike obu~avawa zbog pogodnosti koje kamp pru`a.

Centralni objekat je baza sme{tena uz jezero Margareta, uveoma `ivopisnoj prirodi, i ima sve sadr`aje za boravak, odno-sno `ivot i rad vojnika i stare{ina. Kabineti za obuku su iz-

Pukovnik Glen Hamond sa srpskim oficirima

vanredno opremqeni,objekti za sme{taj ve-oma funkcionalni, atu su i brojni prate}isadr`aji, kao {to sukuhiwe, restorani,prodavnice, perioni-ce i drugo. Jedan brojstare{ina koji opslu-`uju bazu tu stalno bo-rave sa porodicama,a za decu je organizo-van prevoz do {kola uokolini.

Taj veliki kompleks ameri~koj vojsci poklonio je bogata{ izkraja Rasmus Hanson, 1913, a prve ve`be na ure|enom poligonuizvedene su 1914. godine. Ime je dobio po maloj ribi zvanoj grej-ling, sli~noj pastrmci, koja `ivi u ~istim vodama okolnih reka.Prostire se na veoma {irokom prostoru, a udaqenost izme|upojedinih namenskih poligona je i po nekoliko desetina kilome-tara. Pru`a izvanredne uslove za obuku svih specijalnosti, saure|enim streli{tima za ga|awa iz pe{adijskog i artiqerijskognaoru`awa i iz helikoptera.

Deo kompleksa je i veliki aerodrom na koji mogu da sle}uborbeni i transportni avioni ameri~kog ratnog vazduhoplovstva.

OBOSTRANA KORIST– Svrha ove posete je da pomogne Srbiji da postigne stan-

darde radi pridru`ewa Natou – ocewuje pukovnik Glen Ha-mond, komandant In`iwerijske brigade Nacionalne gardeOhaja i doma}in na{em timu na zajedni~koj ve`bi. – Zato ovasaradwa ima odre|ene korake kako bi se taj ciq postigao.Zajedno }emo raditi na vi{e nivoa, kulturnom, dru{tvenom, inaravno vojnom, jer za oficire su va`ni svi ovi aspekti. Pritom }emo u~iti jedni od drugih, a na{a saradwa bi}e sve sa-dr`ajnija kako bi i Vojska Srbije bila {to boqe organizova-na. Zbog toga }emo vam, budite sigurni, predo~iti sva na{aiskustva – rekao nam je pukovnik Hamond povodom posete dele-gacije Vojske Srbije.

1. jul 2007.

Page 27: 043 Odbrana

Iznose}i svoje utiske o ovojposeti, vo|a na{eg tima pukov-nik Petar ]ornakov isti~e vi-soku profesionalnost pripad-nika Garde i wihovu izuzetnuotvorenost i privr`enost pro-gramu dr`avne saradwe kojuSrbija ima sa dr`avom Ohajo.

– Te`i{te na{eg intereso-vawa bila je obuka, posebnoproces planirawa i upravqa-wa obukom, evaluacija odnosnosertifikacija vojnika i stare-{ina za izvr{avawe borbenihzadataka, kori{}ewe simulato-ra i simulacije u obuci, nepo-sredna organizacija obuke i ga-|awa i pozadinsko obezbe|ewelogorovawa i obuke – ka`e pu-kovnik ]ornakov i dodaje da sejedan od najsna`nijih utisaka

odnosi na mesto i ulogu podoficira koji je organizovan po prin-cipima postojawa podoficirskog kora. Podoficiri u Nacional-noj gardi Ohajo, kao i u mnogim drugim armijama u svetu, imajucentralnu ulogu u motivisawu i brizi za vojnike ali i u realiza-ciji obuke. Naravno, polo`aj podoficira, posebno komandnih i{tabnih, adekvatan je i stepenu odgovornosti koje imaju.

– Na mnogim mestima gde bismo o~ekivali oficire, sretalismo podoficire koji su imponovali svojim autoritetom, koji sezasnivao na wihovoj sposobnosti i stru~nosti da samostalno iz-vr{avaju veoma odgovorne zadatke – ka`e pukovnik ]ornakov.

U svojoj oceni ove posete pukovnik Milan Mojsilovi} isti~eslede}e:

– U potpunosti su ispuwena sva o~ekivawa sa kojima smo do-{li ovde. Na{ ciq je temeqno razra|en i realizovan. Iskustvakoja smo stekli u odre|enoj meri mo}i }emo da primenimo u obu-ci na{ih vojnika i jedinica, kako bismo postigli boqu komunika-ciju i interoperabilnost sa drugim armijama sveta.

Posle ove ve`be, za septembar je najavqen dolazak grupe od40 oficira i podoficira Nacionalne garde Ohaja u Srbiju. Nana{im poligonima bi}e nastavqen proces osposobqavawa VojskeSrbije za zajedni~ke operacije u mirovnim misijama u svetu.

Radenko MUTAVXI]Snimili Kimberli SNOU i Aron TESTA

27

NACIONALNA GARDA OHAJAUkupno brojno stawe Nacionalne garde Ohaja je blizu

16.000 pripadnika. Od toga u Kopnenoj vojsci je preko10.000, a u Ratnom vazduhoplovstvu preko 5.000. Sa punimradnim vremenom anga`ovano je oko 3.000 oficira, podo-ficira i lica na preko 30 razli~ito profilisanih zani-mawa. Ostali su anga`ovani povremeno, pri redovnoj obu-ci ili drugim povodima. Trenutno je na neki od predvi|enihna~ina anga`ovano preko 1.000 pripadnika na desetak ivi{e lokacija u svetu i na zadacima u SAD, a u podr{ci glo-balnom ratu protiv terorizma do sada je u~estvovalo preko9.000 vojnika i oficira Nacionalne garde Ohaja.

Sve ove aktivnosti pokriva godi{wi buxet od preko415.000.000 dolara. Od toga, 13.271.271 je iz buxeta dr-`ave Ohajo, a 403.383.758 iz federalnog buxeta (za Vazduho-plovstvo 212.685.153 dolara, a za Kopnenu vojsku 190.698.605dolara).

Vazduhoplovstvo Nacionalne garde Ohaja raspola`e sa61 avionom, od toga 35 je F-16, a Kopnena vojska ima jo{ 22 he-likoptera. Broj vozila je preko 2.000, a raznog naoru`awa oko13.000 komada.

SARADWA SLU@BI ZA ODNOSE SA JAVNO[]UTokom posete Ohaju pukovnik Rade Karan iz Uprave za od-

nose sa javno{}u imao je susret sa dr Markom Vejdom, direkto-rom u Glavnom {tabu Nacionalne garde za odnose sa javno{}u.

Potvr|ena je dosada{wa dobra saradwa na razmeni in-formacija o sprovo|ewu Programa dr`avnog partnerstva iz-me|u Srbije i Ohaja, a s obzirom na porast broja aktivnostita saradwa bi}e jo{ sadr`ajnija.

Prema ukupnoj snazi i zna~aju Garda Ohaja je me|u prvih petu SAD, pored Gardi Teksasa, Wujorka, Pensilvanije i Kali-fornije.

Tokom ~itave ameri~ke istorije Nacionalna garda Ohajame|u prvima je anga`ovana u svim borbenim operacijama {i-rom sveta. Tako je bilo u Prvom i Drugom svetskom ratu, zatimKoreji, Vijetnamu, sada u Iraku i Avganistanu.

ra za obuku vojnika, timova i mawih jedinica, na kojima su pri-padnici na{eg tima imali prilike da se oprobaju. Jedna od naj-kompleksnijih situacija je kretawe kolone vozila u urbanim sre-dinama, sa osmatrawem okoline, reagovawem na opasnosti irazli~ite incidente, do napada na kolonu...

Tokom posete ste~ena je realna slika procesa obuke u ame-ri~koj vojsci i to u svim wenim fazama. Iako je obuka u svim voj-skama sli~na, vi|eno je dosta novih re{ewa, posebno u suprot-stavqawu savremenim bezbednosnim izazovima. Na tome se uameri~koj vojsci jako insistira, a kako su wihova nova iskustvasvakodnevna iz anga`ovawa {irom sveta, otuda se obuka stalnounapre|uje. Otuda interesovawe svih, pa i na{e, da se na licumesta sagleda kako i {ta radi najja~a vojna sila sveta.

Page 28: 043 Odbrana

1. jul 2007.

DOGA\AJI

J E D N O V R E M E N A P A T R O L A V O J S K E S R B I J E I K F O R A

28

DIGITALIZACIJAVOJNOG ARHIVAU Vojnom arhivu u Beogradu 13. juna

je potpisan ugovor o donaciji Xefersoninstituta iz SAD, vrednoj oko 200.000dolara.

Ugovorom koji su potpisali BiqanaPresnal iz Xeferson instituta i na~elnikVojnog arhiva pukovnik Dragan Krsmanovi},omogu}eno je okon~awe prve faze saradwetog presti`nog ameri~kog instituta sa usta-novom Vojske Srbije koja se bavi arhivira-wem dokumenata.

Digitalizacijom }e se trajno sa~uva-ti arhivska gra|a, nastala u vojsci u peri-odu od 1847. godine do danas, koju Vojniarhiv bri`qivo prikupqa, obra|uje, ~uva,stavqa na uvid i publikuje. Fondovi izbirke te ustanove obuhvataju preko 722metra arhivske gra|e, sa vi{e od 36 mili-ona listova.

Slede}a faza saradwe Vojnog arhivai Xeferson instituta ima}e za ciq opre-mawe prostorija za istra`iva~e i izraduveb-prezentacije. A. A.

PREDSTAVNICI RUSKOG VOJNOG [KOLSTVAU VOJNOJ AKADEMIJI Delegacija Op{tevojne akademije

oru`anih snaga Ruske Federacije, sa za-menikom na~elnika Op{tevojne akademijeza nastavu i nau~ni rad general-majoromSergejem Batju{kinom na ~elu, boravila jeu radnoj poseti Vojnoj akademiji od 26. do30. juna 2007. Ciq posete je sagledavawena~ina {kolovawa vojnog kadra u na{oj ze-mqi i me|usobna razmena iskustava radiunapre|ewa saradwe dve vojne akademije.

Predstavnici ruskog vojnog {kolstvastekli su uvid u organizaciju na{e vojneakademije, obi{li kabinete za u~ewestranih jezika i testirawe iz poznavawarada na ra~unaru (ECDL), kabinet naoru-`awa i vojne opreme „Model opremawavojnika pe{adije za 21. vek“ i [kolu na-cionalne odbrane.

POSETA GR^KIH STUDENATADelegacija studenata Vazduhoplovne

akademije oru`anih snaga Republike Gr~ke,s majorom Milasom Adamantiosom na ~elu,boravila je od 25. do 29. juna u radnoj po-seti Vojnoj akademiji.

Gosti iz Gr~ke obi{li su prostorije ukojima se obu~avaju studenti vazduhoplovnogsmera (kabinete vazduhoplovne navigacije,vazduhoplovnih motora, ga|awa, raketira-wa i bombardovawa), kabinet za izu~ava-we gr~kog jezika i kabinet informatike.

Boravak u na{oj zemqi gosti iz Gr~keiskoristili su i za posetu Saobra}ajnomfakultetu – Odseku za vazdu{ni saobra}aj,obilazak Vojnog i Vazduhoplovnog muzeja,Vojnomedicinskog instituta i Vazduhoplov-nog opitnog centra.

Pripadnici Tre}e brigade VS i {ved-skog kontingenta Kfora izveli su zajedni~-ko patrolirawe na pravcu od prelaza Mu-tivode prema mahali Dabi}evac i na ta~kisusreta utvrdili da na tom podru~ju i u tomperiodu nije bilo kriminalnih aktivnosti.

– Saradwa sa srpskim oru`anim sna-gama odvija se na visokom nivou i od vital-nog je zna~aja za bezbednost i spre~avaweilegalnih aktivnosti –’ rekao je pukovnikHarald Sven.

U svom obra}awu pukovnik MiodragPopovi} naglasio je da sedmogodi{wa plo-dotvorna saradwa Kfora i snaga bezbedno-sti RS daje rezultate i garantuje bezbednostsa obe strane administrativne linije.

Z. M.

U

UZ A J E D N I ^ K I S T U D I J S K I P R O G R A M I

D O N A C I J A K R A Q E V I N E N O R V E [ K E

Vojnoj akademiji, 12. juna, potpisanisu ugovori o zajedni~kim studijskimprogramima te vojne obrazovne insti-

tucije i tri fakulteta Beogradskog univer-ziteta. Re~ je o Saobra}ajnom fakultetu,Fakultetu organizacionih nauka i Fakul-tetu bezbednosti. U prisustvu dr`avnog se-kretara Ministarstva odbrane dr ZoranaJefti}a, ugovore su, na prigodnoj sve~ano-sti, potpisali na~elnik Vojne akademije ge-neral-major Vidosav Kova~evi} i dekaniNevenka @aki}-Joksimovi}, VladimirCvetkovi} i Slobodan Gvozdenovi}.

U svom obra}awu general Kova~evi} jenaglasio da se formalnim ~inom potpisi-vawa ugovora s vi{e civilnih fakulteta

materijalizuje proklamovana namera da sevojno {kolstvo {to vi{e otvori prema ci-vilnom sektoru i prema zemqama regiona.

Dr`avni sekretar Zoran Jefti} je is-takao da Ministarstvo odbrane podr`avate`wu Vojne akademije da postane regional-ni centar vojnog obrazovawa u {to vi{enau~nih i stru~nih oblasti.

Dekani fakulteta Beogradskog univer-ziteta s kojima je saradwa potvr|ena i naj-novijim ugovorima, slo`ili su se da vojnovisoko {kolstvo treba da u|e u kreativnurazmenu sa ostalim ~iniocima visokogobrazovawa u Srbiji, iz ~ega mo`e da na-stane veliki broj kvalitetnih studijskihprograma.

U Odeqewu za civilno-vojnu saradwu (J-9) General{taba Vojske Srbije 26. junapotpisan je Protokol o donaciji opreme potrebne za rad Kancelarije za rad sa civil-nim strukturama, a koja }e po~eti sa radom u sastavu ^etvrte brigade KoV u Vrawu, 11.jula ove godine.

Posle sve~anog potpisivawa Protokola izaslanik odbrane Kraqevine Norve{kepotpukovnik Terje Haverstad razgovarao je sa zamenikom na~elnika Odeqewa za CVSpukovnikom Milenkom Lalovi}em i izrazio punu podr{ku naporima koje Odeqeweula`e u razvoj funkcije CVS u Vojsci.

rejonu baze „Medevce” kod Medve|e,27. juna, organizovana je jednovreme-na patrola Vojske Srbije i Kfora koju

su pratili na~elnik zajedni~ke Komisije zasprovo|ewe vojnotehni~kog sporazuma nor-ve{ki pukovnik Harald Sven, na~elnik ko-misije G[ VS za primenu VTS pukovnik Mi-odrag Popovi}, rukovodilac Tima Kopnenevojske za saradwu sa Kforom pukovnik Bra-nislav Pavi} i drugi gosti.

Jednovremene patrole VS i Kfora or-ganizuju se od 2004. godine i do sada su znat-no doprinele spre~avawu kriminalnih rad-wi na administrativnoj liniji, kao {to sutrgovina qudima, {verc oru j̀a, narkotika idrugih roba i nedozvoqena se~a {ume.

Page 29: 043 Odbrana

29

UU tihom delu grada, podaqe od slike u`urbane i ~esto zagu{ene presto-nice, tamo gde miri{u male, ali lepo ure|ene ba{te, misle i stvarajuPredrag Dimitrijevi} i Nenad Milinkovi}. Svojevremeno je taj krajbio poznat po `estokim momcima beogradskog asfalta koji su snagusvojih mi{i}a i neobuzdani avanturisti~ki duh dokazivali po evrop-

skim metropolama. Iza wih su ostale pri~e, po`utele fotografije, novin-ski feqtoni i sadr`aji kwiga kratkog trajawa. Me|utim, ovo je sasvim dru-ga~ija tema jer su junaci na{e pri~e pametni, obrazovani, vredni i darovi-ti mladi qudi koji su uspeli ono {to je mnogima ostalo u poku{aju. Uspeli suda znati`equ preto~e u strast, ideju u vlastiti proizvod, hobi u profesiju.

Vr{waci, tridesetogodi{waci, upoznali su se na jednom letovawu predvanaest godina i od tada traje wihovo iskreno i nikada pomu}eno prijateq-stvo kakvo se danas retko sre}e. Prijateqstvo je preraslo u kumstvo i trajneveze dve porodice. Naravno, sloga na koju se mi Srbi tako ~esto pozivamo, usmislu mogu}eg re{ewa za mnoge neda}e ili lamentom nad mnogim proma{aji-ma, utrostru~i}e pokreta~ku snagu Predraga i Nenada.

INSPIRACIJA ZA TRI @IVOTAJo{ kao de~aci voleli su makete brodova, aviona, tenkova, topova...

Igra ih je odvela u svet ma{te gde vladaju pravila kakva sami odrede. Letovipreko okeana, kosmi~ka prostranstva i svekoliki istra`iva~ki poduhvati od-vijali su se pred wima. Ali, {ta je silna tehnika ako nema ~oveka, nema bitkebez ratnika, ni istorije bez li~nosti koje nose wen pe~at. Odrastali su u svo-joj igri, hobi oplemewivali znawem a kona~ni pravac im je donela zrelost.Predrag se opredelio za studije industrijskog dizajna, a Nenad psihologije.Docnije }e taj spoj primewene umetnosti i nauke koja tuma~i unutra{we bi}e~oveka biti zlatni kqu~ za velika vrata uspeha.

Ideja se godinama razvijala pa je do{lo vreme da donesu kona~no re{e-we pre nego {to krenu u istorijsku avanturu. Za srpsku novu 2005. godinu, uz

Dugo posve}eni strastvenomhobiju, iz koga }e se svremenom razviti profesija,dva mlada Beogra|anina sadaimaju zanatsku radwu, jedinute vrste kod nas, u kojoj seizra|uju figurice znamenitihli~nosti i ratnikasredwovekovne Srbije.Likovi, oprema, naoru`awei, pre svega, karakterminijaturnih ratnikapredstavqeni su do zbuwuju}eperfekcije. Obostranousagla{ena ideja, entuzijazam,izuzetno poznavawe teme,umetni~ki izraz i savr{enooblikovawe „gotovogproizvoda", odslikavaju deona{e istorije na sasvimoriginalan na~in. Re~ je odugogodi{wim prijateqima,kumovima, in`eweruindustrijskog dizajna inesu|enom psihologu.

DR

U[

TV

O

PREDRAG DIMITRIJEVI] I NENAD MILINKOVI],JEDINSTVENE ZANATLIJE U SRBIJI

RATNICI NA DLANU

Page 30: 043 Odbrana

U POSETI

1. jul 2007.30

zdravicu i ~estitke, doneta je odlukada se izra|uju figurice znamenitihli~nosti, pre svih ratnika koji suobele`ile sredwovekovnu Srbiju.Re~ je o dragim predmetima i svoje-vrsnim u~ilima, dragocenim po zna-~aju a ne po ceni, ukrasima svakako,igra~kama nikako!

Pre toga, do detaqa su prou~i-li ne samo epohu u kojoj su oni `ive-li ve} sve detaqe, od navika i ode-vawa do karaktera i odlika. To suprave studije koje podrazumevaju bez-broj detaqa, mnogo strpqewa, vre-mena, znawa, konsultacija, skica,probnih otisaka... Steklo se, ka`u,inspiracije za tri `ivota.

U toku priprema i izrade skica,potra`ili su pomo} vrhunskih pozna-valaca teme, vode}ih stru~waka Srp-ske akademije nauke i umetnosti,uglednih univerzitetskih profesora,istori~ara, pripadnika vojske... Semostalih, punu podr{ku i dragocenesavete dali su im dr Marko Popovi},poznati arheolog zadu`en za Beo-gradsku tvr|avu, mr Bojan Popovi},direktor Galerije fresaka, pukovnikMiroslav Kne`evi}, direktor Vojnogmuzeja, gospo|a Qubica Dabi}, ku-stos umetni~kih zbirki Vojnog muzeja,Du{an Milovanovi}, vi{i kustosMuzeja primewene umetnosti...

Opredelili su se za po~etnihosam li~nosti u istorijskom opusu od12. do 15. veka: `upan, kraq, despot,knez... Na wima je data retrospekti-va ratne no{we u Srbiji, od dugih ha-qina do oklopa. U tom nizu, StefanNemawa po~iwe a \ura| Brankovi}zavr{ava epohu.

Brzo su stigle ohrabruju}e oce-ne i na radnom stolu je po~eo defileratnika. Izuzetno uspe{no je do~a-rana figura despota Stefana Laza-revi}a, rekonstrukcija wegove li~-nosti kao viteza. Nasuprot stereo-tipima i predrasudama, on je bio ri-|okos i ri|obrad. Sa freske je uzetsamo wegov lik a oprema je prilago-|ena borbenom duhu. Naime, mawe jepoznata wegova sklonost prema tak-mi~ewima na turnirima gde se uspe-{no ogledao sa onda{wim megdanxi-jama. Car Du{an, tako|e. Qudina vi-sine 214 santimetara, {irokih ra-mena i jakih mi{i}a, ko{~atog licasa lu~nim obrvama i markantnim br-kovima. Ba{ mu pristaje vite{ka no-{wa.

Gledaju}i neobi~nu galeriju li-kova otkrivamo mnoge detaqe, u~imonove lekcije iz na{e istorije. Lakoih je zamisliti kako dele megdane, vo-de te{ke bitke, tutwaju na kowima,komanduju... U miru su vidali rane ipripremali se za nove okr{aje. Ni-su se ni tada odvajali od oru`ja jersu se vetrovi rata pre~esto obru{a-vali na na{e prostore. Mnogi su hte-li da poharaju, pobede i potla~e Sr-

SMOTRA U VOJNOM MUZEJUPosetioci Vojnog muzeja u Beogradu mogu da

vide i jednu zanimqivu postavku figurica iz radi-onice Predraga i Nenada. Re~ je o sceni iz 1809.godine na kojoj se vidi kako Kara|or|e vr{i smo-tru srpskih ustanika. Na prostoru 50 puta 46 san-timetara steklo se mno{tvo zanimqivih likova.Razvijeni barjaci, podignuto oru`je, bojni po-kli~... Pored legendarnog Vo`da su zastavnici, do-bo{ari, ustanici...

Page 31: 043 Odbrana

31

biju. Zato su se, izme|u borbi i ra-tova, vitezovi ogledali na turniri-ma. U savremenom re~niku, bila je tosvojevrsna borbena obuka. Me|utim,upozoravaju na{i doma}ini, ta opre-ma se bitno razlikovala od ratne.Kako ka`u Predrag i Nenad, svakivitez je imao svoja heraldi~ka obe-le`ja (kula, zastava, rogovi...). {lemveliki, fiksiran, oprema, kitwasta,glomazna, prilago|ena dvoboju „jedanna jedan“. U borbi je to nezamislivojer je potreban prostor za brzi ma-nevar, slo`ene pokrete i muwevituupotrebu raznog oru`ja.

Velmo`e, vlastelini, vitezo-vi... Od malena su im davali drvenooru`je kako bi svikli na ono {to ih~eka. Rat i ratovawe, boj i bojevawe,~uvawe od ropstva i pokora, borbaza slobodu, veru, imawe...

Kosovski boj i wegovi junaci suprava slika. Isposni~ko lice caraLazara kao simbol pogibije, ra|awalegende, mita o pobedi u porazu. Iwegova figura je pred nama. Kao dapriziva razum i slogu. U toj istoj bi-ci bilo je svega nekoliko stotinasrpskih oklopqenih vitezova. Pro-bijali su se kroz neprijateqske re-dove kao mali tenkovi, ali wihovaubojitost be{e kratkog daha. Podsilnom te`inom, brzo su se zamara-li i oni i kowi...

Na Balkanu, uop{te, nije bilomnogo oklopqenih vitezova ve} lakoopremqenih ratnika s lukovima istrelama kao najubojitijim oru`jem.Na Zapadu se u to vreme sasvim dru-ga~ije ratovalo. Prezirani su strel-ci a ~ast je pripadala vitezovima„te{ka{ima“. Bliska borba i seva-we ma~eva priznavalo se kao borbe-ni kodeks. Zato su balkanska pravi-la, ba{ kao i sam prostor, bili ve~-na zagonetka i ratni~ka tajna.

KARAKTER LIKOVANenad je zadu`en za {to vero-

dostojnije odslikavawe unutra{wegbi}a junaka. Freske, uglavnom ra|e-ne u vizantijskom stilu, ~esto daju po-gre{ne odgovore na kqu~na pitawa.Idealizovawe likova, isposni~kalica u gotovo molitvenom spokoju mo-gu da zamagle pravi karakter ratni-ka. Poznavawe psihologije pomoglomu je da pronikne u su{tinu qudskog bi}a, iznad stereotipa i vanzabluda. Na primer, car Du{an je bio sr~an, otresit, borben ~o-vek, dok je wegov otac Stefan De~anski imao potpuno druga~ija na-rav. Isuvi{e smeran, tih, duboko okrenut veri, pravi pacifista{to bi danas rekli, za vreme qutih bitaka nije se nikada latiooru`ja. Za to vreme satima se molio za spas i opro{taj...

Opet smo okrenuti ratnicima na dlanu. Sibiwanin Janko uvite{kom oklopu, kraq Dragutin, prvi srpski vladar Beograda, paEugen Savojski, oslobodilac prestonice. Na svakom licu trag isto-rije. Defiluje sredwi vek: Stefan Nemawa, za~etnik dinastije,kraq Milutin u ceremonijalnom ornatu, car Du{an u vite{koj no-

{wi, despot Stefan Lazarevi}, ~udood ~oveka ~iju glavu krasi turnirski{lem. Idemo daqe. Sad }e pred naskro~iti kwaz Milo{ i knegiwa Qu-bica, on u sve~anoj uniformi, ona udvorskoj no{wi. Tu je, naravno, Ka-ra|or|e opasan prepoznatqivim ku-burama, prepun borbenog duha i rat-nog pokli~a. Onda ~uveni Vasa ^ara-pi}, wegovi dugi brkovi, odlu~an po-gled, samo {to ne isu~e qutu sabqu.I jo{ mnogo, mnogo li~nosti. Tvorcifigurica nisu odoleli a da ne iza|uizvan prvobitno zacrtanog istorij-skog okvira. Kako da se zaobi|u li-kovi poput kaqa Petra Prvog Kara-|or|evi}a, odevenog u vojvodsku uni-formu ili legendarnog majora Dra-gutina Gavrilovi}a?

SLO@ENA PROIZVODWAIz radionice Predraga i Nena-

da do sada je iza{la armija od oko trihiqade figurica ~ija je veli~ina od 54do 75 milimetara, pakovanih u pri-kladne kutijice sa osnovnim pojmovimao junaku. Posle {est godina istra`i-va~kog rada pravqene su prve skice,zatim je sledila izrada modela od be-olina koji se pe~e da bi se dobio ta-kozvani master. Sledi izrada kalupaod sinteti~ke smole, obrada, sklapa-we i bojewe. Za izradu jedne figuricepotrebne su dve nedeqe rada.

Wih dvojica imaju i mali timsaradnika u kome se isti~e akadem-ska slikarka Tawa Milenkovi}. Lakoje pretpostaviti {ta joj je zadatak ulancu izrade. Pod wenom ve{tom ki-~icom, lica dobijaju izraz i boju, no-{we i uniforme tako|e, a oru`je ioprema su posebna pri~a. Blistavioklopi, uglancani {lemovi, sjajnima~evi... Re~ je o milimetrima pro-stora {to zahteva izuzetnu ve{tinu,precizan potez i maksimalnu koncen-traciju. Tawa je sve to sabrala u svomslikarskom talentu.

Za sada, wihove figurice su iz-lagane u na Oplencu, Ora{cu, Aran-|elovcu, Aerodromu „Nikola Tesla“,Programskoj galeriji pod pokrovi-teqstvom Kara|or|evi}a...

Dobar glas daleko se ~uje pa suu pregovorima sa ~e{kim poru~ioci-ma. Javqaju se i pojedinci iz sveta.Tako je jedan Francuz koji sakupqa

zastavnike 19. veka, poru~io figurice srpskih ustanika. Vrhunskiizra|eni u dobroj ambala`i mogu poslu`iti u razne namene. Odpopune kolekcija do poklona dr`avnicima, visokim vojnim rukovo-diocima i crkvenim velikodostojnicima. Civilne i vojne {kolemogu imati kvalitetna u~ila, na primer.

Naravno, radionica Predraga i Nenada ne}e stati na neka-da zadatoj temi. Roje se misli, ra|aju se nove ideje. Rimski centu-rion predvodi dugu kolonu ratnika, kraj joj se ne nazire. Mo`da }epre}i granice jo{ nekog veka.

Branko KOPUNOVI]Snimio Goran STANKOVI]

MESTO U VOJNOJ KWI@ARIPotra`wa za figuricama je takva da odmah

po napu{tawu radionice stroj ratnika u`urbanomar{uje prema naru~iocima. Kako bismo olak{a-la wihov put i do pripadnika Vojske Srbije, No-vinski centar „Odbrana“ omogu}io je prodaju fi-gurica u kwi`ari „Vojna kwiga“, ulica Vasina 22.Tako {etwu ulicama Beograda mo`ete ulep{ati udru{tvu junaka iz na{e istorije.

Page 32: 043 Odbrana

1. jul 2007.32

Datum 23. jun 2007. godine je dan za istoriju srpskog padobranstva. Tu stranicu na nebu je ispisao starijivodnik prve klase Goran Todorovi},pripadnik ~uvenog 63. padobranskogbataqona, koji je posle nesre}e na obuci i tri godine le~ewa, smogao snage da izvede svoj 985. skok kao prviparaplegi~ar u na{oj zemqi. Sa visine od tri hiqade metara otisnuo se zajedno sa instruktorom Sa{om Joji}em,nekada{wim pripadnikom iste jedinice,vi{estrukim reprezentativcem, koji `ivina Novom Zelandu. Kada je ~uo da Goranplanira podvig, doputovao je da u~estvuje u istorijskom ~inu.

SKOKZA DVA @IVOTA

Prvi dan pretposledweg junskog vikenda. Sportski aerodrom„Lisi~iji jarak” nadomak Beograda. Nesnosnu jaru u talasimapotiskuje povetarac s Dunava. Hangari, avioni, mehani~ari,oprema... Padobranci tra`e zaklon u dubokom hladu ispod{irokih kro{wi starih platana i lipa. Slika uobi~ajena u

ove dane nesnosnih vru}ina. Utom sti`u novinarske ekipe, posta-vqaju se kamere, pripremaju mikrofoni i bele`nice. Nagove{tajvelikoj doga|aja...

Svi prilaze nasmejanom, gotovo de~a~ki razdraganom momku uinvalidskim kolicima. ^vrst stisak ruke, zagrqaji: „Gde si Fa-co?!”. ̂ ak i oni koji ga jedva znaju sa novinskih stubaca ili infor-macija na sajtovima, prilaze mu sa ose}awem da je pred wima osve-do~eni prijateq, odva`ni stare{ina, svestrani sportista, pleme-nita du{a, divan drug... ^ovek koji je, sem ostalog, osvojio MonBlan i Elbrus, ronio u dubinama mora, spu{tao se u nedra pe}ina,osvajao medaqe na {ampionatima u dizawu tegova i tekvondou.Svuda i uvek po dobrom poznat, rado vi|en i upam}en. Srca {iro-kog poput neba...

DRUGI HOD PO OBLACIMA

Strpqivo odgovara na novinarska pitawa dok su u wega upe-reni objektivi kamera i fotoaparata. Kao pres materijal deli imkopije ~lanka objavqenog u na{em magazinu: „Sve je tu”, isti~e svelikom preporukom.

Da se podsetimo, Goran je do`iveo zlu kob tokom obuke prili-kom 984. skoka. Sticajem nesre}nih okolnosti, nije mu se otvoriopadobran kako treba i poput ptice slomqenih krila na{ao se nazemqi svega nekoliko metara od betonske piste. Od siline udarastalo mu je srce, povredio je grudni ko{, rebra, unutra{we organei – ki~mu! Propatio je brojne operacije, izdr`ao strahovite bolo-ve, borio se i izborio, za `ivot i pravo na nadu. Uz pomo} stru~-waka Vojnomedicinske akademije gde se i daqe le~i, porodice,drugova iz jedinice i {irom sveta, smogao je snage da ide daqe.Ciqeve ostvaruje, jedan po jedan. Ostao je onaj najte`i, da stane

PODVIG STARIJEG VODNIKAPRVE GLASE GORANA TODOROVI]A

SA LICA MESTA

Page 33: 043 Odbrana

stva o Goranovom podvigu. Skok zadva `ivota.

Zatvaraju se vrata kabine.Na pilotskom mestu as na{eg civilnogvazduhoplovstva kapetan Milovan Po-lumirac, rezervni kapetan prve kla-se. Iako je sedam hiqada sati proveou vazduhu za komandama tridesetak ti-pova aviona i 700 sati u jedrilica-ma, ovo je za wega istorijski let. Ne-kada{wi kraqeva~ki gimnazijalac,maketar, padobranac, jedrili~ar, mo-torni pilot, potowi instruktor kre}eput neba...

Pola sata te{kog i{~ekiva-wa i dugi minuti ti{ine.

Na tri hiqade metara otva-raju se vrata, kapetan Polumiracsmawuje brzinu, sada je ispod 120 ki-lometara na ~as. Prikop~ani jedan zadrugoga, Goran i Sa{a se otiskuju uvetar... Ispod wih oblaci, desno je{iroki tok Dunava, Beograd malo da-qe, uzorane parcele kao po{tanskemarke... Goran je opet na nebu. Po-sledwi put osetio ga je 18. decembra2003. godine. I oblake... Od tada jepatwa zarobila radost slobodnog le-ta. Mali padobran, takozvani drog,odmah je aktiviran i on }e, kada mu

na noge. On u to ~vrsto veruje. Veruju isvi koji ga slu{aju jer wegov beskrajnioptimizam obojen neodoqivim li~nim{armom nikoga ne ostavqa ravnodu-{nim.

Na tom putu padobranski skok jewegova usputna stanica.

U zaklonu od jarkog sunca, poda-qe od znati`eqnih predstavnika „sed-me sile”, mir za duboku koncentracijuna{ao je jo{ jedan junak pri~e – in-struktor Sa{a Joji}. Nekada{wi de-~ak iz novosadskog Novog naseqa, sa-da padobranski as sa upisanih15.000(!) skokova, koji sre}no ̀ ivi nadalekom Novom Zelandu, o`ewen su-prugom Otavijom, ponosni otac {esto-godi{we mezimice Mile. Vi{estrukidr`avni prvak „velike Juge”, pa na-redne tako|e, standardni reprezenta-tivac, u~esnik dva svetska prvenstva,me|unarodnih kupova, balkanijada...Stasiti tridesetosmogodi{wak, veo-ma mladolik, vedar, srda~an, predu-sretqiv... Porodi~ni odgoj, vojvo|an-ski {arm, re~itost, jednostavnost...Sve vrline na istom mestu. Na drugomkraju planete radi kao instruktor pa-dobranstva u `ivopisnom gradi}uKvinstaun u tamo{wem klubu „N zona”,na veliko zadovoqstvo poslodavaca iradost wegovih u~enika. Ka`e da na-{a padobranska {kola, ~iji je on ple-meniti izdanak, nimalo ne zaostaju zaznawem, talentom, ve{tinom... Napro-tiv. Ali, pusti novac koga nemamo, wi-ma pru`a priliku da imaju vlastiteavione, savr{enu logistiku, bespre-kornu opremu. Milina je tako raditi,svih 365 dana u godini, bez obzira nagodi{we doba.

Kada je putem elektronske po{testupio u vezu sa Goranom i ~uo za we-gov plan nije bilo dileme. Doputovaoje sa Novog Zelanda i pravac – Lisi-~iji jarak. Uostalom, Sa{a je biv{ipripadnik 63. padobranske brigade,bio je vojnik u ona te{ka vremena 1991. i 1992. godine. Nikadane}e zaboraviti svoje drugove i legendarnog potpukovnika Gora-na Ostoji}a. Jednom crvena beretka, uvek crvena beretka. Re~ jeo vojnicima sa dve zakletve.

Koliko je Sa{a plemenit ~ovek neka poslu`i podatak da je iz-veo vi{e od 80 tandem skokova sa paraplegi~arima. Nikada u na-{oj zemqi. Zato je neizmerno sre}an i zahvalan Goranu {to je oda-brao ba{ wega da mu poveri sudbinu. A ko bi boqe razumeo {tazna~i, posle svega, ponovo hodati po oblacima...

ZAVR[NI ^IN

Sunce je dobrano prevalilo zenit. Znak da se krene. Go-ran obla~i opremu, stavqa na ruku instrumente iako ih ima iwegov drug po zanatu. Posledwi dogovor pred ulazak u kabinuaviona AN-1. Preznojavaju se snimateqi, masa padobranacaunaokolo. Svi mu `ele mnogo sre}e, uzvikuju wima znane po{a-lice. Nama, obi~nim smrtnicima hladno je oko ustreptalog sr-ca. Poneko okre}e glavu, ne bi da niko vidi suze. Dirnut je iRasel Gordon, poznati fotoreporter i dopisnik iz ^ikaga, kojije bio svedok mnogih ~inova ratne drame. Ka`e da ovaj doga|ajbudi u wemu posebna ose}awa i da }e u svet poslati svedo~an-

33

InstruktorSa{a Joji}

Neskrivena radost posle dodeqene medaqe

Sa{a da komandu, izvu}i glavni. Poniru brzinom od oko 200 ki-lometara na sat. Vrtoglavo se smewuju kadrovi: reka je mawa,grad bli`i, aerodrom i okolne parcele ve}e. Paralelno s wimakroz vazduh leti snimateq Dimitrije Dadi}, ~lan aero-kluba„Feniks”. Nastoji da kamera na wegovoj kacigi zabele`i svakidetaq istorijskog skoka...

Pro{lo je tridesetak sekundi, visina 1.500 metara. Otvarase {iroka kupola glavnog padobrana. Prepoznatqiv trzaj i dale-ko, daleko mawa brzina. Sada je to lagana razglednica. Ples nanebu. Od gromovitog roka do letargi~nog tanga.

Na travnatoj stazi radost, ~estitke, mnogo neskrivenih emo-cija. Zlatna medaqa oko vrata i posebno priznawe Vazduhoplov-nog saveza Srbije za ~oveka koji ispisuje wegovu novu stranicuistorije. Brza konferencija za {tampu. Te{ka pitawa i laki odgo-vori. Bio je to 985. skok koji vredi za dva. Idemo daqe, ka`e Go-ran i obe}ava da }e slede}i put na svojim nogama u}i u avion i ho-dati po oblacima...

Branko KOPUNOVI]Snimili Dimitrije DADI]

i Goran STANKOVI]

Page 34: 043 Odbrana

Iskustva iz doskorojedine pravoslavnedr`ave ~lanice Natoagovore da jezadovoqavawereligioznih potrebaprofesionalnihpripadnika vojske va`an~inilac u izgradwizdravih me|uqudskihodnosa i spre~avawunegativnih pojava, kao{to su narkomanija,alkoholizam ilisamoubistva

S

V E R S K I @ I V O TU G R ^ K O J V O J S C I

avremene armije sveta odavno su uvele standarde na osnovu kojih sereligiozne potrebe wihovih pripadnika svrstavaju u osnovne ~iniocemorala i psiholo{kog zdravqa. Dosada{wi propisi u na{im oru`a-nim snagama ba{tinili su tradicije komunizma, tretiraju}i religiju,crkvene obrede i vidqivo no{ewe verskih obele`ja kao nepo`eqno,~ak i opasno. Ve} nekoliko godina u stru~noj se javnosti resparavqa o potrebi uvo-

|ewa sve{teni~ke slu`be u vojsku. Pribli`vawe evroatlantskim integaci-jama samo je ubrzalo taj proces, a model koji se primewuje u zemqama Na-toa mo`e biti delimi~no primewen i u Vojsci Srbije.

Nakon pro{lomese~ne posete vojnih sve{tenika iz Kanade, Uprava zaqudske resurse General{taba Vojske Srbije bila je nedavno doma}in i de-legaciji pravoslavnih sve{tenika gr~ke vojske, u kojoj su bili pukovnik Ge-orgios Apostolakidis i kapetan Alaksios Istratoglu.

^etvorodnevna poseta gr~ke delegacije bila je prilika za razgovoreo najva`nijim temama iz oblasti verskog `ivota u Vojsci i za susrete sanajodgovornijim qudima General{taba VS u oblasti morala i qudskihresursa.

STATUS VOJNOG SVE[TENSTVAPukovnik dr Borislav Grozdi} i kapetan prve klase Jevta Vulovi}, kao

doma}ini, potrudili su se da posetu delegacije prijateqske zemqe u~inesadr`ajnom i da prikupe bitna saznawa primewiva kod nas.

U SLU@BIDUHOVNOGZDRAVQA

Page 35: 043 Odbrana

35

zi nema sve{tenika i ako za todobiju odobrewe pretposta-vqenih.

Ve} nekoliko godina u je-dinicama Vojske Srbije vojni-cima muslimanske veroispo-vesti omogu}eno je da se hraneprema pravilima islama.Me|utim, ve}ina pripadnikana{e vojske koji ispovedajupravoslavnu veru, tokom po-stova u vojni~kim restorani-ma ne mo`e dobiti odgovara-ju}u hranu. Takvoj situaciji de-limi~no su kumovali lo{i ma-terijalni uslovi i nedostataknamirnica, ali i neuskla|enipravilnici o ishrani. Pro-blem se u pojedina~nim situa-cijama re{avao zahvaquju}ientuzijazmu osobqa zadu`enogza pripremu hrane. Odgovara-ju}e re{ewe tog pitawa vero-vatno }e biti regulisano nor-mativnim aktima koji se o~e-kuju.

Od pukovnika GeorgiosaApostolakidisa i kapetanaAlaksiosa Istratoglua sazna-jemo da je u gr~koj vojsci situa-cija bitno druga~ija. Pravil-nik o ishrani, prema wihovimre~ima, uskla|en je sa verskimkanonima. To zna~i da u vojni~-kim restoranima vojnici ima-ju mogu}nost da se, ukoliko to`ele, hrane u skladu sa ver-skim pravilima.

Kancelarija za verskapitawa pri General{tabu, po-vodom velikih verskih prazni-ka, Bo`i}a, Uskrsa ili Gospo-jine, jedinicama {aqe posla-nice kojima se vernici podse-}aju na pravila ishrane i po-na{awa. Naravno, takvi aktinisu obavezuju}i za sve, negose odnose iskqu~ivo na pri-padnike gr~kih oru`anih snagakoji se pridr`avaju pravo-slavnog kanona.

– Vrednost prisustva sve-{tenika u vojnoj jedinici je ne-

izmerna, jer ne slu`i iskqu~ivo zadovoqavawu osnovnih religio-znih potreba ve} i odr`avawu duhovnog zdravqa i prevenciji svihoblika negativnih psiholo{kih stawa i wihovih posledica – sma-tra pukovnik Apostolakidis.

Prema wegovim re~ima, pripadnici vojske koji ~e{}e kon-taktiraju sa crkvom znatno re|e od ostalih bivaju uzro~nici van-rednih doga|aja. Me|u wima je gotovo iskorewena pojava samou-bistava, narkomanije, alkoholizma ili nasilni{tva. Radi pre-vencije tih ne`eqenih pojava sve{tenici intenzivno sara|uju sapsiholozima, sociolozima i lekarima.

– Svi smo mi prvo sve{tenici, pa tek onda oficiri, pa navojnike u jedinicama gledamo kao na svoju decu – isti~e otac Ge-orgios.

Aleksandar PETROVI]

Pukovnik Georgios Apo-stolakidis je na~elnik Slu`beza verska pitawa u General-{tabu gr~ke vojske, zadu`en zavo|ewe i koordinaciju sve-{teni~ke slu`be i kontroluduhovnog rada.

– Vojni sve{tenik pru`amogu}nost svima koji slu`e uoru`anim snagama da, ukolikoto ̀ ele, zadovoqe svoje verskepotrebe razli~itim vrstamabogoslu`ewa. Pripadnicimaostalih veroispovesti omogu-}eno je da upra`wavaju verskeaktivnosti u svojim hramovi-ma. Ako u jedinici nema sve-{tenika, vojnici mogu, uz odgo-varaju}u dozvolu nadle`nogstare{ine, da prisustvuju bo-goslu`ewu u parohijskom hra-mu – ka`e Apostolakidis.

Prema re~ima na{eg sa-govornika, u gr~koj vojsci po-stoji oko 500 hramova i kape-la. Gotovo svaka jedinica imasvoj hram, a sve{tenici slu`epri General{tabu, komandamavidova, vojnim bolnicama, voj-nim {kolama, te u svim jedini-cama ranga brigade, a upu}ujuih i u mirovne misije.

Od uvo|ewaa vojnih sve-{tenika u gr~ku vojsku 1922. go-dine, nizom normativnih doku-menata do{lo se do Zakona overskoj slu`bi u oru`anim sna-gama 1973. godine. Tim aktom,koji je izglasan u Pralamentu,predvi|eni su organizacija irad verske vojne slu`be, oba-veze vojnih sve{tenika i na~inwihovog prijema u armiju. Gostiiz Atine ka`u da su predlo`eneizvesne izmene i dopune tog za-kona, prvenstveno u odre|iva-wu starosne granice za stupa-we u versku vojnu slu`bu i po-trebnog obrazovnog nivoa. Dosada je bilo mogu}e postati voj-ni sve{tenik do ~etrdesete, dokpredlog predvi|a spu{tawe tegranice na 35 godina.

– Na{a je uloga dvojaka – obja{wava pukovnik Apostolaki-dis. – U duhovnom i kanonskom smislu pot~iweni smo Sinodu Gr~-ke pravoslavne Crkve, a u vojni~kom Slu`bi u General{tabu. Da-kle za eventualne prestupe odgovaramo dvema instancama. Ipak,sve{tenici moraju u svakom pogledu predstavqati primer osta-lim pripadnicima vojske.

ISHRANA PO PRAVILIMA VERENormativnim aktima ure|eno je da sve{tenstvo nosi ofi-

cirske ~inove. Napredovawe u slu`bi, plate i ostale prinadle-`nosti ostvaruju kao i ostali profesioinalni pripadnici oru-`anih snaga. Postoje i odre|ena ograni~ewa u vr{ewa verskeslu`be. Naime, vojni sve{tenici mogu bogoslu`iti samo u okviruvojske, a u gar|anstvu samo ukoliko u mestu gde se jedinica nala-

SAVETNICI KOMANDANATAIako imaju oficirske ~inove, sve{tena lica u gr~koj voj-

sci nemaju pravo da se me{aju u komandovawe jedinicama. Po-red du`nosti koje su predvi|ene pravoslavnim kanonima onipredstavqaju neku vrstu savetnika komandanta jedinice o pita-wima morala, psiholo{kog i duhovnog stawa vojnika.

ISKUSTVA IZ MIROVNIH MISIJAQudstvo koje je anga`ovano u mirovnim misijama, naro~i-

to u veoma udaqenim zemqama, izlo`eno je specifi~nom psiho-lo{kom pritisku. Zato se sa svakim kontingentom gr~ke vojskeupu}enim van granica zemqe {aqe po jedan vojni sve{tenik.

– Svi mi u opasnim situacijama, kada smo daleko od svojihdomova i porodica tra`imo ne~iju pomo}. Mnogi se okre}u Bo-gu, jer je On ve~na nada i uteha. Sve{tenik koji poznaje svojumisiju, a odgovoran je i upotpuwen kao ~ovek, mo`e neizmernoda doprinese duhovnom miru na{ih vojnika u takvim kriznimmomentima – tvrdi pukovnik Apostolakidis.

PRIJEM U PATRIJAR[IJIU ime Svetog arhijerejskog sinoda Srpske sravoslavne cr-

kve, delegaciju gr~kih vojnih sve{tenika primio je u Patrijar-{iji episkop mile{evski Filaret.

Boravak na Kalemegdanu gosti iz prijateqske zemqe isko-ristili su da posete Vojni muzej, crkvu Ru`icu i kapelu SvetePetke. Pukovnik Georgios Apostolakidis i kapetan AlaksiosIstratoglu obi{li su i Sabornu crkvu, hram Svetog Save i ma-nastir Vavedewe.

Gr~ki vojnici celivaju mo{ti svetiteqa

Page 36: 043 Odbrana

1. jul 2007.

K

ORU@ANE SNAGEISLAMSKE REPUBLIKE IRAN

opnena vojska Islamske Republike Iran, sa svojih 350.000 pri-padnika, jeste osnovni i najbrojniji vid oru`anih snaga te zemqe.Organizovana je u pet korpusa, u ~ijim organizacionim struktura-ma su oklopne, pe{adijske i vazdu{no-desantne divizije brigad-

nog sastava. Ratno vazduhoplovstvo i protivvazdu{na odbrana broji52.000 pripadnika, a Ratna mornarica 18.000 mornara.

Osim regularnih, u ukupni sastav oru`anih snaga ulazi i Korpus~uvara islamske revolucije (Islamic Revolutionary Guards Corps - IRGC),sa oko 125.000 pripadnika. Korpus ~uvara islamske revolucije ili„Islamska revolucionarna garda”, ili samo „Revolucionarna garda”,jeste najve}a oru`ana snaga Irana. U organizacijski sastav Korpusaulaze Specijalne snage, dobrovoqa~ke paravojne jedinice Basixa i po-sebne jedinice RV i PVO i RM.

Specijalne snage ili Snage Jerusalima jesu specijalne jedinice~iji je osnovni zadatak da organizuju, obu~avaju, opremaju i finansira-ju islamske revolucionarne pokrete u zemqama Bliskog i Sredweg is-toka. One uglavnom potpoma`u {iitske grupe kao {to su Hezbolah, Ar-miju Mahdija, organizaciju Badr, ali i Hamas, koji je sunitska grupa. Ru-kovodstvo tih snaga odr`ava kontakte sa ve}inom tajnih islamskih mi-litantnih organizacija u arapskom i drugim delovima sveta, za ~ije po-trebe prikupqa globalne strategijske i vojnoobave{tajne informaci-je. Geografaski su organizovane u osam direktorata: jedinstveni di-rektorat za zapadne zemqe ~lanice Natoa i EU; Irak; Tursku; Palesti-nu, Liban i Jordan; Avganistan, Pakistan i Indiju; zemqe Arapskog po-luostrva; republike biv{eg SSSR-a i severnu Afriku sa sedi{tem uSudanu. Nema verodostojnih podataka o ja~ini i brojnosti tih snaga.Procene idu od 2.000 stalnih pripadnika, sa oko 800 posebno obu~e-nih operativaca, do 50.000, {to je malo verovatno. Sada{wi koman-

dant tih snaga jeste brigadni ge-neral ]azim Sulejmani, a nepo-sredno su pot~iwene ajatolahuAli Hamneiju.

Basixi su iranske dobrovo-qa~ke paravojne snage, koje je jo{u novembru 1979. osnovao ajato-lah Homeini, i predstavqaju kop-nenu komponentu Korpusa ~uvaraislamske revolucije. U sastavu tihsnaga je 90.000 dobrovoqaca ustalnoj gotovosti za anga`ovawe,300.000 obu~enih rezervista ioko 11 miliona mu{karaca i `e-na koji se mogu u odre|enom vre-menu mobilisati. Snage Basixaobavqaju provere op{te bezbed-nosti u naseqenim mestima, spre-~avaju {verc droge, u~estvuju u gu-{ewu potencijalnih pobuna i po-

stavqaju uli~ne kontrolne punktove za odr`avawe reda i mira. Basixiimaju decentralizovanu mre`u, sa ograncima u skoro svakoj iranskojxamiji.

U sastavu Korpusa ~uvara islamske revolucije je i Ratno vazdu-hoplovstvo, koje vlastitim snagama obezbe|uje vazduhoplovnu podr-{ku jedinicama Korpusa u izvo|ewu posebnih operacija. Od vazduho-plova, u Ratnom vazduhoplovstvu pripada deset aviona Su-25, ~etr-deset EMB-312 tukanosa, trideset Y-12 i Dassault Falcon lakih tran-sportera, MFI-17 Mushaq i Super Mushaq aviona za obuku i doma}ihababil i mohajer {pijunskih bespilotnih letilica. U sastavu floteje i dvadesetak helikoptera za transport Mi-171, petnaest biv{ihira~kih Il-76s i dvanaest transportera An-74TK-200. Osim avionai helikoptera, u sastavu RV Korpusa je i nekoliko stotina balisti~-kih raketa kratkog i sredweg dometa, ukqu~uju}i Shahab-3/3b sa do-metom do 2.000 km, koji je i osnova iranske strate{ke pretwe. Uko-liko Iran bude proizveo nuklearno oru`je, verovatno }e RV Korpusabiti nadle`no za wegovu upotrebu.

B. NI^I]

RATNA MORNARICARatna mornarica Korpu-

sa ~uvara islamske revolucijebroji oko 20.000 qudi i 1.500razli~itih brodova. Operaci-je izvodi samostalno i u sadej-stvu sa regularnom Mornari-com Irana. U svom sastavu imai helikoptere za podr{ku po-morskim operacijama koje iz-vode druge jedinice Korpusa.

Regularne oru`ane snageIslamske Republike Iran, koje broje ukupno 420.000pripadnika, organizovane su u tri osnovna vida: Kopnenuvojsku, Ratno vazduhoplovstvo i protivvazdu{nu odbranu i Ratnu mornaricu. Uz to, Iran ima i Korpus ~uvara islamske revolucije sa blizu 125.000 pripadnika.

POLUMILIONSKASNAGA

STRANE ARMIJE

Page 37: 043 Odbrana

JA^AWE AMERI^KIH SNAGA U PERSIJSKOM ZALIVU

KONFERENCIJA ZAMENIKA NA^ELNIKAGENERAL[TABOVA U ZAGREBU

VE@BA SAD I HRVATSKE „GUARDEX 07“

37

MERIDIJANI

Uplovqavawe dve ameri~ke bor-bene grupe sa nosa~ima aviona „JohnStennis” i „Nimitz”, pra}enih sa devetbrodova, 140 borbenih aviona i oko17.000 vojnika u Persijski zaliv ublizini iranskih teritorijalnih voda,predstavqa demonstraciju sile i do-kaz regionalnim ameri~kim saveznici-ma da je Va{ington privr`en o~uvawubezbednosti u zalivu. Zvani~no, najve-}e okupqawe ameri~kih ratnih brodo-va u ovom regionu od po~etka invazijena Irak 2003. je radi obuke trupa iizvo|ewa vi{enedeqnih ve`bi i nijeusmereno protiv bilo koje nacije.

Kao poja~awe, SAD su u region Persijskog zaliva i Arapskog mora uputile i tre}uudarnu borbenu grupu predvo|enu nosa~em aviona „Enterprise”. U wenom sastav su razara~i„Arleigh Burke”, „Forrest Sherman”, „Stout” i „James E. Williams”, krstarica „Gettysburg”, atom-ska podmornica „Philadelphia” i transportni brod „Supply” T-AOE. Na svojoj palubi „Enter-prise” nosi vi{enamenske borbene avione tipa F/Q-18 „Super Hornet”, avione za borbuprotiv podmornica S-3B „Viking”, transportne avione C-2A „Greyhound” i avion E-2C „Haw-keye” za rano otkrivawe ciqeva.

Priprema Blagoje NI^I]

Od 18. do 20. juna u hotelu „[eraton” u Za-grebu, odr`ana je redovna Godi{wa konferencijazamenika na~elnika G[ OS zemaqa ~lanica, po-smatra~a i gostiju regionalne inicijative SEDM(South East Defence Ministerial). Konferencija je po-sve}ena stvarawu uslova za realizaciju ciqeva or-ganizacije SEDM i pregledu aktivnosti koje su izvr-{ene u proteklom period.

SEDM je regionalna inicijativa zemaqa jugoi-sto~ne Evrope za saradwu oblasti obrane. Pokre-nuta je na predlog SAD na ministarskom sastanku uTirani 1996. godine. Proces je pokrenut na regio-nalnom nivou u skladu sa smernicama i ciqevima

EAPC-a (Euro-Atlantic Partnership Council), a wegove ~lanice se obavezuju na promovisawedobrosusedskih odnosa i konstruktivnu odbrambenu i bezbednosnu saradwu u regionu. Ci-qevi uspostavqawa procesa SEDM su ja~awe saradwe dr`ava jugoisto~ne Evrope, Italijei SAD u sistemu odbrane u duhu Partnerstva za mir, a s kona~nim ciqem br`eg ukqu~iva-wa zemaqa jugoisto~ne Evrope u transatlantske integracije (posebno Nato). Zemqe ~lani-ce SEDM su Albanija, Bugarska, Gr~ka, Hrvatska, Italija, Makedonija, Rumunija, SAD,Slovenija, Turska i Ukrajina, a posmatra~i su BiH, Crna Gora i Srbija.

Bilateralna vojna ve`ba „GUARDEX 07”, na kojoj su u~estvovali pripadnici OS Hr-vatske i Nacionalne garde Minesote – SAD, odr`ana je od 5. do 18. juna na poligonu Cr-vena zemqa kod Knina. Glavni ciqevi ve`be bili su promovisawe me|udr`avne saradwei partnerstva, daqa izgradwa sistema me|usobnog poverewa, poboq{awe sposobnosti zaizvo|ewe operacija podr{ke miru i poboq{awe interoperabilnosti na takti~kom nivouprimenom doktrina i procedura Natoa.

Na „Guardexu” su, osim jednog voda Nacionalne garde Minesote, anga`ovani pripad-nici 4. i 1. gardijske brigade, 33. in`iwerijske brigade, 50. bataqona ABHO, 334. sani-tetske ~ete i 72. bataqona vojne policije.

VOJNE VE@BE

- Na vojnom poligonu Krivolak u Ma-kedoniji izvedena je ve`ba za provo|ewe po-stupaka u postkonfliktnim situacijama„Svetlina 07”. Ve`bu su zajedni~ki organi-zovali Ministarstvo odbrane Makedonije idr`avni kolexi sa Floride i iz Misurija.

- Logisti~ki bataqon Slovena~ke voj-ske je na poligonu Po~ek izveo ve`bu „De-strukcija 2007”, na kojoj su stru~waci zamuniciju i eksplozive prikazali postupke~uvawa, ~i{}ewa, rastavqawa, pra`wewa,topqewa i uni{tavawa razli~itih vrstamunicije i minsko-eksplozivnih sredstava.Slovena~ki pirotehni~ari pokazali su ka-ko se municija i eksploziv uni{tavaju u po-sebnom tunelu i kotlu za spaqivawe.

- Na poligonu italijanske vojske u bli-zini Gemone u severnoj Italiji izvedena jezavr{na ve`be borbene grupe EU koju ~inepripadnici oru`anih snaga Italije, Ma-|arske i Slovenije. Ve`ba, pod nazivom„Evropski vetar”, imala je za ciq proverukomande i cele jedinice i wene osposobqe-nosti za u~e{}e u operacijama podr{ke mi-ru u evropskim i drugim zemqama sveta.Ova borbena grupa, ja~ine 2.200 vojnika,bi}e u stalnoj gotovosti za upotrebu od 1.jula do 31. decembra. Osposobqena je zapokret u roku od 15 dana i izvo|ewe samo-stalnih aktivnosti od 30 do 120 dana naspre~avawu konflikata, razdvajawu suko-bqenih strana, izvo|ewu evakuacije izugro`enih podru~ja i pru`awe pomo}i prihumanitarnim operacijama.

- U Balti~kom moru, u junu, izvedena jemornari~ka ve`ba pod nazivom „Baltops2007” (Baltic Operations). Tom prilikom biloje anga`ovano 25 ratnih brodova, dve pod-mornice, nekoliko lova~kih aviona i heli-koptera iz 11 zemaqa ~lanica Natoa. Ve-`bu organizuju SAD od 1994. kao deo Part-nerstva za mir. Ovogodi{wa ve`ba trajalaje 11 dana i izvedena je u teritorijalnimvodama Danske, [vedske i Nema~ke.

Page 38: 043 Odbrana

1. jul 2007.38

Lasta 95 nije ni utva 75 nitilasta 1 s kraja osamdesetihgodina 20. veka, ali je u tomavionu pod jednim metalnimsklopom spojeno znawe iiskustvo u izradi svih tihaviona. Dva prototipa, kolikoje bezmalo ura|eno, svedo~e oistrajnosti srpskihkonstruktora i proizvo|a~a iwihovoj `eqi da i na po~etkuovog veka, ba{ kao i onogprethodnog, ostanu u igri inastave da `ive savazduhoplovima.

Centralni eksponat na sajmu naoru`awa Partner 2007 jesteprototip doma}eg {kolskog aviona lasta 95. Iako je u sa-jamskoj postavci prizemqen da bi bio nadohvat mnogobroj-nih posmatra~a, on svojom pojavom otvara jo{ jednu strani-cu na{eg vazduhoplovstva. S mukom, jer ona kao da se slepi-la pre dvadesetak godina, ta~nije 1986, kada je poletela

prva lasta, ili posledwi avion doma}e proizvodwe koji je le-teo. A uo~i agresije 1999. godine, u nebo se vinuo ne novi ve}modernizovani G-4. Od tada do danas na{a vazduhoplovna indu-strije nije iznedrila nijedan novi avion. Zato su sve misli i svapozitivna energija okrenuti ka novom prototipu – i istra`iva~aVojnotehni~kog instituta, koji vode kompletan projekat, i fabri-ke „Utva“ iz Pan~eva, finalizatora tog aviona.

NAMENA

Za{to je lasta 95 toliko va`na? Odgovor je jednostavan –su{tina cele pri~e je da avionima utva 75, koji se koriste zaobuku, isti~e resurs, i ako ne bismo imali avion sli~ne namenena{i piloti ne bi imali letelice doma}e konstrukcije na kojimabi se obu~avali. A uvek postoji lak{a, ali ne i jeftinija i eko-nomi~nija alternativa – kupovina.

TE

HN

IK

A

ADUT ZA B

[ K O L S K I A V I O N L A S T A 9 5

Page 39: 043 Odbrana

39

lekciju, jer je i „akrobata” – mo`e da otrpi optere}ewa od +6do –3 g i da radi odgovaraju}e figure, {to nastavniku omogu-}ava da izvr{i uspe{nu selekciju pilota, odnosno u~enika. Avi-on je projektovan po ameri~kim propisima FAR 23 za 6.000 ~a-sova naleta.

Stru~nije re~eno, tvrdi in`ewer Devi}, lasta 95 jesteniskokrilac klasi~ne metalne konstrukcije sa klipnoelisnompogonskom grupom i dva pilota u tandem rasporedu, opremqenuvla~e}im trapom tipa tricikl, predvi|en za kori{}ewe i satravnatih poletno-sletnih staza. A posebnost aviona ogleda seu vertikalnom repu integralno vezanim sa strukturama. Obi~-no se horizontalni i vertikalni rep rade kao odvojeni delovi,pa imaju ta~ke veze, ali to nije ura|eno i u ovom slu~aju.

Lasta 95 je namewena za obuku pilota borbenih aviona, ito u fazi selekcije, po~etne obuke i dela osnovne obuke sa ele-mentima figuralnog, grupnog, instrumentalnog, navigacijskogletewa, osnovnog no}nog letewa i instrumentalnog letewa ka-tegorije II. I ona }e, prema prora~unima, doneti u{tede u obu-ci za oko 65.000 evra.

– Pri~a o toj lasti nije uop{te ona o avionu lasta koji jeimao druga~ije takti~ko-tehni~ke zahteve. Iako je re~ o nastav-ku i reprojektu pomenutog programa. Od laste 1 tra`ilo se danasledi utvu 75, a lasta 95 trebalo je da krene od nule. I dokje lasta 1 trebalo da ima, i imala je, iste odlike kao avion G-4 – veliku brzinu u prilazu na sletawe i nije pra{tala gre{kepilota, ova nova lasta je avion koji upravo to ~ini. Kada gaprevu~ete, on je stabilan i brzo se vra}a u stacionaran let –ka`e diplomirani in`ewer Vojislav Devi}, na~elnik Sektoraza vazduhoplove Vojnotehni~kog instituta.

Ciq projekta je upravo bio da se pove}aju bezbednost le-ta i tolerantnost u prevu~enom letu, poboq{a komfor pilota,smawi brzina prilaza i sletawa i omogu}i jednostavno izvo-|ewe kosih i vertikalnih elemenata figuralnog letewa.

Ovaj novi avion je, za razliku od utve 75, pogodniji za se-

UDU]NOSTSTRUKTURA

Avion ima metalni trup tipa „quska” sa integralnimvertikalnim repom, ventrolom i re{etkastim motorskimnosa~em; ima metalno krilo sa dve ramewa~e i horizon-talni metalni rep.

Page 40: 043 Odbrana

TEHNIKA

1. jul 2007.40

Wegova avionika je relativno savremena. Godine 2005.izvr{en je redizajn projektom predvi|ene avionike i avion imasistem globalne navigacije GNS 430 i ne{to klasi~nih ure|a-ja koji se upotrebqavaju na na-{im avionima G-4 i orao. Na-ravno, kompletan redizajn teavionike izvr{i}e se ako avi-on u|e u nultu seriju ili seriju.

KA[WEWE

Glavni proizvo|a~i laste95 jesu „Utva“ (finalista) i„Prva petoletka–namenska” izTrstenika (radi stajni trap,elemente hidro-instalacije iinstalacije goriva), a koope-ranti su, izme|u ostalih, VZ„Moma Stanojlovi}“, “Fadip“,„Trajal“, „Tigar“, „Kru{ik“,„Teleoptik“, i drugi. Sve su tofabrike koje su nekad radileza inostrane partnere i bileukqu~ene u velike projekte „Er-basa“, „Boinga“, i drugih. „Ut-va“ je svojevremeno bila kon-cipirana kao fabrika na svet-skom nivou. Na`alost, nakononoga {to nam se de{avalo od1992. godine, vidan je pad pro-izvodwe u tom metalskom kom-pleksu, posebno u onim predu-ze}ima koja su pre`ivela bom-bardovawe. A jedno od wih je„Utva“, kojoj je upravo poverendelikatan zadatak izrade la-ste 95.

Taj avion je, kako mu nazivka`e, po~eo da se radi 1995. go-dine. Da su svi kapaciteti biliu normalnoj funkciji i dr`avaspremna da zdu{nije pomogne urealizaciju tog projekata treba-lo je da pro|e oko dve godine odmomenta dono{ewa odluke dofinalizacije. Ovako, cela sepri~a otegla vi{e od 10 godina.

– Morate shvatiti da su iz-radu aviona u po~etku pratili{trajkovi u fabrici „Utva“.Nakon toga radilo se onolikokoliko je bilo para – izra|iva-ni su samo mawi sklopovi. Za-tim je tokom bombardovawa naj-ve}i deo fabrike razoren i odtada traje bolan oporavak, uzvi{e nego {tedqivu pomo} dr-`ave. Godine 2004. Uprava zasnabdevawe je sa „Utvom“ i„Prvom petoletkom” potpisalijedinstven ugovor u Vojsci – dokraja proizvodwe. „Petoletka”je svoj ugovor zavr{ila i izra-

|ene su i isporu~ene dve garniture stajnih trapova, plus stajnitrapovi za homologaciona ispitivawa, a „Utva“ tek treba daispuni ugovor. Posao je 91 odsto tehnolo{ki zavr{en, a istotoliko je i finansijski pokriven. Iako se projektu vidi kraj,sudbina „Utve“ je neizvesna. Uveliko se pri~a o privatizaciji– isti~e in`ewer Devi}.

Planom opremawa predvi|eno je da se avion 2010. uvedeu naoru`awe, a pitawe koje lebdi u vazduhu je da li „Utva“ imadovoqno daha ne samo da taj posao uradi ve} i da istraje u

proizvodwi, jer kako tvrditakti~ki nosilac Uprava zaplanirawe i razvoj (J-5) wi-ma ni{ta ne zna~e dva proto-tipa – zahtevani minimum je15 aviona.

AKTUELNA FAZARAZVOJA

Nakon zavr{ne monta`eavion }e biti podvrgnut ispi-tivawima, najpre na zemqi, apotom i u vazduhu – fabri~kaletna ispitivawa. A kada se itaj posao zavr{i, lasta 95 sesa kompletnom dokumentacijom,kako to predvi|a Pravilnik oopremawu, predaje Tehni~komopitnom centru na zavr{naispitivawa. Kod takvih sred-stava Pravilnik dozvoqavada se u nekoj fazi zavr{nihispitivawa (i pre zavr{etkakompletnog seta zavr{nih is-pitivawa) mo`e doneti odlukao ulasku u nultu seriju. Nakontoga sledi odluka o ugovarawuserije, itd.

Sem projektne dokumenta-cije u Vojnotehni~kom instituturade se i stati~ka ispitivawa~vrsto}e prakti~no do destruk-cije, to jest do loma strukture.In`ewer Devi} ka`e da su dosada zavr{ili opitovawamawih sklopova – zakrilaca,nosne noge, glavne noge, hori-zontalnog stabilizatora, kor-mila visine, i da su im ostalikormilo pravca, krilce i, kaonajve}i sklop, trup sa verti-kalnim stabilizatorom i kri-lo. On smatra da neka testira-wa ne}e uspeti da odrade preprvog leta, pa }e avion na tomprobnom letewu imati tzv.ograni~ewe anvelope – ne}emo}i da radi takve manevre ko-ji bi mogli da dovedu u pitawebezbednost leta.

Sem ispitivawa stati~ke~vrsto}e u VTI se obavqajuopitovawa u velikompodzvu~nom aerodinami~komtunelu T-35. Sada se rade za-vr{na ispitivawa na ekstrem-nim napadnim uglovima. Do sa-da to nije ra|eno u Institutu,a ciq je da se utvrdi da se utvr-

ODLIKE

Po prora~unima avion }e sa svom opremom imati na-jve}u masu na poletawu 1.150 kg, a 850 kg prazan. Du`i-na aviona je 7,96 m, razmah krila 9,02 m, visina aviona3,40 m, trag to~kova 2,25 m i povr{ina krila je 12,9 me-tara kvadratnih.

A kada je re~ o letnim mogu}nostima i konfiguraciji,mogu se ista}i samo oni podaci koji su predvi|eni takti~-ko-tehni~kim zahtevom i predvi|eni prora~unima, jer avi-on jo{ nije ispitivan u letu. Tako je najve}a horizontalnabrzina oko 320 km/h, brzina svaqivawa „sve uvu~eno“,bez gasa oko 125 km/h, brzina svaqivawa „sve izvu~eno“,bez gasa, ispod 110 km/h, najve}a brzina pewawa ve}a od8,5 m /s, najve}a ugaona brzina u stacionarnom horizon-talnom zaokretu daleko iznad 16 stepeni u sekundi, prak-ti~ni plafon leta ve}i od 6.000 metara, du`ina zaletapo betonskoj pisti mawa od 300 m, du`ina poletawa dopreleta prepreke od 15 m betonske piste mawa od 500 m,du`ina sletawa sa 15 metara na betonsku pistu mawa od500 m, du`ina vo`we po betonskoj pisti mawa od 300 m,istrajnost leta tri ~asa i maksimalni koeficijent opte-re}ewa +6 do –3 g.

Page 41: 043 Odbrana

41

di pona{awe aviona u kovitu. Tokom proteklog vremena ve-likom broju tzv. aero-tunelskih duvawa bio je podvrgavan kom-pletan model aviona koji je po vojnim odlikama identi~an ori-ginalu, ali u je razmeri 1:5. Ispitivana je i vizuelizacijastrujne slike – da bi se utvrdilo kako se avion, protkan kon-~i}ima, pona{a pri velikim napadnim uglovima. Kod ove klaseaviona zna~ajno je da nema naglog gubitka uzgona i da se ot-cepqene struje, sa pove}awem napadnog ugla, pravilno {ireod korena ka krajevima krila – obja{wava inqewer Devi} idodaje: – Aerotunelska ispitivawa su pokazala da se krilolaste 95 upravo ovako pona{a.

U „Utvi” posao privode kraju. Gotova je proizvodwa kom-pletne struktura aviona. Ostalo je stavqawe oplate na krilai nakon toga zavr{no opremawe. Prvo se oprema komandnisistem, onda gorivi, pa hidroinstalacija, a nakon toga elek-elektro i elktronska oprema. Time se posao zavr{ava. Za sa-da se kasni sa nabavkom opreme.

Svi se pripremaju za veliko finale – zavr{no ispiti-vawe u TOC-u. Da bi skratili proceduru wihovih opitova-wa, u avion su ugra|eni nosa~i merne ispitne opreme. Sle-di provla~ewe kablova i nakon toga opremawe za prve le-tove.

– Po planu dinamike realizacije programa koji smo dogo-vorili sa fabrikom – pri~a in`ewer Devi}, prvi prototipbi trebalo da bude predat TOC-u po~etkom slede}e godine.Ta~nije, rok je 31. decembar ove godine, a za drugi prototip jerok 30. april 2008. godine. Ukoliko se odluka o ulasku u nul-tu seriju, odnosno u serijsku proizvodwu, donese do 15. avgu-sta 2008, prvi serijski avioni pojavi}e se 2009. godine, i totri primerka, a nakon toga bi se po {est komada pojavilo2010. i 2011. godine.

Avioni }e biti i propisno ofarbani. Ura\ene su dve{eme bojewa za prvi i drugi prototip i wih je odobrila Up-rava za razvoj i planirawe (J-5). Za prvi prototip - tamnijaplava boja, koju je dao TOC, vi{e sa aspekta vizuelnog prika-za na nebu da bi ga oni lak{e uo~avali, i neboplava sa belimdetaqima, kojom }e biti ofarban drugi prototip a koju jepredlo`io VTI.

Uspeh i budu}nost tog aviona, naravno, ne}e zavisiti samood 15 letelica tog tipa, koliko je predvi|eno za na{e vazduho-plovstvo. Lasta 95 bi}e konkurentna tek ako se bude proizvelo100 ili 200 aviona. Ukoliko avion bude uspe{an, on bi treba-lo da ima svoje tr`i{te.

Razvoj tog {kolskog aviona predstavqa test na{ih kadrov-skih i proizvodnih kapaciteta. On }e odgovoriti na pitawe dali }e posle 70 godina kontinuiteta u proizvodwi aviona, opsta-ti na{a avionska industrija, odnosno fabrika „Utva”.

A VTI je pokazao, bez obzira na smawewe koje je bilo2005. godine, da jo{ ima kadar sposoban da ovako zna~ajanprojekat privede kraju. Ne zaboravimo da je za respektovawesvaka mala zemqa, poput na{e, koja je u stawu da napravi ova-kav avion. To je za takve zemqe tehnolo{ki izazov i uslov raz-voja, jer treba napomenuti da jedan novi avion uvodi sedamde-set novih tehnologija.

– Mi }emo nastojati da se avion lasta 95 sertifikuje pocivilnim propisima – po FAR-u 23, to jest po JAR-u 23, jer je iprojektovana po tim propisima (JAR 23 je prakti~no identi~anFAR-u 23 i va`iu Evropskoj uniji) – dodaje in`ewer Devi}.

Mira [VEDI]Snimio Jovo MAMULA

OPREMAZa sada je predvi|eno da avion lasta 95 bude opre-

mqen sistemom globalne navigacije GNS 430 GARMIN, ra-dio kompasom ADF-462 COLLINS, radio-magnetnim indika-torom KI-229 BENDIX/KING, transponderom GTX-330 GAR-MIN, `iromagnetnim kompasom KCS-305 BENDIX/KING, avi-o`irohrizontom H-140 JRM SEXTANT i interfon-markeromKMA-28 BENDIX/KING.

Oprema koja se u wega ugra|uje je u skladu sa standar-dima ICAO.

„Lasta 95 “ bila je centralni eksponat na 3. me|unarodnoj izlo`bi NVO „Partner 2007”

Page 42: 043 Odbrana

Moderna galerija u Vaqevu postoji ve} skoro 22 godine.Wenu stalnu postavku ~ine dela Qube Popovi}a, Vaqevcai velikog srpskog slikara koji ve} skoro pola veka `ivi uParizu. Od samog osnivawa Galerija se nametnula srpskomlikovnom i kulturnom prostoru kao mesto iz koga dolaze

birani i vrhunski sadr`aji. Treba pomenuti samo neka izplejade imena ~ija su dela oplemenila ovaj prostor: Nade`daPetrovi}, Dado \uri}, Vladimir Veli~kovi}, Krsto Hegedu{i},Milo{ [obaji}, Leonid [ejka, Igor Vasiqev, Miro Glavurti},Oqa Ivawicki, Milena Pavlovi}-Barili, Bogdan Kr{i}, Uro{To{kovi}, Vladimir Duwi}, Du{an Jevtovi}, Qubica Mrkaq,Vida Joci}, Milan Tucovi}, Branko Miqu{, Stanko Ze~evi}...

Za ovu galeriju po~etkom juna otvorena izlo`ba„Simboli~no u srpskom slikarstvu" u izboru Branka Kuki}asvakako je krunski doga|aj za posledwih nekoliko godina. Za na{mnogo {iri kulturni prostor ova izlo`ba je kqu~na za du`iperiod. Da je tako, potvr|uju sve {to se oko we de{ava, ali jesu{tinski odre|uje to {to je wome sabrano.

Gu`va oko otvarawa, iako neverovatna, mo`e bitiuobi~ajena za svaku sredinu, otvarawe je ipak doga|aj. Me|utim,

KU

LT

UR

A

1. jul 2007.

ZABORAVQENI JEZIK

42

SIMBOLI^NO U SRPSKOM SLIKARSTVU

Za Modernu galeriju u Vaqevu po~etkom junaotvorena izlo`ba„Simboli~no u srpskomslikarstvu" u izboru BrankaKuki}a svakako je krunskidoga|aj za posledwihnekoliko godina. Za na{mnogo {iri kulturni prostorova izlo`ba je kqu~na za du`i period. Da je tako,potvr|uju sve {to se oko wede{ava, ali je su{tinskiodre|uje to {to je womesabrano. Jer, kako je tozapisao Osvald Virt – Svojstvo simbola je da ostaje neodre|enosugestivan: svako vidi u wemu ono {to mu vizuelnamo} dopu{ta da primeti. Ko nije pronicqiv, ne}eproniknuti u dubinu.

Branko Kuki} i Quba Popovi} – dogovor oko postavke

Page 43: 043 Odbrana

kada smo izlo`bu posetili,desetak dana nakon otvarawa,ve} oko 12 sati pre podnezabele`en je stoti posetilac (tog dana). To mnogo govori.Ve}ina je pristigla iz Beograda,neki fini svet, gospo|a koja jepoznavala Uro{a Predi}a..,mlade` koju niko nijeorganizovao... Za takvointeresovawe Galerija je, kakosaznajemo od direktora Du{anaJovanovi}a, pokazalarazumevawe - tokom trajawaizlo`be bi}e otvorena ~itav dan,svakog dana u nedeqi, a ulaz jebesplatan... Saznali smo i da supozvani srpski muzeji, galerije izbirke listom odazvali daizborom Branka Kuki}apredvi|ena dela koja ~uvaju ustupeza ovu izlo`bu. I sve je moglo, sabriqantnom idejom, sa energijomnekoliko qudi i pravimodgovorom na tu energiju.

NIT KKOJA SSPAJAPODSVEST IIREALNOST

U katalogu koji pratiizlo`bu tekst Branka Kuki}apoja{wava wenu ideju, defini{esimbol, tuma~i ga i dovedi urelacije sa mitom, religijom,savremenim ~ovekom, umetno{}u,a onda se bavi svim tim upojedinim delima izabranihautora. Ve} na samom po~etkurazre{ava mogu}u zabludu - datemu izlo`be „Simboli~no usrpskom slikarstvu" nikako netreba shvatiti kao direktnu vezusa simbolisti~kim pokretom usrpskom slikarstvu krajem 19. ipo~etkom 20. veka, niti sawegovim kasnijim odrazima:

„Tema ove izlo`be jedruga~ija i po svojim izvorima ipo svojim posledicama. Time onadobija i u svojoj {irini i nasvojoj kompleksnosti, odnosno nasvojoj univerzalnosti, jer jesimboli~no oduvek bilofundamentalni izraz ne samo~ovekovog pona{awa usvakodnevnom `ivotu, nego i sameumetnosti. [ta nam to govori?Za{to savremeni ~ovek isti~e simboli~no? [ta tra`i u wemu?[ta je to {to povezuje osnovne fenomene ~ovekove onostraneegzistencije - snove, mitove i religijske obrasce? Koja je to nitkoja se prote`e iz podsvesti u realnost, raspredaju}imnogozna~nost u kojoj se oli~avaju ~ovekove manifestacije? Kakose zove jezik koji nam omogu}ava da razumemo nemu{ti govor na{egbi}a, jezik kojim je osna`en na{ napor da razumemo sebe i drugeoko sebe? Kojim smo to jezikom tako ~vrsto i neraskidivopovezani, a ~ije bi nas odsustvo vratilo i bacilo u zaborav? [taje to {to nas povezuje sa na{im precima, sa prvim ~ovekom, i sana{im naslednicima, sa posledwim ~ovekom? To je simboli~ki

jezik. To je jezik u kojem se unutra{wa iskustva, ose}awa i misliizra`eni kao da su ~ulna iskustva, kao da se doga|aju uspoqa{wem svetu... To je jedini univerzalni jezik koji je qudskavrsta ikada razvila, isti za sve kulture i u celokupnoj povesti(Erih From, Zaboravqeni jezik). Nepoznavawe ili, jo{ gore,neuva`avawe tog jezika stvara prepreku da dopremo do nas samih."

VE^ITA SSVEST OO CCELINI

Ono {to je va`no za savremenog ~oveka jeste ~iwenicada simboli povezuju razli~ita duhovna iskustva. Simboli~noje zajedni~ki sadr`iteq ~itavog qudskog iskustva: od

43

\ura Jak{i}, Alegorijska figura 1862.

Dragutin Inkiostri Medewak,Sokolovi 1913.

Jovan Kqaji}, David sa harfom, oko 1842.

Page 44: 043 Odbrana

KULTURA

441. jul 2007.

formirawa sveta do sveta koji semanifestuje u ovom trenutku. Simbolje, dakle, ve~ita svest o celini.Postoje razli~ite definicijesimbola. Po Branku Kuki}u trebapo}i od va`ne Salustijevedefinicije sveta kao „simboli~nogobjekta", ~ime se konstatuje da je~ovek sebe i svoje okru`ewe (kosmos,prirodu) shvatio kao forme koje suneraskidivo povezane, koje mogujedino opstati i funkcionisati uneprekidnom ritmu jedinstva ijedinstva suprotnosti. AnandKumarasvami defini{e simboli~nokao „ve{tinu mi{qewa u slikama",ve{tinu koja je zaboravqena (From,Baji), s tom razlikom {to je tajzaborav prisutan u svesti, ali ne i upodsvesnom (ili nadsvesnom, kako gashvata Rene Genon). Pol Dil podsimbolom podrazumeva „ekspresivnui preciznu kondenzaciju" adekvatnuunutra{wem ("intenzivnom ikvalitativnom"), a ne spoqa{wem(„ekstenzivnom i kvantitativnom")svetu. Ovde treba dodati Geteovozapa`awe: „U simbolu pojedina~nopredstavqa op{te, ne kao san nitikao senka, nego kao `ivo i trenutnootkrovewe neprozirnog."

KORENI IIZ TTAME

Biraju}i dela srpskih slikara skraja 19. i po~etka 20. veka, BrankoKuki} donekle ispravqa nepravduprisutnu u na{oj kulturi, kao i umnogim drugim kulturama sveta, da svremenom iz ko zna kakvih i kojihstrujawa i previrawa mnogi vredniautori jednostavno nestanu uzaboravu, a wihova dela postaju samobrojevi u fundusu galerija. Takoizlo`ba koju je oblikovao sadr`idela poznatih srpskih slikara togvremena, ali i onih mawe poznatih({to ne zna~i i mawe vrednih) ~ija }eimena, a pre svega dela, iznenaditimnoge. Simboli~no je u to vremeprisutno u na{em slikarstvu, ali i kwi`evnosti, {to poduticajem nekih evropskih pojava te vrste - simbolizam, naprimer, {to pod uticajem nekih umetni~kih opredeqewaizme|u dva rata - nadrealizam, na primer, {to u sklopuinteresovawa, sinteza i vra}awa tradiciji moderneumetnosti posle rata. Dakle, kod nas je re~ vi{e oindividualnim otkri}ima nego o pokretima {irih razmera,vi{e o umetni~koj intuiciji nego o svesnom primewivawuprograma, manifesta i kodeksa iz savremene umetnostiZapada. Zato izlo`ena dela Konstantina Danila, @ivkaPetrovi}a, Katarine Ivanovi}, Jovana Klaji}a, PetraDragi}a, Mine Vukomanovi}, Novaka Radoni}a, \ureJak{i}a, Aksentija Marodi}a, Antonija Kova~evi}a,

Milo{a Tenkovi}a, \or|a Krsti}a, Svetozara Zori}a, Uro{a Predi}a, Petra Ranosovi}a, Paje Jovanovi}a, Leona Koena, Marka Murata, Dragutina InkiostriMedewaka, Pa{ka Vu~eti}a, Nade`de Petrovi}, Stevana Aleksi}a, Milana Milovanovi}a, Mali{e Gli{i}a,Milo{a Golubovi}a, Save [umanovi}a, Zdravka Sekuli}a,Milene Pavlovi}-Barili i Bogdana [uputa, zaslu`ujupojedina~no navo|ewe wihovih autora jer je i wihov opus pojedina~an, jer je i wihov simbol individualno otkri}e u svetu op{tosti, organska iunutra{wa alegorija - za koju Meterlink tvrdi da korenevu~e iz tame.

Dragana MARKOVI]

Novak Radoni}, Vile kruni{u Branka, 1857.

Stevan Aleksi}An|eo mira II, 1918.

Paja Jovanovi}, Dijana, 1906-08.

Page 45: 043 Odbrana

S

„NOVI GLASNIK”

PRAVCI RAZVOJASISTEMA ODBRANE

„Novi glasnik” je~asopis koji ne samostru~na, ve} i {ira javnost, godinama ~ita sa zanimawem.

Najnoviji brojzapo~iwe pogledom napravce razvoja sistemaodbrane, u uvodnikuSne`ane Samarxi}-Markovi}, koja jedonedavno bila na funkcijipomo}nika ministraodbrane za politiku

odbrane. O perspektivama reformi sistema odbranepi{e pukovnik prof. dr Mitar Kova~. Vojnostru~neteme zastupqene su, pored ostalih, u tekstovimapukovnika dr Du{ana Vuki~evi}a o vazduhoplovnimdoktrinama i karakteristikama savremenih dejstava izvazdu{nog prostora, i pukovnika mr Stojana Kqaji}a o specifi~nostima obuke protivteroristi~kih jedinicaza u~e{}e u mirovnim operacijama.

Pukovnik Zvezdan Opa~i} razmatraorganizacionu strukturu Vojne obave{tajno-bezbednosne agencije, koja bi okupila postoje}eobave{tajne i bezbednosne vojne strukture.Savremenim konceptom upravqawa kvalitetom u Vojnojakademiji bavi se ~lanak koji je napisao pukovnikprof. dr Du{an Regodi}, a u rubrici o tradicijamaporu~nik Dalibor Denda pi{e o razvojuautomobilizma u srpskoj vojsci od 1909. do 1918. godine.

Dvojica mladih stare{ina, kapetan prve klaseAleksandar Kari i potporu~nik Milo{ Bajevi}, svojimiscrpnim tekstom o minobaca~ima danas, zatvarajusadr`ajno veoma bogat prvi broj vojnostru~nogintervidovskog ~asopisa „Novi glasnik” za ovu godinu.

A. A.

45

U

NOVE KWIGE

mno{tvo informacija koje mogu koristiti i stru~waci a i {ira javnost. O zna~aju kwige govorili su general-majorDragan Katani}, pukovnik prof. dr Dragutin Jovanovi}, na~elnik Uprave za {kolstvo, potpukovnik Aleksandar Bukvi},urednik „Vojne kwige“, predstavnik Zavoda za uxbenike Dragoqub Vasi}, pukovnik Milan Lazarevi} iz Vojne akademije – Katedra vojne telekomunikacione i informati~ke podr{ke, a pro~itan je i izvod iz recenzijeprof. dr Milojka Jevtovi}a.

M. [.

SUBLIMIRANOISKUSTVOU Domu vazduhoplovstva u Zemunu nedavno je predstavqena monografija „Multimedijalnatelekomunikaciona mre`a – primena“ autora pukovnika Desimira Baranca

U izdawu Vojnoizdava~kog zavoda – „Vojnakwiga“ nedavno je objavqena monografija„Multimedijalna telekomunikaciona mre`a –primena“ autora pukovnika Desimira Baranca.

Na promociji u Domu vazduhoplovstva prisustvovali su komandantVazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane general-majorDragan Katani}, na~elnik Vojne akademije general-major VidosavKova~evi}, predstavnici Beogradskog univerziteta, „Telekoma“PTT, „Pupina“, „Pupin-telekoma“ i mnogobrojne kolege izvazduhoplovstva.

U monografiji, prvoj kwizi pukovnika Baranca, kojapredstavqa sublimat autorovog dugogodi{weg prakti~nog rada, na zanimqiv na~in je, a opet na malom prostoru, predo~eno

LITERATURAKAO PREVENTIVAUpravo je iza{ao iz {tampe Zbornik radova „Suzbijawezloupotrebe psihoaktivnih supstanci u Vojsci Srbije”, kao plodstru~ne konferencije, koja je pod istim nazivom odr`ana u KlubuVojske „Top~ider” u Beogradu, 1. marta 2007, u organizacijiUprava za qudske resurse General{taba Vojske Srbije iOdeqewa za mentalno zdravqe i vojnu psihologijuVojnomedicinske akademije

tru~na konferencija na kojoj jesvestrano sagledana narkomanijakao socijalno-medicinski problem

i na kojoj su razmewena iskustavarazli~itih institucija u dru{tvu koje sebave ovom pojavom, opravdala je svoj ciq.

U Zborniku su istaknutipredstavnici organizacionih jedinicaMinistarstva odbrane i General{tabaVojske Srbije, komandi, jedinica iustanova, Instituta za mentalno

zdravqe u Beogradu i Srpske pravoslavne crkve, izlo`ili svoje stavove, gledi{tai saznawa u prevenciji, detekciji i le~ewu povremenih ili stalnih korisnikapsihoaktivnih supstanci. Vojni izaslanik Velike Britanije pukovnik SajmonVandelur i major Majk Linski predstavnik Oru`anih snaga Velike Britanije,izneli su dragocena iskustva britanske armije.

Izlagawa u~esnika stru~ne konferencije, koja su objediwena ovim zbornikom,grupisana su u pet celina – Epidemiologija, Detekcija, Prevencija, Le~ewe iDiskusije. Autori radova jasno isti~u da zloupotreba psihoaktivnih supstancipredstavqa ozbiqan dru{tveni problem sa tendencijom {irewa, naro~ito me|umladima. Vojska Srbije nije za{ti}ena od bolesti savremenog dru{tva. Posledicekori{}ewa narkotika u vojnoj sredini mogu biti dalekose`ne, najpre u viduugro`avawa `ivota i zdravqa pripadnika, negativnog uticaja na gotovost komandii jedinica i ukupan ugled vojske u dru{tvu.

Iako razmere narkomanije u Vojsci, s obzirom na broj lica i vrste droga kojese koriste, jo{ nisu alarmantne, potrebno je permanentno preduzimawe meraprevencije, kao osnovnog na~ina suprotstavqawa pojavi narkomanije. Nameraizdava~a i prire|iva~a Zbornika bila je podizawe nivo saznawa i svesti opotrebi ve}eg li~nog i profesionalnog doprinosa u suzbijawu ovog dru{tvenog zla.

Zbornik radova namewen je svim pripadnicima Vojske Srbije i licima koja sebave ovom problematikom u edukaciji i prevenciji. Verica \OR\EVI]

Page 46: 043 Odbrana

1. jul 2007.46

Pi{e: Bo{ko ANTI]

Brod je potonuo sa grupomna{ih oficira. Odozdo, iz wegove utrobe, voda jepotiskivala na povr{inuburad, daske, bale… Qudi nisu znali daplivaju, pa su se krici ivapaji razlegali na svestrane. Na povr{ini nas je bilo sve mawe. Tek posle dva satalebdewa, izme|u `ivota i smrti, na pu~ini su seukazali gr~ki brodi}i.Bili smo potpunoiscrpqeni. Neki su umrli u brodi}ima – zapisao jejedan od pre`ivelih sa broda „HelenaKanavarioti”, Borivoje P. Jovanovi}.

Ve} su skoro svi koji su znali da plivaju poskakali u more – glas govornikapodse}a prisutne kod spomenika na Zejtinliku. – Predwi deo broda po~eo jenaglo da tone. Na zadwem delu stajao je general Jovanovi} sa grupom zaro-bqenika. Najednom, brod se zario i potonuo. Dva sna`na vodena stuba izbi-la su visoko iznad morske povr{ine. More se, za trenutak, malo sti{alo, apotom su po~eli da izbijaju na morsku povr{inu qudi i razni predmeti sa

broda. Davqenici su se gu{ali i gr~evito hvatali za {ta su stigli. Ponovo su to-nuli i opet se pojavqivali na povr{ini. Lelek i pisak ledili su krv u `ilama.

Borivoje P. Jovanovi} je tragediju do`iveo ovako:– U zoru 27. maja krenuli smo prema Solunu. Desno od nas nazirala se hele-

spontska obala (oblast Halkidiki, sa tri poluostrva – Kasandra, Sitonija i Atos),levo, visoko se dizao gorostasni Olimp. Nije pro{lo ni petnaest minuta plovid-be, kad se prolomila stra{na eksplozija. Veliki vodeni stub sru{io se na brod.Brod je po~eo da tone predwim delom, a na brodu nije bilo ~amaca za spasavawe,ni pojaseva. Samo su nema~ki oficiri i vojnici imali pojaseve. Oni su sko~ili umore. I na{i su, u strahu i panici, po~eli da ska~u sa broda. ^etiri na{a mor-nari~ka oficira iz mornari~kog odreda u Ohridu, sa nekoliko mornara, preuze-li su komandu broda. Verovali su da }emo se nekako odr`ati dok ne stigne pomo}.I Nemci, koji jo{ nisu napustili brod, otvorili su paqbu iz automata tra`e}ipomo}. Ali pomo}i nije bilo niotkuda. Qudi su i daqe skakali u more. Samo jejedna mawa grupa starijih oficira ostala na zadwem delu broda, ~ekaju}i da swim podeli wegovu i svoju tragi~nu sudbinu.

STRADAWE BRODOLOMNIKA– Kona~no, brod je sa grupom na{ih oficira potonuo. Odozdo, iz wegove

utrobe, voda je potiskivala na povr{inu burad, daske, bale i sli~no. Qudi nisuznali da plivaju, pa su se krici i vapaji razlegali na sve strane. Na povr{ininas je bilo sve mawe – pi{e Jovanovi} i zakqu~uje:

– Tek posle dva sata lebdewa izme|u `ivota i smrti, na pu~ini su se ukazaligr~ki brodi}i. Bili smo potpuno iscrpqeni. Neki su umrli u brodi}ima.

FE

QT

ON

SVEDO^EWA PRE@IVELIH

T R A G E D I J A ZZ A R O B Q E N I H SS R P S K I H VV O J N I K A UU SS O L U N S K O M ZZ A L I V U (( 2 )

Page 47: 043 Odbrana

Posebno treba ista~i divanprimer generala Jovana Jovanovi-}a i Ilije Dimitrijevi}a, koji suterali qude da ska~u u more. Govor-nika sa Zejtinlika, koji je bio ne-pliva~ i koji je odlu~io da ostanena brodu, podstakli su da sko~i umore, govore}i mu da }e on jo{ tre-bati Otaxbini i da ima decu, a ka-da ih je upitao {ta oni ~ekaju, odgo-vorili su mu u isti mah:

– Mi ho}emo da komandujemoovima dole u moru.

Te wihove re~i ulile su nadunepliva~u i on je, skinuv{i se, sko-~io u more, veruju}i u spas, u ~udo.I zbiqa, ~udo se desilo, jer mu je uruke upala jedna klupica i on je is-plivao. Na morskoj pu~ini videlase ve}a grupa brodolomnika, koji suse dr`ali za razne predmete i takoodr`avali na vodi.

SRE]A U NESRE]I Pre`iveli su kasnije ispri-

~ali strahovite pri~e. Svako jeimao svoju i sve su bile potresne.O`ivqavawu se}awa na taj doga|ajnajvi{e su doprineli rezervni po-

ru~nik Petar Vrawki}, koga je posle dugog i iscrpquju}eg plivawa,spasio gr~ki brodi}, i Traj~e Simeonovski, koji je kao dvadesetjednogodi{wi mornari~ki potporu~nik (on je, prema ovim podaci-ma, pripadao 16. klasi Pomorske vojne akademije, kojoj je, zbog ra-ta, prekinuto {kolovawe – prim. aut), posle dvo~asovne borbe za`ivot i izbezumqen, uspeo da ispliva na obalu. Tada je jedva ~uoglas nema~kog vojnika:„Finf und cvancik” , {to je zna~ilo da je bio25. spaseni zarobqenik.

Rezervni potporu~nik Bratislav Milanovi} spasio se uz po-mo} drvene oblice koju je uhvatio u moru. Wegov dve godine mla|ikolega Drago{ Stevanovi} iz Kragujevca dok je brod tonuo, svukaoje cipele i sko~io u vodu. Pre nego {to je potonuo, velika bala pa-muka izbacila ga je na povr{inu gde je zgrabio drveni sanduk i nawemu sa~ekao spasioce.

47

Potporu~nik Vladimir La-zanski je spavao na pramcu. Kadaga je probudila sna`na eksplozi-ja, jauci i kukwava, uspeo je da sasebe sve skine i ostane u ga}ica-ma. Sko~io je u hladno more. Sajo{ dvojicom vojnika dohvatio jenekakvu dasku i we se ~vrsto dr-`ao. Plivali su nekoliko satidok ih nisu spasli gr~ki ribari iizvukli na kopno. Tamo su ga pono-vo ~ekali Nemci i u sto~nim vago-nima, sa ostalim pre`ivelim Ju-goslovenima, odveli u zarobqe-ni{tvo.

Tenkovski poru~nik Pavlo-vi} dohvatio je bure i sa wim seodr`avao na vodi. U wegovoj bli-zini jedan davqenik zapoma`e:

– Daj mi to bure da se spa-sem, ti si neo`ewen i zna{ dapliva{, a ja imam ̀ enu i dvoje de-ce koja }e ostati na ulici ako seudavim.

Pavlovi} mu je dao bure iotplivao daqe.

– Kad sam se okrenuo – pri-~ao je docnije u zarobqeni{tvutenkista Pavlovi} – bure je pli-valo samo, a drug kome sam buredao oti{ao je u more.

Davqenici su ostali u vodivi{e od sata. Tek kada su im do-{le u pomo} gr~ke la|ice po~e-lo je spasavawe. Jedna je preve-zla jednu grupu u malo pristani-{te Nea Mihawon (Nea Mihani-ona) na obali Halkidika, a druguu Solun.

Grci su krenuli u spasavawebrodolomnika tek kad su saznalida se radi o Srbima, a ne o Nem-cima. Grci su prijateqski prihva-tili potpuno iscrpqene i skorosasvim nage jugoslovenske zaro-bqenike. Dali su im hranu i ode-la koliko su mogli i imali. Ali, uSolunu su zarobqenici ostalidesetak dana, a odatle su preba~eni u Nema~ku, u logor Fonfels.Prema podacima koje su prikupili major Svetislav Sretenovi} ikapetan Bo{ko Bivolarevi}, u toj tragediji izgubili su `ivote dvagenerala, devet potpukovnika, {est majora, 28 kapetana prve kla-se, {est kapetana druge klase, 34 poru~nika, 28 potporu~nika, je-dan vojni sve{tenik, dva narednika vodnika, ~etiri narednika, dvapodnarednika i 22 kaplara i redova.

– Ne mogu a da ne spomenem neke od divnih primera po`rtvo-vawa, drugarstva i herojstva na{ih qudi – odjekuje u u{ima pre`i-velih i rodbine – naravno, ovo je samo moje opa`awe, jer drugi suvideli drugo… Ali, nikada ne}u zaboraviti potresnu sliku rawe-nika koji su, posle udara mine, ostali unaka`eni i raweni na bro-du. Me|u wima se nalazio i sve{tenik Irinej Zlati}, moj dobarprijateq iz Bitoqa, koji je, iako sav u krvi, pevao pobo`ne pesmeo~ekuju}i svakako pomo}, ali ona mu nije mogla sti}i. Isto tako mo-ram napomenuti i ime jednog ~oveka iz Pologa, rezervnog oficiraSlobodana Gegovi}a, koji je, pevaju}i himnu, rukama odvaqivao da-ske sa broda, kupio razne predmete sa broda i bacao u more drugo-vima, a na moje pitawe za{to se on ne spasava kratko mi je odgovo-rio: Ja sam sve izgubio.

SUDBINE GENERALABrigadni general Ilija Dimitrijevi} je ro|en u Kragujev-

cu 28. jula 1881. godine. Zavr{io je Vojnu akademiju 1901, a u~in generala unapre|en je 17. decembra 1928. Penzionisan jekao pomo}nik komandanta Vardarske divizije za pozadinu1937. U Aprilskom ratu bio je pomo}nik komandanta Vardar-ske divizije za pozadinu.

Divizijski general Jovan Jovanovi} je ro|en u Ni{u 2.avgusta 1877. Zavr{io je Vojnu akademiju 1898, a u ~in brigad-nog generala unapre|en je 21. oktobra 1923. i divizijskog ge-nerala 24. aprila 1926. Penzionisan je 4. februara 1938.kao predsednik Vojnodisciplinskog suda.

Interesantno je da je wegov tast bio general Ilija Gojkovi},ministar vojni, koji je u ratu 1915. bio komandant U`i~ke vojske.Posle dolaska na Krf, zbog bolesti, a po odobrewu Vrhovne ko-mande, Gojkovi} je oti{ao na le~ewe u Francusku. Prilikom po-vratka na Krf brod na kome se nalazio torpedovala je nema~kapodmornica. General je odbio zahtev nema~kog komandanta da sepreda i pucao je na wega iz revolvera. Kao odgovor na to, mitra-qez sa nema~ke podmornice pokosio je generala Gojkovi}a.

Potporu~nik VladimirLazawski

Mesto u Solunskomzalivu na kojem

je potonuo gr~ki brodsa 214 na{ih vojnika

i oficira

Page 48: 043 Odbrana

FEQTON

48

Po`arevqanin Jovan Po-povi}, sa grupom brodolomni-ka, dr`ao se za jednu dasku kojaih je spasila. Do kraja `ivota~uvao je ko{uqu i dowi ve{ ukojima se borio za `ivot.@ivorad Kapetanovi}, kape-tan prve klase, jedini od Jugo-slovena imao je pojas za spa-savawe. Uspeo je da skine ko-lut na kome je bilo ime broda.On je, pre toga, bio raspore-|en na pramcu, a kada se posle{etwe po brodu vratio napramac, mesto mu je bilo zau-zeto. Napustio je pramac {toga je spasilo da tu ne pogineod eksplozije mine.

Adam Gari} nije znao dapliva. Prilikom eksplozijeudario je glavom o {ipku nakomandnom mostu i onesvestiose. O{amu}en, skinuo je cipe-le i sa jednim drugom, tako|enepliva~em, na{ao dasku sakojom su sko~ili u more. Imaoje sre}u, u moru je nai{ao najedno bure za koje su se dr`alisanitetski potpukovnik dr Lu-ka Smiqani} i neki oficirSrba, apotekar iz Bitoqa.

Traj~e Simeonovski jebio dobar pliva~ i dva satase odr`avao na vodi. Na da-sci pored wega bio je rezer-vni poru~nik Drago{ Steva-novi} nepliva~. Na`alost,kada je isplivao na obalu,me|u mrtvim drugovima, izvu-~enim na obalu, bio je i po-ru~nik @ivan Krsti}, profe-sor iz Skopqa, kome je kaonepliva~u dao svoju daskuoslawaju}i se na svoje pli-va~ke sposobnosti.

PARASTOS POTONULOJ

VOJSCISudbina je i u Solunu sa-

stavila Diki}e, oca Du{ana isina Bo`idara. Profesor en-gleskog jezika Nikolas Ilija-dis je Bo`idara i wegove dru-gove sklonio sa ulice kako ihGestapo ne bi uhvatio. Sme-stio ih je u neki suteren, a po-tom je sedmorici Jugoslovenaorganizovao prevoz kamionomod Atine do Soluna. Stigli suda vide zarobqene srpske vojnike sa broda „Helena Kanavarioti”pre odlaska u zarobqeni{tvo. Bo`idar i Nikola su bili na jednojstrani ulice, a zarobqenike su Nemci provodili drugom. Vratili suse jednu tramvajsku stanicu pre i kupili pun xak hleba. U{li su u pr-vi tramvaj i, kad su se primakli koloni zarobqenika, bacali su imhleb. Zarobqenici su im zahvaqivali i dovikivali adrese rodbine.

Tada je Bo`idar ugledao svogoca. Uspeo je sa wim da izmenisamo nekoliko re~i jer su ihNemci odmah izbacili iz tram-vaja.

– I mog oca su spasili gr~-ki ribari – ka`e Bo`idar. – Na{li su ga u moru na izma-ku snage. Nemci su ~ekali bro-dolomnike na obali koje su,potom, odveli u zarobqeni-{tvo. Tamo je odveden i mojotac koji je u zarobqeni{tvuostao do kraja rata.

Svake posledwe nedeqe umaju, u Malom beogradskomhramu svetog Save okupqaju se,ranije brodolomnici i rodbi-na, a danas samo rodbina iprijateqi, jer pre`ivelih vi-{e nema. Odaju po{tu onimakoji su potonuli u Egejskom mo-ru. „Ve~naja pamjat” je re~ kojaje naj~e{}e izgovarana poginu-lim i umrlim srpskim vojnici-ma u proteklim oslobodila~-kim ratovima. Na spisku, kojisu sa~inili poru~nik PetarVrawki} i potporu~nik Traj~eSimeonovski, ima 214 imena.Me|u Srbima, nalaze se malo-brojni Slovenci, Hrvati, Ma-kedonci... Oni nisu prihvati-li nema~ku ponudu da idu u svo-je osnovane dr`ave, ve} suostali sa svojim drugovima,bili zarobqeni... Izabralisu zarobqeni{tvo i smrt, ume-sto izdaje. Svima wima pravo-slavni sve{tenici mole se zave~ni mir na drugom svetu.

Tako, po tom spisku, sledida se u Egeju, tog majskog dana1941. godine, utopilo 214

ukrcanih zarobqenika, a da je tragediju pre`ivelo wih 289. Danas `ivih vi{e nema. Posledwi od pre`ivelih brodolom-

nika sa broda „Helena Kanavarioti”, koji je potonuo u Solunskomzalivu, tada potporu~nik Vladimir Lazanski, umro je 15. oktobra2005. godine.

(Kraj)

1. jul 2007.

MORALNI ^IN– Prisustvovao sam parastosu poginulim srpskim brodolom-

nicima u Solunskom zalivu 2001. i 2005. godine. Na moju `alost,ove godine nisam mogao zbog bolesti. Prvi put je bilo dosta pri-sutnih ali, na`alost, nikog iz vlasti, Vojske i sredstava infor-misawa. Drugi put, na parastosu je bilo mnogo mawe prisutnih,uglavnom starije osobe, neki i u devetoj deceniji `ivota. I opetnikog iz vlasti, Vojske, novinara… Izgleda da niko od potomakanije bio uticajan. Ali, ne treba prigovarati vlasti {to je zabo-ravila na ove na{e `rtve jer mnogi i ne znaju za wih; doga|aj jeina~e vrlo malo poznat. Sticajem okolnosti, zainteresovao samse vi{e za tu tragediju i do sada, u dva navrata, objavio tekst owoj. Bio je to samo moj moralni dug prema potopqenima, onim mu-kama pre`ivelih koji su zavr{ili u nema~kim koncentracionimlogorima, dug vojnika prema vojnicima – ka`e autor teksta.

SVILENA MARAMAGrkiwa je povre|enog poru~nika Pavlovi}a previla svojom

svilenom maramom, koju je on krvavu doneo ku}i. ^uvana je dugo uporodici ali, na`alost, ka`e wegov sin na parastosu 29. maja2005, moleri koji su radili u ku}i mislili su da je to obi~na kr-pa, jer sa we krv nije sprana, pa su je uzeli i upropastili. Premakazivawu sina tada{weg poru~nika Pavlovi}a, wegov otac je po-sle rata stupio u Jugoslovensku narodnu armiju i postao major, akada nije hteo da u|e u Partiju napustio je Vojsku i postao direk-tor Tehni~ke {kole.

– Mene su krstili 1948. dok je on bio aktivni oficir i zbogtoga nismo imali problema, ali ni kasnije kada je napustio Vojskui bio direktor {kole. On je bio kraqev oficir; zarobqen je iodveden u logor, a kada se vratio stupio je u Vojsku i ostao profe-sionalac do kraja. Jednostavno, nije se me{ao u politiku.

K}erka Qubi{e Jovanovi}a iz [apca, tako|e tenkiste,istom prilikom je ispri~ala prisutnima ispred crkve da je wenotac, posle brodoloma, isplivao nag i da je od dobrih gr~kih ri-bara dobio dowi ve{ i papu~e, koje je pronev{i kroz nema~kekoncentracione logore, na posletku, doneo ku}i. Tako ona i da-nas, u svojoj porodici, ~uva taj ve{ i papu~e koju }e, u znak se}awana oca i dobre Grke, ostaviti svojim naslednicima

Mnogi zarobqeni srpski vojnici u Aprilskom ratu nikada se nisu vratili u Otaxbinu iz nacisti~kih logora

Page 49: 043 Odbrana

9. jul 1913. Pobedom Srpske vojske nad bugarskim trupama zavr{ena jeBregalni~ka bitka i Drugi balkanski rat. Srbi su imali16.200 poginulih i rawenih, od ~ega 11.350 u Tre}oj armiji,a Bugari oko 25.000. Obe strane pretrpele su znatne gubitkei od kolere, koju su Bugari preneli od Turaka.10. jul 1943. Britanska Osma i ameri~ka Sed-ma armija po~ele su desant na Si-ciliju, prvi uspe{an napad zapad-nih saveznika na evropskom tlu.Sicilija je oslobo|ena polovinomavgusta 1943, {to je ubrzalo slomfa{isti~kog re`ima Benita Muso-linija.11. jul 1935. Umro je francuski oficir jevrejskog pore-kla Alfred Drajfus. On je 1894. la`nooptu`en da je Nema~koj odavao vojne tajnei osu|en na do`ivotnu robiju i poslat u je-dan od najgorih zatvora u svetu, na \avol-ska ostrva (Francuska Gijana). Tek u julu1906. kapetan Drajfus je rehabilitovan,vra}en u vojsku i unapre|en u ~in majora.13. jul 1878.Odlukama Berlinskog kongresa Kne`evina Srbija i Kne`evinaCrna Gora dobile su nezavisnost i teritorijalno uve}awe.Srbiji su pripojeni Ni{ki, Pirotski, Vrawski i Topli~kiokrug, a Crna Gora je dobila izlaz na more i gradove Nik{i},Podgoricu, Kola{in, Bar i Ulciw. Pomorsku i sanitarnu kon-trolu morske obale Crne Gore vr{ila je Austrougarska, kojaje odlukama kongresa dobila pravo da okupira Bosnu i Herce-govinu i dozvolu da dr`i svoju vojsku u garnizonima u Ra{kojoblasti.13. jul 1930. U glavnom gradu Urugvaja Montevideu po~elo je Prvo svetskofudbalsko prvenstvo. U konkurenciji 13 ekipa pobedila je re-prezentacija zemqe doma}ina. Reprezentacija Kraqevine Ju-goslavije osvojila je tre}e mesto, iza Argentine.13. jul 1943. Pobedom sovjetske armije,posle samo osam dana,okon~ana kqu~na faza Kur-ske bitke, najve}eg tenkov-skog okr{aja u istoriji ra-tova. U bici je u~estvovalooko 6.000 tenkova sa obestrane. Tokom borbi koje sutrajale do 23. avgusta 1943. Nemci su izgubili gotovo sve ten-kove i 30 wihovih divizija je uni{teno.14. jul 1902. U Sarajevu je osnovano srpsko kulturno-prosvetno dru{tvo„Prosvjeta“. Dru{tvo je osnovano radi {irewa prosvete isrpske nacionalne svesti Srba u Bosni i Hercegovini. Dru-{tvo je otvorilo veliki broj ~itaonica, {tampalo niz popu-larnih kwiga radi prosve}ivawa naroda, a u Sarajevu je otvo-rilo veliku Centralnu biblioteku. 14. jul 1991. Predsedni{tvo SFRJ donelo je, ve}inom glasova, odluku opreme{tawu jedinica JNA sa teritorije Slovenije u druge re-publike.

Pripremio Miqan MILKI]

1. jul 1887. Po~ela je da radi prva astronomsko-meteorolo{ka stanica uSrbiji, koju je u svojoj ku}i na Vra~aru u Beogradu organizovaoprofesor Velike {kole Milan Nedeqkovi}. On je 1902. po~eoda izdaje i prvu op{tu prognozu vremena.1. jul 1921. Na tajnom sastanku u [angaju osnovana jeKomunisti~ka partija Kine koja je, nepunetri decenije kasnije, pod rukovodstvomMao Cedunga osvojila vlast.1. jul 1966. Na sednici Centralnog komiteta SKJ, po-znatoj kao „Brionski plenum”, na osnovumontiranih optu`bi, o{tro je osu|enaSlu`ba bezbednosti zbog navodnog {tet-nog delovawa na razvoj samoupravnog si-stema. Glavna `rtva politi~kog obra~una,Aleksandar Rankovi}, blizak saradnik Jo-sipa Broza, prinu|en je da podnese ostav-ku na sve funkcije.1. jul 1968. Izme|u SAD, SSSR i Velike Britanijepotpisan ugovor o ne{irewu nuklearnogoru`ja.1. jul 1991. Lideri isto~noevropskih zemaqa su na sastanku u Pragu uki-nuli Var{avski pakt, koji su 14. maja 1955. zakqu~ili SSSR,Bugarska, Poqska, Rumunija, ^ehoslova~ka i Ma|arska, kao od-govor na stvarawe Natoa.2. jul 1853. Otpo~eo je Krimski rat, prelaskom ruske vojske preko rekePrut i napadom na Turke. Rat je 1856. okon~an porazom Rusije,jer su se na strani Otomanskog carstva u rat ukqu~ile VelikaBritanija, Francuska i Pijemont.2. jul 1961. Samoubistvom je okon-~ao `ivot ameri~ki pi-sac Ernest Hemingvej,dobitnik Nobelove na-grade za kwi`evnost1954. godine. 2. jul 1992. Umro je Borislav Pe-ki}, jedan od najve}ihpisaca u srpskoj literaturi. 3. jul 1973.U Helsinkiju po~ela konferencija ministara inostranih po-slova o sigurnosti i saradwi u Evropi.4. jul 1935.Vlada Milana Stojadinovi}a objavila Deklaraciju kojom jeistakla da nastavqa ideju integralnog jugoslovenstva koju jepokrenuo po~iv{i kraq Aleksandar Kara|or|evi}.6. jul 1937. U bici kod Brunete, u [panskom gra|anskom ratu, poginuo jesrpski revolucionar Blagoje Parovi} [mit, politi~ki kome-sar 13. internacionalne (francuske) brigade, jedan od istak-nutijih rukovodilaca KPJ.7. jul 1941. Na va{aru u Beloj Crkvi kod Vaqeva izbio je sukob u kome sujugoslovenski komunisti ubili dvojicu srpskih `andarma. Ovajdatum je KPJ proglasila za Dan ustanka u Srbiji.

DOGODILO SE...VREMEPLOV

49

Page 50: 043 Odbrana

1. jul 2007.50

DUHOVNOST

Neka slobodno pote~e, kad se ve} javila. Ja znam, onase javqa veoma retko. Onaj kod kog je u oku nikada ni-je bilo, taj verovatno jedva da je ~ovek; on je, mo`da,tako „hrabar“, zato {to je izgubio ne{to qudsko. Jer

je ~ovekovom bi}u svojstveno da se dubok du{evni bol za-pe~ati suzama iz oka, da se suza, pla{na i skromna, kaocveti} stradalni~kog srca, rascveta u o~ima. Qudi, ~uvaj-te te ne`ne cvetove.

Nema sumwe, ~ovek, telesno, ima srce. A du{evno iduhovno?

Kod nas, civilizovanih qudi, postoji predrasuda:jak, hrabar ~ovek ne potrebuje srce, „taj isto~nik slabo-sti“; ono mu ni za {ta ne treba; iz wega proisti~u samote{ko}e i tragovi ko~ewa na putu; zato ono ne mora nida nas doti~e, niti na nas da uti~e. Tim vi{e suze su – ne-{to neprili~no i nedopustivo; wihova pojava je – pravasramota.

[ta je `ivot bez srca? Bez srca, dakle bez qubavi!Ko ni{ta ne voli, taj ne ume ni slu`iti; prinositi `r-tve; ostajati veran. [ta se mo`e u~initi sa sli~nim qu-dima? Postoji li na svetu veliko delo koje je biloostvarqivo, ili se mo`e ostvariti bez qubavi i verno-sti? A sada srce treba stisnuti ili ga potpuno i dovr-{eno isu{iti. [ta onda ~oveku ostaje? Nedugotrajnoprivi|ewe, zlobno ka}iperstvo, prazwikave trice. Sa-mo takvi jadni paraziti mogu nadtrajavati i postojatibez srva i qubavi...

Te{ko, te{ko qudima bez srca!Ako ima{ srca – onda pati{. I {to ja~e pati{, {ire

je i dubqe delawe srca. Tako srce u~estvuje, i nevoqno, ustradawima sveta, vidi sve nepravde i surovosti unutra-{wim okom iz koga nikada ne nastaje nevidqiva suza. Ta-kva, nevidqiva suza, govori i o svetskom bolu; koliko ~o-ve~anstvo pamti, nigde i nikad nije bilo zna~ajnijeg slika-ra, filosofa ili proroka, koji nije poznavao tu nevidqi-vu suzu, i kojima ona ne bi pomogla da postane jasnovidac.Da, jasnovidac. Jer, sama, vidqiva suza mo`e omra~itipogled za ono nedugo vreme, dok je mo`e{ gledati. Nevi-dqiva suza srca, naprotiv, otvara ~oveku duhovni vidik.Pa ako takva suza, jednoga dana i zaiskri iz telesnoga oka– zar je to sramota?

Ja bih dao qudima mogu}nost da se spokojno ispla~u,u ti{ini. Nije dobro premnogo stradati i sve ~uvati usvom srcu; postepeno se, na taj na~in, formira ~itavo gro-bqe sa, u wemu sahrawenim, umi{qenim mrtvacima; ali,jedanput, masa tih `ivo upokojenih bolova iznenada ustajei tada }e biti mu~no zaiskati vazduha i `ivota. Nama sudati ti{ina no}i i vernost prijateqa, da bi tek oni vide-li na{e suze i }utali o wima. Neka se ti pupoqci strada-ju}eg srca rascvetaju i uvenu u oku, a da ih niko ne osudi,da ih niko ne ismeje...

Svaki koji pla~e – znao on to ili ne – pla~e zbog pre-obiqa svetskog bola.

Ivan A. ILjINIz kwige „Pred buktavim zagonetkama gospodwim“

Svetigora, Cetiwe, 2001.

RAZMI[QAWA O STVARIMAOBI^NIM

SUZA

SVETI KKOZMA I DAMJANDva brata, besrebrenici i

~udotvorci Kozma i Damjan, ro-dom behu iz Azije, od oca nezna-bo{ca i majke hri{}anke, po ime-nu Teodotija. Nakon o~eve smrti,majka se posvetila sl`ewu Hri-stu, i bogougodnom `ivotu, kako jeprethodno i svoje sinove nau~ila.Vaspitala ih je u hri{}anskom du-hu. @iveli su oni besprekorno,po zakonu Gospodwem, dobiv{idar isceqivawa, daju}i zdravqebolesnim du{ama i telima. Isce-qivali su sve bolesti i nemo}iqudske, izgonili zle duhove, kakokod qudi tako i kod ̀ ivotiwa, bez

ikakve nagrade, ve} iskqu~ivo u ime Boga, koji im je te sposob-nosti i podario, a po Hristovoj zapovesti: „Zabadava dobiste,zabadava dajte“ (Mat. 10,8). Zbog toga se i nazivaju „besrebre-nici i lekari“.

Desilo se da se neka `ena, Peladija, razbolela od te-{ke bolesti, koja je prikova za krevet ve} nekoliko godina, ikada ne moga{e na}i joj leka, pozva ona Kozmu i Damjana da jeizle~e, {to oni rado u~ini{e. Kada je htela da im plati oniodbi{e, jer wihova plata je slava Bogu, ali `ena bi upornate zakle Svetog Damjana Svetom Trojicom da primi od we dartri jajeta, {to on i u~ini ne mogav{i to odbiti ne zbog plate,no zbog zakletve.

Saznav{i za to, wegov brat, Kozma, se o`alosti i ostavizave{tawe da kada umru, on i wegov brat, ne sahrane ih jednogpored drugog, jer on prekr{i zavet wihov od Boga dat.

Kada je do{lo vreme sveti Kozma se prvi predstaviBogu, a nedugo za wim i sveti Damjan. Qudi su bili u nedo-umici gde da ga sahrane, ali u tom ~asu po Bo`jem promi-slu, progovori kamila, koju su wih dvojica iscelili, qud-skim glasom, da se ne dvoume, ve} da Damjana sahrane po-red wegovog brata Kozme, jer on ne primi ona tri jajetaradi nagrade, ve} radi imena Bo`jeg.

Tako wihove mo{ti behu polo`ene skupa u mestu zva-nom Fereman. Svoj `ivot skon~a{e pobo`no i u miru, pro-slaviv{i se mnogim ~udesima, kao usrdni posrednici i isceli-teqi na{ih du{evnih i telesnih bolesti, kako za `ivota tako iposle smrti. Jer oni iscequju i poma`u svakome ko ih prizoveu pomo}, u bolesti i nevoqama i u dana{we dane.

VE RSKI PP RAZNICI1-15. jul

Pravoslavni2. jul – Sveti Jovan [angajski3. jul – Prepodobni Naum Ohridski5. jul – Prepodobna Anastasija Srpska7. jul – Ro|ewe svetog Jovana Prete~e

– Ivawdan 11. jul – Sveti mu~enici Dabrobosanski

i Mile{evski12. jul – Sveti apostoli Petar i Pavle

– Petrovdan 14. jul – Sveti mu~enici i besrebrenici

Kozma i Damjan

Page 51: 043 Odbrana

51

VOJNA PO[TA 9858 BATAJNICAAERODROMRaspisuje

OGLASZa popunu slobodnih formacijskihmesta prijemom vojnika na slu`ewuvojnog roka i vojnika u rezervi u profesionalnu vojnu slu`bu pougovoru na odre|eno vremeU VOJNU PO[TU 9858 BATAJNICA– AERODROM1.- U rod pe{adije– VES 71101 – 7 lica2.- U rod ARJ PVO– VES 71314 – 1 lice– VES 71326 – 5 lica– VES 71345 – 2 lica3.- U rod veza– VES 71808 – 1 lice– VES 71812 – 1 lice4.- U rod ABHO– VES 71901 – 1 lice5.- U rod VOJ– VES 73803 – 1 lice– VES 73807 – 1 lice– VES 73823 – 1 lice

6.- U tehni~ku slu`bu KoV– VES 72102 – 3 lica– VES 72117 – 1 lice7.- U sanitetsku slu`bu– VES 72503 – 1 lice8.- U saobra}ajnu slu`bu– VES 72701 („B” i „C” kategorija) – 20 lica– VES 72701 („E” kategorija) – 5 lica.

OP[TI USLOVI OGLASA:– da je dr`avqnin Republike Srbije,da je kandidat sposoban za vojnu slu`bu, {to

utvr|uje nadle`na Vojnolekarska komisija,– da kandidat nije osu|ivan za krivi~no delo

na kaznu zatvora u trajawu du`em od 6 ({est)meseci,

– da se protiv kandidata ne vodi krivi~ni po-stupak za krivi~no delo za koje se goni po slu-`benoj du`nosti,

– da je odslu`io vojni rok i– da je za vreme slu`ewa vojnog roka osposo-

bqen za obavqawe odgovaraju}e du`nosti.

POSEBNI USLOVI OGLASA:– da nije stariji od 28 godina ako se prima

za du`nost u rodu, odnosno 30 godina za du-`nost u slu`bi,

– da ima zavr{enu najmawe osnovnu {kolu,odnosno sredwu {kolu,

– za voza~e motornih vozila da imaju najma-we polo`enu „B”, „C”, i „E” kategoriju gde je touslov u Oglasu.

NA^IN PODNO[EWA MOLBE:– vojnici u rezervi molbe podnose neposred-

no Vojnoj po{ti 9858 Batajnica,– vojnici na slu`ewu vojnog roka molbe do-

stavqaju istoj Vojnoj po{ti preko stare{inajedinice u kojoj se nalaze na slu`ewu vojnogroka.

UZ MOLBU SE PRILA@E: biografija, iz-vod iz mati~ne kwige ro|enih (ne stariji od 6meseci), uverewe o dr`avqanstvu (ne starije od6 meseci), overen prepis diplome – svedo~an-stva o zavr{enom stepenu stru~ne spreme, uve-rewe da se protiv kandidata ne vodi krivi~nipostupak i da kandidat nije osu|ivan (ne stari-je od 6 meseci), uverewe da je odslu`io vojnirok, fotokopija vojni~ke kwi`ice, nalaz, ocenai mi{qewe Vojnolekarske komisije o sposobno-sti za vojnu slu`bu.

Vojnike u rezervi na ocenu zdravstvene spo-sobnosti upu}uje komisija koja odabira kandi-data.

Prose~na primawa bez nadoknade putnihtro{kova iznose 16.000 dinara i postoji mo-gu}nost smenskog rada kao i beneficiran rad-ni sta` u trajawu 12/15.

KONKURS ostaje otvoren do popune slobod-nih formacijskih mesta.

Bli`a obave{tewa o uslovima oglasa moguse dobiti na telefon: 011/3106-060 i011/3106-135.

VOJNA PO[TA 4522 BATAJNICARaspisuje

KONKURSza prijem vojnika po ugovoru na vojni~kim du`nostima (po garnizonima)VP 4522 BEOGRAD – BATAJNICA

VES 71001 (radnik slu`be obezbe|ewa) – 13 izvr{ilaca

VES 72701 (voza~) – 7 izvr{ilaca

VES 71802 (teleprinterist) – 2 izvr{ioca

VES 71807 (radio-relejac) – 2 izvr{ioca

VES 71808 (radio-teleprinterist) – 4 izvr{ioca

VES 71812 (telefonist-linija{) – 2 izvr{ioca

VES 72126 (elektromehani~ar za izvore strujei elektro agregate)

– 2 izvr{iocaVES 72102 (mehani~ar za vozila to~ka{e)

– 1 izvr{ilacVES 72403 (kuvar)

– 1 izvr{ilac

VP 6834/8 KRAQEVOVES 71001 (radnik slu`be obezbe|ewa)

– 2 izvr{ioca

VP 2822 PROKUPQEVES 72401 (pekar)

– 1 izvr{ilac

USLOVI KONKURSAKonkurisati mogu dr`avqani Republike Sr-

bije koji ispuwavaju slede}e uslove:

OP[TI USLOVI: – da su zdravstveno sposobni za vojnu slu`bu;– da imaju propisanu stru~nu spremu koja od-

govara vojnoevidencionoj specijalnosti odre-|enoj za formacijsko mesto za koje konkuri{u;

– da nisu osu|ivani za krivi~no delo na bez-uslovnu kaznu zatvora od najmawe {est meseci;

– da se protiv wih ne vodi krivi~ni postupakza krivi~no delo za koje se goni po slu`benojdu`nosti;

– da su odslu`ili vojni rok ili na drugi na-~in regulisali obavezu slu`ewa vojnog roka.

POSEBNI USLOVI:– da nisu stariji od 28 godina ako konkuri{u

za du`nosti u rodu, odnosno 30 godina ako kon-kuri{u za du`nosti u slu`bi;

– da su osposobqeni za vojnoevidencionuspecijalnost za koju konkuri{u;

– da poseduju polo`en voza~ki ispit sa odgo-varaju}om kategorijom (samo kandidati za voza-~e neborbenih m/v).

NA^IN KONKURISAWAKandidati koji ispuwavaju uslove Konkursa

podnose zahtev za prijem u vojnu slu`bu vojnojpo{ti (garnizonu) za koju konkuri{u i prila`uslede}a dokumenta:

– autobiografiju;– izvod iz mati~ne kwige ro|enih (ne stariji

od {est meseci);– uverewe o dr`avqanstvu (ne starije od

{est meseci);– uverewe iz Op{tinskog suda da se protiv

kandidata ne vodi krivi~ni postupak i da nijeosu|ivan i ka`wavan (ne starije od {est meseci);

– potvrdu vojnog odseka da je odslu`io vojnirok (ne stariju od {est meseci);

– fotokopiju vojni~ke kwi`ice;– overenu fotokopiju diplome o ste~enom

obrazovawu (overena u sudu ili op{tini);– overenu fotokopiju voza~ke dozvole (samo

kandidati za voza~e neborbenih m/v);– nalaz, ocenu i mi{qewe nadle`ne VVLK

(VMC Karaburma) o zdravstvenoj sposobnostiza vojnu slu`bu;

– stav i mi{qewe Vojnobezbednosne agencijenakon potpune bezbednosne provere kandidata.

Nadle`ne komisije razmatre}e pristigle pri-jave i utvrditi koji kandidati ispuwavaju uslovekonkursa. Komisija }e uputiti kandidate nadle-`noj VVLK radi ocene sposobnosti za vojnu slu-`bu, ako ispuwavaju ostale uslove konkursa.

Nepotpuni i nekompletni dokumenti kandida-ta ne}e biti razmatrani. Komisija ne}e vra}atidokumente kandidatima koji ne budu izabrani.

Sa kandidatima koji budu primqeni u vojnuslu`bu, bi}e sklopqen ugovor na odre|eno vre-me, u trajawu od 3 (tri) godine.

Konkurs je otvoren 30 dana od dana objavqi-vawa.

Dopuna oglasaVALDANOS – OAZA MIRABrojevi telefona za prijave i informacije:

VOJNA TURISTI^KA AGENCIJA, Beograd,Resavska 34/A, tel. 011/2636-535, 3201-887i 3203-342

AGENCIJA „KARA\OR\EVO“, Novi Sad,@elezni~ka 44, tel. 021/452-761

Produ`en je i rok za ostvarivawe popusta:Za uplate u celosti do 20.7. popust je 5% zasmene od 10.7. do 19.8. 2007.

Polazak autobusa sa parkinga „Interkon-tinental“ u 20 ~asova.

Page 52: 043 Odbrana

52

Nadmetawe automobilista,odr`ano u srcu [umadije,proteklo je u znaku takmi~araiz Sombora i U`ica, koji suosvojili presti`na mesta uklasama, dok je mesto ukupnogpobednika pripalo ZoranuPavkovu. Trku je otvorio drRadosav [vabi}, predsednikop{tine Aran|elovac.

1. jul 2007.

Iako je i za ovogodi{wi, 31. auto-reli pod nazivom „Karavanprijateqstva”, sude}i po broju prijavqenih automobilskihposada (45), vladalo veliko zanimawe, na start trke je, uistorijski Ora{ac (gde je pre ne{to vi{e od dva veka vo`dKara|or|e podigao ustanak i postavio temeqe moderne srp-

ske dr`ave), do{lo upola mawe takmi~arskih vozila. Oni koji ni-su hteli da propuste jo{ jedno nadmetawe u isticawu voza~kih ve-{tina ka`u da je, najverovatnije, razlog tome bio dosta vreo i vla-`an junski dan, koji ~ak i najupornijim voza~ima nije dozvoqavaoda se dovoqno „razmahnu” na usijanom asfaltu u fabri~kom krugukragujeva~ke „Zastave”, gde su izvedena oba ispita spretnosti.Ipak, ono {to su i u takvim uslovima pokazali pojedini takmi~arizavre|ivalo je pa`wu posmatra~a. To~kovi su ~esto {kripali, a gu-me su se na nekim vozilima (kao, na primer, na „alfi”, za ~ijim jeupravqa~em bio uporni Aleksandar Stankovi} iz Kragujevca) to-liko grejale da je – dok je takmi~ar mislio samo na to kako }e {tobr`e pro}i izme|u ~uweva – ispod predwih blatobrana kuqao dim,tako da je sve to, u nekim trenucima, podse}alo na automobilskatakmi~ewa balkanskog i evropskog ranga.

Osim po velikoj ̀ eqi da se osvoji sam vrh rang-liste i u poje-dina~noj, i u ekipnoj konkurenciji, „Karavan prijateqstva 2007”bi}e upam}en i po tome {to su qudi iz kragujeva~kog AMK „ZastavaRacing Team-a”, kao doma}ini nadmetawa, u~inili sve da takmi~e-we pro|e bez ijedne (organizacione) gre{ke, {to je na auto-reliji-ma te vrste od izuzetne va`nosti, a sigurno da nije bezna~ajno nito {to su pro{logodi{wi pobednici ponovili uspeh, zauzev{i pr-va tri mesta u generalnom plasmanu. Najboqi je, kao i minule godi-ne, bio Zoran Pavkov iz Sombora, negda{wi prvak Srbije u sla-lomu, dok su mu, tako re}i, za petama bili Slobodan Jakovqevi} iNikola [maki} iz U`ica. Jakovqevi} je, na primer, na prvom is-pitu spretnosti postigao isto vreme kao i Pavkov (20 sekundi), dokje [maki}a od ovogodi{weg pobednika relija delila samo jedna

O^EKIVANE POBEDE

Vremenska kontrola na Oplencu

A U T O - R E L I „ K A R A V A N P R I J A T E Q S T V A 2 0 0 7 “

SP

OR

T

Page 53: 043 Odbrana

sekunda. Wih trojica su i na drugom, znatno slo`enijem ispituspretnosti, pokazali izuzetno voza~ko ume}e, postrojiv{i se takoda je drugoplasirani Jakovqevi} bio sporiji samo za sekundu, dokje tre}eplasirani [maki} za Pavkovom zaostao za dve sekunde. Toje, dakle, bilo presudno za najvi{i plasman na tek zavr{enom nad-metawu, koje je otvorio dr Radosav [vabi}, predsednik op{tineAran|elovac, pod ~ijim se pokroviteqstvom ve} tre}i put odr`avaova manifestacija dru`equbqa, sticawa voza~kih ve{tina i podi-zawa saobra}ajne i tehni~ke kulture, posebno mladih nara{taja.

Vaqa podsetiti da su takmi~ari, osim vo`we za ocenu po iti-nereru dugom oko 70 kilometara i dva ispita spretnosti, moralida re{avaju i test iz poznavawa saobra}ajnih pravila i propisai da su pokazali da su, u tom pogledu, bili dobro „potkovani”, jerje gotovo polovina u~esnika relija test re{ila bez gre{ke.

Na nedavno odr`anoj sednici Saveta o bezbednosti vojnihu~esnika u saobra}aju izra`ena je posebna zahvalnost Auto-motosavezu zbog vi{egodi{we svestrane podr{ke na{em auto-reliju,~iji je ciq, sem ostalog, dru`ewe qudi i upoznavawe kulturno-is-torijskih znamenitosti krajeva u kojima takmi~ari borave.

Na posebnoj sve~anosti odr`anoj u velikoj sali zgrade „Za-stavine” Medicine rada, najuspe{nijim takmi~arima su podeqenipehari i ostala priznawa.

Vlada RISTI] Snimio Goran KOVA^EVI]

53

GENERALNI PLASMAN 1. Zoran Pavkov, Sombor (410 kaznenih poena); 2. Slo-

bodan Jakovqevi}, U`ice (421); 3. Nikola [maki}, U`ice(441); 4. Sa{a Ivkovi}, Sombor (441); 5. Sa{a Gli{i},Aran|elovac (471); 6. Radivoj Jakovqevi}, Novi Sad (490);7. Darko Miler, Pe}inci (501); 8. Borislav Isakov, Pan~e-vo (521); 9. Du{an Petrovi}, Zemun (521); 10. Ivan Ivano-vi}, [abac (523)

SMS PORUKAU nemogu}nosti da u~estvuje i

na ovogodi{wem takmi~ewu auto-mobilista, jedan na{ stari takmi-~ar je poslao SMS poruku:

„@ao mi je {to i danas nisamu mogu}nosti da u~estvujem u tojpredivnoj manifestaciji, jer seoporavqam posle lak{e hirur{keintervencije. @elim da sve protek-ne u najboqem redu. Pozdravqamorganizatore i sve takmi~are. Vi-de}emo se na reliju idu}e godine...Vukoman Ra{kovi} i unuk MihailoNovi}, iz Kraqeva.” (Da tome do-damo samo ovo: malog Mihaila ro-diteqi su doveli na na{ reli kadaje imao samo godinu dana).

SVESRDNO PODR@ANA AKCIJA

Pozdravqaju}i u~esnike ovogodi{weg „Karavana prija-teqstva”, predsednik op{tine Aran|elovac dr Radosav [va-bi} najpre je istakao da wegovi saradnici i on li~no svesrd-no podr`avaju akcije kojima se unapre|uje bezbednost sao-bra}aja na putevima, a zatim dodao kako je ova godina, kad jere~ o bezbednosti saobra}aja, posebno zna~ajna, sem osta-log, i zbog toga {to se na{a zemqa pridru`ila poduhvatusvetskih razmera pod nazivom „U~inimo puteve bezbednim”.

Doktor [vabi} je, pre nego {to je reli proglasio otvo-renim, obavestio svoje goste o naporima lokalne zajedniceda poznati park Bukovi~ke Bawe uredi tako kako prili~iAran|elovcu, koji je decenijama bio, i ostao, pravi turisti~-ki biser ne samo [umadije, nego i cele Srbije.

Na fotografiji: Pobednik relija Zoran Pavkov primapehar iz ruku predsednika op{tine

Prva etapa: predsednik Skup{tineop{tine Aran|elovac Qubomir

Stankovi} daje znak za start trke

Najuspe{niji takmi~ari (sleva nadesno): Slobodan Jakovqevi},Zoran Pavkov i Nikola [maki}

Page 54: 043 Odbrana

541. jul 2007.

UK

R[

TE

NE

RE

^IA

O

B

A

V

G

[

M

T

S

X

R

R

S

R

A

O

N

\

A

Q

Lw

S

K

USPRAVNO:

1. Slobodarske ideje, nezavisnost, 2. @ensko ime, 3. Pramera (mn.), 4. Musli-mansko ̀ ensko ime, 5. Strano ̀ ensko ime, 6. Drugi naziv za nekada{we ilirskopleme, Titiwani, 7. Otac odmila, oco, 8. Simbol natrijuma, 9. Sledbenik jednogumetni~kog pravca, 10. Ime italijanske glumice Muti, 11. Dovoqno, 12. Biv{iprvak sveta u automobilizmu, Nelson, 13. Stara mera za te`inu, 14. Auto-ozna-ka Zaje~ara, 15. Biv{i slikar, Stojan, 16. Narod u Indiji i [ri Lanki, 17.@ensko ime, 18. Mu{ko ime, Tanasije odmila, 19. Ukra{avawe podloge umeta-wem jednostanovog materijala (mn.), 22. Vrsta kvalitetnog platna, 23. Naziv vi-{e mesta u biv{oj SFRJ, 25. Velika reka u Ju`noj Americi, 26. Metal, 28. Sa-vezna dr`ava u Indiji, 29. Reka u Hrvatskoj, pritoka Kupe, 31. Terenski radnik,operativac, 32. Odnos izme|u dve valute, 33. [raf, 35. Priznanica, 36. Zavr-{ni i zakqu~ni ra~un, 37. Mu{ko ime, 39. Vi{estruka testera, 40. Reklama,oglasna povr{ina (mn.), 41. Resast, resat, 43. Mladun~e patke, 44. Lu~ki nasip,gat, 45. Ime holivudske glumice Mur, 46. Nastavak ki~me kod `ivotiwa, 47. Do-`ivqaj za vreme spavawa, 48. Vrsta hladnog oru j̀a, 50. Vojni okrug (skr.), 51.Na{a potvrdna re~ca.

VODORAVNO:

20. Poznata pripovetka Laze Lazarevi}a, 21. Skitnica, tumaralo, 22. Tre-}a Betovenova simfonija, 23. Ravnina, 24. Okameweni relikt, okamenoti-na, 25. Evropska dr`ava, 26. Prestonica Sirije, 27. Trka~ki automobili„Formule 1”, 28. Slikarski rekvizit za me{awe boja (mn.), 29. Stru~wak zakuvawe, 30. Planinski masiv u severnoj Italiji, 31. Pustiwska `ivotiwa,deva, 32. @enka kowa, 34. @ensko ime, Danica odmila, 35. Istureni deo ku-}e ili stana, balkon, 36. Poklik, usklik (mn.), 37. Incijali na{eg ko{arka-{kog selektora Slavni}a, 38. Arhiv vojnog instituta (skr.), 39. Krmak, 40.Mala bara, lokvica, 41. Dativ (skr.), 42. Simbol radijuma, 43. Jamac, `i-rant, 44. Grabqiva riba ju`noameri~kih reka, 45. @ensko ime, Raviojla od-mila, 46. Ime ameri~ke glumice i modela Anderson, 47. Vrsta jagodi~astogvo}a, 48. Varo{ica na obali Save, 49. Ledina, 50. Muzi~ka kompozicija zajedan ili dva instrumenta, 51. Pelikani, gemovi, 52. Obrok koji se uzimauve~e, 53. Biv{i italijanski glumac, Rafaele, 54. Doseg, doba~aj, 55. Sa-vremena grana ekonomske nauke.

[AH

PripremioRade MILOSAVQEVI]

majstor Fide

Pripremio @arko \OKI]

RE[

EWE

IZ

PRO

[LO

G BR

OJA

- VO

DORA

VNO

: {ep

rtq

a, B

ioko

vo, r

obot

,or

ao, u

skra

ta, A

rban

as, l

, Tre

biw

e, O

rant

es, l

im, T

arak

i, i

zgra

de, d

abom

e,ar

i, s

ta`e

ri, u

skup

an, t

, sja

titi

, ana

lavi

, Ra{

a, s

lama

, aci

doza

, Ins

bruk

, VA,

uzim

ati,

eri

nije

, {s,

int

rada

, ato

mist

, Ari

ka, t

ire,

ono

liki

, tep

sija

, a, u

toli

-ti

, ano

rtit

, Aw

a, c

rta~

i, O

kina

va, H

itre

c.

Beli: Kc1, Td1, Ld3, Sg5, a2, b2, c2, e3Crni: Kc8, Td8, Se5, Sh5, a7, b7, e6,f7Na ovom, pretposledwem turni-

ru pre povla~ewa, Botvinik u ko-mentaru partije navodi kako je po-stavio zamku u 22. potezu nadaju}ise da }e beli odigrati 23.Sg5f7??Sf7 24.Lg6 Sg3! [ahovi} je kre-nuo prema kowu na g5 kada je nekiigra~, koji je tako|e bio konkurentza prvo mesto, a stajao iza Botvi-nika - uzviknuo „Vi ste stvarno lu-kavi, zar ne!“ {to je (prema Botvi-

Beli: Kc1, Dd2, Td1, Th1, Le2,Le3, Sf3, a2, b2, c4, f2, h2Crni: Ke8, Db6, Ta8, Th8, Lf5,Lg7, Sc5, a7, b7, c6, e7, f7, h7Crni na potezu.1…Sb3!Nije re{ewe 1…Db3? 2.Lc5

Da2 3.Db4 i beli bi dobio.2.ab3 Da6! 3.Db4 Da1 4.Kd2

Db2 5.Ke1 Lc30:1

ZANIMQIVOSTI

SLAVNIPrva grupa {ahista koji su

uvedeni u Halu slavnih SAD bi-li su: Pol Morfi, Bobi Fi{er,Rjuben Fajn, Frenk Mar{al,Isak Ke{den, Xorx Koltanov-ski, Hari Pilsberi i Semi Re-{evski.

Kada bi Srbija uredila „Ku-}u slavnih“, u wu bi prvo u{laverovatno ova sdedmorka: BoraKosti}, Svetozar Gligori}, Pe-tar Trifunovi}, Aleksandar Ma-tanovi}, Bora Ivkov, QubomirQubojevi} i Milunka Lazare-vi}.

REKLI SU^ak i kada igrate savr{eno,pogre{ka protivnika mo`e uni-{titi celu lepotu partije.

Vladimir Kramnik

KOMBINACIJA^ehover - ^erepkov

SSSR, 1952.

15.g4 Se8 16.Lg7 Sg7 17.De3De3+ 18.fe3 fg4 19.hg4 h5 20.gh5Th5 21.Th5 Sh5 22.Sg5 Se5

IZABRANA PARTIJANEUSPELA ZAMKA

[ahovi} - BotvinnikBeograd, 1969.

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 g6 4.h3de4 5.Se4 Lg7 6.Sf3 Lf5 7.Sg3Sf6 8.Sf5 gf5 9.Ld3 e6 10.De2c5 11.dc5 Da5+ 12.Ld2 Dc513.Lc3 Sc6 14.0-0-0 0-0-0

Mi smo u ovoj rubrici prikazalisve pobede na{ih majstora protivSovjeta, a sada prikazujemo jednunere{enu, koji je izborio pokojnivelemajstor Dragutin [ahovi}protiv biv{eg svetskog prvaka Mi-haila Botvinika. [ampion se bra-ni omiqenim Karo-Kanom, dozvo-qavaju}i kvarerwe svoje pe{a~kestrukture na kraqevom krilu.

niku) upozorilo [ahovi}a, pa jeon odigrao topom i partija je za-vr{ena remijem.

Botvinik nije naveo ime togigra~a koji je upozorio na zamku,samo je primetio: „Ovom partijomne samo {to sam izgubio dragoce-nih pola poena, ve} sam izgubiojo{ vi{e - prijateqa.“

23.Th1Remi

Page 55: 043 Odbrana
Page 56: 043 Odbrana

PRODAVNICA "VOJNA KWIGA"

u c e n t r u B e o g r a d a , u l i c a V a s e ^ a r a p i } a b r o j 2 2

n u d i :

magazin "Odbrana"

vojnostru~ne ~asopise

"Novi glasnik", "Vojno delo" i

"Vojnotehni~ki glasnik"

kwige u izdawu Novinskog centra

"Odbrana", "Vojnoizdava~kog

zavoda", ostalih vojnih i drugih

izdava~a sa temama iz vojne

nauke i tehnike, istoriografije,

geopolitike, medicine, ishrane

i druga stru~na i popularna

izdawa

kurseve stranih jezika na audio

-kasetama i kompakt-diskovima

kompjutersku literaturu

izdawa na kompakt-diskovima

geografske mape i planove

postere i kalendare

sklapaju}e makete aviona,

brodova, vozila, vojnika i

pribor za wih

autorizovane replike naoru`awa

sabqe i bode`e

poslovnu galanteriju i

promotivne artikle sa oznakama

Vojske Srbije - priveske, zna~ke,

futrole za olovke i vizitkarte,

peroreze, hemijske olovke i

upaqa~e

RR aa dd nn oo vv rr ee mm ee jj ee oo dd 99 dd oo 22 00 ~~ aa ss oo vv aa ,,

ss uu bb oo tt oo mm oo dd 99 dd oo 11 55 ~~ aa ss oo vv aa ..

Deo izdawa se mo`e kupiti i u Novom Sadu, u agenciji

"Kara|or|evo", u @elezni~koj ulici broj 44.

Page 57: 043 Odbrana

GLOSSARYOF MOST

FREQUENTLYUSED MILITARY AND POLITICAL

EXPRESSIONS

PRIRU^NIK

SPECIJALNI PRILOG 22

GLOSSARY PRIRU^NIKNAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

OF MOSTFREQUENTLY

USED MILITARY AND POLITICALEXPRESSIONS

NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 58: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

2

AΠA, a - Alpha Рthe first letter of the phonetic alphabet.Πablution facility/unit/ module; ablutions (plural noun) Рa

room or building containing washing facilities (showers, mir-rors, WCs, wash basins, urinals, hot water tanks, fans, electricalwirings and fittings etc.) for use by up to 30 people and oftenmade of sandwich panel construction and washable surfaces.e.g. The ablutions were in a filthy way. (Pokretni sanitarni~vor je bio neuredan.)

Œ access point – point on the buffer zone boundary, where the po-lice stops vehicles to check the drivers’ and passengers’ passes. e.g. As we were reaching the access point, we saw that therewere a lot of vehicles to be checked before us. (Kako smo sepribli`avali ulaznom punktu, videli smo da is-pred nas ima mnogo vozila za kontrolu.)

Œ acknowledge – a proword used by the originator of a commu-nication requiring the addressee(s) to confirm that his commu-nication has been received and is understood.e.g. A: Hello C20. This is C21. Message. Over.B: C20. Send. Over.A: C21. Message. Proceed to BIRKET Road. I spell bravo –india – romeo – kilo – echo – tango. Acknowledge. Over.(A: Halo C20. Ovde C21. Poruka. Prijem.B: C20. Po{aqi. Prijem.A: C21. Poruka. Nastavite ka BIRKET-u. Spelu-jem... Potvrdi. Prijem.)

ΠACOS Рassistant chief of staff ; DCOS Рdeputy chief ofstaffe.g. There are several assistant chiefs of staff, e.g. ACOSadministration and personnel (A &P); ACOS liaison; ACOSoperations (OPS). (Postoji nekoliko pomo}nika na~el-nika {taba, npr. pomo}nik na~elnika {taba za admi-nistrativna i kadrovska pitawa, pomo}nik na~el-nika {taba za vezu, pomo}nik na~elnika {taba zaoperativne poslove.)

ΠADC Рaide(s)-de-camp/adjutant Рan officer (usually a cap-tain) who acts as a personal assistant to a general.e.g. One of the duties of an ADC is administration. (Admin-istracija je jedna od du`nosti a|utanta.)

ΠADL Рarmistice demarcation line Рline (more formal than aceasefire line) to which the parties have agreed in an armisticeagreement; it usually becomes a de-facto border.e.g. The both sides have agreed to the proposed ADL. (Obestrane su prihvatile predlo`enu demarkacionu li-niju.)

Πadvance guard/party/team/unit Рa small military force whichadvances between the reconnaissance units and the main bodyof an advancing force, in order to engage the enemy force andoccupy its attention while the main body deploys into attackformation.e.g. Advance units of the enemy have been seen. (Uo~ena jeneprijateqeva prethodnica.)

ΠAFV Рarmoured fighting vehicle e.g. The category of AFV includes: main battle tanks, lighttanks, armoured cars, infantry fighting vehicles, armouredpersonnel carriers, armoured command vehicles and combatengineer vehicles. (Kategorija oklopnih borbenih vozi-la ukqu~uje: osnovne tenkove, lake tenkove, oklop-ne automobile, borbena vozila pe{adije, oklopnetransportere, komandna oklopna vozila i borbenavozila in`iwerije.)

ΠAICV Рarmoured infantry combat/fighting vehicle Рthe es-sential difference between the AICV and the APC is that theformer has firing ports through which the infantry can fire theirweapons from inside the vehicle. e.g. WARRIOR is an armoured infantry fighting vehicle whichhas a crew of three men and it can carry seven men. (Voriorje oklopno borbeno vozilo pe{adije koji ima tro~la-nu posadu i mo`e da preveze sedmoro qudi.)

Œ airdrop – the dropping of cargo or personnel from an aircraftwhich is flying. e.g. In logistics, an airdrop (for resupplying a unit) is sometimescalled „vertical replenishment“. (U logistici, istovarvazdu{nim putem /prilikom snabdevawa jedinice/ponekad se naziva „vertikalna dopuna“.)

Πair raid/strike Рan attack by aircraft against a target on theground. e.g. The UN Council has authorized air strikes on the gunpositions in the Demilitarized Zone. (Savet UN odobrio jevazdu{ne napade na artiqerijske polo`aje u demi-litarizovanoj zoni.)

Note: air raid - usually with bombsair strike – usually with air-to-ground missiles

Πalert Рa warning of a threat or danger.e.g. There is an NBC alert. (Na snazi je ABH priprav-nost.)

Note: There are three levels of alert.Red Alert - situation normalYellow Alert - higher level of securityGreen Alert - high risk

Πammunition/ammo Рa quantity of munitions (especially pro-jectiles, such as bullets, shells, missiles). Note: no plural.

GLOSSARY OF MOST FREQUENTLYUSED MILITARY AND POLITICAL

EXPRESSIONS

Note: The following glossary contains some of the terms most frequently used

in missions around the world.

PRIRU^NIK NAJ^E[]EKORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIHIZRAZA

Napomena: Ovaj priru~nik sadr`i neke od termina koji se naj~e{}e koriste u misijama {irom sveta.

Page 59: 043 Odbrana

e.g. We are going to run out of ammunition soon. (Uskoro }enam ponestati municije.)

Πammunition dump/ammo dump Рthe place where ammuni-tion is stored. e.g. The ammo dump is located in the rear. (Skladi{te mu-nicije se nalazi u pozadini.)

Œ AOI – area of intereste.g. AOI is the ground occupied by the enemy that could proba-bly affect unit’s futureoperations. (Interesna zona jeste oblast koju zauzimaneprijateq, a koja bi mogla da uti~e na budu}e ope-racije jedinice.)

ΠAOL Рarea of limitation in (of) armaments / RWZ - restrict-ed-weapons zone / SZ - security zone / weapons-limitationzone e.g. AOL is the area established beyond buffer zone and theusual arrangement is for the two sides to agree on equalnumbers of small, lightly armed forces in the areas immediatelyadjacent to the buffer zone. (Zona ograni~ene upotrebenaoru`awa jeste oblast uspostavqena iza tampon-zone i uobi~ajena je procedura da se dve strane do-govore o jednakom mawem broju lako naoru`anihsnaga u oblasti neposredno uz tampon-zonu.)

ΠAOO/AO Рarea of operation Рthat portion of an area of con-flict necessary for the conduct of a peacekeeping operation. e.g. Area of operation is the geographical areas in which acommander has authority to direct the forces under his com-mand. (Zona dejstva jeste geografska oblast u kojojkomandant ima ovla{}ewe da upravqa snagama kojesu pod wegovom komandom.)

ΠAOR Рarea of responsibilitye.g. AOR is a defined area of land in which responsibility isspecifically assigned to the commander of the area for thedevelopment and maintenance of installations, control of move-ment, and the conduct of operations. (Zona odgovornostijeste definisana oblast u kojoj je komandant odgo-voran za uspostavqawe i odr`avawe objekata, kon-trolu kretawa i rukovo|ewe dejstvima.)

ΠAOS Рarea of separation / ZOS/ZS Рzone of separation /buffer zone Рarea between the forward line of the parties, intowhich they have agreed not to deploy military forces and whichmay be placed under the control of a Peacekeeping Operation. e.g. Peacekeeping forces deployed in an area of separation orbuffer zone. (Mirovne snage su se razmestile u zonirazdvajawa ili tampon-zoni.)

ΠAPC Рarmoured personnel carrier Рa lightly armoured,highly mobile, full tracked or wheeled vehicle, used primarilyfor transporting personnel and their individual equipment dur-ing tactical operations.e.g. The FV432 is an armoured personnel carrier which has acrew of two men and can carry eight men. Soldiers call it a bat-tle taxi. (FV432 jeste oklopni transporter koji imadvo~lanu posadu i mo`e da preveze osmoro qudi.Vojnici ga zovu borbeni taksi.)

Πappointment/assignment Рa task or jobe.g. My first staff appointment, after a few field appointments,was in the human resources department. (Moja prva {tabnadu`nost, posle nekoliko terenskih, bila je u sekto-ru za qudske resurse.)

ΠAP projectile/round/bullet Рarmour piercing projectile/round/bullet Рhigh-speed projectile able to penetrate armourbecause of its speed.

e.g. The tank was hit by a 120mm armour piercing round.(Tenk je pogo|en 120-milimetarskim pancirnim zr-nom.)

Œ area of influence e.g. Area of influence is the ground occupied by the enemywhich will probably affect a unit’s current operations. (Zonauticaja jeste oblast koju zauzima neprijateq, a koja}e verovatno uticati na trenutna dejstva jedinice.)

Πarmour vest Рa vest with a high protection level, which isachieved by the use of Kevlar or armor plates. e.g. An armour vest is part of the personnel equipment of eachsoldier. (Pancirni prsluk je deo li~ne opreme svakogvojnika.)

Πassault course Рa series of obstacles used by infantry trainingestablishments to practice obstacle crossing.e.g. Assault course is one of the most significant activities dur-ing basic training. (Juri{ni poligon jeste jedna od najz-na~ajnijih aktivnosti u toku osnovne obuke.)

Πassembly area Рa specified location where troops are gatheredin order to prepare themselves for the next phase of an opera-tion. e.g. All vehicles in the convoy will come under my commandwhen we reach the assembly area. (Sva vozila u konvojubi}e pod mojom komandom kada stignemo do rejonaprikupqawa.)

ΠATA Рactual time of arrival; ATD - actual time of departureРthe time at which unit supply, etc. are actually arriving, de-parting. e.g. Our ATA at E1 was 0900 hrs. (Stvarno vreme na{egdolaska na E1 bilo je 09.00 ~asova.)

Œ At ease! – military commande.g. After the commander ordered “At ease!”, the soldiersstarted to talk about the yesterday’s incident. (Po{to jekomandant naredio „Voqno!“, vojnici su po~eli dapri~aju o ju~era{wem incidentu.)

ΠATO Рair tasking ordere.g. ATO is a daily programme of all air tasks, including routes,targets, frequencies, call signs, logistical details, etc. (Opera-tivna zapovest jeste dnevni raspored svih vazduho-plovnih zadataka, ukqu~uju}i rute, ciqeve, frekven-cije, pozivne znakove, logisti~ke podatke, itd.)

Πattachment Рthe act of sending a person or sub-unit to workwith another unit for a specific task.e.g. He was sent on attachment to the navy. (Privremeno jeukqu~en u sastav mornarice.)

Œ attention – military commande.g. When the major entered the room, the sergeant ordered,“Attention!” (Kada je major u{ao u prostoriju, vodnikje naredio „Mirno!“)

Πaugmentation forces Рforces that provide reinforcements toNATO forces already in a certain area.e.g. Augmentation forces are always brought from Europe orNorth America. (Snage za poja~awe uvek dolaze izEvrope ili Severne Amerike.)

Πavenue of approach Рan air or ground route taken by an attack-ing force and leading to its objective or to key terrain in its path.e.g. We must cover all the likely avenues of approach.(Moramo da pokrijemo sve mogu}e pravce prilaza.)

ΠAWACS Рairborne warning and control system e.g. AWACS comprises electronic equipment, carried in spe-cially designed aircraft, which detects enemy aircraft or missi-

3

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 60: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

4

les at long ranges and coordinates their interception by friendlyaircraft or missiles. (Sistem AVAKS obuhvata elektron-sku opremu, sme{tenu u specijalno dizajniranomvazduhoplovu, koja otkriva neprijateqeve vazduho-plove ili rakete na velikim udaqenostima i koor-dinira u wihovom presretawu sopstvenim vazduho-plovima ili raketama.)

Œ AWOL – absent without leave – away from a military unitwithout permission.e.g. He’s been AWOL for three days. (Odsutan je bez dozvo-le ve} tri dana.)

BΠB, b - Bravo Рthe second letter of the phonetic alphabet.Πbackchannel diplomacy Рsecret lines of communication held

open between two adversaries.e.g. Backchannel diplomacy often goes through an informal(non-diplomatic) intermediary or through a third party. (Tajnadiplomatija se ~esto odvija posredovawem nefor-malnog – nediplomatskog posrednika ili tre}estrane.)

Πbackstopping function Рthe overall direction, assistance andguidance given by various departments and offices at Head-quarters to peace-keeping operations.e.g. Backstopping function includes administrative, personneland logistic support, purchasing, accounting, etc. ([tabnorukovo|ewe mirovnim operacijama ukqu~uje admini-strativnu, kadrovsku i pozadinsku podr{ku, na-bavku, ra~unovodstvo, itd.)

Πbandoleer/bandolier Рa belt which goes over one shoulder,designed to carry ammunition.e.g. Every soldier has to wear his bandolier. (Svaki vojnikmora da nosi redenik.)

Πbarracks Рa non-operational military base.e.g. Our barracks is at the outskirts of the city. (Na{a kasar-na je na periferiji grada.)

Πbattle stress reaction / battle fatigue / battle shock reaction /combat stress Рthe reactions to situations that place extraordi-nary pressure upon a soldier with stress symptoms. Symptomsare for example: burn out, flame out, personnel exhaustion,lethargic behaviour.e.g. Peace keepers are exposed regularly to both minor and ma-jor incidents which can result in battle stress reaction. (Pri-padnici mirovnih snaga redovno su izlo`eni ma-wim ili ve}im nezgodama, koje za posledicu moguimati borbeni stres.)

ΠBCP Рborder crossing pointe.g. A border patrol was sent out to the BCP to prevent any in-cursions. (Pograni~na patrola poslata je na ta~kuprelaza radi spre~avawa eventualnih upada.)

ΠBCR Рbattle casualty replacemente.g. BCR is a soldier who remains on stand-by in order to takethe place of a soldier who is killed or wounded. (Borbena za-mena jeste vojnik koji je spreman da zauzme mestopoginulog ili rawenog vojnika.)

ΠBCT Рbasic combat training (a period of training for new re-cruits).e.g. He has just completed his BCT. (Upravo je zavr{ioosnovnu borbenu obuku.)

ΠBDA Рbattle damage assessmente.g. BDA is an account of the damage done during a militaryoperation, using reports from commanders and intelligence in-formation. (Procena borbene {tete je izve{taj o {te-ti koja je naneta tokom vojnih dejstava, pri ~emu sekoriste izve{taji komandanata i obave{tajni po-daci.)

ΠBDU Рbattle dress utilities (AmE) ; DPM Рdisruptive pat-tern material (BrE) Рa camouflage combat uniforme.g. He was wearing BDUs/DPMs. (Nosio je maskirnuuniformu.)

ΠBG Рbattle groupe.g. A battle group is a combined arms grouping based on anarmoured regiment or infantry battalion. (Takti~ka/borbe-na grupa jeste zdru`ena rodovska grupacija ~iju os-novu sa~iwava oklopni puk ili pe{adijski bata-qon.)

ΠBHP Рbattle handover pointe.g. BHP is a point, during the passage of lines, where the pass-ing unit takes over or, in the case of a rearward passage of lines,hands over responsibility for the battle. (Ta~ka smene jestemesto gde jedinica, tokom prolaska kroz borbeneporetke, preuzima ili, u slu~aju povla~ewa, preda-je odgovornost za borbu.)

Πbladder tank Рa huge inflatable rubber container, which is usedto store fuel or water.e.g. Bladder tanks come in various sizes and capacities (e.g.50,000 or 20,000, or 1,000 gallons, down to can-sized contain-ers.) (Gumeni rezervoari postoje u razli~itim veli-~inama i zapreminama, npr. od 50.000, 20.000 ili1.000 galona do rezervoara veli~ine konzerve.)

Πblank round(s)/blanks Рtraining ammunition, consisting ofthe propellant but no projectile, which is designed to simulatethe firing of a weapon.e.g. They were firing blanks. (Ga|ali su manevarskim me-cima.)

Πblast - 1. a wave of heat and gases released by an explosion,and the debris carried by it.e.g. The blast broke all the windows in the vicinity. (Ek-splozivni talas je razbio sve prozore u okolini.)

2. an explosione.g. Several people were killed in the blast. (Nekoliko qudije poginulo u eksploziji.)

Πblue on blue Рfriendly fire.e.g. Blue on blue is an incident where friendly forces fire ontheir own troops or vehicles by mistake. (Prijateqska vatraje incident u kojem sopstvene snage gre{kom ga|ajusvoje jedinice ili vozila.)

Πblue-water operations Рpatrol operations at sea. e.g. Blue-water operations refer to the operations carried outat sea only. (Izraz operacije blue-water /plava voda/ ko-risti se samo za operacije koje se izvode na moru.)

Πbooby trap/mine Рa hidden or harmless-looking device (oftenexplosive) designed to kill or iwure anyone who touches it. e.g. A booby trap has been set under his car. (Mina iznena-|ewa je postavqena ispod wegovih kola.)

Πboot camp Рan army training establishment for new recruits.e.g. A boot camp usually has a particularly harsh regime.(Re`im u centru za obuku je obi~no vrlo strog.)

Πboundary disclaimer (to disclaim = to deny) Рa statement on amap or chart that the status or alignment of international or ad-

Page 61: 043 Odbrana

ministrative boundaries is not necessarily recognized by thegovernment of the publishing nation.e.g. The units were deployed along the river which was markedas a boundary disclaimer. (Jedinice su bile raspore|e-ne du` reke koja je bila ozna~ena kao nezvani~nagranica.)

Œ breach – 1. to break through an enemy’s line of defence.e.g. After a heavy bombardment, they were still not able tobreach the enemy’s defences. (Ni nakon `estokog bom-bardovawa nisu bili u stawu da probiju neprijate-qeve odbrambene linije.)

2. clearing up mines or other obstacles in order to passe.g. As the breaching was carried out effectively, they contin-ued to advance. (Po{to je prolaz uspe{no izveden,nastavili su da napreduju.)

Πbrevity code Рa code which provides no security but which hasas its sole purpose the shortening to messages rather than con-cealment of their content.e.g. The message was written in brevity code. (Poruka jenapisana skra}enim kodom.)

Πbridge Рmilitary bridges are of 3 main types: 1. scissor-type launched bridges

e.g. Scissor-type launched bridges are foldable and often laidby an armoured vehicle. (Juri{ni monta`ni mostovi susklopivi i naj~e{}e ih postavqa oklopno vozilo.)

2. floating (or pontoon or ribbon) bridges e.g. Floating bridges are formed by several flotation units as-sembled side by side to span a river. (Plovne mostove po-stavqa nekoliko plovnih jedinica razme{tenih unizu radi premo{}ivawa reke.)

3. dry support bridges (e.g. Bailey bridges) e.g. Dry support bridges are built of standardized panels andused for lines of communication (highways and railways).(Mostovi za drena`u grade se od standardizovanihplo~a i koriste na komunikacijama – auto-putevii `elezni~ke pruge.)

Πbridgehead Рa defensive position established on the enemyside of a river or other obstacle, which is used as a secure basefor subsequent operations.e.g. Your battalion has been tasked to secure a bridgehead overthe river. (Va{ bataqon je dobio zadatak da obezbedidesantnu osnovicu preko reke.)

Πbrown-water operations Рpatrol operations in river mouths,or rivers.e.g. Brown-water operations can be carried out in order tomonitor a border. (Re~ne operacije se mogu izvoditiradi osmatrawa granice.)

Œ buddy-buddy system – a philosophy where comrades look af-ter each other’s welfare and protect each other in battle.e.g. Buddy-buddy system requires two (or more) persons towork together and give each other mutual protection and assis-tance. (Sistem zajedni{tva zahteva od dve ili vi{eosoba da zajedno rade i pru`aju uzajamnu za{titu ipomo}.)

Œ BVR – beyond visual range – too far from an enemy aircraftto see it with the naked eye.e.g. We’ll have to use our BVR missiles. (Mora}emo da upo-trebimo na{e rakete za dejstvo van vidnog poqa.)

Œ BZ – buffer zone/area of separation/zone of separation –neutral space created by withdrawal of both hostile parties; ademilitarized zone where the parties have agreed not to deploy

military forces; the cease-fire lines, marked and often fenced orwired on either side of the buffer zone, indicate the agreed for-ward limits of the contending forces.e.g. BZ is observed, patrolled and perhaps occupied by thepeace-keeping force. (Tampon-zonu osmatraju, wome pa-troliraju i zauzimaju je mirovne snage.)

Œ bypass – to maneuver around an obstacle, position, or troops tomaintain advantage.e.g. We’ve been ordered to bypass the village and continue ouradvance. (Nare|eno nam je da zaobi|emo selo i nasta-vimo napredovawe.)

CΠC, c - Charlie Рthe third letter of the phonetic alphabet.Πcall sign Рa combination of letters and numbers used to repre-

sent certain persons, teams, operations or organizations, used inradio communicationse.g. Call signs are used to identify a person or a unit on the ra-dio. (Pozivni znaci se koriste radi identifikaci-je pojedinca ili jedinice radio-vezom.)

Πcannibalization/salvage Рremoving serviceable parts and as-semblies from an unrepairable vehicle or item of equipment, tobe used to repair others; using personnel of one or more units tocomplete the authorized strength of another unit.e.g. Cannibalization is a prolific source of spare parts inwartime.(Skidawe upotrebqivih delova sa neispravnematerijalne opreme obilan je izvor rezervnih delo-va u ratu.)

Πcargo net Рa large strong net, usually attached to a verticalframe, for people to climb up on an assault course.e.g. Cargo net is always used in basic training. (Teretnamre`a se uvek koristi u osnovnoj obuci.)

Πcasualty Рsomeone who is killed or iwured.e.g. Newspapers carried reports of heavy civilian casualties.(Novine su donosile izve{taje o te{kim civil-nim gubicima.)

ΠCASEVAC Рcasualty evacuation Рthe movement of an iwuredperson to a place where he/she can receive medical treatmente.g. We must arrange a casevac. (Moramo da organizujemoevakuaciju povre|enih.)

Πceasefire/armistice/truce Рan agreement to stop fighting.e.g. The enemy have agreed to a ceasefire. (Neprijateq sesaglasio sa prekidom vatre.)

ΠCFL Рcease fire linee.g. CFL is a forward limit of the positions occupied by thetroops of the opposing sides at the suspension of hostilities.(Linija prekida vatre je predwa granica polo`ajakoje zauzimaju suprotstavqene snage u trenutkuprekida neprijateqstava.)

ΠCFV Рcease-fire violatione.g. CFV involves the firing of weapons by either party.(Naru{avawe prekida vatre podrazumeva da je nekood u~esnika u sukobu upotrebio oru`je.)

Πchain of command/command channel Рthe succession ofcommanding officers from a superior to a subordinate throughwhich command is exercised.e.g. Demoralization is evident throughout the entire chain ofcommand. (Demoralisanost je o~igledna na svimnivoima komandovawa.)

5

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 62: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

6

ΠCHP/CP Рcheckpoint 1. a place (usually on a road) where people or vehicles are

stopped and inspected or searched.e.g. The driver had to show his ID at the check point. (Voza~je morao da poka`e svoju li~nu kartu na kontrolnompunktu.)

2. a place or feature on the ground which is used as a navigational reference point.

e.g. Our next checkpoint is the track junction at grid 339648.(Na{a slede}a referentna ta~ka jeste raskrsnicaputeva na koordinati 339648.)

Πchoke point Рa natural or man-made feature which restricts themovement of large numbers of people or vehicles.e.g. The valley is a potential choke point for enemy armour.(Dolina je potencijalna ta~ka zagu{ewa neprijate-qevih oklopnih snaga.)

ΠC-in-C/CINC РCommander in Chiefe.g. C-in-C is the most senior commander. (Glavnokomandu-ju}i je najvi{i komandant.)

ΠCJTF Рcombined joint task force Рa multinational task forcewhich can be used rapidly as a peacekeeping force. e.g. CJTF is a concept approved by NATO leaders in January1994, under which US materiel and forces designated for NA-TO operations can now be made available for non-NATO activ-ities in out-of-(NATO)area operations, such as those humani-tarian relief or peacekeeping operations to deal with regionalinstabilities and ethnic conflicts.(Operativna zdru`ena je-dinica jeste koncept koji su odobrile rukovode}e~lanice NATO-a u januaru 1994. godine, a po komeameri~ki materijalni kapaciteti i qudstvo, name-weni za operacije NATO-a, mogu biti upotrebqe-ni za aktivnosti koje nisu vezane za NATO u/iliizvan teritorije /NATO/ operacija, kao {to su hu-manitarna pomo} ili mirovne operacije u slu~ajuregionalne nestabilnosti i etni~kih sukoba.)

Πcode of conduct/code of honour Рset of principles to be fol-lowed by peace-keeping forces.e.g. Some of the principles included in the code of conduct areavoidance of force, impartiality, transparency and clarity ofpurpose, firmness, reliability, anticipation of situations leadingto violence and integration of different nationalities. (Nekiod principa kodeksa pona{awa jesu izbegavaweupotrebe sile, nepristrasnost, transparentnost ijasni ciqevi, odlu~nost, pouzdanost, predvi|awesituacija koje vode ka sukobu i integracija razli-~itih nacija.)

Πcommand and control Рthe exercise of command, the processthrough which the activities of military forces are directed, co-ordinated, and controlled to accomplish the mission. e.g. Command and control encompasses the personnel, equip-ment, facilities, and procedures necessary to gather and ana-lyze information, to plan for what is to be done, and to supervi-se the execution of operations. (Rukovo|ewe i komandova-we obuhvata qudstvo, opremu, objekte, te procedureneophodne za prikupqawe i analizu podataka, zaplanirawe aktivnosti i nadgledawe izvr{avawaoperacija.)

Note: C4I - command, control, communication, computer and intelligenceC3I - command, control, communication, intelligence

ΠCO Рcommanding officere.g. A CO leads a larger unit (a battalion or equivalent-sizedgrouping) than an OC (a company or equivalent-sized group-

ing). (Komandant rukovodi ve}om jedinicom – bata-qonom ili grupacijom istog ranga nego komandir– ~etom ili grupacijom istog ranga.)

Πcommissioned officere.g. A commissioned officer is an officer appointed to the grade ofsecond lieutenant or higher, while an NCO is an officer appoint-ed to the grade of a corporal or higher. (Vi{i oficir je onajkoji nosi ~in potporu~nika ili vi{i, dok je ni`ioficir onaj koji nosi ~in desetara ili vi{i.)

ΠCOA Рcourse of action Рany sequence of activity that an indi-vidual member or a military unit may follow; a possible planopen to an individual or commander that would accomplish oris related to accomplishment of the missione.g. In wargaming, the possible COAs available to each war-ring party are explored along with their respective conse-quences and the reactions of the other parties. (U ratnimigrama mogu}i na~ini dejstva dostupni svakoj odzara}enih strana prou~avaju se zajedno sa odgovara-ju}im posledicama i reakcijama ostalih strana.)

ΠCON Рcontingent Рa small military force which forms part ofa larger grouping; it is normally used to describe the differentmembers of a multinational force.e.g. The BRITCON is made up of marines and reconnaissanceunits. (Britanski kontingent je sastavqen od mari-naca i izvi|a~kih jedinica.)

ΠCOP Рcontingency operation plan e.g. COP is a formal directive designed to meet a contingencywhich is expected but not yet imminent. (Operativni planmogu}ih dejstava jeste zvani~no uputstvo namewenoizvr{avawu dejstava koja se o~ekuju, ali jo{ uveknisu izvesna.)

ΠCOS Рchief of staff e.g. COS is the most senior staff officer in a headquarters. (Na-~elnik {taba je najvi{i oficir u {tabu.)

ΠCP Рcommand post e.g. A CP is the place from which a unit or sub-unit is com-manded. (Komandno mesto je mesto sa kojeg se koman-duje jedinici ili pot~iwenoj jedinici.)

ΠCPX Рcommand post exercise e.g. A CPX involves only the command elements of a grouping.(Komandno-{tabna ve`ba ukqu~uje samo komandneelemente grupacije.)

Πcritical item Рan essential item which is in short supply or ex-pected to be in short supply for an extended period e.g. Are there any critical items to be mentioned in the report?(Ima li deficitarnih proizvoda koje treba pomenu-ti u izve{taju?)

Πcross-servicing Рwork done by one service for another.e.g. Cross-servicing is very important for the overall militaryorganization. (Uzajamno pomagawe je veoma va`no zacelokupnu vojnu organizaciju.)

ΠCSS Рcombat service supporte.g. CSS includes the elements of transport, maintenance, sup-ply, construction, map services, as well as medical support, MP,chaplaincy, legal and financial services, physical education,and recreation and civil affairs. (Pozadinsko obezbe|eweborbenih jedinica ukqu~uje elemente transporta,tehni~kog odr`avawa, nabavke, izgradwe, topogra-fije, te medicinsku podr{ku, vojnu policiju, voj-no sve{tenstvo, pravnu i finansijsku slu`bu, fi-zi~ko vaspitawe, rekreaciju i civilnu adminis-traciju.)

Page 63: 043 Odbrana

ΠCS Рcombat support - fire support and other types of opera-tional assistance provided to combat elements.e.g. CS may include support from artillery, air defense, avia-tion, engineering, signals, electronic warfare units. (Nepo-sredno borbeno obezbe|ewe jedinica mo`e ukqu~iva-ti podr{ku artiqerije, PVO, avijacije, in`iwer-ije, veze, ali i jedinica za elektronska dejstva.)

Πcurfew Рa regulation requiring people to be off the streets dur-ing a specified period, usually at night.e.g. The military commander ordered a dusk-to-dawn curfew.(Vojni komandant je naredio policijski ~as u tra-jawu od sumraka do svitawa.)

DΠD, d - Delta Рthe fourth letter of the phonetic alphabet.ΠDAFT - daily allowance for troops - daily allowance to troops

payable to each soldier in the field, to cover incidental personalexpenses. e.g. DAFT is distinct from travel and subsistence allowancepayable for trips to points where food and lodging facilitiescannot be provided. (Dnevnica za vojnike razlikuje seod putnih tro{kova koji se ispla}uju za odredi{tagde sme{taj i hrana nisu obezbe|eni.)

Πdead ground Рan area of ground which provides cover fromview (e.g. the reverse slope of a hill).e.g. The company formed up in dead ground to the enemy posi-tion. (^eta se rasporedila u nega|anom/mrtvom pros-toru u odnosu na neprijateqev polo`aj.)

Πdebriefing/after-action review (reports) (AAR) Рthe proce-dure of extracting from a serviceman facts, comments, or rec-ommendations concerning his previous assignment or experi-ence.e.g. The debriefing was held at the conclusion of the exercise;the participants discussed their performance with the umpires.(Analiza/ispitivawe je odr`ano posle zavr{etkave`be; u~esnici su analizirali svoje aktivnostisa posrednicima.)

Πdefaulter Рsomeone who has been accused or found guilty of amilitary offence.e.g. Defaulters will line up at 0745 hrs. (Prestupnici }e sepostrojiti u 7.45 ~asova.)

Πdefilade position Рa position shielded from observation anddirect fire by a natural or man-made obstacle.e.g. Find yourself a defilade on the right and prepare to give uscovering fire. (Na|ite prirodni zaklon sa desne stranei pripremite se da nam obezbedite za{titnu vatru.)

Œ degrade (to) (someone’s ability or efficiency) – to destroy mili-tary assets belonging to another state, in order to reduce thatstate’s ability to mount offensive operations, i.e. degrading itscombat effectiveness, weapons’ performance, fighting ability,etc. e.g. The objects of the air strikes was to degrade the country’soffensive capability. (Ciqevi vazdu{nih udara bili suda se oslabi ofanzivna sposobnost zemqe.)

Πdelaying force Рa small force used to slow down an enemy ad-vance while the main force prepares or strengthens a line of de-fence.e.g. He was engaged in the delaying force. (Bio je anga`o-van u jedinici za dejstva zadr`avawa/vezivawe ne-prijateqa.)

Πdeterrent strategy Рdiscouraging someone from doing some-thing through fear of unpleasant consequences.e.g. His speech was a part of deterrent strategy. (Wegovgovor je bio deo strategije zastra{ivawa.)

Πdeploy Р1.(strategically) to move to a war zone or area of oper-ations.e.g. 7 Armoured Brigade deployed to the Gulf in October. (Se-dma oklopna brigada je dislocirana u Zaliv u okto-bru.)

2. (tactically) to adopt a battle formation e.g. The platoon deployed into extended line. (Vod se razme-stio u ra{~laweni poredak.)

Πdeployment Рthe movement of troops to a war zone or area ofoperations.e.g. The deployment to Germany was completed in 72 hrs.(Preme{tawe u Nema~ku zavr{eno je za 72 ~asa.)

Πdetach Рto remove a soldier or sub-unit from their parent unit,in order to assign them to a separate mission or task.e.g. 6 Platoon has been detached to guard the hospital. ([e-sti vod je otkomandovan/poslat da obezbe|uje bol-nicu.)

ΠDET Рdetachment Рa part of a unit separated from its mainorganization for duty elsewhere.e.g. Two detachments of sappers have arrived on the scene.(Dve odvojene/isturene/otkomandovane jedinice mi-nera su stigle na teren.)

ΠDIBUA Рdefence in built-up areas e.g. DIBUA includes some specific elements. (Odbrana unaseqenim rejonima ukqu~uje neke specifi~ne ele-mente.)

Πdischarge Р1. to release a person from duty. e.g. He was discharged from the army. (Otpu{ten je iz voj-ske.)

2. to carry out a duty.e.g. He has discharged his duties satisfactorily. (Izvr{avaobaveze na zadovoqavaju}i na~in.)

3. to fire a weapon.e.g. He discharged his weapon into the crowd. (Ispraznio jeoru`je u masu.)

Πdisplaced person/refugee Рa person who is forced to leave hisor her home as a result of war or some other disaster.e.g. One of the worst consequences of a war is a large numberof refugees/displaced persons. (Jedna od najte`ih posled-ica rata jeste veliki broj izbeglica/raseqenih li-ca.)

Πdisposition Рthe distribution of the elements of a commandwithin an area, including usually the exact location of each unitheadquarters and the deployment of the forces subordinate to it;the positioning of troops on the ground. e.g. What is the current disposition of the peacekeeping forcesin this area? (Kakav je trenutni raspored mirovnihsnaga u ovoj oblasti?)

Πdistress signal Рa signal signifying that a person, ship or air-craft is in danger. e.g. Not long before the distress signal was sent, the aircraftcrashed. (Ubrzo po{to je poslat signal za opasnost,avion se sru{io.)

ΠDMZ/DZ Рdemilitarized zone Рarea between the forward lineof the parties, into which they have agreed not to deploy militaryforces and which may be placed under the control of a PKO.

7

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 64: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

8

e.g. DMZ is an area or region in which the presence of militaryforces is forbidden under the terms of a treaty or other interna-tional agreement. (Demilitarizovana zona je oblast iliregion u kojem je prisustvo vojnih snaga zabrawenoprema uslovima sporazuma ili nekog drugog me|u-narodnog dogovora.)

Œ DOW – died of battle wound (NATO uses ‘died of wounds re-ceived in action’); DNBW – died of non-battle wound ; DNBIcasualty – disease and non-battle iwury casualtye.g. The report contains the number of those DOW, DNBW andDNBI. (Izve{taj sadr`i broj onih koji su poginuliu borbi, nastradali van borbe i preminuli zbogbolesti.)

Œ down time – 1. interval between the receipt of a request for sup-plies at a depot and their delivery to the troops (lead time); e.g. We haven’t expected the rations this morning since thedown time is 24 hours. (Nismo o~ekivali sledovawejutros po{to je rok isporuke 24 ~asa.)

2. the time during which an equipment is not available because of maintenance (vehicle off the road days)

e.g. The down time for the armoured vehicles is a week. (Rokza remont oklopnih vozila je nedequ dana.)

ΠDOP Рdrop-off point Рa place where troops are dropped byhelicopter (e.g. behind enemy lines); a place where soldiersleave their vehicles to continue an operation on foot.e.g. They arrived at the DOP in order to be collected by anoth-er unit. (Stigli su na mesto iskrcavawa da bi ih pre-uzela druga jedinica.)

Πdress rehearsal Рa final rehearsal just before the operationstarts.e.g. When is the dress rehearsal going to take place? (Kada }ese odr`ati generalna proba?)

Πdry run/dummy run Рa rehearsal for an operation.e.g. There will be a dry run at 1400hrs. (Uve`bavawe je u14.00. ~asova.)

Œ DZ – drop zone/dropping zone/(AmE LZ – landing zone) –area designated for the parachute insertion of airborne forces orstores.e.g. DZ is marked in the map. (Zona spu{tawa desanta jeozna~ena na mapi.)

EΠE, e - Echo Рthe fifth letter of the phonetic alphabet.ΠEA Рengagement area

e.g. EA is a location chosen for an engagement with an enemyforce. (Rejon borbenih dejstava jeste lokacija iz-abrana za sukob sa neprijateqevim snagama.)

Πeavesdrop - to listen secretly to a conversation between otherpeople. e.g. We gathered a few crucial information by means of eaves-dropping. (Prislu{kivawem smo prikupili neko-liko su{tinski va`nih informacija.)

ΠECCM Рelectronic counter-countermeasures; ECM Рelec-tronic countermeasurese.g. ECM includes jamming and electronic deception. ECCMare actions taken to prevent or reduce the ECM. (Radio-izvi|awe i radio-ometawe ukqu~uju ometawe i elek-tronsko ometawe. Mere za borbu protiv elektron-skog ometawa jesu dejstva koja se preduzimaju radi

spre~avawa ili smawivawa radio-izvi|awa i ra-dio-ometawa.)

Πegress Рa means or route out of a building or area. e.g. When UNMO come under sniper fire, they should radio forassistance and an armed armoured escort will be dispatched toprotect their egress from the area. (Kada su vojni posma-tra~i UN izlo`eni snajperskoj vatri, radio-vezomtreba da zatra`e pomo} i tada }e oklopna pratwabiti poslata da {titi wihov izlaz iz rejona.)

Œ electoral observer – a member of a PKO’s electoral division.e.g. An electoral observer is in charge of visiting polling sta-tions, observing the transport of ballot boxes and the countingprocess and preparing a post-referendum evaluation. (Posma-tra~ izbora je zadu`en za obila`ewe glasa~kih me-sta, pra}ewe prenosa glasa~kih kutija i procesabrojawa glasova, te za pripremawe analize izbora.)

ΠELINT Рelectronic intelligencee.g. ELINT comprises information on an enemy force, which isobtained through the monitoring of their electronic transmis-sions, usually by especially equipped aircraft. (Elektronskoprikupqawe podataka sadr`i podatke o neprijate-qevim snagama, koji se dobijaju pra}ewem elek-tronskog prenosa, obi~no specijalno opremqenimavionima.)

Πembed Рto send a journalist to accompany a military unit dur-ing fighting and to report on it, especially a unit which is oper-ating in a combat zone. e.g. The TV reporter was embedded with an armoured unit inthe Iraqi desert en route to Baghdad. (TV izve{ta~ je uba-~en sa oklopnom jedinicom u ira~ku pustiwu naputu za Bagdad.)

Πenlist Рto join the armed forces as a career.e.g. He enlisted at the age of 18. (Stupio je u vojnu slu`busa 18 godina.)

Πentrenched/dug in Рprotected by trenches and other field forti-fications.e.g. The enemy was well entrenched to the north of the hill.(Neprijateq je bio dobro ukopan severno od brda.)

ΠEOD Рexplosive ordnance disposal Рthe disarming and safedestruction of explosive ordnance (such as booby traps, mis-fires, captured ammunition).e.g. EOD is carried out only by highly skilled personnel.(Neeksplodiranu municiju deaktivira i uni{tava sa-mo vrhunski obu~eno qudstvo.)

ΠERV Рemergency rendezvous Рthe location where people as-semble in the event of an emergency.e.g. ERV was at grid 375442. (Zborno mesto u slu~ajuvanredne situacije bilo je na koordinati 375442.)

ΠETA Рestimated time of arrival; ETD Рestimated time ofdeparture Рthe time when a vehicle, group of soldiers, etc., isexpected to arrive or depart.e.g. ETA is at 1400hrs. (O~ekivano vreme dolaska je 14~asova.)

Πexfiltration Рthe withdrawal of personnel or units from areasunder enemy control.e.g. Exfiltration is carried out by stealth, deception, surprise orclandestine means. (Izlazak iz okru`ewa izvodi sesredstvima koja ukqu~uju skrivawe, obmanu, izne-na|ewe ili tajnost.)

Πextract Р1. to remove one object from another.e.g. He extracted the empty case from the gun. (Izvukao jepraznu ~auru iz pu{ke.)

Page 65: 043 Odbrana

2. to move out of an area of operations.e.g. The patrol was extracted by helicopter. (Patrola jeizvu~ena helikopterom.)

ΠEZ Рexclusion zone/area Рan area or region defined by a stateor by international agreement, which the armed forces or ship-ping of another state are not allowed to enter.e.g. In 1982, the British Government declared a 400-mileexclusion zone around the Falkland Islands. (Britanskavlada je 1982. godine proglasila zabrawenu zonu po-vr{ine 400 miqa oko Foklandskih ostrva.)

FΠF, f - Foxtrot Рthe sixth letter of the phonetic alphabet.Πfacilitator Рin diplomacy, neutral person or country who brings

warring parties or States to a meeting and helps them exchangeviews and maybe come to a preliminary agreement.e.g. Facilitator’s role is less formal than that of a mediator orbroker in negotiations. (Uloga pomo}nika posrednika jemawe formalna od uloge posrednika u pregovo-rima.)

Πfall back Рto withdraw (usually under strong pressure from theenemy or as a result of a strong enemy threat).e.g. 3 Brigade has fallen back towards Kabul. (Tre}a briga-da se povukla prema Kabulu.)

Πfall in Рto take your place on a formal parade.e.g. The squad fell in in front of the mess. (Odeqewe se po-stroilo ispred kantine.)

Πfallout Рthe radioactive dust produced by a nuclear explosion.e.g. There was an enormous fallout following the nuclear blast.(Nuklearnu eksploziju pratila je velika koli~inaradioaktivne pra{ine.)

Œ fall out – to leave a formal parade.e.g. He fell out and went to his CO’s office. (Iza{ao je izstroja i oti{ao u komandantovu kancelariju.)

Πfall upon Рto attack.e.g. Government soldiers fell upon the refugee column. (Vla-dine snage su napale izbegli~ku kolonu.)

ΠFCS Рfire control systeme.g. FCS performs the functions of target acquisition, tracking,data computation and engagement control, primarily usingelectronic means. (Sistem kontrole vatre ima funkci-je otkrivawa ciqa, pra}ewa, obrade podataka i kon-trole anga`ovawa, prvenstveno koriste}i elek-tronska sredstva.)

ΠFDC Рfire direction centere.g. FDC is in charge of selection of targets, concentration ordistribution of fire and allocation of ammunition. (Centar zaupravqawe vatrom zadu`en je za izbor ciqeva, kon-centraciju ili raspodelu vatre i dodelu munici-je.)

ΠFEBA Рforward edge of the battle areae.g. FEBA is clearly designated in the map. (Predwi krajodbrane/zone borbenih dejstava jasno je nazna~en nakarti.)

ΠFIBUA Рfighting in built-up arease.g. FIBUA requires special skills relating to combat in townsand villages. (Borba u naseqenim rejonima zahteva pose-bne ve{tine vezane za borbu u gradovima i selima.)

Πfield defence equipment/stores Рdefence storese.g. Field defence equipment includes: concertina wire, barbedwire, fence posts, sandbags, observation towers, gabions, T-walls, corrugated iron, timber, gates and chain link fences andbarriers. (Poqska odbrambena oprema ukqu~uje: `i~anuspiralu, bodqikavu `icu, stubove za ogradu, vre}esa peskom, osmatra~nice, ko{eve, zidi}e, valoviti~elik, balvane, kapije i lan~ane ograde i prepreke.)

Πfield dressing station Рa medical aid station close to the locusof combat)e.g. He was taken to the field dressing station. (Prebacilisu ga u poqsku sanitetsku stanicu.)

Πfielding Рacquisition, delivery and distribution of new equip-ment to the units who are destined to use it.e.g. Fielding is going to take place tomorrow. (Prijem i is-poruka nove opreme obavi}e se sutra.)

Πflank Р1. the left-hand or right-hand side of a military forcewhich is deployed in a defensive position or tactical formation.e.g. The right flank was exposed to fire. (Desno krilo je bi-lo izlo`eno vatri.)

2. to maneuver around the enemy’s flank.e.g. The enemy tried to flank us on the right. (Neprijateq jepoku{ao da nas napadne u desni bok.)

3. to be positioned next to.e.g. The president stood at the saluting base, flanked by severalofficers. (Predsednik je stajao na tribini, a pored jebilo nekoliko oficira.)

ΠFLET Рforward line of enemy troopse.g. Fire support coordination line is a real or imaginary linebehind FLET. (Linija koordinacije vatrene podr{keje stvarna ili zami{qena linija iza predweg krajaneprijateqevih snaga.)

ΠFLOT Рforward line of own troopse.g. FLOT is located not 5 miles north of the river. (Predwikraj sopstvenih snaga nalazi se pet miqa severnood reke.)

ΠFMR Рforce mobile reservee.g. FMR may be based on an armoured car unit or some simi-lar unit of mobile, lightly armoured troops who are called uponto reinforce peacekeepers if needed. (Pokretna rezervamo`e se bazirati na jedinici oklopnih vozila ilinekoj sli~noj jedinici pokretnih, lako naoru`a-nih vojnika, koji se po potrebi pozivaju da poja~ajumirovne snage.)

Πfog of war Рa state of confusion on the battlefield.e.g. Fog of war is caused by smoke, noise and limited informa-tion. (Nejasnu situaciju izazivaju dim, buka i nepot-pune informacije.)

Πfollow up Рto take further action.e.g. We followed up the attack by shelling the enemy as theywithdrew. (Nastavili smo sa dejstvima po{to smogranatirali neprijateqa dok se povla~io.)

ΠFPF Рfinal protective fire Рan immediately available pre-arranged barrier of fire designed to impede enemy movementacross defensive lines or areas).e.g. The company commander called for his FPF. (Komandir~ete je naredio bara`nu vatru pred predwim krajem.)

ΠFUPРforming-up pointe.g. FUP is a place where soldiers or vehicles of a grouping getinto tactical formation prior to commencing the next phase of

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

9

Page 66: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

10

an operation. (Polazni polo`aj je mesto gde se vojni-ci ili vozila odre|ene jedinice postavqaju u tak-ti~ku formaciju pre po~etka slede}e faze opera-cije.)

Πfurlough (AmE)/leave (BrE)e.g. Furlough is a permission to be absent from your unit for aspecific period. (Odsustvo je udaqavawe iz jedinice naodre|eni period sa dozvolom.)

GΠG, g РGolf Рthe seventh letter of the phonetic alphabet.ΠG1 Рthe department of a headquarters responsible for person-

nel.ΠG2 Рthe department of a headquarters responsible for intelli-

gence.ΠG3 Рdepartment of a headquarters responsible for operations

and training.ΠG4 Рdepartment of a headquarters responsible for logistics.ΠG5 Рdepartment of a headquarters responsible for civil affairs.Πgabion Рboxes of wire mesh, filled with stones and used to

build a variety of structures.e.g. Gabion is used by engineer troops. (In`iwerijske je-dinice koriste `i~ane ko{eve napuwene kamewem.)

Πgain ground Рto move forwards.e.g. We have gained a lot of ground since yesterday. (Prili-~no smo napredovali od ju~e.)

ΠGCI Рground controlled interception Рa ground-based radar.e.g. We destroyed a GCI site. (Uni{tili smo polo`aj ze-maqskog radara.)

Πgive in - to admit that you have been beaten.e.g. Groups of snipers are still refusing to give in. (Grupa sna-jperista jo{ uvek odbija da se preda.)

Πgive up Р1. to hand something over.e.g. During our attack they gave up several kilometers of terri-tory. (Tokom na{eg napada oni su predali nekolikokilometara teritorije.)

2. to admit you cannot do something.e.g. After trying for six hours to capture the hill they gave upand retreated to base. (Po{to su {est sati poku{avalida zauzmu brdo, odustali su i povukli se u bazu.)

Œ good offices – procedure when, for the maintenance of peace, anation intervenes in a friendly manner between two powerswhose differences might well lead to armed conflict, and offersits suggestions as to possible ways and means of settling thedifferences. e.g. Good offices means the disinterested use of one’s officialposition or office in order to help others settle their differences.(Dobronamerna diplomatija podrazumeva nepristra-snu upotrebu slu`benog polo`aja radi pomagawadrugima pri re{avawu nesuglasica.)

Πgreen-water operations Рpatrol operations in inshore/littoralwaters.e.g. Green-water operations are carried out at sea, but close tothe shore. (Priobalne operacije se izvode na moru,ali u blizini obale.)

Πgrid Р1. GS Рgrid system Рa system of numbered squaresprinted on a map in order to produce references to particularpoints.

e.g. A map with a grid is the most important teaching aid in to-pography. (Mapa sa koordinatnom mre`om je najva-`nije nastavno sredstvo u topografiji.)

2. a grid reference.e.g. The bridge is at grid 423019. (Most je na koordinati423019.)

3. a framework of spaced parallel bars designed to prevent entry.

e.g. The entrance to the tunnel was protected by a metal grid.(Ulaz u tunel bio je za{ti}en metalnom re{etkom.)

Πground zero Рa point on the ground directly under the explo-sion of a nuclear weapon.e.g. The ground zero was not far from the populated area.(Nulta ta~ka/epicentar nuklearne eksplozije/ nijebila daleko od naseqene oblasti.)

Πgunboat diplomacy Рpolitical negotiations supported by thethreat of military action.e.g. Gunboat diplomacy is the privilege of great powers. (Di-plomatija sa pozicije sile jeste privilegija velik-ih.)

HΠH, h - Hotel Рthe eighth letter of the phonetic alphabet.Πhandover procedure/turnover Рtransfer of POWs, bodies,

mail and property (including domestic animals) through inter-mediaries, across no-man’s land, United Nations buffer zonesor areas of separation.e.g. Handover procedure is carried out under supervision ofpeace-keeping forces. (Postupak primopredaje kon-troli{u mirovne snage.)

Œ harassing fire – random artillery fire mission directed at a like-ly area of enemy activity.e.g. The aim of harassing fire is to disturb the enemy force’srest, disrupt its movements and inflict casualties, and so affectmorale. (Ciq vatre uznemiravawa jeste da omete ne-prijateqa i wegove pokrete, da nanese gubitke, teda time uti~e na moral.)

Πhavoc Рgreat confusion.e.g. Atmospherics caused havoc in our communications. (At-mosferske prilike prouzrokovale su zbrku u na-{im vezama.)

ΠHE Рhigh explosivee.g. HE is a powerful explosive substance used in bombs,grenades, etc. (Razorni/brizantni eksploziv je mo}naeksplozivna supstanca koja se koristi u bombama,granatama, itd.)

Πheadcount/head check Рan act of counting people individu-ally; a check to establish that everyone is present.e.g. The sergeant did a quick headcount. (Vodnik je na br-zinu proverio stvarno brojno stawe qudstva.)

Œ HELEVAC – helicopter evacuation/(AmE) ‘dust-off’e.g. We require HELEVAC at grid 342659. (Tra`imo eva-kuaciju helikopterom na koordinati 342659.)

Πhelipad Рa prepared area designated and used for take-off andlanding of helicopters.e.g. Helipad may be a circular or rectangular area, in or near acamp, which has been cleared of obstacles and marked for hel-icopter landings. (Platforma za helikopter mo`e dabude okrugla ili pravougaona povr{ina, u bazi ili

Page 67: 043 Odbrana

u wenoj blizini, na kojoj su otklowene prepreke ikoja je obele`ena za sletawe helikoptera.)

ΠH-Hour Рthe specific hour on D-day at which a particular op-eration commences.e.g. H-Hour may be the commencement of hostilities. (^as na-pada mo`e ozna~iti po~etak neprijateqstava.)

Πhijack Рto seize control of an aircraft or vehicle; in PKO con-text, it mostly refers to the abduction and holding of peacekeep-ers as hostages.e.g. Hijack drills are practiced by soldiers on peace-keepingmissions. (Vojnici u mirovnim misijama ~esto uve-`bavaju simulacije otmica.)

Πhit and run Рan attack followed by immediate withdrawal oftroops.e.g. They used hit and run tactics. (Koristili su taktikukratkih udara.)

ΠHNS Рhost nation support Рcivilian and military assistancerendered by the host country to UN forces deployed within orstaging through that country.e.g. HNS includes medical support: resources and infrastruc-ture of the host country that is available to peace-keeping for-ces. (Podr{ka zemqe doma}ina ukqu~uje medicinskupomo}: resurse i infrastrukturu zemqe doma}inakoji su na raspolagawu mirovnim snagama.)

Πholding action Рan operation intended to stop enemy forcesfrom moving from their existing positions, in order to keepthem away from another area of conflict or to cause them to useup supplies.e.g. Their holding action saved the refugee column. (Wihovazadr`avaju}a dejstva spasila su izbegli~ku kolonu.)

Πholding attack Рan attack mounted to hold the advance of anenemy force and keep it occupied, while other friendly forcesconduct operations elsewhere.e.g. 5 Brigade will mount a holding attack around the village toenable the rest of the division to withdraw. (Peta brigada }eizvesti napad radi vezivawa neprijateqa u okolinisela, da bi omogu}ila da se ostatak divizije povu~e.)

Œ hold on - to wait for a short period.e.g. Hold on, I haven’t finished yet. (Sa~ekaj, jo{ uvek ni-sam zavr{io.)

hold out – to continue to defend or resist.e.g. Small units of the enemy are holding out. (Mawe nepri-jateqeve jedinice istrajavale su u odbrani.)

ΠHOM Рhead of mission Рthe person in charge of a national orinternational mission to a particular country.e.g. HOM refers to the Special Representative or to the Com-mander appointed by the Secretary-General with the consent ofthe Security Council. ([ef misije je specijalni pred-stavnik ili komandant kojeg postavqa generalnisekretar, uz saglasnost Saveta bezbednosti.)

Πhoming (of guidance systems and locating equipment) - guid-ing towards something (such as an emission of radiation, heatsource, radio signal, etc.)e.g. This missile is designed for homing in on a heat source.(Ova raketa je projektovana za navo|ewe na toplot-ni izvor.)

ΠHUMINT Рhuman intelligence Рinformation about the ene-my obtained from people.e.g. HUMINT is gathered through friendly forces, agents, civil-ians, POWs. (Obave{tajni podaci /od qudi/ prikupqa-ju se posredstvom sopstvenih snaga, posrednika,civila i ratnih zarobqenika.)

IΠI, i - India Рthe ninth letter of the phonetic alphabet.ΠIA drill Рimmediate action drill Рa standard procedure to be

carried out in the event of something going wrong. e.g. IA drill is performed in case of an ambush, weapon misfire,equipment malfunction, etc. (Postupak trenutnog dejstvasprovodi se u slu~aju zasede, otkaza paqewa, kvaraopreme, itd.)

ΠIC/i/c Р1. in command. e.g. He is 2IC. (On je drugopretpostavqeni.)

2. in command of or in charge of.e.g. He is i/c rations. (On je zadu`en za sledovawe.)

Œ IFF – identification friend or foe – a system using electromag-netic transmissions to which equipment carried by friendlyforces automatically responds, for examples, by emitting puls-es, thereby distinguishing themselves from enemy forces. e.g. IFF utilizes coded radio signals to identify other friendlyaircraft. (Sistem identifikacije prijateq–neprijateqkoristi {ifrovane radio-signale radi identi-fikacije aviona.)

Πimpact area Рan area having designated boundaries within thelimits of which all ordnance will detonate or impact. e.g. Impact area is a part of a live firing range. (Rejon uni-{tavawa je deo poligona za bojna ga|awa.)

ΠINCREP Рincident report Рimmediate report to inform theforce or mission headquarters by the fastest means of an actualor potential breach of the peace.e.g. INCREP was sent immediately after two subsequent explo-sions were heard. (Izve{taj o incidentu poslat je ne-posredno po{to su se ~ule dve uzastopne eksplozi-je.)

Πincursion Рan act of entering the territory of another state, with-out the authorization or permission of that state (usually for of-fensive purposes).e.g. They violated the ceasefire by several incursions into ourterritory. (Naru{ili su primirje s nekoliko upadana na{u teritoriju.)

Πinfestation team Рa small special forces grouping, which oper-ates behind enemy lines, directing artillery fire and air strikes.e.g. The infestation team avoided detection but failed to join upin order to attack an objective. (Tim za infiltraciju izbe-gao je otkrivawe, ali nije uspeo da se sakupi radinapada na ciq.)

Πinflict Рto do something unpleasant to another person.e.g. The enemy bombing inflicted heavy casualties on/upon thecivilian population. (Neprijateqevo bombardovawe jenanelo te{ke gubitke civilnom stanovni{tvu.)

Πin force Р1. (in strength) - in large numbers. e.g. Enemy armour is crossing the border in force near Land-shut. (Neprijateqeve oklopne jedinice u velikombroju prelaze granicu blizu Land{ata.)

2. valide.g. The regulations have been in force since Tuesday. (Prav-ila su na snazi od utorka.)

Πinformation blackout Рthe act of withholding all information(Note: always singular) from the media and general public. e.g. Information blackout is sometimes necessary for reasons ofsecurity. (Blokirawe informacija je ponekad neop-hodno zbog bezbednosnih razloga.)

11

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 68: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

12

Πinoperable Рimpossible to carry out.e.g. The plan is now inoperable. (Plan je sada neizvod-qiv.)

Πinoperative Рnot working properly.e.g. All our communications equipment was made inoperativeby the nuclear explosion. (Sva na{a komunikacijskaoprema postala je neispravna nakon nuklearne ek-splozije.)

Πinsubordinate Рunwilling to carry out orders and show respectto your superiors.e.g. He was quite insubordinate and had to be punished. (Bioje prili~no nedisciplinovan i morao je da budeka`wen.)

Πinsurgency Рarmed resistance to the established governmentor foreign domination.e.g. The insurgency has to be suppressed as soon as possible.(Pobuna mora biti ugu{ena {to je pre mogu}e.)

Œ in-survey/marching-in survey – physical verification of allcontingent owned stores, equipment and vehicles and UNowned accountable items when a member nation’s contingententers the mission area.e.g. In-survey is carried out by the contingent as well as by UNexperts who assess the actual value of the equipment as it entersthe mission area and is used by the UN as a basis for settlementof claims for reimbursement. (Pregled po razme{taju je-dinica vr{e sami pripadnici kontingenta i eks-perti UN koji procewuju stvarnu vrednost opremeposle dolaska u rejon zadatka, a UN ga koriste kaoosnovu za re{avawe od{tete.)

Πinsert Р1. to put one thing into another.e.g. He inserted a new battery into his torch. (Ubacio je novubateriju u baterijsku lampu.)

2. to move into an area of operations.e.g. We will insert by helicopter. (Ubaci}emo se helikop-terom.)

Πinterception Р1. the act of intercepting a person or vehicle.e.g. The aircraft interception was carried out according to the plan.(Presretawe vazduhoplova je izvr{eno po planu.)

2. the act of locating and listening to another person’s radio transmission.

e.g. These countermeasures are designed to confuse the enemyinterception. (Ova protivdejstva su namewena za ome-tawe neprijateqevog radio-izvi|awa.)

Πinterdiction Рthe attack of lines of communication to disruptsupply flows and if possible isolate specific zones or enemyforces therein; preventing transportation of supplies, equipmentand troops past a particular point or along some route, especial-ly through the use of air power to destroy bridges, railway junc-tions, etc.e.g. Our principal role is the interdiction of the enemy railwaynetwork. (Na{a prvenstvena uloga jeste presecawe/izolovawe neprijateqeve `elezni~ke mre`e.)

Œ interfere – 1. to interfere (in) – to involve oneself in anotherperson’s activity without being asked.e.g. He is always interfering in the running of my platoon.(Uvek se me{a u rukovo|ewe mojim vodom.)

2. to interfere (with) – to obstruct or hinder.e.g. These air strikes interfere with the enemy’s supply system.(Ovi vazdu{ni napadi ometaju neprijateqev sistemsnabdevawa.)

Πinterposition force / inter-positional force / interposing force

– force used by peacekeeping force to secure the withdrawal ofopposing forces behind lines. e.g. Interposition force is engaged in the first stage of thenegotiations concerning armistice demarcation line. (Snageza obezbe|ivawe povla~ewa anga`uju se u prvoj fazipregovora koji se odnose na uspostavqawe demarka-cione linije.)

Πintersection Рa junction. e.g. Turn left at the next intersection. (Skrenite desno naslede}oj raskrsnici.)

Œ intervasion – intervention and invasion – invading a state’ssovereign territory with the reluctant approval of that state’sgovernment in order to deal with hostile elements within thepopulation.e.g. Intervasion is the only solution to some situations. (Upadi intervencija jesu jedino re{ewe u nekim situaci-jama.)

ΠISB Рintermediate staging base Рan administration area lo-cated en route to a war zone or in the rear area.e.g. A deploying force can offload and assemble its equipmentin ISB before moving forward to the front line. (Jedinice urazme{tawu mogu da istovare i sklope opremu ume|ubazi pre napredovawa ka prvoj liniji fronta.)

Πissue Р1. an act of supplying equipment, supplies, etc.e.g. There will be an issue of rations at 1600hrs. (Sledovawe}e se izdavati u 16 ~asova.)

2. on issue – provided by the logistical system.e.g. These boots are no long on issue. (Ove ~izme vi{e ni-su za izdavawe.)

JΠJ, j - Juliet (AmE Juliett) Рthe tenth letter of the phonetic al-

phabet.ΠJ1 Рthe department of a JHQ responsible for personnel.ΠJ2 Рthe department of a JHQ responsible for intelligence.ΠJ3 Рthe department of a JHQ responsible for operations and

training.ΠJ4 Рthe department of a JHQ responsible for materiel.ΠJ5 Рthe department of a JHQ responsible for civil/military rela-

tions.Œ jam – 1. to block the enemy’s radio transmissions by causing

interference.e.g. Our phone lines are being jammed. (Na{e telefonskeveze se ometaju.)

2. (of automatic weapons) to stop firing because of a mechanical failure.

e.g. The machine-gun jammed. (Mitraqez je zablokirao.)

3. (of road transport) to crowd. e.g. All the roads leading to the city have been jammed forhours. (Svi putevi ka gradu zakr~eni su ve} satima.)

Πjeopardize Рto place someone or something in a dangerous sit-uation.e.g. Your actions have jeopardized the entire mission. (Va{ipostupci ugrozili su celokupnu misiju.)

Πjettison Рto throw objects out of an aircraft, ship or vehicle be-cause they are no longer needed or are dangerous, or in order tolighten the load.

Page 69: 043 Odbrana

e.g. The aircraft was forced to jettison its bombs. (Avion jemorao da izbaci bombe.)

ΠJHQ Рjoint headquarterse.g. JHQ comprises the headquarters of a joint force, with staffofficers and other personnel from all three arms (navy, armyand air force). ([tab zdru`enih snaga obuhvata {ta-bove zdru`enih snaga, sa {tabnim oficirima iostalim qudstvom sva tri vida, mornarice, KoV iavijacije).

Πjoin Р1. to become a part of something..e.g. She joined the team after six months of medical treatment.(Prikqu~ila se timu posle {est meseci le~ewa.)

2. to come together.e.g. They joined us in the briefing room. (Pridru`ili sunam se u sali za sastanke.)

3. to connect two objects to each other.e.g. He joined the wires together. (Spojio je `ice.)

Πjoin up Рto join the armed forces.e.g. He joined up at the age of 18. (Stupio je u vojnuslu`bu sa 18 godina.)

ΠJTF Рjoint task forcee.g. JTF is a large combined arms grouping involving differentbranches of the armed forces formed for a specific operation.(Operativna zdru`ena jedinica je velika grupacijazdru`enih rodova, koja ukqu~uje razli~ite rodoveoru`anih snaga, a koja se formira radi izvo|ewaspecifi~nih operacija.)

KΠK, k - Kilo Рthe eleventh letter of the phonetic alphabet.Πkevlar Рa synthetic fiber of very high tensile strength, woven

into bulletproof vests, molded into solid sheets of lightweightarmour (from aircraft to helmets). e.g. Kevlar is used in the manufacture of body armour, helmets,and some types of vehicle armour. (Kevlar se koristi uproizvodwi oklopa za qudstvo, {lemova i nekihvrsta oklopa za vozila.)

Πkey terrain Рground which you must occupy or control in or-der to achieve your mission.e.g. Key terrain is any locality or area seizure, retention, or con-trol of which affords a marked advantage to either combatant.(Dominantan deo zemqi{ta je bilo koji lokalitetili oblast ~ije zauzimawe, zadr`avawe ili kon-trola pru`aju zna~ajnu prednost bilo kojoj strani.)

Πkhaki Рa brownish-green colour used for army uniforms andvehicle camouflage.e.g. As he was getting ready for the military exercise due to startin an hour, he was wearing a khaki uniform. (Po{to se pri-premao za vojnu ve`bu koja je trebalo da po~ne zasat nosio je maskirnu uniformu.)

ΠKIA Рkilled in action Рkilled during an engagement.e.g. Are there any KIA reports? (Ima li izve{taja o po-ginulima u borbi?)

Œ Kim’s Game – an activity designed to develop observationskills. A selection objects are placed on the ground and coveredwith a blanket. The blanket is removed for a few seconds andthen replaced again. The participants then have to rememberexactly what they saw.

Note: Kim’s Game is taken from the adventure story “Kim” byRudyard Kipling, in which the above exercise was used in thetraining of spies.e.g. Kim’s Game is extremely worthwhile, especially if prac-tised on a regular basis. (Kimova igra je izuzetno koris-na, naro~ito ukoliko se redovno ve`ba.)

Œ kit – equipment; a set of tools or other articles used for a specif-ic purpose (e.g. cleaning kit, decontamination kit, first aid kit,etc.). e.g. All the platoon’s kit was left behind on the truck. (Svaoprema voda je ostala u kamionu.)

Πklick/click Р(informal) a kilometer e.g. The bridge is three klicks down that road. (Most je uda-qen tri kilometra niz taj put.)

Πknock out Р1. to destroy a vehicle.e.g. We knocked out three tanks. (Uni{tili smo tri ten-ka.)

2. to make someone unconscious.e.g. He was knocked out by the blast. (Oborila ga je ek-splozija.)

ΠKP Рkey point Рa location or installation which is of strategicimportance (such as docks, government or other administrativebuilding, power installation, etc.). e.g. Commandos are used to seize the key points. (Komandosise anga`uju radi zauzimawa kqu~nih ta~aka.)

ΠKPH / km/h / kmph Рkilometers per houre.g. He was driving at 120KPH. (Vozio je brzinom od 120kilometara na ~as.)

LΠL, l - Lima - the twelfth letter of the phonetic alphabet.Πlaager/lager/leaguer - 1. an encampment of armoured vehi-

cles; defensive position (especially one protected by armouredvehicles) organized by a motorized force as it stops for a nightor lesser period.e.g. The laager was attacked during the night. (Privremenilogor oklopno-motorizovanih jedinica napadnut je utoku no}i.)

2. to form a laager.e.g. We will laager at grid 417339. (Formira}emo logor nakoordinati 417339.)

Πland - 1. to bring a flying aircraft back onto the ground. e.g. The squadron has just landed. (Eskadrila je upravosletela.)

2. to leave a ship and go back onto dry land.e.g. We will start landing tomorrow morning. (Po~e}emo saiskrcavawem sutra ujutru.)

3. to deploy troops from aircraft or ships.e.g. Enemy paratroopers are landing to the north of Arnhem.(Neprijateqevi padobranci se iskrcavaju severnood Arnema.)

Πland-line - a telephone system which operates through electri-cal cable placed on, under or above the ground. e.g. I will call you on land-line. (Pozva}u te zemaqskom/`i~nom vezom.)

Πlandmark - a distinctive natural or man-made feature, whichcan be used as a reference point or as an aid to navigating.

13

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 70: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

14

e.g. It’s easy to get lost when there are so few landmarks. (Lakoje izgubiti se kada ima tako malo orijentira.)

Πlane - 1. a narrow rural road. e.g. These lanes are not wide enough for tanks. (Ove stazenisu dovoqno {iroke za prolazak tenkova.)

2. a cleared route through a minefield or other obstacle.e.g. The lane is marked with mine tape. (Prolaz je obele`entrakom.)

3. one of several parallel routes.e.g. The brigade advanced along three parallel lanes. (Briga-da je napredovala du` tri paralelna pravca kre-tawa.)

4. recognized route for aircraft or ships.e.g. We must avoid the main shipping lanes. (Moramo izbe-}i glavne linije kretawa brodova.)

ΠLast Post - a bugle call blown in barracks and bases at bedtimeand also at military funerals. e.g. Last Post is around 2200hrs. (Pozivni znak/signalpred pove~erje je oko 22 ~asa.)

Πlaunch - 1. to put a boat into the water (especially for the firsttime). e.g. The new destroyer was launched by the Queen. (Kraqi-ca je porinula novi razara~.)

2. to fire a missile or rocket into the air.e.g. They launched the rockets at the enemy position. (Lan-sirali su rakete na neprijateqev polo`aj.)

3. to set an attack or other offensive operation in motion.e.g. The enemy launched a furious attack on the castle. (Ne-prijateq je izveo `estok napad na zamak.)

Πlay (lay-laid-laid) - 1. to place or position an object. e.g. The engineers are laying mines. (In`iwerci posta-vqaju mine.)

2. (a gun) to aim an artillery piece at a target by adjustingthe direction and height of the barrel.e.g. Our next task is to lay a gun properly. (Na{ slede}i za-datak je da propisno postavimo oru`je.)

ΠLD - line of departure/start line - a real or imaginary line, thecrossing of which marks the start of an advance, attack or otheroffensive operation.e.g. Our LD is formed by the main road. (Polazna linija jeformirana uz glavni put.)

Πlead - 1. to move in front of others. e.g. B Company was leading. (^eta B je i{la prva.)

2. to command men by inspiring them and setting a goodexample.

e.g. He leads from the front. (Rukovodi s predweg polo-`aja.)

3. to aim in front of a moving target.e.g. You don’t lead your targets well enough. (Ne navodi{ciqeve dovoqno dobro.)

Πleapfrog operation - moving in alternate bounds, with one per-son, vehicle or sub-unit stationary giving, or is prepared to give,covering fire, while the other moves past to occupy a fire posi-tion beyond. e.g. Leapfrog operation was the best solution in such circum-stances. (Kretawe u skokovima bilo je najboqe re{e-we u takvim okolnostima.)

Πleg - one section of a journey.

e.g. The first leg is 520 metres, on a bearing of 3214 mils. (Pr-va deonica iznosi 520 metara, na kursu od 3.214hiqaditih.)

Πlevel I medical support Рrefers to the kind and level of med-ical care that is given at that level: casualty collection, triageand immediate life saving measures, preventive measuresagainst disease, non-battle iwury and combat stress, routine sickcalls; corresponds to NATO classification role I.e.g. Level I medical support is the responsibility of the nationalcontingents. (Za medicinsku podr{ku nivoa 1 odgovor-ni su nacionalni kontingenti.)

Πlevel II medical support Рrefers to the kind and level of med-ical care that is given at that level: evacuation from level I,triage resuscitation and stabilization, sustaining treatment forthose requiring further evacuation, reinforcement to level I or-ganizations, centralization of medical supplies; corresponds toNATO classification role II.e.g. Depending on the mission, level II medical support may bethe responsibility of UN medical planning staff or of nationalcontingents. (U zavisnosti od zadatka, medicinsku po-dr{ku nivoa 2 mo`e da pru`i ili osobqe UN zaplanirawe medicinske podr{ke ili nacionalnikontingenti.)

Πlevel III medical support Рrefers to the kind and level of med-ical care that is given at that level i.e. (command level): evacua-tion from levels I and II, triage, resuscitation and stabilization,life and limb-saving surgery, diagnosis and treatment of seriousdiseases, centralization of diagnostic resources and of specialistsurgical and medical capabilities. e.g. Level III medical support is the responsibility of UN med-ical planning staff. (Za medicinsku podr{ku nivoa 3odgovorno je osobqe UN za planirawe medicinskepodr{ke.)

Πlevel IV medical support Рrefers to the kind and level of med-ical care that is given at that level: definitive care: specialist sur-gical and medical procedures, reconstruction, rehabilitation andconvalescence. e.g. Level IV medical support is usually provided in the countryof origin (after repatriation). (Zemqa porekla /poslerepatrijacije/ obi~no pru`a medicinsku podr{kunivoa 4.)

Πlevy Рsoldiers who are forced to join the army. e.g. The army relies on levies from the provinces. (Vojska seoslawa na mobilisane iz unutra{wosti.)

Πlie (lie-lay-lain) Рto be in or adopt a horizontal position.e.g. He lay down on the floor. (Legao je na pod.)

Πlie (lie-lied-lied) Рto deliberately say something which is un-true. e.g. He lied to his superiors about the troop movements. (La-gao je svoje pretpostavqene o kretawu jedinice.)

Πlights out Рthe time by which people in the armed forces aresupposed to be in bed or asleep, or a signal indicating this. e.g. He was still outside the barracks when lights out was an-nounced. (Jo{ uvek je bio van kasarne kada je naja-vqeno pove~erje.)

Πlimit of exploitation Рa point on the ground beyond which theexploitation of a successful attack should not continue.e.g. Our limit of exploitation is the rear edge of the wood.(Krajwa linija razvijawa uspeha je zadwa ivica{ume.)

Πlink up Рto come together.

Page 71: 043 Odbrana

e.g. The battalion linked up with the armoured units on the leftbank of the river. (Bataqon se spojio sa oklopnim je-dinicama na levoj obali reke.)

Πliquidation (of peace-keeping mission) Рactivities executed inthe closure of a field mission. e.g. Liquidation includes the physical withdrawal of equipment,supplies and personnel from the AO, and the administrativeclosure action. (Likvidacija ukqu~uje fizi~ko povla-~ewe opreme, zaliha i qudstva iz zone dejstva, kaoi zavr{ne administrativne poslove.)

Πload - 1. to put a load or cargo onto an aircraft, vehicle or ship.e.g. They were attacked as they were loading the ship. (Napa-dnuti su dok su utovarali brod.)

2. to put ammunition into a weapon or magazine.e.g. Have you loaded your weapon yet? (Da li ste ve} na-punili oru`je?)

Πloan service Рa temporary appointment of servicemen and ser-vicewomen to the armed forces of a friendly foreign state, usu-ally to provide military expertise or training.e.g. He has been in loan service for six months already. (Naprivremenoj je slu`bi u stranim oru`anim snagamave} {est meseci.)

Œ log – 1. the official diary of a ship.e.g. The captain entered the ship’s position in the log. (Kape-tan je uneo poziciju broda u brodski dnevnik.)

2. a chronological record of events.e.g. All radio operators must keep a log. (Svi radio-opera-teri moraju da vode dnevnik.)

3. A record of journeys, maintenance, repairs, etc., for anaircraft, piece of equipment or vehicle.

e.g. He inspected the vehicle’s log. (Pregledao je kar-ton/kwi`icu vozila.)

Πloot Рany private property which is taken in wartime or duringa period of civil disorder. e.g. Several valuable paintings were discovered amongst theloot. (Me|u ratnim plenom je na|eno nekoliko vred-nih umetni~kih slika.)

Πloss Р1. an act of losing something.e.g. He did not report the loss of his rifle. (Nije prijaviogubitak pu{ke.)

2. (plural) losses - casualties/personnel lossese.g. The battalion suffered heavy losses. (Bataqon je pretr-peo te{ke gubitke.)

Πlow observables - stealth technologye.g. This aircraft design incorporates all the latest low observ-ables. (Ovaj avion ukqu~uje najnoviju tehnologijute{ke uo~qivosti.)

ΠLS Рlanding site Рan area within a landing zone containingone or more places where helicopters can land or take off.e.g. The LS was not properly secured. (Mesto sletawa nijebilo propisno obezbe|eno.)

ΠLUP Рlie-up positione.g. LUP is a concealed position where a patrol can rest, waitor observe, before carrying out the next phase of a covert ope-ration. (Zaklon je sakriveni polo`aj gde patrola mo-`e da se odmori, ~eka ili posmatra pre nego {toizvede slede}u fazu tajne operacije.)

Πlurk Рto wait in a concealed position in the hope that a targetmight present itself.

e.g. I think there is a tank lurking in that wood. (Mislim dase tenk pritajio u onoj {umi.)

ΠLZ Рlanding zone Рan area of ground selected for the landingor pick-up of troops by helicopter or for the landing of troopsby parachute. e.g. Has LZ already been designated? (Da li je zona sleta-wa/iskrcavawa ve} odre|ena?)

MΠM, m РMike Рthe thirteenth letter of the phonetic alphabet. ΠMA Рmarshalling area Рunit preparation area, close to depar-

ture airfields; a location where vehicles assemble before mov-ing to another location or before deploying into formation.e.g. The units are at stand-by in MA. (Jedinice su u pri-pravnosti u rejonu prikupqawa.)

ΠMach number Рthe speed of an aircraft or missile in relation tothe local speed of sound.e.g. The Mach number of an aircraft or missile will vary at dif-ferent altitudes. An aircraft which travels faster than Mach 1 issaid to be supersonic. (Mahov broj aviona ili raketerazlikuje se na razli~itim visinama. Za avion kojileti brzinom ve}om od jednog maha ka`e se da jesupersoni~an.)

Πmagazine Р1. (informal mag) a metal or plastic ammunitioncontainer, which is fitted to a gun and is designed to feed therounds directly into the breech. e.g. Every man is to carry five extra magazines. (Svaki ~ovektreba da ima pet rezervnih okvira/magacina.)

2. a building or a compartment in a ship, used for storing ammunition and explosives.

e.g. We have captured an enemy magazine. (Zauzeli smoneprijateqevo skladi{te.)

3. a building or compound, used for storing military supplies (such as ammunition, clothing, food, fuel, weapons, etc.)

e.g. The enemy is resupplied by a network of magazines locatedin his rear areas. (Neprijateq se snabdeva posredstvommre`e skladi{ta koja se nalaze u pozadini.)

ΠMain Рmain headquarters.e.g. Main is located at grid 675784. (Glavni {tab se nala-zi na koordinati 675784.)

Πmaintenance Рthe inspection and repair of equipment and ma-teriel to make sure it is kept in working order, the repair and up-keep of buildings and other facilities, and the continued supplyof materiel to forces in the field. e.g. Maintenance includes inspection, testing, servicing, classi-fication as to serviceability, repair, rebuilding, and reclamation.(Remont, opravka i odr`avawe ukqu~uju pregled, pro-veru, servisirawe, klasifikaciju upotrebqivosti,popravku, rekonstrukciju i reklamacije.)

Πmalfunction Рa failure to work properly.e.g. The accident was due to a malfunction in the steering system.(Uzrok nesre}e bio je kvar u sistemu upravqawa.)

Πman Рto provide personnel to make something work.e.g. The battery is manned by six gunners. (Bateriju popu-wavaju, /~ine/ {estorica ni{anxija.)

Πman-management Рthe practice of getting the best out of yoursoldiers, by treating them with respect and looking after theirwelfare.

15

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 72: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

16

e.g. His man-management is very poor. (Wegova sposob-nost rukovo|ewa qudima je na veoma niskom nivou.)

Πman-pack Рto transport something using people (as opposedto animals or vehicles or aircraft or boats).e.g. The ammunition will have to be man-packed. (Naoru`a-we }e morati da prenose qudi.)

Πman-portable Рdesigned to be carried by one or more persons. e.g. The enemy is equipped with man-portable boats. (Nepri-jateq je opremqen prenosivim ~amcima.)

ΠMAPEX Рmap exercise Рan exercise involving command ele-ments of a grouping in which a tactical scenario is played outon a map. e.g. MAPEX is going to take place from August 5th Р15th.([tabna ve`ba na kartama odr`ati }e se od 5. do15. avgusta.)

Œ marshal – to direct and organize vehicles at an assembly pointor any other place where a lot of vehicles are gathered. e.g. We’ll need some NCOs for marshalling the vehicles. (Bi}enam potrebno nekoliko podoficira za prikupqawevozila.)

Πmatching arrangements Р(peace-keeping) partnershipsarrangements between Member States with complementarystrengths.e.g. Matching arrangements are established between those will-ing to provide troops and those willing to provide equipmentfor deployment; such matching arrangements should extend totraining, not exclusively on designated equipment. (Sporazumo saradwi uspostavqa se izme|u onih koji su voq-ni da obezbede snage i onih koji su voqni da obe-zbede opremu za razme{tawe; ovo mo`e da obuhvatii obuku, ne iskqu~ivo iz upotrebe planirane opre-me.)

Πmaterial Р1. any substance from which things can be made.e.g. This armour is made of steel and other materials. (Ovajoklop se pravi od ~elika i drugih materijala.)

2. a fabric or clothe.g. The new uniforms are made of flame-resistant material.(Nove uniforme se prave od tkanine otporne na va-tru.)

3. information or data e.g. This material is classified secret. (Ovaj materijal spadau poverqiv.)

Πmateriel Рequipment and supplies (as opposed to personnel).e.g. Logistics involves the purchase, transport and storage ofmateriel. (Logistika ukqu~uje nabavku, transport iskladi{tewe opreme i materijalnih sredstava.)

Πmaul Рto inflict a lot of casualties (Note: normally used in thepassive.)e.g. The brigade was badly mauled. (Brigada je pretrpelavelike gubitke.)

ΠMBA Рmain battle area Рthe part of a battlefield or opera-tional area in which most of the activity is taking place.e.g. Currently, MBA is 10km north of Kabul. (Trenutno,glavna zona borbenih dejstava nalazi se 10 km sever-no od Kabula.)

ΠMDPU Рmail and diplomatic pouch unite.g. MDPU is in charge of the mail and documents dispatchedthrough the diplomatic pouch. (Odeqewe za diplomatskupo{tu zadu`eno je za slawe po{te i dokumenata di-plomatskim kanalima.)

ΠMEDEVAC Рmedical evacuation Рthe evacuation of a per-son due to illness rather than iwury.e.g. We need to arrange a MEDEVAC in due time. (Treba daorganizujemo medicinsku evakuaciju pravovremeno.)

Note: (verb) e.g. He was MEDEVACed because he had malar-ia. (Evakuisan je jer je imao malariju.)

Πmess Р1. a place where servicemen and servicewomen of equalor similar rank eat and relax together.e.g. There is enough time for us to have a coffee in the mess.(Ima dovoqno vremena za kafu u kantini.)

2. a meal.e.g. He’s at mess. (Na doru~ku/ru~ku/ve~eri je.)

ΠMETT-T Рmission, enemy, terrain, troops available, time e.g. METT-T are factors which a commander must consider inplanning. (Zadatak, neprijateq, teren, raspolo`ivesnage, vreme su faktori koje komandant mora dauzme u obzir pri planirawu.)

ΠMIA Рmissing in action e.g. MIA refers to a combatant of unknown whereabouts duringmilitary operations. (Nestao u dejstvima Рodnosi se navojnika kome se gubi trag u toku vojnih operacija.)

Πmission creep Рalteration to an original mission, in response toa changing situation (for example: troops being deployed to adisaster area to help in the rescue work, and then having to as-sist the local authorities in restoring order because rioting hasbroken out over a shortage of food).e.g. Insurgency brought about a mission creep. (Masovni ot-por je doveo do promene plana zadataka.)

ΠMLC Рmilitary load classification Рa standard system inwhich a route, bridge or raft is assigned class number(s) repre-senting the load it can carry; vehicles are also assigned classnumber(s) indicating the minimum class of route, bridge or raftthey are authorized to used. e.g. Who is in charge of MLC? (Ko je zadu`en za klasi-fikovawe nosivosti?)

Πmomentum Рthe forward movement of an advance or attack.e.g. If do not take that position immediately, the whole attackwill lose momentum. (Ako odmah ne zauzmemo taj polo-`aj, ~itav napad }e izgubiti na silini/tempu.)

Πmount Р1. (of attacks, campaigns, operations, etc.) to plan, pre-pare and carry out.e.g. This is the biggest operation which has ever been mountedby the allies. (Ovo je najve}a operacija koju su savezni-ci ikada izveli.)

2. (of weapons and other equipment) to attach to a supporting structure.

e.g. This machine-gun can be mounted on a tripod. (Ovaj mi-traqez mo`e da se postavi na trono`ac.)

3. to get into a high vehicle. e.g. He was shot as he was mounting his tank. (Pogo|en jedok se pewao na tenk.)

Πmounting area Рa place where forces are assembled ready tobe moved to the scene of an operation.e.g. ETD from the mounting area is 1000hrs. (O~ekivanovreme polaska iz rejona prikupqawa pred operacijuje 10 ~asova.)

ΠMOUT Рmilitary operations in urban terraine.g. MOUT is tactically complicated to carry out. (Vojne op-eracije u gradskoj sredini su takti~ki kompliko-vane za izvo|ewe.)

Page 73: 043 Odbrana

ΠMRE Рmeal ready-to-eat РAmerican-produced individual ra-tion of food.e.g. How many MREs are supposed to be delivered to our unit?(Koliko gotovih obroka je predvi|eno za na{u je-dinicu?)

Πmuster Р1. to assemble troops.e.g. They mustered all available forces. (Prikupili su sveraspolo`ive snage.)

2. (of troops) to come together.e.g. B Company will muster at 0800hrs. (^eta B }e se oku-piti u 8 ~asova.)

Πmutiny Рa rebellion by servicepeople against the military au-thorities.e.g. The mutiny has spread to other units.(Pobuna se pro-{irila na ostale jedinice.)

NΠN, n РNovember Рthe fourteenth letter of the phonetic alpha-

bet.ΠNAAFI РNavy, Army and Air Force Institutes (BrE) / NA-

TEX – NATO Exchange / PX – Post Exchange (AmE) – 1.an organization responsible for the welfare of people in theservices.e.g. NATEX provides shops and other services for personnel onsome NATO bases. (Vojnotrgovinska slu`ba obezbe|ujeprodavnice i ostale usluge za sastav u nekim baza-ma NATO-a .)

2. a bar, canteen or shop which is run by the NAAFI/NATEX.

e.g. Let’s have a NAAFI break. (Hajdemo na pauzu u kanti-nu.)

Πnatural features Рhills, ridges, rivers, valleys, woods, etc. e.g. In tactical planning, we must consider both natural andman-made features of the terrain. (Prilikom takti~kogplanirawa moramo razmotriti i prirodne i ve{ta-~ke odlike terena.)

ΠNBC suit/Noddy suit Рspecial clothing, which provides pro-tection from radioactive fallout and biological and chemicalweapons. e.g. In case of high NBC state, NBC suits must be ready for use.(U slu~aju velike verovatno}e ABH napada, ABHodela moraju biti spremna za upotrebu.)

ΠNCO Рnon-commissioned officer Р(informal) non-com Рanenlisted person promoted from the ranks, in any of the gradua-tions of corporal or sergeant.e.g. He sent a squad of men with an NCO to investigate.(Poslao je odeqewe pod komandom podoficira daizvr{e istragu.)

Œ ND – negligent discharge/accidental discharge – the uninten-tional firing of a weapon.e.g. He was killed by his comrade’s negligent discharge.(Poginuo je od slu~ajnog metka svog saborca.)

Πnegative Р1. incorrecte.g. That is negative. (To nije ta~no.)

2. (radio terminology) that is incorrect. e.g. „Hullo 23D this is 2, are you in position, over?“

„23D, negative, over“

(„Halo 23 Delta, ovde 2, da li ste na polo`aju,prijem?“„23 Delta, nisam, prijem“.)

Πnegligence Рa lack of attention or proper care; a failure to carryout correct procedure.e.g. The device malfunctioned because of negligence by the ope-rator. (Ure|aj nije ispravno radio zbog nemarnosti/propusta operatera.)

Πnegotiated access Рa process in which humanitarian organiza-tions negotiate with one warring party the right to deliver aspecified number of aid shipments, along a specified route, to apopulation in need (usually in exchange for helping othergroups less in need at the request of the warring party), insteadof demanding unhindered access and delivery of relief aidstrictly according to need.e.g. Negotiated access is sometimes criticized as it facilitates theincorporation of relief aid into military strategies. (Sporazum-ni pristup se ponekad kritikuje jer olak{ava ukqu-~ivawe humanitarne pomo}i u vojnu strategiju.)

Πnext of kin Рa person closest living relative, who must be in-formed in the event of death or iwury or other misfortune.e.g. For most married people, the next of kin is their wife. (Ve-}ini o`ewenih najbli`i srodnik /kome se javqa zanesre}an slu~aj/ jeste supruga.)

ΠNGO Рnon-governmental organization Рa humanitarian or-ganization, which is not sponsored by any particular govern-ment, and can thus claim neutral status in a war zone.e.g. Several NGOs are already established in the region. (Ne-koliko nevladinih organizacija je ve} ustanovqenou tom regionu.)

Πnicknumber Рa number used to denote a location on theground.e.g. Have you written down all the nicknumbers you mightneed? (Da li si zapisao sve broj~ane oznake koje biti mogle biti potrebne?)

Πnight-capable Рable to be used in darkness.e.g. This equipment is night-capable. (Ovu opremu je mogu}ekoristiti no}u.)

ΠNissen hut Рa semi-permanent structure with a curved roof ofa corrugated iron which extends down to ground level.e.g. Your objective is the group of Nissen huts at the northernend of the airfield. (Va{ ciq je grupa monta`nih bara-ka na severnom kraju aerodroma.)

ΠNLT Рnot later than e.g. A Company requests fuel replenishment NLT 1645hrs.(^eta A zahteva popunu gorivom najkasnije do 16.45~asova.)

ΠNODUF/noduf Рradio terminology indicating that the mes-sage refers to a real situation rather than an exercise scenario.e.g. 22 has just sent a noduf message saying that someone hasbeen shot. (22 je upravo poslao poruku o stvarnoj si-tuaciji, u kojoj se ka`e da je neko pogo|en.)

Πno-go area Рan area which is too dangerous for routine pa-trolling by security forces or peacekeepers.e.g. The eastern part of the town is now a complete no-go area.(Isto~ni deo grada je sada potpuno nebezbedna zo-na.)

Œ NTM – notice to move – a period within which a person or aunit must be ready to move.e.g. We were at five minutes’notice to move. (Imali smo pe-tominutno upozorewe za pokret.)

17

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 74: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

18

Œ nuclear deterrent/deterrence – the possession of nuclearweapons in order to deter an attack by a foreign power (i.e. dis-courage the enemy’s attack).e.g. Nuclear deterrents are widely used in modern warfare.(Pretwe nuklearnim oru`jem veoma su rasprostra-wene u modernom ratovawu.)

Πnuke Рa nuclear weapon; to attack with nuclear weapons.e.g. They threatened to nuke us. (Pretili su da }e da nasnapadnu nuklearnim oru`jem.)

OΠO, o РOscar Рthe fifteenth letter of the phonetic alphabet.Πobjective Р1. something which must be accomplished or

achievede.g. Our first objective is to improve radio security throughoutthe brigade. (Na{ prvi ciq/zadatak jeste da poboq-{amo radio-bezbednost u celoj brigadi.)

2. a location or position which must be destroyed or captured.

e.g. Our next objective is the enemy OP at grid 668526. (Na{naredni ciq jeste neprijateqeva osmatra~nica nakoordinati 668526.)

Πobstacle course Рa training area where soldiers have to get pastvarious obstacles such as ditches or high walls as quickly aspossible. e.g. Obstacle course is a constituent part of BCT. (Poligonsa preprekama jeste sastavni deo osnovne borbeneobuke.)

Πobstruct Р1. to make it difficult or impossible for a person orvehicle to pass.e.g. The road was obstructed by a burning tank. (Tenk kojije goreo blokirao je put.)

2. to make it difficult or impossible for a person to carry out a task or duty.

e.g. He was constantly obstructed by his platoon commander.(Stalno ga je ometao wegov komandir voda.)

ΠOC Рofficer commanding Рan officer commanding a compa-ny or equivalent-sized grouping. e.g. His OC showed great understanding concerning his per-sonal problems. (Komandir je pokazao veliko razume-vawe za wegove li~ne probleme.)

Πoffence Р1. (more often: offensive) an aggressive military ac-tion (such as advance, attack, invasion, etc.)e.g. The country has been condemned for its use of offence tocontrol the indigenous population. (Zemqa je do`ivela osu-du zbog upotrebe sile radi kontrole nad pobuwe-nim stanovni{tvom.)

2. an illegal act.e.g. He has committed several offences. (Po~inio je neko-liko prestupa.)

Œ office – 1. room used for administrative and clerical work.e.g. The CO’s office has to be redecorated. (Komandantovakancelarija mora da se preuredi.)

2. an administrative or supervisory position within an organization.

e.g. He is unsuitable for this office. (Nepodesan je za taj po-lo`aj.)

Πofficer of the watch Рan officer on duty.

e.g. The list of the officers of the watch is available in room 8.(Spisak de`urnih oficira dostupan je u kancelar-iji broj 8.)

Πoff limits/OOB Рout of bounds Рprohibited (to the personsspecified.)e.g. This pub is off limits to officers and NCOs. (Ovaj pab jezabrawen za oficire i podoficire.)

ΠO Group РOrders group Р1. a meeting, where a commanderissues operational orders to subordinate commanders.e.g. The O Group is at 2200hrs. (Sastanak komandant-ske/komandirske grupe kojoj se izdaje zapovest jeste u22.00 ~asa.)

2. people who attend an O Group.e.g. The O Group was informed that the CO had been killed.(Komandantska grupa je obave{tena da je komandantpoginuo.)

ΠOOTW Рoperations other than war Рpeacekeeping opera-tions.e.g. OOTW are military activities during peacetime and con-flict that do not necessarily involve armed clashes between twoorganized forces. (Mirovne operacije/neborbena dejstvajesu vojne aktivnosti u miru i ratu koje ne podra-zumevaju oru`ane sukobe izme|u dve organizovanesile.)

ΠOP Рobservation post Р1. a covert position from which anarea of ground may be observed.e.g. An enemy OP has been located at grid 882014. (Nepri-jateqeva osmatra~nica je locirana na koordinati882014.)

2. troops occupying an observation post.e.g. All of the OP were captured. (Celokupno qudstvo naosmatra~nici je zarobqeno.)

ΠORBAT Рorder of battle Рidentification, strength, commandstructure and disposition of the personnel, units and equipmentof any military structure. e.g. ORBAT is defined in tables of organization and equipment.(Borbeni poredak se defini{e u tabelama organi-zacije i opreme.)

Πordnance Рmilitary equipment and supplies in general; wea-pons and munitions.e.g. All the aircraft carried heavy ordnance. (Svi vazduho-plovi su nosili te{ko naoru`awe.)

Œ outflank – to maneuver around an enemy’s flank.e.g. The enemy are outflanking us on the left. (Neprijateqnas obilazi s leve strane.)

Πoutpost Рa small detachment of troops placed at a distance fromthe main force, in order to provide warning of an approachingenemy. e.g. All the outposts have withdrawn to the main position. (Svejedinice predstra`e povukle su se na glavni po-lo`aj.)

Πout-survey/marching-out survey Рphysical verification of allcontingent owned stores, equipment and vehicles and UNowned accountable items upon rotation of a contingent. e.g. Out-survey is carried out by the contingent as well as byUN experts who assess the actual value of the equipment as itleaves the mission area. (Pregled posle napu{tawa re-jona obavqaju sam kontingent i eksperti UN-a, ko-ji procewuju stvarnu vrednost opreme.)

Page 75: 043 Odbrana

PΠP, p РPapa Рthe sixteenth letter of the phonetic alphabet.Πparade ground/square Рa large area near a barracks, where

troops can parade.e.g. The passing-out ceremony followed by a parade was heldat the parade square. (Zavr{na ceremonija i paradaodr`ane su na zbornom mestu.)

Πparole Рthe release of a prisoner on the condition of a promisemade by that prisoner (e.g. that they will no longer fight againstthe army which captured them).e.g. He was released on parole. (Pu{ten je uslovno.)

Πpass Р(verb)1. to go past something.e.g. We passed the fuel dump an hour ago. (Pro{li smopored skladi{te goriva pre jedan sat.)

2. to move on.e.g. We passed through the village without stopping. (Pro{lismo kroz selo bez zaustavqawa.)

3. to hand something to another person.e.g. Pass me that map, please. (Dodaj mi tu kartu, molimte.)

4. to approve or allow something.e.g. I have passed your application to join the Mortar Platoon.(Odobrio sam va{u molbu za preme{taj u minoba-ca~ki vod.)

5. to complete an examination or test successfully.e.g. You have passed the sergeants’exam. (Polo`io si pod-oficirski ispit.)

(noun) 1. a document authorising the holder to do something.

e.g. Show me your leave pass, please. (Poka`ite mi va{udozvolu za izlazak, molim vas.)

2. a narrow route through mountainous country.e.g. The enemy had blocked all the passes through the moun-tains. (Neprijateq je blokirao sve prolaze kroz pla-ninu.)

3. an approach flight towards a target made by an attacking aircraft.

e.g. We hit the tank on our second pass. (Pogodili smotenk u drugom preletu.)

Πpath Р1. a small track, which has been made artificially, or sim-ply by people walking along it over a long period.e.g. The guide led the group along steep mountain paths. (Vo-di~ je predvodio grupu uz strme planinske staze.)

2. a line along which something travels.e.g. The path of a missile has to be strictly designated. (Puta-wa rakete mora se jasno odrediti.)

Πpatrol Р1. a detachment of soldiers or vehicles sent out by alarger unit to carry out a specific task.e.g. The patrol was ambushed as it entered the village. (Pa-trola je upala u zasedu dok je ulazila u selo.)

2. a covert or overt task carried out by a small detachmentof soldiers or vehicles.

e.g. We will have to mount a patrol to check the route. (Mo-ra}emo da izvedemo akciju patrolirawa da bismoproverili pravac.)

3. an act of walking or driving around an area on a regular basis in order to deter or prevent illegal or hostile activity.

e.g. There are regular enemy patrols along this route. (Nepri-jateqeve patrole su redovne du` ovog pravca.)

Πpayload Р1. ordnance and equipment carried by an aircraft.e.g. This fighter is capable of carrying an enormous payload.(Ovaj lovac mo`e da nosi ogroman korisni teret.)

2. a type of ordnance delivered by a missile (such as bomblets, chemical agent, high explosive, etc.)

e.g. This missile is designed to carry a variety of payloads.(Ova raketa je projektovana za no{ewe razli~itihtipova naoru`awa.)

Πperimeter (defence) Рan outer boundary of a fortified or de-fended area.e.g. They strengthened the perimeter fence with barbed wire.(Poja~ali su predwi kraj kru`ne odbrane bodqika-vom `icom.)

ΠPGM Рprecision guided munitions Рrefers to bombs, mis-siles and artillery projectiles with a single-shot kill probabilitiesfrom ten to one hundred times greater than unguided munitions.e.g. PGM reduce the circular error probability. (Preciznovo|ena municija smawuje verovatno}u radijalne gre-{ke.)

Πphase line Рan imaginary line (often defined by a topographi-cal feature, such as road), used as reference point or objectiveduring movement.e.g. The company crossed Phase Line Charlie at 1345hrs.(^eta je pre{la regulativnu/kontrolnu liniju u13.45 ~asova.)

Πpicket/picquet Р1. a small group of soldiers sent out to watchfor the enemy or to cover the activities of other troops.e.g. It was necessary to place pickets along the route. (Bilo jeneophodno postaviti /pred/stra`u du` puta.)

2. a metal stake used in the revetting of trenches and otherfortifications.

e.g. It is necessary to deploy pickets on the high ground.(Neophodno je da se postavi koqe na uzvi{ewu.)

ΠP-INFO Рpublic information.e.g. P-INFO is a department responsible for dealing with themedia. (Centar za odnose sa javno{}u odgovoran je zakontakte sa medijima.)

Π(the) Pink Рa document containing the planned or probable se-quence of events for military exercise.e.g. The Pink should be carefully considered. (Radni plantreba pa`qivo razmotriti.)

Πplot Р1. to make a secret plan to carry out an illegal act.e.g. They were plotting a coup. (Kovali su zaveru o izvo-|ewu prevrata.)

2. to plan a course or route on a chart or map.e.g. He plotted a course between the islands. (Ozna~io jepravac izme|u ostrva.)

Πpoint Р(noun) 1. a sharp or tapered end.e.g. The point of my pencil has broken. (Vrh moje olovke seslomio.)

2. a location.e.g. They found a suitable point to dump the ammunition.(Na{li su pogodno mesto za skladi{tewe municije.)

3. a precise moment.e.g. It was at this point that he decided to withdraw. (U ovomtrenutku re{io je da se povu~e.)

4. the reason or purpose.

19

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 76: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

20

e.g. There was no point in continuing the patrol. (Nije bilosvrhe/smisla nastaviti sa patrolirawem.)

5. an important factor.e.g. The point is that we are short of ammunition. (Su{tinaje u tome da smo ostali bez municije.)

6. the leading soldier, vehicle or unit in a formation.e.g. The point was hit in the first exchange of fire. (Prethod-nica je pogo|ena u prvoj razmeni vatre.)

(verb) 1. to indicate with finger, hand or other object.e.g. He pointed at the wood. (Pokazao je na {umu.)

2. to direct or aim a weapon.e.g. He pointed his gun at the officer. (Usmerio je pu{ku naoficira.)

ΠPOL (service) Рpetroleum, oil and lubricants (service) e.g. The term POL includes all petroleum and associated pro-ducts used by the armed forces. (Termin gorivo i mazivoukqu~uje naftu i naftne derivate koje koriste oru-`ane snage.)

Œ post – 1. to assign a serviceman or servicewoman to a newgrouping or location.e.g. I’ve been posted to Belgium. (Postavqen sam na slu-`bu u Belgiji.)

2. to position soldiers for a task.e.g. The sentries have been posted. (Stra`ari su posta-vqeni na polo`aje.)

ΠPOW Рprisoner of war Рa detained person as defined in theGeneva Convention. e.g. A POW is the person captured by the armed forces of theenemy while engaged in combat under orders of his govern-ment. (Ratni zarobqenik jeste osoba koju, u perioduanga`ovawa u borbi po nalogu sopstvene vlade,zarobe neprijateqseve oru`ane snage.)

Πpre-emptive strike Рan act of attacking a potential enemy forcebefore it attacks your own forces or territory.e.g. They are getting ready for a pre-emptive strike. (Sprema-ju se za preventivni napad.)

Πprepositioning Рplacing military units, equipment, or suppliesat or near the point of planned use or at a designated location.e.g. Prepositioning is done in order to reduce reaction time, andto insure timely support of a specific force during initial phasesof an operation. (Pretpozicionirawe se preduzima dabi se smawilo vreme reagovawa i da bi se obezbe-dila pravovremena podr{ka odre|enih snaga u po-~etnoj fazi operacije.)

Πpresence patrol Рa patrol conducted for the purpose of remind-ing people that there is a military presence in the area.He was engaged in the presence patrol. (Bio je anga`ovanu patroli upozoravawa na vojno prisustvo.)

Πpreventive diplomacy Рaction to prevent disputes from arisingbetween parties and prevent existing disputes from escalatinginto conflicts.e.g. Preventive diplomacy involves the peaceful resolution of dis-putes before they develop into armed conflict. (Preventivnadiplomatija ukqu~uje mirno re{avawe nesporazumapre nego {to oni prerastu u oru`ani sukob.)

ΠPSYOPS Рpsychological operations Рplanned psychologicaloperations activities in peace and war directed to enemy, friend-ly, and neutral audiences in order to influence attitudes and be-havior affecting the achievement of political and military ob-jectives.

e.g. PSYOPS are designed to lower the enemy’s morale (suchas the use of leaflets, radio transmissions, etc.). (Psiholo-{ka dejstva primewuju se radi smawewa moralaneprijateqa, npr. upotrebom letaka, radio-emi-sijama, itd.)

ΠPT Рphysical training Рactivities and exercises designed toimprove or maintain physical fitness. e.g. PT is supervised by a PTI (physical training instructor).(Fizi~ku obuku izvodi instruktor.)

Πpull back Рto withdraw.e.g. We were forced to pull back. (Bili smo prisiqeni dase povu~emo.)

Πpull out Рto abandon a position.e.g. The enemy is pulling out. (Neprijateq se izvla~i.)

Πpursue Рto follow a retreating or withdrawing enemy force,with the intention of destroying or capturing as much of it aspossible.e.g. We were too exhausted to pursue the enemy into the moun-tains. (Bili smo suvi{e iscrpqeni da bismo gonilineprijateqa u pravcu planina.)

Πpush on Рto move forwards as fast as possible.e.g. Our aim is to push on as fast as possible to capture the cap-ital. (Na{ ciq jeste da napredujemo {to br`e mo`e-mo da bismo zauzeli prestonicu.)

QΠQ, q РQuebec Рthe seventeenth letter of the phonetic alphabet.Πquarter Р(noun) 1. a house or flat provided for married person-

nel and their families.e.g. We’ve got a lovely quarter. (Imamo divan sme{taj.)

2. sparing an enemy’s life on condition that he surrenders.e.g. Quarter was neither suspected nor given. (Milost senije ni o~ekivala, niti je data.)

3. (plural) living accommodation on a military basee.g. He is in his quarters. (On je u svojim prostorijama.)

(verb) 1. (someone on someone) – to provide accommo-dation for someone in another person’s house.

e.g. He was quartered on the local priest. (Bio je sme{tenkod lokalnog sve{tenika.)

Πquartering Рproviding shelter for troops, headquarters, estab-lishments and supplies. e.g. Who is in charge of quartering? (Ko je zadu`en za sme-{taj?)

ΠQ-matters Рlogistics and battalion level (i.e. those dealt withby the quartermaster or company quartermaster sergeants.) e.g. Quartermaster service is in charge of Q-matters. (Inten-dantska slu`ba je zadu`ena za intendantska pitawa.)

Πquartermaster stores Рaccommodation equipment e.g. Quartermaster stores include: sleeping bags, cots, mosqui-to netting, wardrobes, tables, desks, chairs, blankets, sheets, di-sinfectants, fumigants, chemical toilets, paper products, garba-ge bags, water and fuel cans, crockery, cutlery, batteries, buta-ne gas, etc. (Intendantska oprema ukqu~uje: vre}e zaspavawe, poqske le`ajeve, mre`e protiv komaraca,ormare, stolove, klupe, stolice, }ebad, posteqinu,sredstva za dezinfekciju, sanitarnu opremu, pa-pirne proizvode, korpe za otpatke, rezervoare za vo-du i gorivo, posu|e i escajg, baterije, butan gas, itd.)

Page 77: 043 Odbrana

ΠQRA Рquick reaction alert Рan air force state of readiness,where aircraft are prepared to take off and go into action at veryshort notice. e.g. The squadron is on QRA. (Eskadrila je u stawu bor-bene gotovosti.)

RΠR, r РRomeo Рthe eighteenth letter of the phonetic alphabet.Πradio silence Рa state when no one is allowed to transmit on

the radio.e.g. Radio silence was imposed at 1000hrs and lifted at 1400hrs.(Radio-}utawe /zabrana radio-veze/ stupilo je nasnagu u 10.00 ~asova, a ukinuto u 14.00 ~asova.)

Πraise Р1. to lift or put an object into a higher position.e.g. The tank raised its gun barrel. (Topovska cev na tenkuje podignuta.)

2. to promote to a higher rank.e.g. He was raised to corporal. (Unapre|en je u ~in dese-tara.)

3. (radio terminology) to establish radio contact with another call sign.

e.g. I can’t raise 22B. (Ne mogu da uspostavim vezu sa22B.)

Πrally Рto reassemble after a period of confusion.e.g. The platoon rallied at the edge of the village. (Vod se sa-kupio na kraju sela.)

Πrange Р1. the maximum distance that a weapon can fire.e.g. This missile has a range of 100 kilometers. (Ova raketaima domet 100 kilometara.)

This tank is in/within range. (Ovaj tenk je u dometu.)

That tank is out of range. (Ovaj tenk je van dometa.)

2. the distance between a weapon and its target. e.g. He destroyed the tank at a range of 200 meters. (Uni-{tio je tenk na udaqenosti od 200 metara.)

3. an area of ground used for shooting practice.e.g. The shooting range is behind the main building. (Stre-li{te/poligon je iza glavne zgrade.)

Œ rank – 1. an official title indicating a service person’s positionin the military hierarchy. e.g. He holds the rank of lieutenant colonel. (Ima ~in pot-pukovnika.)

I’ll have to pull rank on you over this matter. (Mora}u da se pozovem na ~in u vezi sa ovim.)

2. (plural) e.g. He was reduced to the ranks. (Vra}en je u ni`i ~in.)

He rose through the ranks to become a general. (Napre-dovao je do ~ina generala.)

3. a parade formation, in which men stand side-by-sidein a line.

e.g. Form three ranks! (Formirajte tri vrste!)

ΠRDF Рrapid deployment force Рdescribed as short-noticecontingency forces, RDFs can be formed both unilaterally andwith partners, and be deployed in situations where their mili-tary organization, training, and equipment, such as transportand communications, enable them to cope with a totally civilsituation; RDF is the generic term, whereas rapid reaction forceis the name given to various specific formations.

e.g. RDF activities range from disaster relief (earthquakes,floods etc), to humanitarian relief (famines), to operations tomaintain the peace by separating warring sides, to actualwarfare. (Aktivnosti snaga za brzo razme{tawe obu-hvataju pomo} u slu~aju prirodnih katastrofa /ze-mqotresa, poplava, itd./, te humanitarnu pomo}/problem gladi/, operacije za o~uvawe mira ra-zdvajawem zara}enih strana i samo vo|ewe ratnihdejstava.)

ΠRECCE Рreconnaissance Р1. an examination or survey ofground or a specific location, in order to plan an operation ortask; an act of examining terrain in order to identify suitableroutes and give warning of natural and man-made obstacles.e.g. He carried out a detailed reconnaissance of the enemy po-sition. (Izvr{io je detaqno izvi|awe neprijateqevogpolo`aja.)

We need to carry out a recce of the bridge. (Treba daizvr{imo izvi|awe mosta.)

2. an act of looking for the enemy.e.g. Reconnaissance by fire is the act of firing at likely enemypositions, in order to cause the enemy force to reveal their loca-tion by moving or by returning fire. (Izvi|awe vatrom jega|awe verovatnih neprijateqevih polo`aja da bise neprijateq izazvao da otkrije polo`aj pomera-wem ili uzvra}awem vatre.)

3. reconnaissance unitse.g. Enemy reconnaissance has been sighted to the east of thevillage. (Neprijateqeva izvi|a~ka jedinica/grupa uo-~ena je isto~no od sela.)

Œ recover – 1. to become healthy after illness or iwury.e.g. He’s recovering from his wounds. (Oporavqa se odrana.)

2. to find and bring back.e.g. The crew of the helicopter which was brought down haveall been recovered. (Celokupna posada oborenog he-likoptera je izvu~ena.)

3. to collect a damaged or broken-down vehicle and bringit back for repair.

e.g. The tank has been recovered. (Tenk je izvu~en.)

Πredeploy Р1. to deploy to a new location.e.g. We redeployed to a position south of the hill. (Disloci-rali smo se na polo`aj ju`no od brda.)

2. to deploy into a different tactical formation. e.g. They redeployed into columns. (Pregrupisali su se ukolone.)

Πredeployment phase Рlogistics; fifth and final phase in apeace-keeping operation, during which the mission is phasedout.e.g. Redeployment phase includes stores drawdown, out-surveyprocedures and transportation planning. (Faza preme{tawaukqu~uje popis zaliha, pregled i planirawe trans-porta.)

Πrehearse Рto practise carrying out an operation or task, beforedoing it for real.e.g. The brigade rehearsed the passage of lines in some fieldsoutside the town. (Brigada je uve`bavala prolazak krozborbene poretke na poqima van grada.)

Πrelease Р1. to let a prisoner go free.e.g. We captured the camp and released the prisoners. (Za-uzeli smo logor i oslobodili zarobqenike.)

2. to remove a control or restriction.

21

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 78: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

22

e.g. He released the safety catch on his rifle. (Otko~io jeosigura~ na pu{ci.)

3. to allow a substance to come out.e.g. The missile released a chemical agent over our position.(Raketa je ispustila hemijski agens na na{ polo-`aj.)

Πrelief Р1. (aid) an act of providing assistance or support.e.g. Providing humanitarian relief is one of the most significantaspects of PKO. (Pru`awe humanitarne pomo}i jestejedan od najzna~ajnih vidova mirovnih operacija.)

2. an act of destroying or driving off an enemy forcewhich has surrounded another friendly force or is besieging or investing a friendly town or city.

e.g. He took part in the relief of the city. (U~estvovao je uosloba|awu grada.)

3. an act of taking over a duty or a task from another person or unit.

e.g. My relief is at 2000hrs. (Moja smena je u 20.00 ~asova.)

Πreplenishment/replen Рan act of providing fresh supplies (suchas ammunition, food and water, fuel, etc.)e.g. Replenishment is most commonly carried out on a regularbasis and sometimes on request. (Popuna zaliha se naj~e-{}e obavqa redovno, a ponekad po zahtevu.)

Πrequisition Рto replenish stocks and obtain new items requiredby contingents.e.g. Requisition takes place at the service and supply points ofthe PK force. (Trebovawe se vr{i na servisnim i sna-bdeva~kim mestima mirovnih snaga.)

Πresidual force Рa small security force which remains in a warzone after hostilities have ended and the main force has with-drawn.e.g. The basic task of the residual force in this area is providingsecurity. (Osnovni zadatak preostalih snaga u ovojoblasti jeste obezbe|ewe.)

Πretreat Р1. an act of retreating.e.g. The enemy forces are in retreat. The retreat is accompaniedby huge losses. (Neprijateqeve snage su u fazi povla-~ewa. Povla~ewe je pra}eno ogromnim gubicima.)

2. a ceremony to signify the close of the working day inbarracks (usually around 1800hrs.) when the flags are lowered.

e.g. If you are visiting a British barracks and you hear ‘Retreat’being blown on the bugle, it is good manners to stop what youare doing and stand still until the call has finished. (Ukolikoposetite britansku kasarnu i ~ujete zvuk trube kojinajavquje pove~erje, pristojno je prekinuti sa aktiv-nostima i stati mirno dok zvuk ne prestane.)

Πrevetment; a protective wall (dirt, sandbags, etc.) for gun em-placements and other equipment or personnel; any earthworkthat affords protection against explosive (tank dikes fuel tanksand ammo dumps); on an airfield, pad where combat aircraftare parked (outside of HAS (hardened aircraft shelter)), sur-rounded by concrete blast-walls or screens, or by earth mounds,as a protection against bomb blast.e.g. Pickets are used in the revetment of trenches and other for-tifications. (Koqe se koristi za oja~avawe rovova i dru-gih utvr|ewa.)

ΠROE Рrules of engagement Рdirectives issued by PKO thatspecify the way how units in PKOs have to act with hostile par-ties and the population. e.g. ROE comprise a set of rules governing the firing ofweapons and use of force by soldiers. (Pravila anga`ova-

wa/na~ini dejstva vatrom obuhvataju niz pravilakoja se odnose na ga|awe i upotrebu sile.)

Œ roger (radio terminology) – 1. that is correcte.g. ‘Hello 22, this is 2, confirm that you are at the RV, over.’‘2, roger, out.’(„Halo 22, ovde 2, potvrdi da si na mestu sastanka,prijem“„2, sve je u redu, kraj.“)

2. I have understood your instructions.e.g. ‘Hello 22, this is 2, move now, over.’‘2, roger, out.’(„Halo 22, ovde 2, sada kreni, prijem“„2, razumem, kraj“.)

ΠRPV Рremotely piloted vehicle e.g. A RPV is controlled and directed from afar during its mis-sion, whereas a UAV (an unmanned aerial vehicle) is prepro-grammed for a mission and executes it without further inter-vention. (Letelica sa daqinskim upravqawem kon-troli{e se i wom se upravqa iz daqine u toku ope-racije, dok je bespilotna letelica unapred pro-gramirana za operaciju i izvr{ava je bez daqih in-tervencija.)

ΠR&R Рrest and recuperation Рa period of holiday taken dur-ing operational duty.e.g. American troops come to the resort for a period of R&R.(Ameri~ki vojnici su stigli u odmarali{te narekreativni oporavak.)

Œ RRF – rapid reaction force – name of various specific forma-tions: one set up by NATO, another created to support UNPRO-FOR, another proposed under UNSAS (UN Special Air Ser-vice); the generic term used for this type of formations is „rapiddeployment force“.e.g. RRF is a multinational combined-arms force under thecommand of the EU. It’s main role is peacekeeping. (Snage zabrzo reagovawe su multinacionalne snage zdru`e-nih rodova pod komandom EU. Wihova osnovna ulo-ga je o~uvawe mira.)

Œ RTD – return to duty – (after completion of a medical treat-ment).e.g. Here’s the RTD list for 7 battalion. (Ovo je spisakpovratnika u Sedmi bataqon.)

Πrun Р1. to move quickly on foot.e.g. He ran as quickly as he could. (Tr~ao je {to je br`emogao.)

2. to manage something.e.g. He is running the mortar course. (Vodi kurs rukovawaminobaca~ima.)

ΠRV Рrendezvous Рa place where people have agreed to meetup with each other. e.g. We made a secret rendezvous at grid 735426. (Mesto na-{eg tajnog sastanka bilo je na koordinati 735426.)

SΠS, s РSierra Рthe nineteenth letter of the phonetic alphabet. Πsafe haven Рa secure area in which members of an ethnic or

sectarian minority can seek safety from the hostility of the mainpopulation.e.g. Their movement was limited to the safe haven. (Wihovokretawe je bilo ograni~eno na sigurnu zonu.)

Page 79: 043 Odbrana

Œ SALUTE – Size, Activity, Location, Unit, Time, Equipmente.g. SALUTE is an expression used to help soldiers remember theimportant things to note when observing a situation. („Ve-li~ina, aktivnost, lokacija, jedinica, vreme, oprema“jeste izraz koji se koristi da pomogne vojnicima dazapamte ono {to je va`no pri osmatrawu situacije.)

ΠSAR Рsearch and rescue Рan operation to look for someoneand rescue them.e.g. SAR involves the use of aircraft, surface craft, submarines,specialized rescue teams and equipment to search for and res-cue personnel in distress on land or at sea. (Potraga i spa-savawe ukqu~uju upotrebu vazduhoplova, plovila,podmornica, specijalizovanih spasila~kih timo-va i opreme radi tragawa za ugro`enim qudstvomna kopnu i na moru i wihovog spasavawa.)

Œ say again (radio terminology) – to repeat a message.Note: On the radio, repeat is only used when you want the ar-tillery or mortars to repeat a fire-mission. It is never used whenyou want someone to repeat a message.e.g. ‘Hello 2, this is 22. Say again last message. Over.’ („Halo2, ovde 22. Ponovi posledwu poruku. Prijem.“)

Πscale Р1. the ratio of size between a map and the area of groundwhich it represents.e.g. Most military maps have a scale of 1:50,000. (Ve}inavojnih mapa ima razmeru 1: 50.000.)

2. a diagram representing distance, which is usually foundon the key of a map.

e.g. Look at the scale to work out how far the village is fromhere. (Pogledajte skalu/tablicu da biste izra~unalikoliko je selo udaqeno odavde.)

3. a quantity of ammunition, equipment or weapons,which are allocated to a unit or grouping.

e.g. Special forces have larger scales of ammunition than nor-mal units. (Specijalne snage imaju ve}e norme muni-cije nego obi~ne jedinice.)

Πscatter Р1. to throw or drop objects over a wide area.e.g. These shells are designed to scatter leaflets over the enemylines. (Ove granate su namewene za rasturawe letakaiznad neprijateqevih polo`aja.)

2. (of a group or crowd) to run away or take cover in different directions.

e.g. The protesters scattered when we opened fire. (Pobu-wenici su se razbe`ali kada smo otvorili vatru.)

Πsecure Р1. (of ground) to capture or otherwise take possessionof a location, and prepare it for defence.e.g. The objective has been secured. (Ciq je utvr|en.)

2. (of objects) to attach or fasten properly.e.g. He secured the field dressing to his webbing. (Pri~vr-stio je pakovawe na redenik.)

3. to make sure that something happens.e.g. The aim of the operation is to secure the release of thehostages. (Ciq operacije je da se osigura osloba|awetalaca.)

Πseize Р1. to capture.e.g. A Company has seized the objective. (^eta A je zauzelaciq.)

2. to take something by force.e.g. The security forces have seized a large quantity of explo-sives. (Snage bezbednosti su oduzele veliku koli~i-nu eksploziva.)

Œ self-sufficient – a force capable to feed, clothe and house itselfduring at least the initial period of a crisis or deployment; is dis-tinct from „self-sustaining“.e.g. Peace-keeping forces are to be self-sufficient in food-rationitems for a period of 60 days from their deployment. (Mirov-ne snage treba da budu samostalne/nezavisne u snab-devawu hranom u periodu od 60 dana od dana razme-{tawa.)

Πself-sustaining Рself-supporting e.g. Self-sustaining concept includes a logistics support fortroop contingents in a peace-keeping mission area whereby acountry provides some or all logistics support to the contingenton a reimbursable basis. (Koncept autonomnosti ukqu-~uje logisti~ku podr{ku kontingentima u zoni mi-rovnih operacija gde neka zemqa obezbe|uje deo ilicelokupnu logisti~ku podr{ku kontingentu poprincipu nadoknade.)

Œ sentry – a serviceman or servicewoman assigned to guard amilitary base or installation; a soldier assigned to watch forany approaching enemy, while others rest or carry out othertasks. e.g. A sentry challenged us as we approached the perimeterfence. (Dok smo se pribli`avali ogradi, stra`ar jepovikao: „Ko ide?“.)

Πset up Р1. to assemble something.e.g. We will set up the mortar here. (Sklopi}emo minoba-ca~ ovde.)

2. to establish something at a location.e.g. The RAP (regimental aid post) has been set up in the vil-lage. (Zdravstvena stanica je uspostavqena u selu.)

ΠSHOOTREP Рshooting report e.g. SHOOTREP includes date and time and location of inci-dent, identity of originator, number and type of weapons used,nature of fire (rounds, bursts, spasmodic or sustained), etc.(Izve{taj o oru`anom incidentu ukqu~uje datum,vreme i mesto incidenta, identitet osobe koja ga jeizazvala, broj i tip upotrebqenog oru`ja, priroduvatre /pojedina~na, rafalna, sporadi~na ili ne-prekidna/, itd.)

Πshow of force Рthe deploying of military forces to deter a po-tential aggressor and to demonstrate UN resolve. e.g. Show of force turned out to be extremely useful in the area.(Demonstracija sile pokazala se izuzetno korisnomu toj oblasti.)

Πsight Р(noun) 1. the ability to see.e.g. They are out of sight. (Nisu u vidokrugu.)

2. a device on a weapon, which is used by a the firer to aim at a target.

e.g. They are adjusting the sights as required. (Pode{avajuni{ane po propisu.)

(verb) 1. to see something for the first time.e.g. The enemy destroyer was sighted on the horizon. (Nepri-jateqev razara~ uo~en je na horizontu.)

Πsignals Рcommunications (especially radio).e.g. We have captured an enemy signals detachment. (Zaro-bili smo neprijatev odred veze.)

Πsite Рa location which is selected for a particular purpose.e.g. This would be a good site for the OP. (Ovo bi biladobra lokacija za osmatra~nicu.)

Œ SITREP– Sit Rep – situation report – a verbal or written mes-sage describing everything of importance which is happeningor has happened in a unit’s AOR.

23

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 80: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

24

e.g. Routine SITREPs are sent to summarize each day’s events:number of shooting incidents, activity by the two sides and ir-regular forces, actions of peacekeeping force and relevant civil-ian activity. (Rutinski izve{taji o situaciji {aqu seradi sumirawa svakodnevnih doga|aja: broja oru`a-nih incidenata, aktivnosti obeju snaga i iregu-larnih snaga, dejstava mirovnih snaga i relevant-nih civilnih aktivnosti.)

Πsmall arms Рarms which can be carried, such as rifles, ma-chine-guns and sub-machine guns.e.g. Small arms use ammunition up to 20mm. (Lako naoru-`awe koristi municiju do 20 milimetara.)

ΠSOC Рspecial operations capable Рhaving sufficient trainingand expertise to carry out specialised military tasks.e.g. He meets all the SOC criteria. (Zadovoqava sve krite-rijume osposobqenosti za specijalne operacije.)

Πsolution Р1. a mixture of a solid substance with a liquid.e.g. He cleaned the wound with a solution of salt and water.(O~istio je ranu rastvorom soli i vode.)

2. an answer to a problem.e.g. We’ve got a solution to your supply problem. (Imamo re-{ewe za problem snabdevawa.)

3. (also: acquisition/lock-on) - a moment when the operator of a guided weapon has the target in sights and the guidance system is activated.

e.g. He achieved a solution on the leading plane. (Uhva-tio/otkrio je vode}i avion.)

ΠSOP Рstanding/standard operating procedures Рa set of in-structions, produced by an arm, grouping or unit, which explainexactly how various duties and tasks should be carried out.e.g. SOP detail the political and military situation in the area,staff duties, structure of force, the mandate and methods of op-erations, the rules applicable to the carriage of weapons, theuse of force and the states of alert. (Standardne operativneprocedure sadr`e detaqe o politi~koj i vojnoj situ-aciji u odre|enoj zoni, {tabnim du`nostima, stru-kturi snaga, trajawu i na~inima dejstava, pravili-ma no{ewa oru`ja, upotrebi sile i stawima pri-pravnosti.)

Πsortie Р1. an operational flight.e.g. We lost two aircraft in the last sortie. (Izgubili smodva aviona u posledwem borbenom letu/avio-po-letawu.)

2. a small offensive operation mounted by troops who areoccupying a defensive position.

e.g. We made a sortie while the enemy were reorganizing.(Izvr{ili smo juri{/ispad iz odbrambenog polo`a-ja dok se neprijateq reorganizovao.)

ΠSPG/SPH Рself-propelled gun/howitzere.g. SPG and SPH are artillery pieces, in the form of armouredfighting vehicles. (Samohodni top i samohodna haubicajesu artiqerijska oru|a u obliku oklopnog borbe-nog vozila.)

Œ spoiling attack – an attack mounted on an advancing enemyforce in order to disrupt its activities and prevent it carrying outits intentions. e.g. H-hour was delayed when the enemy mounted a spoilingattack in 3 Brigade’s sector. (^as napada je odlo`en kadaje neprijateq izvr{io preventivni napad/ispad usektoru Tre}e brigade.)

Œ stand by – to be ready to do something; military command –(„Na gotovs!“/„Na svoja mesta!“)

e.g. B Company is standing by to give fire support. (^eta B jeu pripravnosti da pru`i vatrenu podr{ku.)

The battalion is on stand-by to deploy to the Gulf. (Bataqonje spreman za razme{tawe u Zaliv.)

Πstand down Рto stop standing by/to e.g. The brigade was ordered to stand down. (Brigada je do-bila nare|ewe o prestanku borbene gotovosti.)

Œ stand fast – to stop what you are doing and wait for further in-structions; military command („Stoj!“)e.g. We were ordered to stand fast. (Nare|eno nam je dastanemo.)

Πstand-off weapon - a weapon that permits the attacking aircraftto launch an attack on the target at a safe distance, usually out-side the range of counterfire. e.g. One of the most commonly used stand-off weapons is SLAM(stand-off land attack missile). (Jedno od naj~e{}e ko-ri{}enih oru`ja sa daqine jeste daqinska raketaza napad na zemaqske ciqeve.)

Œ stand to (of a unit or sub-unit) – to be awake and at battle sta-tions, in order to receive an enemy attack; military command –(„K oru`ju!“)e.g. Stand to is at 0545hrs. (Uzbuna je u 05.45 ~asova.)

Œ strength – 1. a state of being strong; the number of troops, air-craft, ships or vehicles available to a grouping. e.g. This projectile will test the strength of the tank’s armour.(Ovaj projektil }e testirati ja~inu tenkovskog ok-lopa.)

What is the strength of the army measured by? (^ime se me-ri snaga vojske?)

2. at full strength – having all the troops, aircraft, ships or vehicles which one should have.

e.g. We’ve found out that all the units are at full strength. (Us-tanovili smo da su sve jedinice maksimalno forma-cijski popuwene.)

3. in strength/in force – in large numbers.e.g. The enemy is crossing the river in strength. (Veliki brojneprijateqevih vojnika prelazi reku.)

4. on strength – available to a unit. e.g. We have 875 men on strength. (Na raspolagawu imamo875 qudi.)

Œ supply – 1. an act of supplying something.e.g. He’s responsible for the supply of food. (Odgovoran jeza snabdevawe hranom.)

2. a quantity of equipment, materiel, etc., which is available for use.

e.g. We have a large supply of fuel. (Imamo veliku rezervugoriva.)

3. (plural) items which an army needs in order to carry out its tasks; the US distinguishes Class I supplies (subsistence), Class II (clothing, tentage, individual tools), Class III (POL), Class IV (construction), Class V (ammo), Class VI (equipment of troops), Class VII (tanks, artillery, trucks, planes), Class VIII (medical supplies), Class IX (parts and assemblies), Class X (non-military programme supplies).

e.g. The enemy is short of supplies. (Neprijateq nema do-voqno zaliha.)

Πsuppress/neutralize Рto fire at an enemy force, in order to pre-vent them using their weapons.e.g. When suppressing enemy forces, it is not necessary to killthem. The object is simply to make them keep their heads down.

Page 81: 043 Odbrana

(Pri suzbijawu/neutralisawu neprijateqevih sna-ga, nije ih neophodno ubijati. Ciq je jednostavno –ne dozvoliti im da dignu glavu.)

Πsurveillance Р1. any method which can be used to locate theenemy force or observe their activities and movements or listento their radio transmissions.e.g. The general places great importance on good surveillance.(General pridaje veliki zna~aj dobrom izvi|awu os-matrawem.)

2. people or equipment involved in surveillance.e.g. This manoeuvre is designed to confuse the enemy surveil-lance patrol. (Ciq ovog manevra jeste da zbuni nepri-jateqevu osmatra~ku/izvi|a~ku patrolu.)

Œ survival area – a concealed location, to which a unit deployswhen war is imminent, because the unit’s peacetime location isprobably registered as a target and may be attacked as soon ashostilities begin. e.g. Survival area has to be determined for each unit. (Ratniraspored se mora odrediti za svaku jedinicu.)

Πsustainability Рthe ability of a force to remain equipped andready for action during the whole operation.e.g. Mobility, survivability and sustainability of all mission con-tingents vary depending on tasks deployment areas and nation-al support. Medical sustainability is the ability to maintainquality and quantity of treatment and evacuation, and to resup-ply and replace personnel. (Pokretqivost, sposobnostpre`ivqavawa i izdr`qivost svih kontingenatarazlikuje se u zavisnosti od rejona razme{taja inacionalne podr{ke. Medicinska izdr`qivost jesposobnost da se odr`i kvalitet i kvantitet le~e-wa i evakuacije, te da se qudstvo popuni i zameni.)

Πsustainment phase Рlogistics.e.g. Sustainment phase is the fourth phase in a peace-keepingoperation, during which the logistic support of the contingents(once deployed) are arranged by the UN. (Faza obezbe-|ivawa jedinica jeste ~etvrta faza mirovnih op-eracija, tokom koje UN organizuju pozadinsku po-dr{ku razme{tenih kontingenata.)

TΠT, t РTango Рthe twentieth letter of the phonetic alphabet.Πtail Р1. the rear elements of a large military force or grouping.

e.g. The enemy’s tail is now extremely vulnerable to air attack.(Neprijateqeva pozadina sada je izuzetno rawiva navazdu{ni napad.)

2. the rear end of an aircraft.e.g. Look out! There is a bogey on your tail. (Pazi! Na repuje neprijateqev lovac.)

Πtailing Рa kind of vehicle patrol or mobile surveillance, inwhich the military observers follow openly a vehicle of inter-est.e.g. I was responsible for tailing and everything went well.(Bio sam zadu`en za pratwu i sve je dobro pro{lo.)

Πtailor Р(of forces or units) to fit the need of a particular opera-tion.e.g. The next task will be to tailor the battalion for the opera-tion next week. (Slede}i zadatak bi}e formirawe ba-taqona za operaciju slede}e nedeqe.)

Πtask Р(noun) something which must be done.

e.g. He failed to complete his task. (Nije uspeo da izvr{izadatak.)

(verb) to allocate a task.e.g. B Company has been tasked for this mission. (Ovaj za-datak je dodeqen ~eti B.)

Πteeth arms Рbranches of the armed forces which actually fight;opposite to supporting arms.e.g. Armour, artillery and infantry are teeth arms. (Oklopne,artiqerijske i pe{adijske jedinice jesu borbenirodovi vojske.)

ΠTF Рtask force Рa temporary grouping of units, under onecommander, formed for the purpose of carrying out a specificoperation or mission. e.g. The government is sending a TF to the area. (Vlada {aqeprivremenu operativnu takti~ku grupu u tu oblast.)

Πthreat Р1. something which is dangerous or hostile.e.g. The irregular forces are posing a major threat to our sup-ply routes. (Neregularne snage predstavqaju glavnuopasnost za na{e pravce snabdevawa.)

2. enemy forces.e.g. The main threat is from the east. (Glavna pretwa do-lazi sa istoka.)

3. a statement declaring a person’s intention to do harm.e.g. His threats scared everybody. (Svi su se pla{ili we-govih pretwi.)

Πthreaten Р1. to maneuver against.e.g. The enemy is threatening our left flank. (Neprijatequgro`ava na{e levo krilo.)

2. to say that you intend to do harm to someone.e.g. He threatened to kill her. (Pretio je da }e da je ubije.)

ΠTOA Рtransfer of authority Рthe action of passing authorityover forces from one commander to another, or from a nationalcommand to a NATO command.e.g. TOA from the UNPROFOR Commander to the IFOR Com-mander is planned for the next month. (Prenos nadle`nos-ti sa komandanta UNPROFOR-a na komandantaIFOR-a planiran je za slede}i mesec.)

Πtow Рto move a vehicle, aircraft or ship by pulling it.e.g. We had to tow the tank (off) as it lost one of its tracks. (Mo-rali smo da vu~emo /izvu~emo/ tenk jer je izgubiojednu gusenicu.)

Πtrack Р(noun) 1. marks on the ground, made by the movementof a person or vehicle (also: trail; the actual path of an aircraftabove, or a ship on, the surface of the earth.e.g. We followed the tracks of the convoy. (Pratili smotragove konvoja.)

2. (trail) rough path or road.e.g. There are several tracks through the wood. (Ima neko-liko staza kroz {umu.)

3. a railway line.e.g. The track has been blown up in several places. (Pruga jerazorena eksplozijom na nekoliko mesta.)

4. (caterpillar) a moving band of metal links fitted around the wheels of a tank or other armoured vehicle,enabling it to move over soft or uneven ground.

e.g. The tank came off the road when it lost a track. (Tenk jesleteo sa puta kada mu je otpala gusenica.)

(verb) 1. to follow the track of a person or vehicle.

25

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 82: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

26

e.g. The deserters were tracked to the local railway station.(Dezerteri su pra}eni do lokalne `elezni~ke stan-ice.)

2. to follow the movement of an aircraft, vehicle or ship using surveillance equipment or a missile guidance system.

e.g. We are being tracked. (Prate nas.)

Πtrain Р(noun) 1. several railway carriages towed by a railwayengine.e.g. The battalion will move by train. (Bataqon }e se trans-portovati vozom.)

2. a column of vehicles carrying supplies, which accompanies a military force.

e.g. The enemy has captured our train. (Neprijateq je zaro-bio na{u kolonu/kompoziciju.)

(verb) 1. to teach or instruct.e.g. He has been trained in the use of explosives. (Obu~en jeza upotrebu eksploziva.)

2. (of artillery) to point a gun.e.g. They trained their guns on the town. (Usmerili suoru`je prema gradu.)

Πtransmit Р1. to send a radio signal.e.g. We were unable to transmit the signal. (Nismo bili ustawu da po{aqemo/emitujemo signal.)

2. to infect with a disease.e.g. The disease is transmitted by a parasite. (Ta bolestprenosi se posredstvom parazita.)

ΠTRAP Рtactical recovery of aircraft and personnel Рa mis-sion to recover an aircraft and its crew, after it has been shotdown or crashed in enemy territory.e.g. They were issued TRAP order an hour ago. (Dobili sunare|ewe za takti~ko izvla~ewe aviona i posade prejedan sat.)

Πtraverse Р1. to move across an area of ground.e.g. We had to traverse 200m of open field. (Morali smo dapre|emo 200 metara otvorenog terena.)

2. (of guns) to move the barrel sideways when aiming or firing.

e.g. Traverse left! (Okreni levo!)

Œ triage – evaluation and classification of casualties for purposesof treatment and evacuation, according to type and seriousnessof iwury, and likelihood of survival. e.g. We’ll set up triage over there. (Tamo }emo uspostavi-ti trija`u/odvajawe bolesnika–rawenika prema po-trebi sanitetske obrade.)

UΠU, u РUniform Рthe twenty-first letter of the phonetic alpha-

bet.ΠUAV Рunmanned aerial vehicle

e.g. UAV is used for surveillance, targeting and bomb damageassessment. (Bespilotna letelica se koristi za izvi-|awe osmatrawe, ga|awe i procenu {tete.)

Πumpire Рa person assigned to observe a military training exer-cise and to assess the performance of those taking part.e.g. He was acting as umpire. (Imao je ulogu posrednikana vojnoj ve`bi.)

ΠUNCLAS Рunclassified Р(of documents or information) Рwith-out a security classification (such as confidential Рhigh securityclassification but flexible distribution; restricted Рdistributionlimited to UN staff, secret Рtop security classification.)e.g. Unclassified information may be passed to the media andthe general public. (Interne informacije mogu se pre-nositi medijima i javnom mwewu.)

Πunconditional surrender Рsurrender where the side which issurrendering is not permitted to dictate any of its own terms orconditions.e.g. They demanded the unconditional surrender of the wholebattalion. (Zahtevali su bezuslovnu predaju celog ba-taqona.)

Πunit Р1. a military grouping with its own organization and com-mand structure.e.g. In the army, a unit normally refers to a battalion or equiva-lent-sized grouping. (U vojsci, jedinicom se obi~nosmatra bataqon ili grupacija iste veli~ine.)

2. a standard quantity.e.g. A kilometre is a unit of linear measure. (Kilometar jejedinica linearne mere.)

Πunload Р1. to remove ammunition from a weapon.e.g. They were ordered to unload. (Nare|eno im je da is-prazne oru`je.)

2. to remove a load from an aircraft, ship or vehicle.e.g. The enemy attacked while we were unloading the ship.(Neprijateq nas je napao dok smo istovarali brod.)

Πunobtainable Р(radio terminology) not in radio contact.e.g. B Company is unobtainable at the moment. (^eta B tre-nutno nije u radio-dometu.)

Πuntenable Рimpossible to defend.e.g. Our position is untenable. (Na{ polo`aj je neodr-`iv.)

Πupgrading Рimproving the design or capability of something;(of airstrips or roads) goes beyond repairing and returning aninfrastructure to its initial state; for an airstrip, it often involveslengthening the landing strip, adding beacon lights and all-weather landing guidance equipment, changing the tarmac toaccommodate heavy cargo planes, etc. e.g. Upgrading the runway took three months. (Moderni-zacija piste je trajala tri meseca.)

Πutility vehicle Рa general purpose vehicle.e.g. Utility vehicles include cargo, water, fuel and recovery ve-hicles. (Vozila op{te namene ukqu~uju teretna vozi-la, cisterne za vodu i gorivo i tegqa~e.)

ΠUXO Рunexploded ordnance Рany bomb, missile, explosiveprojectile or other explosive device which has been dropped orfired or initiated and has failed to explode, either partly or com-pletely.e.g. They are doing UXO disposal in the village. (Uklawajuneeksplodirane granate u selu.)

VΠV, v РVictor Рthe twenty-second letter of the phonetic alpha-

bet.Πvan Р1. a light motor vehicle designed for carrying goods.

e.g. The bomb was hidden in a small white van. (Bomba jesakrivena u malom belom kombiju.)

Page 83: 043 Odbrana

2. (vanguard) leading elements of the main body of an advancing force.

e.g. The general was moving in the van(guard) of the advanc-ing force. (General je bio u prvim redovima napada.)

Πvantage point Рa place from which one can observe a thing orarea.e.g. That hill is an excellent vantage point. (To brdo jeodli~an polo`aj za osmatrawe.)

ΠVCP Рvehicle check-point Рa place on a road where soldiersor policemen stop vehicles in order to search them or to checkthe identity of the occupants.e.g. We set up a VCP at the crossroads. (Na raskrsnicismo postavili kontrolni punkt za vozila.)

Πvehicular first-aid kit Рa first aid kit kept in a vehicle.e.g. We were fined for not having vehicular first-aid kit. (Pla-tili smo kaznu jer nismo imali komplet prve po-mo}i u vozilu.)

Πveiled speech Рan act of speaking on a telephone or radio, insuch a way as to conceal the true meaning of the conversation,without actually using a code.e.g. We had to resort to veiled speech as we got the impressionof being tapped. (Morali smo da pribegnemo uvijenomrazgovoru po{to smo stekli utisak da nas prislu-{kuju).

Πvelocity Рthe speed at which an object travels.e.g. We put these rounds under a velocity test. (Testiralismo brzinu ovih zrna.)

Œ vet – to check a person’s history and family and social connec-tions, in order to establish whether they are suitable for a job orto have access to classified information. e.g. He will have to be vetted. (Mora}e da bude proveren.)

Πvicinity Рan area which surrounds a place. e.g. Enemy special forces are operating in the vicinity of Kabul.(Neprijateqeve specijalne snage dejstvuju u blizi-ni Kabula.)

Πvigilance Рthe action of guarding against a possible danger orthreat.e.g. We need to show extra vigilance tonight. (Treba da po-ka`emo izuzetnu budnost ve~eras.)

Πvigorous Рshowing or demanding strong physical effort.e.g. Paratroops undergo a vigorous training course. (Pado-branci prolaze kroz `estoku obuku.)

Πvolatile Рlikely to change suddenly, or likely to become violentand dangerous without warning.e.g. The situation in the capital is still extremely volatile. (Si-tuacija u prestonici je jo{ uvek krajwe neizvesna.)

ΠVOR Рvehicle off (the) road Рvehicle not available because itawaits repair, or needs other vital services. e.g. The number of VORs is important when determining thenumber of vehicles needed for a particular mission. (Broj vo-zila van upotrebe va`an je pri odre|ivawu broja vo-zila potrebnih za odre|eni zadatak.)

ΠVRP Рvehicle report(ing) point Рpredetermined point on apatrol route where the patrol calls in its position to base on theradio net.e.g. VRP is ten miles south of the village. (Kontrolna ta~kaza vozila je deset miqa ju`no od sela.)

Πvulnerable Р1. (of people) easy to iwure or kill.e.g. We are extremely vulnerable in this position. (Izuzetnosmo rawivi na ovom polo`aju.)

2. (of things) easy to damage or destroy.e.g. This vehicle is vulnerable to small-arms fire. (Ovo vozi-lo mo`e biti o{te}eno vatrom iz lakog naoru`awa.)

3. (of groupings) easy to outmaneuver or overrun.e.g. Our left flank is now extremely vulnerable. (Na{e levokrilo je sada izuzetno ugro`eno.)

WΠW, w РWhisky/Whiskey Рthe twenty-third letter of the pho-

netic alphabet.Πwade Рto walk through water.

e.g. The company had to wade the river. ([eta je moralada pregazi reku.)

Πwage Рto fight a war against someone.e.g. Germany, Italy and Japan waged war on Great Britain andits allies. (Nema~ka, Italija i Japan su vodili ratprotiv Velike Britanije i wenih saveznika.)

Œ wait out (radio terminology) – I am too busy to give you fur-ther information at the moment, but I will call you as soon as Iam able to.e.g. ‘Hello 3, this is 33, I am being shelled, wait out!’ („Halo3, ovde 33, granatiraju me, ~ekajte nastavqawe!“)

Πwar Р1. to declare war on someone Рto state officially thatyou are in a state of war with someone.e.g. Germany declared war on Poland on Sept. 1st, 1939. (Ne-ma~ka je objavila rat Poqskoj 1. septembra 1939. go-dine.)

2. to be on a war footing – to be at full strength and fully equipped and prepared to fight a war.

e.g. The battalion is now on a war footing. (Bataqon je sadapotpuno spreman za borbu.)

Πwargame (to) Рto simulate, by whatever means, a military op-eration involving two or more opposing forces, using rules, da-ta, and procedures designed to depict an actual or assumed reallife situation; to test the viability of an operational plan, by play-ing it out on a map and calculating likely enemy responses. e.g. We wargamed several different scenarios. (Simuliralismo nekoliko razli~itih scenarija.)

Note: war game/exercise/maneuver (commonly used in plu-ral form) – a military training exercise.

Πwaypoint Рa place or feature on the ground which is used as anavigational reference point (especially with satellite naviga-tion systems). e.g. Our next waypoint is the church at grid 637921. (Na{slede}i orijentir je crkva na koordinati 637921.)

ΠWCP Рweapons collection point Рa location set up by apeacekeeping force to collect weapons from soldiers who havebeen involved in an armed conflict.e.g. WCP has to be established in a suitable area. (Mestoprikupqawa oru`ja mora da se uspostavi na pogod-nom mestu.)

Œ WIA – wounded in action – a battle casualty other than „killedin action“ who has incurred an iwury due to an external agentor cause. e.g. The term WIA encompasses all kinds of wounds and otheriwuries incurred in action. (Izraz „rawen u borbi“ obuh-vata sve vrste rana i drugih povreda zadobijenih udejstvima.)

27

PRIRU^NIK NAJ^E[]E KORI[]ENIH VOJNO-POLITI^KIH IZRAZA

Page 84: 043 Odbrana

GLOSARY OF MILITARY AND POLITICAL EXPRESSIONS

28

Œ wilco – will comply – (radio terminology) I understand and willcarry out your instructions.e.g. ‘Hello 22, this is 2, move now, over.’‘22, wilco, out.’(„Halo 22, ovde 2, kreni sada, prijem“.„22, postupi}u, kraj.“)

Πwinch Рto lift or drop from helicopter using a rope. e.g. The iwured man was winched to safety. (Rawenik jeizvu~en na sigurno.)

Two crew members were winched down to the forward position.(Dva ~lana posade su spu{tena na istureni polo-`aj.)

Πwipe out Рto kill all the members of a grouping.e.g. B Company has been almost wiped out. (^eta B je goto-vo u potpunosti likvidirana.)

Πwithdraw/retire Рto move away from the enemy; to move backtowards your forces or territory.e.g. The enemy withdrew across the border. (Neprijateq sepovukao preko granice.)

ΠWMD Рweapon of mass destruction e.g. WMD, usually nuclear, biological, or chemical, can causehuge devastation and loss of life. (Oru`je za masovno uni-{tewe, obi~no nuklearno, biolo{ko ili hemijsko,mo`e izazvati ogromna razarawa i qudske `rtve.)

XΠX, x РX-ray Рthe twenty-fourth letter of the phonetic alphabet.ΠXO Рexecutive officer Рan officer responsible for coordinat-

ing staff functions within a headquarters.e.g. In many groupings, the XO is also the second in command(2IC). (U mnogim jedinicama na~elnik {taba je-dinice/zamenik komandanta tako|e je i drugokoman-duju}i.)

ΠX-point Рcrossing point Рa place where e.g. a river can becrossed. e.g. The incident occurred at the X-point B. (Incident sedogodio na ta~ki prelaza B.)

ΠX-ray Р(noun) 1. electromagnetic radiation of a very shortwavelength, which is able to pass through the human body andcan thus produce photographs of internal iwuries. e.g. X-ray can be dangerous if done more frequently than rec-ommended. (Rendgensko zra~ewe mo`e biti opasnoukoliko se vr{i ~e{}e nego {to se preporu~uje.)

2. an X-ray photograph.

e.g. You will need a chest X-ray. (Bi}e vam potreban rend-genski snimak grudnog ko{a.)

(verb) 1. to produce an X-ray photograph.e.g. We will have to X-ray your leg. (Mora}emo da ti ura-dimo rendgenski snimak noge.)

YΠY, y РYankee Рthe twenty-fifth letter of the phonetic alphabet.Πyard Р1. (yd) a unit of linear measure corresponding to 3 feet

or 0.9144 meters. e.g. There are 1,760 yards in a mile. (U jednoj miqi ima1.760 jardi.)

2. an area of enclosed ground attached to a building.e.g. The vehicles were parked in the yard next to HQ. (Vozilasu bila parkirana u dvori{tu pored zgrade {taba.)

Πyield Р(noun) the amount of explosive power produced by anuclear weapon.e.g. The explosive yield of nuclear weapons is measured in kilo-tons or megatons. (Koli~ina nuklearnog puwewa izra-`ava se u kilotonama ili megatonama.)

(verb) to yield ground – to withdraw, to go back from.e.g. The brigade was forced to yield the high ground in front ofthe village. (Brigada je bila prisiqena da se povu~esa uzvi{ewa ispred sela.)

ΠY-junction/fork Рa place where a single road divides into two.e.g. They came to a Y-junction and did not know where to go.(Do{li su do mesta ra~vawa puta i nisu znali kudada krenu.)

ZΠZ, z РZulu Рthe twenty-sixth letter of the phonetic alphabet.Πzed bag Рa sleeping bag.

e.g. How many zed bags do we have for the exercise? (Kolikovre}a za spavawe imamo za ve`bu?)

Πzero Рto ensure that a weapon is accurate, by firing a few roundsat a target and then adjusting the sights as required. e.g. 3 Section are zeroing their weapons. (Tre}e odeqeweisprobava i pode{ava oru`je.)

ΠZulu time РGreenwich Mean Time (GMT) Рthe local time onthe meridian at Greenwich, London, which is used to calculateinternational time. e.g. Zulu time is used by NATO forces on operations. (Vremepo Grini~u koriste snage NATO-a prilikom izvo-|ewa operacija.)

Izdava~:Novinski centar „ODBRANA“

Beograd

Za izdava~a:Slavoqub M. MARKOVI], potpukovnikDirektor i glavni i odgovorni urednik

Autori:Valentina MIKLUCBranka DIMITROV

Recenzent za engleski jezik: Xejms SADERLEND SMIT

Lektor za srpski jezik: Mira POPADI]

Korektor:Sla|ana GRBA

1. jul 2007.