of 20/20

Mga Bahagi Ng Pananalita

  • View
    32.450

  • Download
    176

Embed Size (px)

Text of Mga Bahagi Ng Pananalita

  • 1. 1. Pangngalan Ang PANGNGALAN ay salitang tinutukoy ang ngalan ng tao, bagay, pook, hayop o pangyayari. Dalawang uri ng PANGNGALAN: 1. Pangngalang Pambalana Karaniwang ngalan ng tao, bagay, hayop, pook o pangyayari Halimbawa: lapis, papel, babae, lalaki, simbahan, ibon

2. 2. PANGHALIP Ang PANGHALIP ay bahagi ng pananalita na inihahali o ipinapalit sa pangngalan upang mabawasan ang paulit-ulit na pagbanggit sa pangngalan na hindi magandang pakinggan. Uri at Halimbawa: 1. Panao - ako, siya, sila 2. Paari - akin, kaniya, kanila, amin 3. Pananong - sino, ano, kailan 4. Pamatlig - dito, doon 5. Pamilang - ilan, marami 6. Panaklaw - madla, pangkat 3. 3. PANDIWA Ang PANDIWA ay bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Uri ng Pandiwa: 1. Payak- ito ay ipinalalagay na ang simuno. Halimbawa: Lubos na mahirapan ang walang tiyaga mag-aral. 2. Palipat- ito ay may simuno at tuwirang layon Halimbawa: Naglinis ng hardin si Nena. 3.Katawanin- ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap. Halimbawa: Ang matiyaga nagwawagi. 4. 4. PANGATNIG Ang PANGATNIG ay ang mga salita o lipon ng mga salita at kataga na ginagamit sa pag-uugnay ng isang salita sa kapwa salita, ng isang parirala sa kapwa parirala, o ng isang pangungusap sa kapwa pangungusap. Uri ng Pangatnig at halimbawa: 1. Paninsay. Ito ay ginagamit sa pangungusap na ang dalawang isipan ay nagkakasalungatan. Halimbawa: Namatay si Mang Isko ngunit ang kanyang prinsipyo ay mananatiling buhay. 5. 2.Pananhi.Itoayginagamitupangmakatugonsamgatanongnabakitoupang maipakilalaangmgakadahilananngisangpangyayariatnganumanginiisipo niloloob. Halimbawa: AngkanyangprinsipyoaymananatilingbuhaysapagkatnariyansiJun namagpapatuloyngkanyangnaudlotnagawain. 3.Pamukod.Itoayginagamitupangihiwalay,itangi,oitakwilangisasailang bagayoisipan. Halimbawa: Magingangmgakasamahanniyaynagpupuyosangkalooban. 4.Panlinaw.Itoayginagamitupangdagdaganosusuganangkalinawanngmga nasabina. 6. 5.Panubali.Nagsasaaditongpagkukurongdi-ganapatnangangailanganng ibangdiwaopangungusapupangmabuoangkahulugan. Halimbawa: Sakalinghindiibigay,magpapatuloyangwelga. 6.Panapos.Nagsasaaditongwakasngpagsasalita. Halimbawa: At sa wakasnaibigayrinangkanilangsahod. 7.Panulad.Nagpapahayagitongpaghahambingngmgagawaopangyayari. Halimbawa: Kung ano angutang,siya ringkabayaran. 7. 5. PANG-UKOL AngPANG-UKOLaybahagingpananalitangnag-uugnaysapangngalan, panghalip,pandiwaatpang-abaynapinag-uukulanngkilos,gawa,ari, balakolayon. Dalawang pangkat ng Pang-ukol 1.Ginagamitnapangngalangpambalana:ukolsa,labansa,hinggilsa, ayonsa,tungkolsa,parasa. MgaHalimbawa: 1.Ukol sapilipinoangpaksangusapin. 2.Angmgapilingmanggagawaaybinigyanngbonus 3.Laban samanggagawaangkanilangpinapanukala. 4.Angmgaaklatnaitoaypara samahihirap. 8. 2.Ginagamitsangalanngtangingtao-anggawa,ari,layon,atkilosaypara lamangsangalanngtaotuladng:ukolkay,labankay,parakay,tungkolkay, ayonkay,hinggilkay. MgaHalimbawa: 1.Anggantimpalangperaayukol kayMaria. 2.Para kayJuanangpagkaingito. 3.Hinggil kayEnricoangkanilangproblema. 4.Angkanyangnilutongadoboaypara salahat. 5.Ayon kayRizal,angpananaliksikaynagdaragdagsaatingkaalaman. 9. 6. PANG-ANGKOP Ang PANG-ANGKOP ay mga katagang nag-uugnay sa magkakasunodnasalitasapangungusapupangmaging madulas o magaan ang pagbigkas ng mga ito. Ginagamitdinangpangangkopupangpag-ugnayinang mga panuring at ang mga salitang binibigyang turing nito. 10. Uri ng PANG-ANGKOP 1. Pang-angkop na na - Ito ay nag-uugnay ng dalawang salita na kung saan ang naunang salita ay nagtatapos sa mga katinig maliban sa titik n. Isinusulat ito nang kahiwalay sa mga salitang pinag-uugnay. Halimbawa: Ang malinis na hangin ay ating kailangan. Ang nauunang salita ay malinis na nagtatapos sa titik s na isang katinig. 2. Pang-angkop ng ng - Ito ay isinusulat karugtong ng mga salitang nagtatapos sa mga patinig (a, e, i, o u). Halimbawa: Pinipigil ng malalaking ugat ng mga puno ang baha. Ang pang-angkop na ng ay idinugtong sa salitang malalaki na nagtatapos sa titik i na isang patinig. 11. Ang pang-angkop na -ng ay nag-uugnay rin sa mga salitang magkakasunod na kung saan ang naunang salita ay nagtatapos sa katinig na n. Ngunit hindi ito isinusulat sa ganitong anyo. Ang titik na n sa hulihan ng salita ay kinakaltas na lamang. Kaya ang pang-angkop na -ng at hindi g ang ginamit. Halimbawa: luntian ng halaman - luntiang halaman Maraming banging matatarik sa ating bansa. 3. Pang-angkop na g - ginagamit kung ang salitang durugtungan ay nagtatapos sa titik na n. 12. 7. PANG-URI Ang PANG-URI ay isang bahagi ng pananalita na binabago ang isang pangngalan, karaniwang sinasalarawan nito o ginagawang mas partikular ito. Ang pang-uri ay nagbibigay ng turing sa isang pangngalan o panghalip. Halimbawa: Matamis ang inihaing mangga ni Aling Ising. Napakaganda nga ng bistidang iyan! Siya ay higit na matalino kaysa sa kanyang kuya. Ang sasakyan ay kulay pula. Libu-libong tao ang dumagsa sa pagtitipon. 13. 8. PANG- ABAY Ang Pang-abay ay bahagi ng pananalitang nagbbibigay turing sa pandiwa, pang-uri, o kapwa pang-abay. Ang mga pang-abay ay nagsasabi ng kung paano, kalian, saan at gaano. Uri ng Pang-abay 1. Pang-abay na Pamaraan tumutukoy ito sa paraan kung paano ginawa ang isinasaad na aksyon ng pandiwa. Halimbawa: - Taimtim na pinakinggan ang kanyang awitin hanggang sa huling nota. 14. 2. Pang-abay na Pamanahon tumutukoy ito sa panahon kung kalian naganap ang isinasaad na aksyon ng pandiwa. Halimbawa: - Agad napalalambot ng musika ang isang matigas na kalooban. 3. Pang-abay na Panlunan tumutukoy ito sa pook na pinagganapan ng aksyong isinasaad ng pandiwa. Sumasagot ito sa tanong na saan. Halimbawa: - Umawit si Nelsa sa isang amateur singng contest sa radyo. 4. Pang-abay na Pang-agam - nagsasaad ito ng pag-aalinlangan at walang katiyakan. 15. 5.Pang-abay na Panggaanotumutukoyitosabilangodamingisinasaadng pandiwa.Sumasagotitosatanongnagaanooilan. Halimbawa: -Kauntiangsumalisapaligsahanngpagtakbo. 6.Pang-abay na Panang-ayonitoaynagsasaadngpagpapatotooopagsang-ayon. Halimbawa: -Opo,mahusaysumayawsiGabby. 7. Pang-abay na Panangginagsasaaditongpagtutolodipagsang-ayon. Halimbawa: -Ayawsiyangtantananngpalakpakngmgatao. 8.Pang-abay na Panuladitoayginagamitsapagtutuladngdalawangbagay. Halimbawa: -HigitnamagalingsumayawsiAnnakaysakayNena. 16. 9. PANTUKOY AngPANTUKOY aykatagangginagamitsapagtukoysatao,bagay,lunano pangyayari.Ito'ynahahatisadalawanguri. 1. Pantukoy na Pambalana-tumutukoysamgapangngalangpambalana ang, ang mga, mga ang(isahan) Halimbawa:Angpinunoaypalagingnaglilingkodsakanyangmga nasasakupan. ang mga(maramihan) Halimbawa:Nagtulung-tulongangmgamag-aaralsapaggawangcollage. mga(maramihan) Halimbawa:Angpinunoaytinulunganngkanyangmgatagasunod. 17. 2. Pantukoy na Pantangi-tumutukoysapangngalangpantangi(tiyaknatao) si, sina, ni, nina, kay, kina - si(isahan) Halimbawa:SiGng.Roaayisangmabutingguro. -sina(maramihan) Halimbawa:NangunasapaglilinisngbaranggaysinaG.atGng.delaCruz. -ni(isahan) Halimbawa:NapagalitanniCoachGabangmgamanlalarodahilhindisiladumatingsa oras. -nina(maramihan) Halimbawa:Hindiikinatuwangguroangpag-aawayninaElsaatLuis. -kay(isahan) Halimbawa:IbinahaginiSofiaangkanyangpanghimagaskaySam. -kina(maramihan) Halimbawa:NakipagkasundonasiElaikinaJuanatPedro. 18. 10. PANGAWING AngPANGAWINGaynagpapakilalangayosngmgabahaging pangungusap. ang AY ay palatandaan ng ayos ng pangungusap. Ibinabadya nito ang karaniwang ayos pangungusap. Ang una ang panag-uri sa paksa ay nilalagyan ng pagbabago. Palataandaan ito na inilipat ng posisyon ang bahagingpaksangpangungusap.Itoaypang-dugtongsamgapangungusap nadi-karaniwangayos Halimabawa: -Akoaygalingsabanyo.