SANTUARYONG- DAGAT

  • View
    278

  • Download
    23

Embed Size (px)

Text of SANTUARYONG- DAGAT

  • PANIMULANG ARALINTUNGKOL SA

    SANTUARYONG-DAGAT

  • ii Panimulang Aralin sa Pagtatag ng Santuwaryong Dagatna nasa Pangangasiwa ng Pamayanan

    Resource Persons:Dr. Angel C. Alcala - Chairman, Commission on Higher Education (CHED)Dr. Hilconida Calumpong - Director, Silliman University Marine LaboratoryDr. Catherine A. Courtney - Chief of Party, CRMPEster Delfin - Graduate Coordinator, Social Work Program, Silliman UniversityAtty. Mikhail Maxino - Dean, College of Law/Component Leader, COE-CRM, SillimanUniversityFelina Tiempo - Acting Director, Center for Tropical Conservation Studies, SillimanUniversityDr. Alan White - Deputy Chief of Party, Coastal Resource Management Project (CRMP)

    May-akda: Melissa Casia Editor: Asuncion Sia Teknikal na pagsusuri: Evelyn Deguit andAlexis Yambao Layout: Ysolde Collantes Dibuho: Dexter Besa

    Hango sa iskrip na sinulat nina Badette Aligaen, Roberto V. Navida, at Melissa Masucolpara sa Pagtatatag ng Community-Based Marine Sanctuary isang instructional video ngGMA Network at Technology and Livelihood Resource Center sa pakikipagtulungan ngDepartment of Environment and Natural Resources - Coastal Resource Management Project atSilliman University.

    Ang Coastal Resource Management Project ay isang proyektong nagbibigay ng tulong-teknikal. Itoy ipinatutupad ng Department of Environment and Natural Resources sa tulongng United States Agency for International Development at pinapangasiwaan ng Tetra TechEM, Inc.

    PasasalamatAng mga sumusunod ay tumulong sa produksyon ng instructional video kung saan hinangoand Gabay na ito:Kinatawan Emilio Macias II ng Pangalawang Distrito ng Lalawigan ng Negros OrientalMercy Teves, Environment and Natural Resources Division, Lalawigan ng Negros OrientalKgg. Felicisimo Dauin, Mayor, Bayan ng Dauin, Negros OrientalPaul at Liberty Rhodes, Bamboo House, Apo Island, Negros OrientalMamamayan ng Apo IslandMga mangingisda sa Sumilon Island

    Ang lathalaing ito ay ginawa sa tulong ng USAID sa ilalim ng Kontrata Blg. AID 492-C-00-96-00028-00. Ang mga opinyon na nakasaad dito ay sa mga may-akda at hindi nangangahulugang pananaw dinng USAID. Ang lathalaing ito ay maaaring sipiin o kopyahin sa ibang mga lathalain sa kondisyongbibigyan ng nararapat na pagkilala ang mga may-akda at mga institusyong pinanggalingan ngimpormasyon.

    CRM Document No. 25-CRM/2000ISBN

  • iiiPanimulang Aralin sa Pagtatag ng Santuwaryong Dagatna nasa Pangangasiwa ng Pamayanan

    TABLE OF CONTENTS

    Table of Contents ...................................................................................................... iii

    1 Ang Kahalagahan ng Pinagsamang Pangangasiwa ng Baybaying-Dagat ... 1Ano ang CRM? ............................................................................................ 2Bakit kailangan ang CRM? .......................................................................... 3Paano ipinasatupad ang CRM? .................................................................... 3

    2 Balangkas sa Pagtatatag ng Santuwaryong-Dagat na nasa Pangasiwaanng Pamayanan ................................................................................................... 7

    De facto Open Access ................................................................................... 8Ang Santuwaryong-Dagat ........................................................................... 9Panghuling Pahayag ................................................................................... 15

    3 Pagbuo at Pagpapalakas ng Samahang Pangkomunidad oCommunity Organizing .................................................................................... 17

    Ano ang community organizing? .............................................................. 19Anu-ano ang mga layunin ng pagbuo ng isang samahangpang-komunidad ........................................................................................ 19Ano ang likas na katangian ng isang pamayanan? .................................... 20Maari bang itatag ang isang santuwaryong-dagat kahit walangpartisipasyon ang pamayanan? .................................................................. 20Sinu-sino ang mga taong kasama sa pag-oorganisa ng pamayanan? ........ 21Ano ang bahaging ginagampanan ng isang community organizer? ......... 22Ano ang proseso ng community organizing? ........................................... 22Panghuling Pahayag ................................................................................... 28

    4 Pagbibigay-Edukasyon sa Pamayanan o Community Education ................ 29Ano ang community education? ................................................................. 30Bakit kailangang magkasabay ang pag-oorganisa ng pamayananat ang pagbibigay ng edukasyon? .............................................................. 30Bakit mahalaga ang pagbibigay ng edukasyon sa pamayanan? ................ 30Sinu-sino ang kasali sa pagbibibay ng edukasyon sa pamayanan? ........... 31Ano ang saklaw ng pagbibigay ng edukasyon sa pamayanan? ................. 32Panghuling Pahayag ................................................................................... 34

    5 Pisikal ng Pagtatayo ng Santuwaryong-Dagat ............................................. 35Ano ang santuwaryong-dagat? ................................................................... 35Anu-ano ang layunin ng pagtatayo ng santuwaryong-dagat? .................... 36Ano ang proseso sa pagtatayo ng santuwaryong-dagat na nasapangangasiwa ng komunidad? ................................................................... 36

  • iv Panimulang Aralin sa Pagtatag ng Santuwaryong Dagatna nasa Pangangasiwa ng Pamayanan

    Paano ang paglalagay ang mga buya? ....................................................... 39Paano gamitin ang mga pananda para sa santuwaryong-dagat? ................ 39Paano gumawa ng angkla para sa santuwaryong-dagat? ........................... 40Mga modelong santuwaryong-dagat na nasa pangangasiwang pamayanan ............................................................................................ 42

    6 Mga Batas ukol sa Pagtatag ng Santuwaryong-Dagat na nasaPangangasiwa ng Pamayanan ........................................................................... 45

    Ano ang proseso ng lehilasyon? ............................................................... 45

    7 Pagpupunyagi Tungo sa Likas-kayang Pangangasiwa ngSantuwaryong-Dagat ...................................................................................... 53

    Ano ang ibig sabihin ng likas-kayang pangangasiwa? .............................. 54Sinu-sino ang mga taong nagtutulong-tulong para maabot anglikas-kayang pangangasiwa ng santuwaryo? ............................................. 54Anu-ano ang mga katangiang matatagpuan sa isang santuwaryong-dagat na may likas-kayang pangangasiwa? ............................................... 55Anu-ano ang mga ma-irerekomendang istratehiya upang makamitng pamayanan ang likas-kayang pangangalaga at pangangasiwang santuwaryo? .......................................................................................... 56Anu-ano ang mga balakid sa pagkamit ng likas-kayang pangangasiwang santuwaryong-dagat? ............................................................................ 57Anu-ano pang uri ng pangangasiwa ang maaaring gawin sasantuwaryong-dagat? ................................................................................. 58Panghuling Pahayag ................................................................................... 60

    References ............................................................................................................... 61Institutions involved in or supporting coastal resource management ..................... 65

  • 1Ang Kahalagahan ngPinagsamang Pangangasiwang Baybaying-DagatUNANGARAW

    Sa pagtalakay natin sa kursong ito, isang bagay ang dapat nating tandaan:Ang pagtatatag ng isang santuwaryong-dagat na nasa pangangasiwa ngpamayanan (community-based marine sanctuary) ay bahagi lamang ngisang mas malawak na proseso na tinatawag na integrated coastalmanagement o coastal resource management (CRM), isang pinagsamangpangasiwaan ng baybaying-dagat. Bago ang pagtatatag ng mgasantuwaryong-dagat mahalagang maunawaan muna kung ano ang CRM atang kahalagahan nito. Ito ang unang paksang ating tatalakayin.

  • 2 Panimulang Aralin sa Pagtatag ng Santuwaryong-Dagatna nasa Pangangasiwa ng Pamayanan

    Ano ang CRM?

    Ang mga sumusunod ang mga mahahalagang ideya na saklaw ng CRM:

    1. Ito ay isang istratehiya na kung saan ang lahat ng stakeholders osinumang may interes sa mga likas-yamang dagat ay nagkakaisa paramaisakatuparan ang maayos at tuloy-tuloy na paggamit, pangangasiwa atpagpapalago ng mga likas-yamang ito.

    2. Nakasalalay ang buong proseso sa partisipasyon, sama-samang pagkilos atpagtutulungan ng mga mamamayan, pamahalaan at iba pang sektor tungosa pagpaplano, pagpapatupad at pagmo-monitor ng mga angkop napaggamit sa mga likas-yamang dagat.

    3. Tinawag itong integrated o pinagsama dahil tinitingnan ng CRM hindilamang ang karagatan at ang mga likas-yaman nito, kundi pati rin angkabundukan, at mga likas-yaman nito at ang mga gawain na nakakaapektosa mga baybaying-dagat. Sa CRM, isinasaalang-alang hindi lamang angpisikal na kapaligiran ng baybaying-dagat, kundi pati rin ang lahat ng mgabagay na nakaka-apekto sa mas malawak na kapaligiran, lupa, dagat, attao. Mahalagang sangkap ng kapaligiran ang organisasyong pantao at angmga aspetong pang-kultura, pampulitikal, pangkabuhayan at panlipunannito.

  • 3UNANG ARAW: Ang Kahalagahan ng PinagsamangPangasiwaan ng Baybaying Dagat

    Bakit kailangan ang CRM?

    Malawak ang baybaying-dagat ng Pilipinas. Dito ay mayroong 18,000kilometro kwadrado (km2) ng bahura (corals), 140,000 ektarya ngka