Click here to load reader

Ang Santwaryong-Dagat

  • View
    246

  • Download
    6

Embed Size (px)

Text of Ang Santwaryong-Dagat

  • This publication was made possible through support provided by the United States Agency forInternational Developmaent (USAID) under the terms and conditions of the Contract No.AID-492-C-00-96-00028-00. The opinions expressed herein are those of the authors and donot necessarily reflect the views of the USAID. This publication may be reproduced or quotedin other applications as long as proper reference is made to the source.

    Produced by

    Coastal Resource Management Project5/F CIFC Towers, J. Luna cor. J.L. Briones Ave.

    North Reclamation Area, Cebu City 6000 PhilippinesTels. (032) 232-1821 to 22, 412-0487 to 89, 412-0645

    Fax: (032) 232-1825 Hotline: 1-800-1888-1823E-mail: [email protected] or [email protected]

    Website: http://www.oneocean.org

  • 1

    SA LAOT, SAKAY NG ISANG MALIIT NA BANGKA SINACRISPIN AT ANG KANYANG AMANG SI MANG CRESPO.

    PAGOD AT MUKHANG BALISA.

    MAG-UUMAGA NA,WALA PA TAYONG HULI.

    TAY BAT HO HINDI TAYO GUMAMIT NG DINAMITAO DI KAYA LASON? TIYAK KAHIT

    PAPANO, MAY MAIUUWI TAYONG ISDA.

    TUMAHIMIK KA, CRISPIN!HINDI MO NAIINTINDIHAN

    ANG SINASABI MO!

    PERO TAY, HALOS LAHAT NGMGA KAPITBAHAY NATIN,

    GUMAGAMIT NG PAPUTOK. YUNGMGA NAKATIRA DYAN SA ITAAS,

    GUMAGAMIT NG LASON,AT MAY NAKUKUHA DIN SILA!

    HINDI NAGIGINGTAMA ANG MALING

    ASAL DAHILGINAGAWA ITO NG

    KARAMIHAN.TANDAAN MO YAN,

    CRISPIN!

  • 2

    OY CRISPIN! MUKHA KAATANG NAMATAYAN?

    MINALAS NA NAMANKAMI KAGABI, WALANG

    NAHULING ISDA.

    NAPAKATIGAS KASI NGULO NG TATAY MO.

    MAY MADALI NAMANGPARAAN NG PAGHULI NG

    ISDA, INAAYAWAN PA.

    AY NAKU. WALA NAMANGNANGHUHULI, ANO BA NAMANANG KINAKATAKUTAN NYO?

    ETO, MAY ISA PA AKONGDINAMITA, BAKA GUSTO

    MONG SUBUKAN.

    ILEGAL KASI.

  • TAY! NAY!TIGNAN NYO MAY

    PANG-ULAMNA TAYO.

    ABA, ANAK! SAANMO NAKUHA YAN?

    IBINIGAY HO NI ELMO...

    3

  • GINAMITAN ITO NGPAPUTOK A. TANGGAL

    ANG MGA KALISKIS,WARAK ANG SIKMURA.

    ITAPON MO YAN CRISPIN!

    TAMA NA CRISPIN! ALAM MO KUNG ANOANG PANININDIGAN KO SA BAGAY NA YAN.PERO ITAY

    4

  • NAY, GALIT HO BASI ITAY SA AKIN?GUSTO KO LANG

    NAMANG MAKATULONG.

    ALAM KO, ANAKPERO UNAWAINMO SANA ANG

    TATAY MO.

    PASENSYA NAKAYO INAY PERO HINDI

    KO TALAGAMAINTINDIHAN SI ITAY

    HINDI SA GANUN, IHO MAKINIG KA... HALOS DALAWAMPUNG TAON NAANG NAKAKARAAN. MADALI ANG PERA NOON. ISANG GABI, BENTE

    HANGGANG TRENTA KILO ANG HULING ISDA. APAT NA BESES SAISANG LINGGO LANG PUMAPALAOT ANG TATAY MO.

    AH, HINDI MO NA SIYA MAALALA. SATANTYA KO, MGA ISA O DALAWANG TAON

    KA LANG NOON. SI LITO AY BUNSONGKAPATID NG TATAY MO, AT MALAPIT NAMALAPIT SA KANYA. SIYA KASI HALOS

    ANG NAGPALAKI DITO, MATAPOS MAULILASILA SA AMA AT INA.

    PARANG MAS GUSTOPA NYANG MAGUTOM

    NA TAYONG TULUYAN...

    KASAMA ANGIYONG TIO LITO.

    TIO LITO?

    MINSAN, PUMALAOT SILA. KALIMITAN,APAT NA ORAS SILA SA LAOT

    PERO SA PAGKAKATAONG YON...WALA PANG DALAWANG ORAS, NAKITA

    KONG BUMALIK ANG TATAY MO...AT SI LITO... DUGUAN,WASAK ANG MUKHA...

    PATAY.

    5

  • ANG TATAY MO, KATULAD NINA ELMO,MINSAY GUMAMIT NG DINAMITA.

    KAYA PALA GANUN NALANG ANG GALIT NYA...

    SANA IPINALIWANAGNIYA ITO SA AKIN.

    MASAKIT PARA SA TATAY MO ANG SARIWAIN PA ANGTRAHEDYA. DAMDAM NYA, KASALANAN NYA ITO.

    BAKIT PO?ANO ANG

    NANGYARI?

    6

  • SI ELMO! HINULI NG PULIS!

    HUH? BAKIT PO?NAGPAPUTOK DAW SA DAGAT

    NG KABILANG MUNISIPYO.

    NAKU! ANO BA NAMAN ANG NAISIP NGTAONG YON AT DOON PA NAGPAPUTOK.

    ALAM NAMAN NYANG MAHIGPIT ANGBANTAY DAGAT DOON

    MAHINA NA RIN KASI ANG HULI DITO SAATIN. KAHIT ILANG KILONG PAPUTOK PAANG PASABUGIN, MANGILAN-NGILAN NA

    LANG ANG ISDANG NAHUHULI.

    PERO SABI HO NILASA KABILANG

    MUNISIPYO, MARAMIPA DAW ISDA...

    YON ANG SABI.

    E BAKIT NGA BA NAMANHINDI DADAMI ANG ISDA

    DOON? BALITA KO BAWALANG MANGISDA DOON!

    BAWAL? HINDI NAMAN ATA PWEDEYAN? SAAN KUKUHA NG MAKAKAIN

    ANG MGA TAO DUN?

    SUS! SA DAMI NG IPINAGBABAWALDOON, PALAGAY KO, MAMAMATAY

    SILA SA GUTOM!

    7

  • CRISPIN, PAGPASENSYAHANMO SANA AT NASIGAWAN KITANOONG NAKARAANG ARAW.

    NAUUNAWAN KO PO, TAY. NAIPALIWANAG NANI INAY. PAGPASENSYAHAN NYO RIN PO ATSINUWAY KO ANG PAYO NYO. HINDI KO HO

    ALAM ANG NANGYARI KAY TIO LITO.

    ANG NANGYARI SA IYONG TIYUHINAY ISA LAMANG SA MGA DAHILAN

    KUNG BAKIT INIWASAN KOANG PAGGAMIT NG DINAMITA.

    PANSAMANTALALANG PO TAY?

    DAHIL SA HIRAP NG HULI, GUMAMIT SILA NGDINAMITA AT LASON. PERO ANG HINDINILA ALAM... MAS MALAKING PINSALAANG NAGAGAWA NITONGAYON AT SAKINABUKASANNATING LAHAT

    SA TAGAL NG PANAHON NA GUMAMITAKO NG DINAMITA, NAWARI KONG

    PANSAMANTALA LANG ANGDULOT SA ATIN NG PAGDIDINAMITA

    O PAGGAMIT NG LASON.

    HINDI MO BA NAPAPANSINGKAHIT ANG MGA KAPITBAHAY

    NATING NAGDIDINAMITAO GUMAGAMIT NG LASON AY

    PAUNTI NA RIN ANG HULI?

    KAYAHALOSLAHAT NGATINGBAHURA AYWASAK NA!

    DATI-RATI, MALAGOAT MAKAPAL ANGMGA BAHURA ATANG PANGINGISDAAY MALAPIT LANG,DI KA NA LALAYOPA SA LAOT.NGAYON PALAYONG PALAYO PARAMAKAHULI.

    8

  • AYUN.. NANG DAHIL SA DINAMITA AT LASONWASAK ANG MGA BAHURA, AT WALA NA RING ISDA!

    PERO, PAG DI TAYO NAGDINAMITA AT LASON,WALA TAYONG HULI KAHIT KONTING ISDA.

    TINGNAN NYO PO TAYO, WALANG KAHULI-HULI!

    AH CRISPIN. MADALING SABIHIN YAN. KAPIT SA PATALIM,SABI NGA NG IBA. PERO, HANGGANG DITO NA LANG BA TAYO,

    WALANG PAG-ASANG UMUNLAD? KUNG HINDI MAGBABAGOANG PANANAW NATIN, WALANG MANGYAYARI SA ATIN.

    MAY ITATANONG PO PALA AKO SA INYO...NAKITA KO PO KAYONG KAUSAP ANG

    BANTAY DAGAT NG KABILANG MUNISIPYO...ISINUMBONG NYO PO BA SI ELMO?MAY DADALUHAN

    AKONG PULONGSA LUNES. SUMAMA

    KA SA AKIN.

    LALO LANG TAYONG MAMUMULUBIAT MAGDIDILDIL SA ASIN, SAMPU NGATING MGA KAANAK, NG ATING MGA

    ANAK AT MGA ANAK PA NILA.NAKITA MO NAMAN, PALALA NGPALALA ANG SITWASYON NGBUONG SAMBAYANAN NATIN.

    PAHIRAP NANG PAHIRAP ANG BUHAY.

    9

  • TAY, ANO PO ANGMARINE SANCTUARY?

    MAMAYA,IPAPAKILALA KITA

    KAY TATANGLEONARDO.SIYA ANG

    MAGPAPALIWANAGSAYO.

    LUNES, SA ISANG PAGPUPULONG.DUMALO SI CRISPIN AT ANGKANYANG TATAY.

    BAGO ANGLAHAT, BATIIN

    NATIN ANGATING MGA

    MASIGASIG NABANTAY DAGAT.

    DAHIL SAKANILA, HINDI

    NAG TAGUMPAYANG ISANGDINAMITERO!

    MAY TATLO TAYONG BAGONG KASAMA NA GUSTONGTUMULONG SA PAGPAPATUPAD NG BATAS NG ATING MARINE

    SANCTUARY. KUNG MAARI, PAG-USAPAN NYO SA LAWENFORCEMENT COMMITTEE KUNG ANO PA ANG MGA

    TUNGKULIN AT SCHEDULE NILA.

    PALAKPAKAN NATIN SILA...

    UNA NATINGTALAKAYIN ANGPAGBANTAY SAATING MARINESANCTUARY.

    10

  • O IHO, MAYTANONG KA DAW?

    NANG NATAPOS ANGPAG PUPULONG...

    AH, OPO TATANG. NARINIG KO POKANINA NA IPINAGBABAWAL DITO

    SA BAYAN NYO ANG PANGINGISDA.PANO KAYO NABUBUHAY?

    11

  • HINDI BAWAL ANG MANGISDADITO, IHO, PWERA NA LANG KUNG

    ILLEGAL NA PARAAN ANG GAGAMITINMO...

    PERO SABI NILA...

    AH, SIGURO ANGTINUTUKOY

    NILA AY ANG MARINESANCTUARY...

    12

  • ISANG PARAAN ITO PARA MAIBALIKANG SIGLA NG ATING KARAGATAN.

    HUH!?

    NOON, SADYANG MARAMI ANGNAHUHULI NAMING ISDA DITO.

    AH, MAS MABUTI PA,MAGSIMULA TAYO SA UNA.

    SA KATUNAYAN, KILALA ANG BAYAN NAMINBILANG PALAISDAAN NG BUONG PROBINSYA.

    DINADAYO KAMI KAHIT NG PINAKAMALAKING BARKO, NAGMUMULAPA SA IBANG PROBINSYA. ISIP NAMIN, HINDI NAMAN MAUUBOS ANGISDA, DAHIL NAPAKALAWAK NG KARAGATAN NAMIN.

    PERO DAHAN-DAHAN, UMUUNTI ANG HULINAMIN. SABI NILA, PANA-PANAHON LANGYAN; BABALIK DIN ANG ISDA.

    13

  • GUMAMIT KAMING DINAMITA

    NG LASON

    SA KABUTIHANG-PALAD, MAY ISANG GURO DITO SA AMING BARANGAY MISMOANG PILIT NA NAGMULAT SAAMING MGA MATA.

    IPINAKITA NIYA SA AMIN KUNG PAPAANO NAMIN SINISIRAANG KABAN NA PINAGMUMULAN NG AMING IKINABUBUHAY.

    IPINALIWANAG NIYA SA AMIN KUNG GAANO KAHALAGAANG ATING MGA BAHURA, MGA BAKAWAN, KAHIT ANG

    LUSAY, NA SA UNAY AKALA NAMIN AYDAMO LANG AT WALANG HALAGA.

    AT ANO-ANO PANG PAMAMARAAN NGPANGINGISDA, PARA DUMAMI LANGANG HULI NAMIN. UNAHAN LANG ATBAKA MAKUHA PA NG MGA DAYONGMANGINGISDA, TUMAAS ANG HULINAMIN, NGUNIT NANG MAGLAON,MULING UMUNTI NANG UMUNTI.

    14

  • 15

    MARAMI SA AMIN ANG HINDI NANIWALA KAAGAD. PERO, DALA NA RIN NG AMING PANGANGAILANGAN, NAISIPNAMIN, WALA NA RIN KAMING MAKUHA SA DAGAT, WALANAMAN SIGURONG MAWAWALA SA AMIN KUNGSUSUBUKAN NAMIN ANG IMINUMUNGKAHI NI MAESTRO.(MAESTRO ANG TAWAG NAMIN SA KANYA).

    ITO ANG SABI SA AMINNI MAESTRO, NABASADAW NYA SA LIBRO:KAILANGANMAGTALAGA KAMING LUGAR SA DAGATNA MAGIGINGSANTWARYO NGMGA ISDA.

    ANG MARINE SANCTUARY AY ISANG PINILING LUGAR SA DAGAT KUNG SAANIPINAG BABAWAL ANG PAGKUHA O PAGGAMIT NG LIKAS YAMAN, LALO NA ANGPAGPANGISDA. ITINATAG ANG MGA ITO UPANG MABIGYAN ANG MGA ISDA AT IBAPANG YAMAN-DAGAT NG LIGTAS NA LUGAR AT PAGKAKATAONG LUMAKI ATMAGPARAMI NG KANILANG URI.

    SA UNA IILAN LANG KAMI, AKO, ATTATLONG KUMPARE. PARA SA AKIN,EKSPERIMENTO LANG, ISANG TAON,KAPAG WALANG NANGYARI, BALIKSA DATING GAWI.

    DAHIL IPINAGBAWAL ANGPANGINGISDA SA LOOB NG MARINESANCTUARY, NAPIPIGIL ANG MABILISNA PAGKAUBOS NG MGA ISDA ATBUMABALIK DINANG KALUSUGANNG KANILANGMGA TIRAHANKATULAD NGMGA BAHURA.

  • PERO, NAGULAT AKO, MAKARAAN ANG ILANG BUWAN, DUMAMI ANG ISDA SA SANTWARYO,MATAPOS ANG ISANG TAON, PATI SA LABAS NG SANTWARYO, DAHAN-DAHANG BUMALIK ANG MGA ISDA.

    PATI KAMI DIN, UNTI UNTING DUMADAMI, MULA SA APAT, NAGING SAMPU KAMING NAGBABANTAY SA SANTWARYO,NAGING BENTE, AT NGAYON BUONG BAYAN NA, KASAMA PA ANG LOKAL NA PAMAHALAAN.

    MANIWALA KA O HINDI, HINDI NA KAMI NAGDIDINAMITA.HOOK AND LINE O BUBO LANG, PERO MAS MARAMI AT M

Search related