Click here to load reader

NAZEWNICTWO ZWYCZAJOWE ORAZ SYSTEMATYKA ROŚLIN

  • View
    34

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

NAZEWNICTWO ZWYCZAJOWE ORAZ SYSTEMATYKA ROŚLIN. NAZEWNICTWO BOTANICZNE. INTRODUKCJA ROŚLIN INTORDUKCJA ROŚLIN, CZYLI WPROWADZANIE DO UPRAWY GATUNKÓW OBCYCH, SIĘGA CZASÓW STAROŻYTNEGO IMPERIUM RZYMSKIEGO, GDY ROZCIĄGAŁO SIĘ ONO OD ZACHODNIEJ EUROPY DO AZJI, KIEDY WĘDRU- - PowerPoint PPT Presentation

Text of NAZEWNICTWO ZWYCZAJOWE ORAZ SYSTEMATYKA ROŚLIN

  • NAZEWNICTWO ZWYCZAJOWE ORAZ SYSTEMATYKA ROLIN

  • NAZEWNICTWO BOTANICZNE

  • INTRODUKCJA ROLININTORDUKCJA ROLIN, CZYLI WPROWADZANIE DO UPRAWY GATUNKW OBCYCH, SIGA CZASW STAROYTNEGO IMPERIUM RZYMSKIEGO, GDY ROZCIGAO SI ONO OD ZACHODNIEJ EUROPY DO AZJI, KIEDY WDRU-JCE LEGIONY RZYMSKIE ZABIERAY Z SOB ROLINY WYKORZYSTYWA-NE W CHARAKTERZE RDA POYWIENIA, JAK KASZTAN JADALNY, BRZOSKWINIE, FIGI I WIELE ZI. W TRZYNASTYM WIEKU, POWRACAJCY KRZYOWCY PRZYWIELI DO EUROPY Z DAMASZKU R DAMASCESK. W KILKA WIEKW PNIEJ, SZEREG INNYCH ROLIN, W TYM BEZ I MOREL ZWYCZAJN PRZYWIEZIONO Z OGRODW TURECKICH I MAORYJSKICH WYBRZEY MORZA RDZIEMNEGO.

  • W MIAR ODKRYWANIA, SPORZDZANIA MAP ORAZ KOLONIZOWANIA NOWYCH OBSZARW W OSIEMNASTYM WIEKU ZWIKSZAO SI W EUROPIE ZAINTERESOWANIE GATUNKAMI ROLIN, KTRE TAM WYST-POWAY. PRZYCZYNIO SI TO DO PRZYWIEZIENIA DO EUROPY WIELU GATUNKW ROLIN Z AMERYKI PNOCNEJ, AFRYKI POUDNIOWEJ, Z AUSTRALII I NOWEJ ZELANDII. W DWUDZIESTYM WIEKU RDEM NOWYCH GATUNKW DLA EUROPY STAY SI KRAJE AZJI WSCHODNIEJ.

  • NAZWY ZWYCZAJOWE ROLINCHOCIA WIELE ROLIN MA NAZWY ZWYCZAJOWE, PRZEWANIE STOSUJE SI ICH NAZWY ACISKIE. ISTNIEJE KU TEMU WIELE POWODW. WIELE BOWIEM ROLIN NIE MA NAZW ZWYCZAJOWYCH, ALBO NAZWAMI PODOBNYMI OKRELONO RNE ROLINY. PONADTO, T SAM NAZW OKRELONO RNE ROLINY WYSTPUJCE NA RNYCH OBSZARACH, ALBO TA SAMA ROLINA MA KILKA NAZW ZWYCZAJOWYCH. JESZCZE WICEJ NIEPOROZUMIE POJAWIA SI W PRZYPADKU PRBY IDENTYFIKACJI ROLINY, GDY MA ONA RNE NAZWY W RNYCH JZYKACH.

  • ZNACZENIE NAZW ROLINNAZWY BOTANICZNE ROLIN MAJ CZASEM SPECJALNE ZNACZENIE. MOGY ZOSTA NADANE DLA UCZCZENIA KOGO, JAK np.. W PRZYPAD-KU GATUNKU ROLINY OZDOBNEJ FUCHSIA. NAZWA TA POCHODZI OD NAZWISKA NIEMIECKIEGO LEKARZA I ZIELARZA LEONARDA FUCHSA. MOE ONA RWNIE INFORMOWA O POCHODZENIU GEOGRAFICZNYM ROLINY, JAK W PRZYPADKU PARROTIA PERSICA, POCHODZCEJ Z PERSJI (DZIEJSZEGO IRANU). MOE TAKE POCHODZI OD NAZWISKA BOTANIKA, KTRY J ODNALAZ I OPISA, JAK W PRZYPADKU PRIMULA FORRESTII. ROLIN T WPROWADZI DO UPRAWY GEORGE FORREST. NAZWA ROLINY MOE RWNIE INFORMOWA O JEJ CHARAKTERZE FIZYCZNYM, JAK W PRZYPADKU IGLICY POSPOLITEJ: NAZWA PELARGO-NIUM MA RDOSW GRECKI, GDY POCHODZI OD GRECKIEGO SOWA PELARGOS, OZNACZAJCEGO BOCIANA. BOCIANA PRZYPOMINAJ BOWIEM OWOCE TEJ ROLINY.

  • EPITET QUINQUEFOLIA JEST ZWIZANY Z ROLIN PARTHENOCISSUS QUINQUEFOLIA, OZNACZAJC LI ZOONY SKADAJCY SI Z PICIU LISTKOW, OD SOWA ACISKIEGO QUINQUE (PI) I FOLIUM LI).

  • WIELE ROLIN UPRAWIANYCH WE WSPCZESNYCH OGRODACH MONA ZIDENTYFIKOWA NA PODSTAWIE NAZWY BOTANICZNEJ. UPRAWIANYCH JEST JEDNAK WIELE FORM RNICYCH SI NIECO OD FORM TYPOWYCH DLA GATUNKW ROSNCYCH W WARUNKACH NATURALNYCH. FORMY TE MOG ZASUGIWA NA UWAG OGRODNIKA ZE WZGLDU NA ATRAKCYJ-NE LICIE LUB INNE CECHY. MOG ONE WYSTPOWA SPORADYCZNIE W WARUNKACH NATURALNYCH A ZNALEZIONE BY WPROWADZANE DO UPRAWY. POWSTAJ ONE WSKUTEK KRZYOWANIA NATURALNEGO LUB W WYNIKU SPONTANICZNYCH MUTACJI. WPROWADZONE DO UPRAWY STAJ SI ODMIANAMI UPRAWNYMI. ABY MOGY ZACHOWA SWE CECHY MUSZ BY ROZMNAANE WEGETATYWNIE, A W PRZYPADKU ROZMNAA-NIA PCIOWEGO NIEZBDNE JEST SELEKCJONOWANIE POTOMSTWA.

  • ISTOTA KLASYFIKACJI ROLINKRLESTWO ROLIN MONA OGLNIE PODZIELI NA ROLINY NACZY-NIOWE I NIENACZYNIOWE. DLA OGRODNIKA NAJWIKSZE ZNACZENIE MAJ ROLINY NACZYNIOWE POSIADAJCE TKANK PRZEWODZCA, DZIKI KTREJ MOG ROSN W RNYCH RODOWISKACH I OSIGA WIKSZE ROZMIARY NI ROLINY NIENACZYNIOWE, JAK GLONY, MCHY I WTROBOWCE. ROLINY NACZYNIOWE PODZIELONO NA WIELE GRUP ZALENIE OD SPO-SOBU OWOCOWANIA. NA PRZYKAD, DRZEWA IGLASTE NALECE DO GRUPY NAGONASIENNYCH WYDZIELONO NA PODSTAWIE TEGO, I ZAWIZUJ NASIONA POZBAWIONE OSONY W OWOCACH BDCYCH SZYSZKAMI. W GRUPIE TEJ PODSTAWOW JEDNOSTK JEST RODZINA.

  • KODY MIDZYNARODOWEKRLESTWO ROLIN SKLASYFIKOWANO WEDUG SYSTEMU LINNE-USZOWSKIEGO TWORZCEGO DRZEWO GENEALOGICZNE WIATA ROLIN, KTRE SKADA SI Z WIELU JEDNOSTEK TAKSONOMICZNYCH. ZASADYTEGO SYSTEMU OPISANO W the INTERNATIONAL CODE OF NOMENCLATURE FOR CULTIVATED PLANTS (1995) ORAZ W the INTERNATIONAL CODE OF BOTANICAL NOMENCLATURE (1994).

  • ISTNIEJE PI NASTPUJCYCH KRLESTW ORGANIZMW:1. MONERA BAKTERIE I SINICE (prokarionty).2. PROTISTA PIERWOTNIAKI (AMEBY, PANTOFELKI i inne) (eukarionty).3. GRZYBY PLENIE, MCZNIAKI, RDZE, NIECIE, DRODE i inne.4. ROLINY FOTOSYNTETYZUJCE ORGANIZMY WIELOKOMRKOWE.5. ZWIERZTA ORGANIZMY WIELOKOMRKOWE ZJADAJCE ROLINY I ROLINOERNE ZWIERZTA.

  • W SYSTEMATYCE ORGANIZMW YWYCH WYRNIA SI DWA NADKR-LESTWA I PI KRLESTW. JEDNO Z TYCH NADKRLESTW STANOWI ORGANIZMY POZBAWIONE JDRA KOMRKOWEGO (PROKARIOTY),NATOMIAST W SKAD NADKRLESTWA DRUGIEGO WCHODZ ORGANIZMY MAJCE OBONIONE JDRO KOMRKOWE, CZYLI EUKARIOTY. PROKARIOTAMI S DWIE GROMADY ORGANIZMW NALECYCH DO KRLESTWA MONERA, A MIANOWICIE BAKTERIE (BACTERIA) ORAZ SINICE (SHIZOPHYTA). ICH CHROMOSOMY MAJ POSTA SWOBODNIE ZAWIESZO-NEGO W CYTOPLAMIE, ZWINITEGO KBKA DNA NAZYWANEGO NUKLE-OIDEM, A SYNTEZA ADENOZYNOTRJFOSFORANU ODBYWA SI W ORGA-NELLACH NAZYWANYCH MEZOSOMAMI. SINICE S BAKTERIAMI ZDOLNYMI DO FOTOSYNTEZY, GDY MAJ CHLOROPLASTY.

  • POZOSTAYMI KRLESTWAMI NADKRLESTWA ORGANIZMW EUKARIO-TYCZNYCH S: PROTISTA PIERWOTNIAKI, JAK AMEBY I PANTOFELKI, MAJCE KOMRKI WYPOSAONE W JDRO ORAZ INNE ORGANELLE OTOCZONE BON. WIELE Z NICH YWI SI BAKTERIAMI. GRZYBY PLENIAKI, MCZNIAKI, RDZE, NIECIE, DRODE, GRZYBY KAPELUSZOWE. S TO ZWYKLE ORGANIZMY WIELOKOMRKOWE. W PEWNYM STOPNIU PRZYPOMINAJK ROLINY, LECZ NIE S ZDOLNE DO FOTOSYNEZY. UWI SI ROLINAMI I ZWIERZTAMI (YWYMI PASOYTY ORAZ MARTWYMI SAPROFITY). ROLINY S ORGANIZAMAMI WIELOKOMRKOWYMI, WYTWARZAJ-CYMI W PROCESIE FOTOSYNTEZY CUKRY, A Z NICH BIAKA I TUSZCZE. ZWIERZTA S ORGANIZMAMI WIELOKOMRKOWYMI, YWICYMI SI ROLINAMI I ZWIERZTAMI.

  • JEDNOSTKI SYSTEMATYCZNE ORGANIZMW YWYCH

    1. KRLESTWA 2. GROMADY (DIVISIO) 3. KLASY (KLASSIS) 4. RZDY (ORDO)

    5. RODZINY (FAMILIA)

    6. RODZAJE (GENUS)

    7. GATUNKI (SPECIES) - PODGATUNKI

    8. ODMIANY NATURALNE (VARIETAS)

  • NADKRLESTWO - ORGANIZMY JDROWE KRLESTWO ROLINY (PLANTAE) TYP TRACHEOPHYTA (NACZYNIOWE) GROMADA ANGIOSPERMAE (OKRYTOZALKOWE) RZD ROWCE (ROSALES) RODZINA ROWATE (ROSACEAE) RODZAJ RA (ROSA) GATUNEK np. RA FRANCUSKA (ROSA GALLICA)

    PRZYKAD KLASYFIKACJI R:

  • NAUKOWE NAZWY ROLIN S NAZWAMI ACISKIMI. SKADAJCYMI SI Z DWU SW: PIERWSZEGO SO-WA OZNACZAJCEGO PRZYNALENO DO RODZAJU (genus) I DRUGIEGO SOWA OKRELAJCEGO PRZY-NALENO GATUNKOW ROLINY. NAZW RODZAJU PISZE SI Z DUEJ LITERY, NATOMIAST NAZW GATUNKU Z MAEJ. OBIE NAZWY S PISANE DRUKIEM POCHYYM.

  • PODSTAWOW JEDNOSTK KLASYFIKACJI ORGANIZ-MW JEST GATUNEK. SYSTEM KLASYFIKACJI ORGANIZMW JEST HIERAR-CHICZNY. BLISKO SPOKREWNIONE GATUNKI TWORZ RODZAJE; SPOKREWNIONE RODZAJE TWORZ RODZINY; RODZINY CZY SI W RZDY, RZDY W KLASY, A KLASY W TYPY.

  • TWRC BINOMINALNEGO NAZEWNICTWA ROLIN JEST BOTANIK SZWEDZKI KAROL LINNEUSZ, KTRY Y W LATACH 1707 1778. W SWYCH PRACACH pt. GENERA PLANTARUM ORAZ SPECIES PLANTARUM SKLASYFIKOWA ON ROLINY Z POMOC DWU SW ACISKICH, ZASTPUJC NIMI OBSZERNY SOWNY OPIS ROLIN JAKI WWCZAS POWSZEWCHNIE STOSOWANO. PIERWSZE SOWO BYO NAZW RODZA-JU, NATOMIAST DRUGIE BYO EPITETEM GATUNKOWYM. CZNIE SOWA TE OKRELAY ROLIN, KTR MONA BYO ZIDENTYFIKOWA. INNE GATUNKI NALECE DO TEGO SAMEGO RODZAJU UZYSKIWAY INNE EPITETY GATUNKOWE.

  • SYSTEM KLASYFIKACJI ORGANIZMW JEST HIERAR-CHICZNY: BLISKO SPOKREWNIONE GATUNKI CZY SI W RODZAJE, SPOKREWNIONE RODZAJE TWORZ RODZINY, RODZINY CZY SI W RZDY, RZDY W KLASY, KLASY ZA W GROMADY.

  • DODATKOWE RANGI S TWORZONE PRZEZ DODANIE DO NAZWY RANGI GWNEJ PRZEDROSTKA POLSKIE-GO POD ORAZ ACISKIEGO SUB; BDZIE WIC: PODGATUNEK - SUBSPECIES; PODRZD SUBORDO; ODMIANA VARIETAS; FORMA FORMA.

  • GATUNKIEM (SPECIES) NAZYWAMY POPULACJ ROLIN PODOBNYCH POD WZGLDEM CECH MORFOLOGICZ-NYCH I FIZJOLOGICZNYCH, KTRE W WYNIKU POSIA-DANIA JEDNAKOWEJ LICZBY CHROMOSOMW MOG SI MIDZY SOB KRZYOWA I WYDAWA PODNE POTOMSTWO (NASIONA). ROLINY NALECE DO TEGO SAMEGO GATUNKU MAJ WSPLNYCH PRZODKW EWOLUCYJNYCH I WSPLN PUL GENW.

  • RNE POPULACJE TEGO SAMEGO GATUNKU MOG MIE PEWNE STAE CECHY, KTRYMI SI RNI OD SIEBIE. JELI ROLINY TYCH POPULACJI KRZYUJ SI MIDZY SOB OZNACZA TO, E S ONE PODGA-TUNKAMI OZNACZANYMI JAKO SUBSPECIES.

  • PODGATUNKI, ODMIANY I FORMYW WARUNKACH NATURALNYCH, NAWET ROLINY NALECE DO TEGO SAMEGO GATUNKU MOG SI NIECO RNI OD SIEBIE I NA TEJ PODSTA-WIE BY ZALICZANE DO ODMIENNYCH, CHO ZACHODZCYCH NA SIEBIE POD WZGLDEM BOTANICZNYM, KATEGORII. JEDN Z NICH JEST PODGATUNEK (ac. subspecies, subsp.), BDCY WYRANIE ODMIENNYM WARIANTEM POWSTAYM W INNYCH WARUNKACH GEOGRAFICZNYCH; DRUG KATEGORI JEST ODMIANA BOTANICZNA (varietas, var.) NALE-CE DO NIEJ ROLINY RNI SI NIECO POD WZGLDEM STRUKTURY BOTANICZNEJ; KATEGORI TRZECI JEST forma, f. JEJ PRZEDSTAWICIE-LE WYRNIAJ SI NIEWIELK ODMIENNOCI JAKIEJ CECHY FIZJOLO-GICZNEJ, np. BARWY KWIATW LUB OWOCW.

  • JELI POPULACJE ROLIN JAKIEGO GATUNKU RNI SI OD SIEBIE POD WZGLDEM CECH MORFOLOGICZNYCH, LECZ KRZYUJ SI Z SOB,TO S ONE PODGATUNKAMI. ODMIANA BOTANICZNA albo NATURALNA (VARIETAS) JEST JEDNOSTK SYSTEMATYCZN NISZ OD PODGATUNKU.ROLINY NALECE DO ODMIANY BOTANICZNEJ RNI SI DROBNYMI CECHAMI, np. KSZTATEM LICI, KWIATW itp. ZMIANY TE MUSZ JEDNAKBY UWARUNKOWANE GENETYCZNIE.

  • JELI ZRNICOWANIE CECH MIESZCZCE SI W ZAKRESIE ZMIENNOCI DANEGO GATUNKU WYSTPUJE U ROLIN NA OBSZARZE OKRELONE-GO SIEDLISKA MWIMY O ODMIANIE BOTANICZNEJ lub ODMIANIE NATURALNEJ OZNACZANEJ JAKO varietas, var.; J