of 146 /146
1 KOMÓRKI – BUDOWA I FUNKCJE

KOMÓRKI – BUDOWA I FUNKCJE

Embed Size (px)

DESCRIPTION

KOMÓRKI – BUDOWA I FUNKCJE. NAJMNIEJSZĄ STRUKTURĄ BIOLOGICZNĄ ZDOLNĄ DO SAMODZIELNEGO ŻYCIA JEST KOMÓRKA. ZDOLNOŚĆ TĘ ZAWDZIĘCZA POSIADANIU INFOR- MACJI GENETYCZNEJ MAJĄCEJ POSTAĆ KWASU DEOKSYRYBONYKLEINOWEGO (DNA), KTÓRY MOŻE SIĘ REPLIKOWAĆ. - PowerPoint PPT Presentation

Text of KOMÓRKI – BUDOWA I FUNKCJE

  • *

    KOMRKI BUDOWA I FUNKCJE

  • *

    NAJMNIEJSZ STRUKTUR BIOLOGICZN ZDOLN DO SAMODZIELNEGO YCIA JEST KOMRKA. ZDOLNO T ZAWDZICZA POSIADANIU INFOR-MACJI GENETYCZNEJ MAJCEJ POSTA KWASU DEOKSYRYBONYKLEINOWEGO (DNA), KTRY MOE SI REPLIKOWA.

  • WYRNIAMY KOMRKI PROKARIOTYCZNE I EUKARIO-

    TYCZNE. POMIMO RNEJ BUDOWY MAJ ONE

    SZEREG CECH WSPLNYCH.

  • PORWNANIE BUDOWY KOMRKI PROKARIOTYCZNEJ I EUKARIOTYCZNEJ

    KOMRKA PROKARIOTYCZNA KOMRKA EUKARIOTYCZNA

    PLASMA MEMBRANE BONA KOMRKOWACYTOPLASM - CYTOPLAZMADNA KWAS DEOKSYRYBONUKLEINOWYNUCLEOID REGION - NUKLEOIDNUCLEUS - JDRORIBOSOMES - RYBOSOMY

  • KOMRKI PROKARIOTYCZNE I EUKARIOTYCZNE MAJ SZEREG

    CECH WSPLNYCH, A MIANOWICIE:

    POSIADAJ DNA W POSTACI JEDNEGO (PROKARIONTY)

    LUB WIKSZEJ LICZBY CHROMOSOMW (EUKARIONTY).

  • b) MAJ BON CYTOPLAZMATYCZN ZBUDOWAN Z

    DWU WARSTW FOSFOLIPIDW ORAZ BIAEK, KTRA

    ODDZIELA KOMRK OD OTACZAJCEGO RODO-

    WISKA I PENI FUNKCJ WYBIRCZEJ BARIERY DLA

    POBIERANYCH I WYDZIELANYCH SUBSTANCJI.

  • c) MAJ CYTOPLAZM, KTRA JEST OTOCZONA

    BON CYTOPLAZMATYCZN.

    CHROMOSOM (NUKLEOID) PROKARIONTW PRZE-

    MIESZCZA SI W CYTOPLAMIE SWOBODNIE,

    NATOMIAST ZESP CHROMOSOMW EUKARIONTW

    JEST ZAWARTY W OBONIONYM JDRZE.

  • BAKTERIE

  • BAKTERIE S ORGANIZMAMI JEDNOKOMRKOWYMI POZBAWIONYMI JDRA. ICH DNA MA POSTA GSTO ZWINITEGO KBKA NAZYWANEGO NUKLEOIDEM LUB GENOFOREM. DNA TWORZY PODWJN SPIRAL (HELIS) ZAMKNIT W KOLIST PTL.PONADTO W KOMRKACH WYSTPUJ KOLISTE PLAZMIDY ZBUDOWANE Z KILKUNASTU GENW, KTRE KODUJ OPORNO NA ANTYBIOTYKI, ODPOR-NO NA METALE CIKIE, ZDOLNO DO SYNTEZY ENZYMW ORAZ INNE CECHY.

  • SCHEMAT BUDOWY KOMRKI PROKARIO-TYCZNEJ NA PRZYKA-DZIE BAKTERII.

  • W CYTOPLAMIE BAKTERII WYSTPUJ RYBOSOMY, KTRE POCZONE WSPLN NICI INFORMACYJNE-GO RNA (mRNA) TWORZ POLIRYBOSOMY.CYTOPLAZM OTACZA BONA BIAKOWO-LIPIDOWA, SPENIAJCA FUNKCJ POBIERANIA POKARMU, ODDYCHANIA, MAGAZYNOWANIA ENERGII. Z BON POCZONY JEST WJEDNYM MIEJSCU DNA. Z MIEJSCA TEGO ROZPOCZYNA SI JEGO REPLIKACJA.CYTOPLAZM, ZAWARTE W NIEJ STRUKTURY ORAZ OTACZAJC J BON NAZYWAMY PROTOPLASTEM..

  • BAKTERIE S PODOBNE DO SINIC, TE ZA W WYNIKU ZDOLNOCI DO FOTOSYNTEZY S PODOBNE DO KOMREK ROLINNYCH.WYRNIA SI BAKTERIE GRAMUJEMNE O CIENKIEJ CIANIE KOMRKOWEJ I BAKTERIE GRAMDODATNIE O GRUBEJ CIANIE KOMRKOWEJ. PEWNE BAKTERIE MAJ ORGANELLE RUCHU RZSKI, UTWORZONE ZE SPIRALNIE ZWINITYCH ACUCHW KURCZLIWEGO BIAKA

  • Z WPUKLE BONY CYTOPLAZMATYCZNEJ DO WNTRZA KOMRKI POWSTAJ STRUKTURY BONIASTE - MEZOSOMY I CIAKA CHROMATOFOROWE.MEZOSOMY S BONIASTYMI WORECZKAMI ZAWIERAJCYMI KONCENTRYCZNIE UOONE BONY WEWNTRZNE, KTRE UCZESTNICZ W PROCESACH ODDYCHANIA ORAZ SYNTEZY WYSOKOENERGETYCZNEGO FOSFORANU ATP. MEZOSOMY S MIEJSCEM ZAKOTWICZENIA NUKLEOIDU I UCZESTNICZ W PROCESIE JEGO REPLIKACJI ORAZ TWORZENIA NOWEJ BONY POPRZECZNEJ PODCZAS PODZIAU KOMRKI.

  • CIAKA CHROMATOFOROWE S BONIASTYMI PCHERZYKAMI LUB RURKAMI WYSTPUJCYMI U BAKTERII FOTOSYNTETYZUJ-CYCH. CHLOROFIL I KAROTENOIDY S BARWNIKAMI UCZESTNICZCYMI W PROCESIE FOTOSYNTEZY.W CYTOPLAMIE KOMREK BAKTERYJNYCH MOG WYSTPOWA WTRTY (INKLUZJE) SUBSTANCJI ZAPASOWYCH, np. NIEORGA-NICZNYCH POLIFOSFORANW, WIELOCUKRW, KROPELKI TUSZCZW ORAZ SIARKI U BAKTERII SIARKOWYCH.

  • SINICE

  • PODOBIESTWO KOMREK SINIC DO BAKTERII SPOWODOWAO, E S ONE RWNIE NAZYWANE CYJANOBAKTERIAMI.SINICE MAJ KILKUWARSTWOW CIAN KOMRKOW Z ZAGBIENIAMI I PORAMI, UMOLIWIAJCYMI PROTOPLASTOWI KONTAKT ZE RODOWISKIEM. PROTOPLAST ZAWIERA NUKLEOID, KTRYM JEST KOLISTO ZAMKNITA, NAGA, PODWJN HELIS DNA. W CYTOPLAMIE ZNAJDUJE SI SYSTEM BON APARATU FOTOSYNTEZY, RYBOSOMY, WAKUOLE GAZOWE ORAZ RNE INKLUZJE.

  • APARATEM FOTOSYNTETYCZNYM SINIC JEST UKAD SPASZ-CZONYCH, ROZGAZIAJCYCH SI PCHERZYKW TYLAKO-IDW, UTWORZONYCH PRZEZ BONY BIAKOWO LIPIDOWE, W KTRE WBUDOWANE S BARWNIKI I INNE SUBSTANCJE.TYLAKOIDY CZSTO TWORZ KONCENTRYCZNE KRGI WZDU CIANY KOMRKOWEJ. POWSTAJE WWCZAS PERYFERYJNY OBSZAR PROTOPALSTU NAZYWANY CHROMATOPLAZM LUB NUKLEOPLAZM.TYLAKOIDY MOG TE BY ROZMIESZCZONE W KOMRCE REGULARNIE.

  • PODSTAWOWYMI BARWNIKAMI FOTOSYNTETYCZNY-MI SINIC S CHLOROFIL a ORAZ FIKOBILINY. BARWNIKI TE WYSTPUJ W STRUKTURACH, KTRE POCHANIAJ ENERGI WIETLN, NAZYWANYCH FIKOBILISOMAMI, RYBOSOMY SINIC S PODOBNE DO BAKTERYJNYCH. CHARAKTERYSTYCZNYMI DLA SINIC ORGANELLAMI S WAKUOLE GAZOWE ZBUDOWANE Z ZESPOW PCHERZYKW WYPENIONYCH GAZEM WYSTEPUJCYM W OTACZAJCYM RODOWISKU: TLENEM, AZOTEM, DWUTLENKIEM WGLA.

  • DZIKI PCHERZYKOM KOMRKI UTRZYMUJ SI W WODZIE NA OPTYMALNEJ GBOKOCI ORAZ CHRONI SI PRZED NADMIERNYM PROMIENIOWANIEM W WYNIKU ODBICIA, ZAAMANIA I ROZPROSZENIA WIATA.

  • W CYTOPLAMIE KOMREK SINIC WYSTEPUJ INKLUZJE (WTRTY) BONIASTYCH PODJEDNOSTEK, ZAWIERAJCE ENZYM ODPOWIEDZIALNY ZA WIZANIE CO2 KARBOKSYLAZ. INKLUZJE TE NAZYWAMY KARBOKSYSOMAMI.DO INNYCH INKLUZJI NALE ZIARNA POLIGLUKANU, PODOBNEGO DO ZWIERZCEGO GLIKOGENU, KROPLE TUSZCZU, CIAA POLIFOSFORANOWE I ZIARNA CYJANOFICYNY, BDCEJ ZAPASOWYM ZWIZKIEM AZOTOWYM.

  • KOMRKI EUKARIOTYCZNE (MAJCE JDRA)

  • KOMRKI EUKARIOTYCZNE MAJ ZESP WSPPRA-

    CUJCYCH Z SOB ORGANELLI, KTRE WYSTPUJ W

    CYTOPLAMIE (MACIERZY) OTOCZONEJ BON.

  • MAJ ONE TAKE SYSTEM BON WEWNTRZNYCH, KTRY TWORZY PRZEDZIAY KOMPARTAMENTY, ODIZOLOWANE OD INNYCH OBSZARW KOMRKI. W PRZEDZIAACH TYCH PRZEBIEGAJ NIEZALENIE OD SIEBIE PROCESY PRZEMIANY MATERII.

  • JEDN Z NAJWANIEJSZYCH STRUKTUR KOMRKI JEST JDRO OTOCZONE POD WJN BON. JDRO ZAWIERA WIKSZO KOMRKOWEGO DNA. KOMPARTAMENTY ZAWIERAJ SPECYFICZNE ENZYMY. W RNYCH PRZEDZIAACH KOMRKI MOG PRZEBIEGA RNE,ODIZOLOWANE OD SIEBIE PROCESY PRZEMIANY MATERII. PONADTO KOMRKA EUKARIOTYCZNA MA LICZNE ORGANELLE I STRUKTURY, JAK MITOCHONDRIA, SIATECZKA RDPLAZMATYCZNA GADKA I SZORSTKA, APARAT GOLGIEGO, LIZOSOMY, PEROKSYSOMY I RYBOSOMY.

  • Budowa komrki rolinnej: A) ciana komrkowa, B) plasmodesma, C) bona komrkowa, D) chloroplast, E) bona tylakoidu, F) mitochondrium, G) lizosom, H) aparat Golgiego, I) wakuola, J) retikulum endoplazmatyczne gadkie, K) retikulum endoplazmatyczne szorstkie, L) jdro, M) bona jdrowa, N) otwr w bonie jdrowej, O) jderkoAutor: Dawid Tracz

  • ORGANIZACJA YCIA KOMRKIORGANIZATOREM YCIA KOMRKI JEST JEJ JDRO, KTRE ZAWIERA DNA, tj. INFORMACJ GENETYCZN PRZEKAZYWAN DZIEDZICZNIE Z KOMRKI DO KOMRKI ZA POREDNICTWEM CHROMOSOMW.RDEM ENERGII DLA ROLIN I POREDNIO DLA WSZYSTKICH INNYCH ORGANIZMW JEST ENERGIA WIETLNA SOCA PRZETWARZANA W PROCESIE FOTOSYNTEZY NA ENERGI CHEMICZN GLUKOZY.

  • JDRO KOMRKOWEJDRO JEST OTOCZONE PODWJN BON, KTRA CZY SI Z SIATECZK RDPLAZMATYCZN. DZIKI WYSTPOWANIU W JEGO BONIE PORW JEGO WNTRZE MA CZNO Z CYTOPLAZM. WNTRZE JDRA WYPENIA NUKLEOPLAZMA, W KTREJ MONA WYRNI CHROMATYN, JDERKO I SOK JDROWY (KARIOLIMF).

  • CHROMATYNA JEST UTWORZONA Z DNA I BIAKA. NAJWYSZY STOPIE KONDENSACJI CHROMATYNY WYSTEPUJE W CHROMOSOMACH.W JDRZE ZACHODZ PROCESY SAMOPOWIELANIA (REPLIKAKCJI) DNA ORAZ PRZEKAZYWANIA INFORMACJI GENETYCZNEJ NA RNA (TRANSKRYP-CJA). Z JDRA RNA PRZEMIESZCZA SI DO CYTOPLAZMY, W KTREJ UCZESTNICZY W SYNTEZIE BIAKA.

  • CHROMATYN GENETYCZNIE AKTYWN, KTREJ KONDENSACJA JEST ODWRACALNA NAZYWAMY EUCHROMATYN.CHROMATYN, KTRA STALE WYSTPUJE W POSTACI ZWARTEJI, JEST NIEAKTYWNA GENETYCZNIE (NIE ULEGA TRANSKRYPCJI) NAZYWAMY HETEROCHROMATYN..

  • JDERKO WYSTPUJE W JDRZE I NIE JEST OGRANI-CZONE BON; MA JEDYNIE WIKSZ GSTO NI OTACZJCA GO KARIOLIMFA. SKADA SI Z ODCINKA KODUJCEGO rRNA, z RNA I BIAKA I JEST MIEJSCEM SYNTEZY rRNA (ryboso-mowego kwasu rybonukleinowego). KARIOLIMFA WYPENIA PRZESTRZENIE MIDZY STRUK-TURAMI JDRA I JEST SILNIE UWODNIONA. JEJ PODSTA-WOWYM SKADNIKIEM (MACIERZ) S BIAKA, A WRD NICH SZEREG ENZYMW ZWIZANYCH Z FUNKCJAMI JDRA (polimeraz).

  • RYBOSOMYRYBOSOMY UCZESTNICZ W SYNTEZIE BIAKA. KADY RYBOSOM JEST ZBUDOWANY Z DWU PODJEDNOSTEK: DUEJ I MAEJ. W SKAD RYBOSOMU WCHODZI KILKA RODZAJW RYBOSOMOWEGO RNA (rRNA) ORAZ KILKADZIESIT RODZAJW BIAEK. WSTPNE FORMO-WANIE RYBOSOMW W JDRZE ZOSTAJE DOKOCZO-NE W CYTOPLAMIE.

  • BONA KOMRKOWA

    BONA KOMRKOWA JEST RWNIE NAZYWANA

    BON CYTOPLAZMATYCZN , ZA U ROLIN

    PLAZMOLEM. JEST ZBUDOWANA Z LIPIDW I BIAEK;

    BUDOW BONY PRZEDSTAWIONO NIEJ.

  • *BONA ODDZIELA KOMRK OD OTOCZENIA, UMOLIWIAJC JEDNOCZENIE Z NIM KONTAKT I WYMIAN SUBSTANCJI. BONA JEST ZBUDOWANA Z TRZECH WARSTW: JASNEJ RODKOWEJ, SKADA-JCEJ SI GWNIE Z FOSFOLIPIDW I DWU CIEM-NYCH: GRNEJ I DOLNEJ WARSTW BIAKOWYCH. BIAKA ZNAJDUJCE SI NA OBU POWIERZCHNIACH WARSTWY LIPIDOWEJ S CZCIOWO W NIEJ ZAG-BIONE, CZCIOWO PRZENIKAJ PRZEZ NI Z JED-NEJ STRONY NA DRUG. BIAKA S KANAAMI, KT-RYMI PRZENIKAJ ZWIZKI ROZPUSZCZALNE W WO-DZIE (HYDROFILOWE).

  • CIANA KOMRKOWA

    MODE KOMRKI MAJ CIAN PIERWOTN, ZBU-DOWAN Z CELULOZY ORAZ INNYCH WIELOCUK-RW; W MIAR WZROSTU KOMRKI OD STRONY PRO-TOPLASTU NA CIAN PIERWOTN NAKADAJ SI NOWE WARSTWY TWORZC CIAN WTRN, W KTREJ ZAWARTO CELULOZY WYNOSI JU NIE 30, LECZ 60%. CIANA JEST SABO PRZEPUSZCZALNA DLA WODY I POWIETRZA I PRZYCZYNIA SI DO WIK-SZEJ SZTYWNOCI I MECHANICZNEJ ODPORNOCI KOMREK.

  • PLAZMODESMY

    STO CYTOPLAZMATYCZNE NICI PRZECHODZCE

    PRZEZ PORY W CIANACH KOMRKOWYCH, KTRE

    CZ PROTOPLASTY SSIADUJCYCH KOMREK.

  • CYTOPLAZMA PODSTAWOWANAZYWANA RWNIE MACIERZ LUB MATRIKS CYTO-PLAZMATYCZN, A TAKE CYTOSOLEM, JEST RODO-WISKIEM DLA INNYCH SKADNIKW KOMRKI. MA JEDNORODN ZIARNIST STRUKTUR I JEST W CI-GYM RUCHU. RUCHY TE S ZWIZANE Z FUNKCJAMI MIKROFILAMENTW I MIKROTUBUL.

  • MITOCHONDRIAS ORGANELLAMI UCZESTNICZCYMI W PROCESACH ODDYCHANIA. ZBUDOWANE S Z DWCH RWNOLEG-YCH BON PRZEDZIELONYCH PRZESTRZENI MIDZY-BONOW. BONA WEWNTRZNA TWORZY DO WN-TRZA MITOCHONDRIUM PROSTOPADE WPUKLENIA GRZEBIENIE. WNTRZE MITOCHONDRIUM WYPENIA JEDNORODNA MACIERZ ZAWIERAJCA ENZYMY UCZESTNICZCE W PROCESACH ODDYCHANIA I SYNTEZY DNA, RNA, BIAKA I RYBOSOMY.

  • MITOCHONDRIA S SIOWNIAMI KOMRKI, GDY S GWNYM MIEJSCEM PRODUKCJI ENERGII W POSTACI WYSOKOENERGETYCZNEGO ZWIZKU - ADENOZYNO-TRIFOSFORANU (ATP).S ONE ORGANELLAMI PAUTONOMICZNYMI, GDY ZAWIERAJ WASNY DNA W POSTACI PODWJNEJ HELISY, PRZYPOMINAJCEJ NUKLEOID PROKARIOTYCZ-NY

  • SIATECZKA RDPLAZMATYCZNA (RETIKULUM ENDOPLAZMATYCZNE)JEST ZBUDOWANA Z BON TWORZCYCH SYSTEM RUREK I SPASZCZONYCH WORECZKW CYSTERN. W KANAACH I CYSTERNACH WYSTPUJ ENZYMY UCZESTNICZCE W PROCESACH SYNTEZY BIAEK I LIPIDW. JELI BONY TWORZCE SPASZCZONE CYSTERNY S POKRYTE OD ZEWNTRZ RYBOSOMAMI NAZYWAMY JE SIATECZK ZIARNIST. GDY NIE S POKRYTE RYBOSOMAMI s tzw. SIATECZK GADK.).

  • KANALIKI SIATECZKI GADKIEJ S MIEJSCEM SYNTEZY

    LIPIDW. UMOLIWIA ONA RWNIE PRZEMIESZCZANIE

    SI CZSTECZEK ZWIZKW CHEMICZNYCH MIDZY

    ORGANELLAMI. OD SIATECZKI ODRYWAJ SI PCHE-

    RZYKI, KTRE WCZAJ SI W BONY INNYCH ORG-

    ANELLI LUB ZEWNTRZNEJ POWIERZCHNI PLAZMOLE-

    MY (NA ZEWNTRZ PROTOPLASTU). MAMY WTEDY DO

    CZYNIENIA ZE ZJAWISKIEM EGZOCYTOZY (rysunek

  • SYNTEZA, DOJRZEWANIE I WYDZIELANIE BIAKA

    1. BIAKO JEST SYNTETYZOWANE W RYBOSOMACH SZORSTKIEJ SIATECZKI ENDOPLAZMATYCZNEJ W WYNIKU CZENIA SI POLIPEPTYDW PRZENIKAJCYCH Z CYTOPLAZMY.2. W TRAKCIE PRZEMIESZCZANIA SI W SZORSTKIEJ SIATECZCE ENDOPLAZMATYCZNEJ BIAKA ULEGAJ MODYFIKACJI.3. WYPENIONE BIAKAMI PCZERZYKI TRANSPORTUJCE OD-CZAJ SI OD SZORSTKIEJ SIATECZKI ENDOPLAZMATYCZNEJ. 4. PCHERZYKI TRANSPORTUJCE CZ SI Z BON APARATU GOLGIEGO I WYDZIELAJ DO NIEGO BIAKA. 5. W APARACIE GOLGIEGO BIAKA S NADAL MODYFIKOWANE ORAZ MAGAZYNOWANE. 6. PCHERZYKI ZAWIERAJCE DOJRZAE BIAKA S WYDZIELA-NE PRZEZ APARAT GOLGIEGO. 7. PCHERZYKI TE WDRUJ DO BONY KOMRKOWEJ I CZ SI Z NI WYDZIELAJC BIAKA NA ZEWNTRZ (ZJAWISKO EGZOCYTOZY). ETAPY TEGO PROCESU PRZEDSTAWIONO NA PONISZYM PRZEROCZU.

  • APARAT GOLGIEGOJEST SYSTEMEM BON I PASKICH CYSTERN, RUREK I PCHERZYKW ZWIZANYM Z SIATECZK RDPLAZMATYCZN. PODSTAWOW STRUK-TUR APARATU GOLGIEGO JEST DIKTIOSOM, CZYLI STOS 46 PASKICH PCHERZYKW (CYSTERN), W CZCI CENTRALNEJ WYGITYCH NA KSZTAT SPODECZKA (rysunek). NA BRZEGACH CYSTERN POWSTAJ ODCZAJCE SI KULISTE PCHERZYKI. W CZCIACH OBWODOWYCH CYSTERN MOG WYKSZTACA SI RURKI CZCE Z SOB DIKTIOSO-MY. CYSTERNY DIKTIOSOMU POWSTAJ Z GADKIEJ SIATECZKI RD-PLAZMATYCZNEJ.

  • W CYSTERNACH DIKTIOSOMW ZACHODZI MODYFIKO-WANIE BIAEK WYTWORZONYCH W SIATECZCE RDPLAZMATYCZNEJ, ZWASZCZA PRZYCZANIE DO NICH RESZT CUKROWYCH I POWSTAWANIE GLIKOPRO-TEIN WCHODZCYCH m.in. W SKAD PLAZMOLEM. CYSTERNY S RWNIE MIEJSCEM SYNTEZY NIEKT-RYCH WIELOCUKRW I ICH POCHODNYCH, JAK PEKTY-NY, HEMICELULOZY I INNE.

  • APARAT GOLGIEGO UCZESTNICZY W TRANSPORCIE WEWNTRZ- I POZAKOMRKOWYM. POLEGA ON NA PRZENOSZENIU ZAWARTOCI CYSTERN Z POMOC PCHERZYKW DO MIEJSC PRZEZNACZENIA. PCHE-RZYKI MAJ ZDOLNO ROZPOZNAWANIA BONY ORGANELLI, Z KTR CZ SI PO STRONIE WEWNTRZNEJ I WYLEWAJ DO NIEJ SWOJ ZAWARTO.

    Z BON PLAZMOLEMY CZ SI NATOMIAST PO STRONIE ZEWNTRZNEJ. PLAZMOLEMA PRZYJMUJE PCHERZYKI I TWORZY WPUKLENIA DO WNTRZA PROTOPLASTU. WPUKLENIA TE ODRYWAJ SI OD BONY MACIERZYSTEJ I WDRUJ W GB KOMRKI. ZJAWISKO TO NAZYWAMY ENDOCYTOZ.

  • SFEROSOMAMI NAZYWAMY KULISTE, OTOCZONE POJEDYCZ BON PCHERZYKI WYPENIONE TUSZCZEM, KTRE W TKANKACH SPICHRZOWYCH ROLIN MOG PRZEKSZTACA SI W CIAA TUSZCZOWE.

  • LIZOSOMYPOWSTAJ W WYNIKU PCZKOWANIA GADKIEJ SIATECZKI RDPLAZMATYCZNEJ. S OTOCZONE POJEDYCZ BON BIAKOWO-LIPIDOW. TRAWI MAKROMOLEKUY WEWNTRZKOMRKOWE I UCZSTNICZ W PROCESACH PRZEMIANY MATERII.LIZOSOMY PIERWOTNE CZ SI Z RNYMI STRUKTU-RAMI, np. Z PCHERZYKAMI POWSTAJCYMI W WYNIKU ENDOCYTOZY, KTRE ZAWIERAJ RNE SUBSTRATY. .

  • W WYNIKU CZENIA SI LIZOSOMWPIERWOTNYCH POWSTAJ LIZOSOMYWTRNE.

    LIZOSOM PIERWOTNY

    APARAT GOLGIEGO

  • PEROKSYSOMY I GLIOKSYSOMYPOWSTAJ PRZEZ PCZKOWANIE Z SIATECZKI RDPLAZMATYCZNEJ. ICH POJEDYNCZA BONA OTACZA DROBNOZIARNIST ZAWARTO. ZAWIERAJ DUO KATALAZY, KTRA ROZKADA NADTLENEK WODORU (H2O2) NA WOD I TLEN. PEROKSYSOMY WYSTPUJ PRAWIE WE WSZYSTKICH KOMRKACH EUKARIOTYCZNYCH UCZESTNICZC W PROCESACH UTLENIANIA. Z CHLOROPLASTAMI I MITOCHONDRIAMI BIOR UDZIA W PROCESIE FOTOSYNTEZY..

  • GLIOKSYSOMY WYSTPUJ TYLKO W KOMRKACH ROLIN MAGAZYNU-JCYCH TUSZCZE (np. ROLIN OLEISTYCH). ZAWIERAJ ENZYMY UMOLIWIAJCE RZKAD KWASW TUSZCZOWYCH DO CUKRW. PROCESY TE ZACHODZ PODCZAS KIEKOWANIA NASION

  • PLASTYDYS ORGANELLAMI MAJCYMI WIELE WSPLNYCH CECH Z MITOCHONDRIAMI. OTOCZONE S PODWJN BON. U CHLOROPLASTW WYSTPUJE WEWN-TRZNY SYSTEM BON, W KTRYCH ZACHODZ REAKCJE ENERGETYCZNE JAK W MITOCHONDRIACH. PLASTYDY ZAWIERAJ TE WASNY DNA KODUJCY PLASTYDOWE RNA I CZ BIAEK ORAZ APARAT SYNTEZY BIAKA NA RYBOSOMACH.WIKSZO PLASTYDW CHARAKTERYZUJE SI ZDOLNOI DO SYNTEZY SKROBI.

  • CZSTYM SKADNIKIEM PLASTYDW S PLASTOGLO-BULE KULISTE SKUPIENIA SUBSTANCJI LIPOFILNYCH SUCYCH DO SYNTEZY BON CHLOROPLASTW. INNYM ZWIZKIEM ZAPASOWYM S FITOFERRYTYNY KOMPLEKSY BIAKA Z ELAZEM.

  • ISTNIEJE WIELE FORM PLASTYDW. PROPLASTYDY, Z KTRYCH ROZWIJAJ SI DOJRZAE FORMY PLASTY-DW, S CHARAKTERYSTYCZNE DLA DZIELCYCH SI KOMREK MERYSTEMATYCZNYCH. GSTE PODOE WYPENIAJCE PLASTYDY NAZY-WANE JEST STROM. W STROMIE WYSTPUJ ZIARNA SKROBI, PLASTOGLOBULE ORAZ FITOFERYTYNA.

  • W KOMRKACH POZBAWIONYCH DOSTPU WIATA,

    PLASTYDY PRZEKSZTACAJ SI W ETIOPLASTY

    ZAWIERAJCE PROTOCHLOROFIL. PO WYSTAWIENIU

    NA DZIAANIE WIATA , ETIOPLASTY PRZEKSZTACA-

    J SI W CHLOROPLASTY.

  • CHLOROPLASTY ODZNACZAJ SI SILNIE ROZWINI-TYM WEWNTRZNYM SYSTEMEM BON W POSTACI RWNOLEGLE UOONYCH SPASZCZONYCH WORECZKW TYLAKOIDW. W TYLAKOIDY WBUDO-WANE S BARWNIKI FOTOSYNTETYCZNE. NA PRZEKRO-JU POPRZECZNYM BONY TE SPRAWIAJ WRAENIE RWNOLEGLE UOONYCH BLASZEK, DLATEGO S NAZYWANE LAMELAMI.GRANA TO ZWARTE STOSY TYLAKOIDW, NATOMIAST INTERGRANA TO ICH STOSY LUNE.

  • CHLOROPLAST KOMRKI ROLINNEJ BONA ZEWNTRZNA

    BONA WEWNTRZNA

    STROMA GSTE PODO-ELAMELA

    TYLAKOID

    PRZESTRE MIDZY- BONOWA

    GRANUM (STOS TYLAKO- IDW)

  • CHLOROPLASTY OTOCZONE S ATWO PRZEPUSZCZALN BON

    ZEWNTRZN I SABO PRZEPUSZCZALN BON WEWNTRZN.

    MAJ WEWNTRZNY SYSTEM BON, W KTRYCH ZACHODZ

    PRZEMIANY ENERGETYCZNE. MAJ TE WASNY DNA KODUJCY

    PLASTYDOWE RNA I APARAT SYNTEZY BIAKA. ODBYWA SI W

    NICH SYNTEZA SKROBI. WNTRZE WYPENIA GSTE PODOE

    NAZYWANE STROM. SILNIE ROZWINITY WEWNTRZNY SYSTEM

    BON MA POSTA RWNOLEGLE UOONYCH SPASZCZONYCH

    WORECZKW W KTRE WBUDOWANE S BARWNIKI FOTOSYN-

    TETYZUJCE GLUKOZ.

  • W CHLOROPLASTACH WYSTPUJE BARDZO SILNIE

    ROZWINITY SYSTEM BON W POSTACI RWNOLEG-

    LE UOONYCH SPASZCZONYCH WORECZKW

    TYLAKOIDW, W KTRE WBUDOWANE S BARWNIKI

    FOTOSYNTETYZUJCE.

  • OZNACZENIA1. BONA ZEWNTRZNA

    2. PRZESTRZE MIDZYBONOWA

    3. BONA WEWNTRZNA (1+2+3 OTOCZKA)

    4. STROMA (ROZTWR KOLOIDALNY)

    5. WNTRZE TYLAKOIDU (LUMEN)

    6. BONY TYLAKOIDW

    7. GRANUM (STOS TYLAKOIDW)

    8. TYLAKOIDY (LAMELLA)

    9. SKROBIA

    10. RYBOSOMY

    11. DNA CHLOROPLASTW

    12. PLASTOGLOBULE (KROPLE LIPIDW)

  • ZNACZENIE TERMINW:

    STROMA GESTE PODOE WYPENIAJCE CHLOROPLAST;

    TYLAKOIDY RWNOLEGLE UOONE SPASZCZONE WORECZKI, W

    KTRE WBUDOWANE S BARWNIKI FOTOSYNETYCZNE;

    GRANA ZWARTE STOSY UTWORZONE Z TYLAKOIDW;

    LAMELA - WEWNTRZNY SYSTEM BON TYLAKOIDW

  • PROCES FOTOSYNTEZY

  • MIKROTUBULE I MIKROFILAMENTYW CYTOPLAMIE KOMREK EUKARIOTYCZNYCH WYSTPUJE ZOONA SIE WKNISTYCH STRUKTUR TWORZCYCH JAKBY ICH WEWNTRZNY SZKIELET (CYTOSZKIELET). ISTNIEJ DWA RODZAJE TYCH STRUKTUR: MIKROTUBULE I MIKROFILAMENTY.

  • MIKROTUBULE S CIENKIMI RURKOWATYMI WKIEN-

    KAMI UTWORZONYMI GWNIE Z BIAKA TUBULINY.

    WYSTPUJ ONE W CYTOPLAMIE POJEDYCZO LUB

    UKADAJ SI W RWNOLEGE PASMA. Z MIKROTU-

    BUL UTWORZONE S WRZECIONA PODZIAOWE

    KOMREK; WCHODZ TE ONE W SKAD CENTRIOLI.

  • MIKROFILAMENTY S DELIKATNYMI, UOONYMI

    RWNOLEGLE WKIEN KAMI BIAKA KURCZLIWEGO

    AKTYNY. UCZESTNICZ ONE W FUNKCJACH KOMRKI

    ZWIZANYCH Z RUCHAMI CYTOPLAZMY I ORGANELLI, Z

    TWORZENIEM WPUKLE I FADOWA BONY CYTO-

    PLAZMATYCZNEJ, W ZMIANIE KSZTATU I PODZIALE

    KOMRKI.

  • LEUKOPLASTYS DOJRZAYMI, BEZBARWNYMI FORMAMI PLASTY-DW, GROMADZCYMI MATERIAY ZAPASOWE, ZWASZCZA SKROBI. WYSTPUJ GWNIE W TKANKACH POZBAWIONYCH DOSTPU WIATA, A WC W ORGANACH PODZIEM-NYCH ORAZ W GBIEJ POOONYCH CZCIACH DUYCH ORGANW NADZIEMNYCH.

  • W ICH GSTYM PODOU - STROMIE WYSTPUJ ZIARNA SKROBI, KTREJ SYNTEZA JEST CECH CHARAKTERYSTYCZN LEUKOPLASTW. LEUKOPLASTY WYPENIONY SKROBI NAZYWANY AMYLOPLASTAMI.

  • KOCOWYM STADIUM ROZWOJU PLASTYDW S

    CHROMOPLASTY. NAJCZCIEJ TWORZ SI ONE Z

    CHLOROPLASTW np. W DOJRZEWAJCYCH KWIATACH

    I OWOCACH LUB STARZEJCYCH SI LICIACH JESIE-NI.

    CHROMOPLASTY ZAWIERAJ BARWNIKI KAROTENOI-

    DOWE, KTRE ORGANOM ROLINNYM NADAJ BARW

    T I POMARACZOWOCZERWON. ICH POJAWIENIE

    SI JEST CZSTO OBJAWEM STARZENIA SI I DEGENE-

    RACJI (KNICIE LICI JESIENI).

  • WODNICZKINAZYWANE S TE WAKUOLAMI. S TO PCHERZYKI MAJCE POJEDYCZ BON TONOPLAST, WYPE-NIONE SOKIEM KOMRKOWYM, SKADAJCYM SI ZE ZWIZKW ORGANICZNYCH I NIEORGANICZNYCH. SPO-RD ZWIZKW NIEORGANICZNYCH ZNAJDUJ SI W NICH SOLE POTASU, SODU, WAPNIA, ELAZA, MAGNEZU I INNE W POSTACI AZOTANW, SIARCZANW, FOSFORANW, CHLORKW itp.

  • W SOKU KOMRKOWYM ROZPUSZCZONE S TE NIEWIELKIE ILOCI GAZW ATMOSFERYCZNYCH: AZOTU, TLENU I DWUTLENKU WGLA.

  • SPORD ZWIZKW ORGANICZNYCH DOMINUJ: KWAS SZCZAWIOWY, CYTRYNOWY, WINOWY, JABKO-WY.WOLNE KWASY ORGANICZNE NADAJ KWANY SMAK TKANKOM, np. OWOCOM.WYSTPUJCE W SOKU KOMRKOWYM ROZPUSZ-CZALNE CUKRY NADAJ TKANKOM SODKI SMAK. PONADTO, W SOKU KOMRKOWYM WYSTPUJ AMINOKWASY, ROZPUSZCZALNE BIAKA, ALKALOIDY, BARWNIKI I GARBNIKI. ALKALOIDY I GARBNIKI NADAJ TKANKOM GORZKI I CIERPKI SMAK.

  • WODNICZKI POWSTAJ W MODYCH, DZIELCYCH SI KOMRKACH W WYNIKU STOPNIOWEGO ZLEWANIA SI PCHERZYKW POCHODZCYCH Z SIATECZKI RDPLAZMATYCZNEJ LUB APARATU GOLGIEGO. MOG W NICH BY MAGAZYNOWANE RWNIE MATERIAY ZAPASOWE, JAK np.. BIAKA NASION. W WYNIKU MAGAZYNOWANIA ENZYMW HYDROLI-TYCZNYCH WODNICZKI UCZESTNICZ RWNIE W PROCESACH TRAWIENIA WEWNTRZKOMRKOWEGO.

  • W DOJRZAYCH KOMRKACH ROLINNYCH WODNICZKI ZAJMUJ DO 50 % ICH OBJTOCI. DZIKI TEMU, WSKUTEK JEDYNIE POBRANIA WODY, KOMRKA ROLINNA MOE SZYBKO ROSN. WODNICZKI NADAJ TE KOMRKOM STAN JDRNOCI (TURGOR) WSKUTEK CINIENIA WYWIE-RANEGO NA CYTOPLAZM I CIAN KOMRKOW.

  • W SOKU KOMRKOWYM GROMADZ SI RWNIE WYDZIELINY JAK np. SKADNIKI SOKU MLECZNEGO ORAZ CIAA STAE: RNE KRYSZTAY W RODZAJU SZCZAWIANW WAPNIA. MOG TO BY RAFIDY, DRUZY ORAZ EGZEMPLARZE POJEDYCZE.

  • CIANA KOMRKOWAPODSTAWOWYM SKADNIKIEM ROLINNEJ CIANY KOMRKOWEJ JEST CELULOZA, KTRA STANOWI JEJ WKNISTY SZKIELET. W MODYCH KOMRKACH JEST ONA CIENKA, DELIKATNA I ELASTYCZNA. JEST TO tzw. CIANA PIERWOTNA. SKADA SI ONA Z BEZPOSTA-CIOWEJ, JEDNORODNEJ MACIERZY UTWORZONEJ PRZEZ NIECELULOZOWE WIELOCUKRY I NIEWIELKIEJ ILOCI BIAKA ORAZ ZANURZONYCH W NIEJ WKIEN CELULOZY.

  • CELULOZA, BDCA NAJWANIEJSZYM SKADNI-KIEM STRUKTURALNYM CIANY, JEST WIELOCUKREM UTWORZONYM Z TYSICA DO KILKU TYSICY RESZT GLUKOZY.

  • ACUCHY CELULOZY CZ SI W RWNOLEGE WIZKI MIKROFIBRYLE. UKAD CZSTECZEK CELULO-ZY W PEWNYCH OBSZARACH MIKROFIBRYLI JEST BARDZO REGULARNY, DZIKI CZEMU TWORZ ONE PRZESTRZENN SIATK MOLEKULARN, PODOBNIE JAK W KRYSZTAACH. TAKIE KRYSTALICZNE OBSZARY CIANY KOMRKOWEJ NAZYWANE S MICELAMI, ZA OBSZARY LECE POMIDZY NIMI PRZESTRZENIAMI MIDZYMICELARNYMI

  • TURGORORGANY ROLINNE ZACHOWUJ W WARUNKACH DOBREGO UWODNIENIA SZTYWNO I OKRELONY KSZTAT. JEST TO MOLIWE DLATEGO, E KOMRKI ROLINNE ZAWIERAJ W TKANKACH WOD POD CINIENIEM. UTRATA WODY POWODUJE WIDNICIE ROLINY.STAN JDRNOCI KOMRKI NAZYWAMY TURGOREM.CINIENIE PROTOPLASTU NA CIAN JEST SPOWODO-WANE TYM, E STANOWI ON UKAD OSMOTYCZNY.

  • .W CIANACH PIERWOTNYCH ZAWARTO CELULOZY WYNOSI ok. 20 % SUCHEJ MASY, RESZT STANOWI SUBSTANCJE MACIERZY PODSTAWOWEJ. W JEJ SKAD WCHODZ WIELOCUKRY, JAK PEKTYNY I HEMICELU-LOZY ORAZ MAE ILOCI BIAKA. CZC SI Z BOCZNYMI ACUCHAMI CUKRW, BIAKA CIANY TWORZ GLIKOPROTEINY. WYSOKA ZAWARTO NIECELULOZOWEJ MACIERZY W CIANACH PIERWOT-NYCH POWODUJE, E S ONE SILNIE UWODNIONE, PLASTYCZNE I ROZCIGLIWE.

  • PO OSIGNICIU PRZEZ KOMRK OSTATECZNYCH ROZMIARW I ZAKOCZENIU WZROSTU, CIANA NADAL MOE ROSN NA GRUBO ODKADAJC OD STRONY PROTOPLASTU NOWE WARSTWY, KTRE TWORZ CIAN WTRN.

  • CIANA WTRNA SKADA SI ZWYKLE Z TRZECH WARSTW, KTRE S ZBUDOWANE PODOBNIE JAK CIANA PIERWOTNA, tj. Z MIKROFIBRYLI CELULOZY I MACIERZY PODSTAWOWEJ. ZAWARTO CELULOZY JEST JEDNAK W CIANACH WTRNYCH WIKSZA, WYNOSZC OD 60 DO 90 % (WKNA BAWENY). MIKROFIBRYLE CELULOZY S W CIANIE WTRNEJ GRUBSZE.

  • W SOKU KOMRKOWYM GROMADZ SI RWNIE WYDZIELINY JAK np. SKADNIKI SOKU MLECZNEGO ORAZ CIAA STAE: RNE KRYSZTAY W RODZAJU SZCZAWIANW WAPNIA. MOG TO BY RAFIDY, DRUZY ORAZ EGZEMPLARZE POJEDYCZE.

  • CIANY MOG ULEGA INKRUSTACJI ZWIZKAMI MINERALNYMI, JAK WGLAN WAPNIA I KRZEMIONKA. W LICIACH NIEKTRYCH TRAW INKRUSTACJA CIAN KOMRKOWYCH SKRKI KRZEMIONK POWODUJE, E S ONE SZORSTKIE I OSTRE, WSKUTEK CZEGO MONA SI NIMI ATWO SKALECZY.

  • CIANY ZDREWNIAE S INKRUSTOWANE LIGNIN, ZWAN DRZEWNIKIEM. JEGO OBECNO W CIANIE POWODUJE SILNE STWARDNIENIE WSKUTEK CZEGO STAJE SI ONA MNIEJ PRZEPUSZCZALNA DLA POWIET-RZA I WODY, JEST SZTYWNA I NABIERA MECHANICZNEJ ODPORNOCI.

  • W CIANACH MOG TE ODKADA SI SUBSTANCJE TUSZCZOWE. NA ZEWNTRZ CIANY POWIERZCHNIO-WYCH KOMREK ROLINY MOE WYSTPOWA WARS-TWA KUTYKULARNA ZBUDOWANA Z NIECELULOZOWEJ MACIERZY ORAZ WOSKU I KUTYNY, BDCEJ MIESZA-NIN WYSZYCH KWASW TUSZCZOWYCH. KUTYNA I WOSK MOG TAKE NAKADA SI NA ZEWNTRZN POWIERZCHNI CIANY JAKO SPECJALNA WARSTWA ZWAN KUTYKUL.

  • KUTYNIZACJA ZEWNTRZNYCH CIAN ORAZ WYSTPO-WANIE KUTYKULI S CHARAKTERYSTYCZN CECH KOMREK SKRKI W NADZIEMNYCH CZCIACH ROLIN LDOWYCH.

  • W TKANCE KORKOWEJ CIANY KOMRKOWE ULEGAJ KORKOWACENIU. POLEGA ONO NA NAKADANIU SI PO WEWNTRZNEJ STRONIE CIANY PIERWOTNEJ WARSTWY SUBERYNY, PODOBNEJ POD WZGLDEM CHEMICZNYM DO KUTYNY. NA NIEJ, OD WNTRZA KOMRKI WYSTPUJE ZWYKLE JESZCZE WARSTWA CELULOZOWA CIANY WTRNEJ, WSKUTEK CZEGO SUBERYNA WYSTPUJE POMIDZY CIAN PIERWOT-N, A WTRN.

  • W PEWNYCH KOMRKACH NA WEWNTRZN POWIERZCHNI CIANY MOE SI TE ODKADA SPECJALNY WIELOCUKIER KALOZA. KALOZOWE WYCIKI WYSTPUJ W KOMRKACH RUREK SITOWYCH ORAZ W ZIARNACH PYKU.

  • KOMRKI W TKANCEW TKANCE, KOMRKI ROLINNE S POCZONE BLASZK RODKOW, KTRA ZNAJDUJE SI POMIDZY CIANAMI PIERWOTNYMI SSIADUJCYCH KOMREK (rysunek). BLASZKA UTWORZONA JEST Z PEKTYNIANIU WAPNIA I STANOWI WARSTW SILNIE CEMENTUJC KOMRKI. W TRAK-CIE DOJRZEWANIA ROLIN STAJE SI MIKKA I KRUCHA, CO OBSERWUJE SI RWNIE PODCZAS GOTOWANIA, np.. ZIEMNIAKA, KTREGO BULWA STAJE SI SYPKA.W CIANACH KOMREK ZNAJDUJ SI NIEWIELKIE PORY, PRZEZ KTRE PRZECHODZ CYTOPLAZMATYCZNE NICI PLAZMODESMY CZCE PRO-TOPLASTY (rysunek s. 63). PLAZMODESMY S PASMAMI CYTOPLAZMY OTOCZONYMI BON, BD-C PRZEDUENIEM PLAZMOLEMY.

  • PRZESTWORY KOMRKOWE POWSTAJ W MIEJSCACH, W KTRYCH ULEGAJ ROZPUSZCZENIU BLASZKI RODKOWE ALBO WSKUTEK ROZKADU KOMREK W PEWNYCH MIEJSCACH TKANKI. PRZESTWORY TE WYPENIONE S POWIETRZEM, KTREGO TLEN I DWU-TLENEK WGLA UCZESTNICZ W WEWNTRZKOMRKO-WEJ WYMIANIE GAZOWEJ W CZASIE ODDYCHANIA I FOTOSYNTEZY. CZC SI ZE SOB, I DZIKI SZPAR-KOM POWIETRZNYM Z ATMOSFER, TWORZ CIGY SYSTEM PRZEWIETRZAJCY ROLIN.

  • SYMPLAST I APOPLASTDZIKI PLAZMODESMOM ORGANIZM ROLINNY FUNKCJONUJE JAKO CAOCIOWY UKAD ZOONY Z POCZONYCH PROTOPLASTW. UKAD TEN SYSTEM POCZONYCH PLAZMODESMAMI PROTOPLASTW NAZYWAMY SYMPLASTEM. POZOSTAE SKADNIKI CIAA ROLINNEGO CIANY KOMRKO-WE, WNTRZA MARTWYCH KOMREK I PRZESTWORY KOMRKO-WE S NAZYWANE APOPLASTEM.

  • POCZONE Z SOB I WYSYCONE WOD CIANY KOMRKOWE APOPLASTU WRAZ Z WYPENIONYMI WOD WNTRZAMI MARTWYCH KOMREK PRZEWO-DZCYCH S GWNYMI DROGAMI TRANSPORTU WODY W ROLINIE.PRZESTWORY MIDZYKOMRKOWE WYPENIONE S POWIETRZEM I S ZBIORNIKAMI GAZW STANOWIC CIGY SYSTEM, DZIKI KTREMU ROLINA MOE WYMIENIA GAZY Z OTOCZENIEM.

  • KOMRKI GRZYBW

  • KOMRKA GRZYBWGRZYBY S ORGANIZMAMI EUKARIOTYCZNYMI CUDZO-YWNYMI, ROZTOCZAMI LUB PASOYTAMI, POBIERAJ-CYMI GOTOWY POKARM ORGANICZNY W POSTACI ROZTWORW. POKARM STAY POBIERAJ WYDZIELA-JC ENZYMY ROZKADAJCE GO NA SKADNIKI ROZ-PUSZCZALNE.KOMRKI GRZYBW RNI SI OD KOMREK ROLIN-NYCH TYM, I NIE ZAWIERAJ PLASTYDW. WIELOCUK-REM ZAPASOWYM W KOMRKACH GRZYBW JEST GLIKOGEN.CIANY KOMRKOWE MAJ BUDOW WARSTWOW; CIAN ZEWNTRZNTWORZ GLUKANY, A NAJBAR-DZIEJ WEWNTRZN MIKROFIBRYLE CHITYNY ORAZ BIAKO. W SKAD WARSTWY POREDNIEJ WCHODZ, OPRCZ WIELOCUKRW, BIAKA I GLIKOPROTEINY.

  • KONIEC

  • PODZIA I RNICOWANIE SI KOMREK

  • WZROST ROLIN JEST ZWIZANY Z NAMNAANIEM SI KOMREK W WYNIKU ICH PODZIAU W PROCESIE MITOZY. PODZIA KOMRKI ROZPOCZYNA SI OD PODZIAU JDRA. W TRAKCIE TEGO PROCESU DZIEL SI PODUNIE CHROMOSOMY, A POWSTAE CHROMA-TYDY PRZEMIESZCZAJ SI DO KOMREK POTOM-NYCH. PODWAJANIU SI ILOCI CHROMATYNY TOWA-RZYSZY SYNTEZA BIAEK HISTONOWYCH.

  • W ORGANIMIE DIPLOIDALNYM, KTRY POWSTAJE Z POCZENIA SI GAMETY MSKIEJ Z GAMET ESK KOMRKI MAJ PODWJNY ZESP CHROMOSOMW OKRELANY JAKO 2n.

  • NAJCZSTSZYM SPOSOBEM PODZIAU JDRA JEST KARIOKINEZA, PO KTREJ NASTPUJE PODZIA CYTOPLAZMY CYTOKINEZA. NOWOPOWSTAE KOMRKI PRZECHODZ FAZ WZROSTU I DOJRZEWANIA (PRZYGOTOWANIA DO NASTPNEGO PODZIAU). PROCESY ZACHODZCE OD MOMENTU POWSTANIA KOMRKI DO ZAKOCZENIA JEJ NOWEGO PODZIAU S NAZYWANE CYKLEM KOMRKOWYM.

  • STADIA MITOZY PRZEDSTAWIONO NA PONISZYM PRZEROCZU.STOSUNKOWO DUGI OKRES MIDZYPODZIAOWY INTERFAZA, ROZPOCZYNA SI FAZ G1. NAJWANIEJSZYM PROCESEM INTERFAZY JEST REPLIKACJA DNA, NAZYWANA FAZ S (OD SOWA SYNTEZA).

  • W ORGANIMIE DIPLOIDALNYM, KTRY POWSTA Z POCZENIA DWU GAMET, KOMRKI MAJ PODWJNY ZESP CHROMOSOMW OKRELANY JAKO 2n. POZIOM DNA W KOMRKACH W FAZIE G1 OKRELA SI JAKO 2C. PODCZAS FAZY S POZIOM TEN WZRASTA DO 4C.

  • RWNOLEGLE Z REPLIKACJ DNA ODBYWA SI SYNTEZA BIAEK HISTONOWYCH, A WIC NASTPUJE PODWOJENIE ILOCI CHROMATYNY. PO FAZIE S NASTPUJE FAZA G2, KTRA JEST OKRESEM DALSZEGO WZROSTU KOMRKI I PRZYGOTOWANIA DO DALSZEGO PODZIAU JDRA.

  • PODZIA KOMRKI MITOZA ROZPOCZYNA SI OD KONDENSACJI CHROMATYNY I WYODRBNIENIA SI CHROMOSOMW. TEN PIERWSZY ETAP MITOZY JEST NAZYWANY PROFAZ. CHROMOSOMY S W NIM PODZIELONE PODUNIE NA DWIE NICI CHROMATYDY - POCZONE Z SOB W MIEJSCU ZWANYM PRZEWENIEM PIERWOTNYM ALBO CENTROMEREM.

  • CENTROMER DZIELI CHROMOSOM NA DWA PODUNE RAMIONA. W POBLIU JEDNEGO Z KOCW CHROMOSOMU WYSTPUJE CZASEM DODAT-KOWE PRZEWENIE WTRNE, ODDZIELAJCE KRTKI ODCINEK NAZYWANY SATELIT. W PRZEWENIU WTRNYM, PENICYM ROL ORGANI-ZATORA JDERKOWEGO WYSTPUJ GENY RYBOSOMALNEGO RNA (rRNA).

  • W PROFAZIE NASTPUJE PRZEBUDOWA W CYTOPLAMIE UKADU MIKROTUBUL, KTRE POJAWIAJ SI W POBLIU JDRA I ORGANIZUJ WE WRZECIONO MITOTYCZNE.

  • W NASTPNYM STADIUM MITOZY W METAFAZIE, NA DWCH PRZECIWLEGYCH BIEGUNACH KOMRKI POWSTAJE UKAD MIKROTUBUL. CZ Z NICH PRZE-BIEGA OD JEDNEGO BIEGUNA KOMRKI DO DRUGIE-GO S TO WKIENKA MIDZYBIEGUNOWE. W CHROMOSOMACH, PO OBU STRONACH KADEGO CENTROMERU POJAWIA SI ZGRUBIENIE ZWANE KINETOCHOREM. CZ WKIENEK WRZECIONA PRZYCZEPIA SI DO KINETOCHORU S TO WKIEN-KA KINETOCHOROWE. W METAFAZIE CHROMOSOMY USTAWIAJ SI W PASZCZYNIE RWNIKOWEJ KOMRKI, TWORZC PYTK METAFAZOW.

  • W ANAFAZIE ROZPOCZYNA SI PODZIA CENTROME-RW I ROZDZIELANIE PAR KINETOCHORW. W WYNIKU SKRACANIA SI WKIEN WRZECIONA SIOSTRZANE CHROMATYDY ZOSTAJ ODCIGNITE DO JEDNEGO Z DWU BIEGUNW KOMRKI.

  • TELOFAZA JEST OSTATNIM STADIUM MITOZY, KYRE NASTPUJE, GDY CHROMATYDY SIOSTRZANE, TERAZ JU JAKO CHROMOSOMY SIOSTRZANE, ZNAJDUJ SI NA DWCH BIEGUNACH WRZECIONA. WOK KADEJ GRUPY CHROMOSOMW ZOSTAJE ODTWORZONA OTOCZKA JDROWA, CHROMATYNA ZA ULEGA PONOWNIE DEKONDENSACJI, TWORZC DU-GIE I CIENKIE FIBRYLE CHROMATYNOWE. POZIOM DNA W JDRZE WYNOSI 2C I JDRO WKRACZA W FAZ G1 INTERFAZY. PODZIA CYTOPLAZMY CYTOKINEZA ROZPOCZYNA SI JU W TELOFAZIE.

  • 2.5. RNICOWANIE SI KOMREK ROLINNYCH

  • ZDOLNO DO PODZIAU PRZEZ CAY OKRES YCIA ROLINY MAJ KOMRKI EMBRIONALNE, ZWANE MERYSTEMATYCZNYMI. S TO PRZEWANIE KOMRKI MAE, OTOCZONE CIENK CIAN PIERWOTN, S POZBAWIONE CENTRALNEJ WODNICZKI, ZA PROTOPLAST JEST WYPENIONY CYTOPLAZM Z ORGANELLAMI I DO DUYM JD-REM. Z KOMREK TYCH W WYNIKU RNICOWANIA SI POWSTAJ WSZYSTKIE INNE TYPY KOMREK CIAA ROLINNEGO.

  • POD POJCIEM RNICOWANIA SI ROZUMIEMY PROCES ROZWOJU KOMRKI MERYSTEMATYCZNEJ W KOMRK DOJRZA OKRELONEGO TYPU, NIEKIEDY BARDZO WYSPECJALIZOWAN, PRZY CZYM Z JED-NAKOWYCH KOMREK MERYSTEMATYCZNYCH MOG POWSTAWA RNE RODZAJE DOJRZAYCH KOMREK, TKANEK I ORGANW.

  • RNICOWANIE SI KOMRKI ROZPOCZYNA SI OD ZAPRZESTANIA JEJ PODZIAW. JEELI CYKL KOMRKOWY ULEGA WSTRZYMANIU W FAZIE G1, RNICOWANIE SI KOMREK NASTPUJE NA POZIOMIE DNA WYNO-SZCYM 2C, JEELI ZA W FAZIE G2 NA POZIOMIE 4C. JEELI CYKL OD-BYWA SI Z POMINICIEM CYTOKINEZY POWSTAJ WIELOJDROWE KOMRCZAKI (CENOCYTY).

  • JEELI ZAKCENIU ULEGA MITOZA, NIE WYK-SZTACA SI WRZECIONO MITOTYCZNE I POZOSTAJE OTOCZKA JDROWA, MOG POWSTA KOMRKI O ZWIELOKROTNIONEJ LICZBIE CHROMOSOMW, WYNOSZCEJ 4n, 8n, 16n itd.. ZAMIAST LICZBY 2n CHARAKTERYSTYCZNEJ DLA KOMREK DIPLOIDALNYCH. TEGO RODZAJU CYKL NAZYWA SI ENDOMITOZ, A POWSTAE W JEGO WYNIKU KOMRKI ENDOPLOIDALNYMI.

  • JEELI POMINITA ZOSTAJE CAA MITOZA, CYKL KOMRKOWY PRZEBIEGA WEDUG SCHEMATU G1 S G2 G1 ZJAWISKO TO NOSI NAZW ENDOREPLIKACJI, A JEJ WYNIKIEM JEST ZWIELOKROT-NIENIE POZIOMU DNA W KOMRCE DO 8C, 16C, 32 C itd.. I POWSTANIE CHROMOSOMW OLBRZYMICH (POLITE-NICZNYCH) DUGICH I GRUBYCH. POWIELANIE RNA W ENDOREPLIKACJI CZY ENDOMITOZIE POZWALA NA NASILENIE SYNTEZY BIAKA I POWODUJE ZWIKSZENIE ROZMIARU KOMREK.

  • REPLIKACJA W FAZIE S MOE OGRANICZA SI TYLKO DO PEWNYCH ODCINKW DNA, CO POWODUJE ZWIKSZENIE LICZBY KOPII TYLKO PEWNYCH GENW BDCYCH MATRYCAMI DO SYNTEZY OKRELONYCH RO-DZAJW RNA I BIAEK. ZJAWISKO TO JEST NAZY-WANE AMPLIFIKACJ (WZMOCNIENIEM). AMPLIFIKACJA PEWNYCH ODCINKW MOE SPOWODOWA NASILON PEWNYCH CECH, NP.. SZYBKI ROZWJ CHLOROPLAS-TW W KOMRKACH MIKISZU ASYMILACYJNEGO

  • KONIEC

  • ********************************************************