KNJIGA Projektovanje Informacionih sistema

  • View
    427

  • Download
    13

Embed Size (px)

DESCRIPTION

knjiga

Text of KNJIGA Projektovanje Informacionih sistema

SADRAJPREDGOVOR31.OPTA TEORIJA SISTEMA42.POJAM INFORMACIONIH SISTEMA143.RAZVOJ INFORMACIONIH SISTEMA233.1.ELEKTRONSKA OBRADA PODATAKA253.2.UPRAVLJAKI INFORMACIONI SISTEMI283.2.1.UPRAVLJAKI PODSISTEM PROIZVODNJE303.2.2.UPRAVLJAKI PODSISTEM MARKETINGA323.2.3.UPRAVLJAKI PODSISTEM FINANSIJA333.2.4.UPRAVLJAKI PODSISTEM KADROVA343.2.5.UPRAVLJAKI PODSISTEM ZA TOP MENADERE353.3.SISTEMI ZA PODRKU ODLUIVANJA363.3.1.POJAM SPO363.3.2.STRUKTURA SPO393.3.3.VRSTE SPO463.3.4.GRUPNI SPO523.3.5.IZGRADNJA SPO543.3.6.PERSPEKTIVA SPO583.4.EKSPERTNI SISTEMI613.4.1.POJAM EKSPERTNIH SISTEMA613.4.2.RAZVOJ EKSPERTNIH SISTEMA663.4.3.STRUKTURA EKSPERTNIH SISTEMA713.4.4.IZGRADNJA EKSPERTNIH SISTEMA873.4.5.ALATI ZA IZRADU EKSPERTNIH SISTEMA973.4.6.PODRUJA PRIMJENE EKSPERTNIH SISTEMA993.4.7.PREDNOSTI I NEDOSTACI EKSPERTNIH SISTEMA1043.4.8.PERSPEKTIVA EKSPERTNIH SISTEMA1073.5.HS DW BI CRM1093.5.1.HS1093.5.2.DW1113.5.3.BI1153.5.4.CRM1274.PROJEKTOVANJE INFORMACIONIH SISTEMA1354.1.BAZA PODATAKA1394.1.1.Baza podataka, DBMS1394.1.2.Ciljevi baza podataka1414.1.3.Arhitektura baze podataka1444.1.4.Jezici za rad s bazama podataka1464.1.5.Softverski paketi za rad s bazama podataka1484.1.6.Relacioni model baza podataka1504.2.METODOLOGIJA PROJEKTOVANJA IS1544.2.1.METODE RAZVOJA IS1574.2.2.IZBOR METODE RAZVOJA IS1664.2.3.UESNICI U RAZVOJU IS1684.2.4.FAZE RAZVOJA IS1704.2.5.USPJENOST PRIMJENE RAZVOJA IS1784.3.KONVENCIONALNA METODOLOGIJA RAZVOJA IS1844.3.1.PLANIRANJE RAZVOJA IS1864.3.2.ANALIZA I DIZAJN IS1924.3.3.IMPLEMENTACIJA IS1954.3.4.FUNKCIONISANJE I ODRAVANJE IS1974.3.5.VREDNOVANJE I KONTROLA IS1994.4.BSP METODOLGIJA RAZVOJA IS2004.5.STRUKTURIRANA SISTEM ANALIZA2084.5.1.DIJAGRAM TOKA PODATAKA2124.5.2.RJENIK PODATAKA2234.6.OBJEKTNO ORIJENTISANO MODELOVANJE2384.6.1.MODELIRANJE PODATAKA2414.6.2.MODELIRANJE PROCESA2474.7.UML2724.7.1.OSNOVNI ELEMENTI JEZIKA UML2744.7.2.OPTI MEHANIZMI JEZIKA UML2804.8.ALATI ZA PROJEKTOVANJE IS2824.8.1.CASE ALATI2824.8.2.STRUKTURA CASE ALATA287Literatura307

PREDGOVOR

Informacioni sistemi predstavljaju intenzivniji nain upotrebe informacija, odnosno njene raspoloivosti kao vanog organizacionog faktora. Evolutivni put razvoja informacionih sistema na jedan nain je tekao od od fragmentarnih dijelova sistema ili podsistema do integralnih oblika. Paralelno su nastali pored informacionih sistema baziranih iskljuivo na informacijama (Elektronska obrada podataka i Upravljaki informacioni sistemi) i informacioni sistemi zasnovani na znanju (Sistemi za podrku odluivanja i Ekspertni sistemi).

Savremeni informacioni sistemi se razvijaju kroz aktivnosti vezane za njihovo kreiranje i proces realizacije. Projektovanje ovakvih sistema treba da definie to objektivniju sliku realnog svijeta, njegovih prolih i tekuih stanja, kao i percepciju budueg ponaanja. Kao infrastruktura se koriste relacione baze podataka. Izvodi se informaciono modeliranje odnosno modeliranje podataka i izrada dijagrama klasa UML (Unified modeling Language) uz pom CASE alata kao to je npr. ERWin (Entity Relationships for Windows koji deifnie logiki i fiziki model podataka.

Pisanje ove knjige je moralo biti limitirano odreenim referencama zbog irine oblasti i izuzetne dinamike razvoja ove materije, tako bih bio zahvalan za eventualne sugestije i primjedbe.

Autor

1.OPTA TEORIJA SISTEMA

Generalno prihvaena karakteristika ovog vremena je intenzivan razvoj nauke. Cjelokupno znanje akumulirano do 20. vijeka udvostrueno je za samo pedeset godina. Budua dinamika dupliranja znanja tekla je u rasponu od deset do pet godina. Ovaj gotovo nevjerovatan tempo postignut je zahvaljujui izmeu ostalog razvoju i primjeni naune discipline teorije sistema, odnosno sistemskog pristupa.

Razvoj informatike tijesno je povezan s primjenom teorije sistema i sistemskog pristupa naunog istraivanja. Zbog toga razloga ovo poglavlje posebno tretira pojam sistema, strukturu i vrste sistema kao i primjenu teorije sistema.

Pojam "sistem" je izveden od grke rijei "to systema" to oznaava "cijelinu sastavljenu od dijelova". Kada je u pitanju tehniki, pa prema tome i proizvodni sistem podrazumijeva se skup elemenata (dijelova) i relacija izmeu njih i njihovih karakteristika integrisanih u cilju ostvarivanja odreenog cilja. Sistem se ne sastoji samo od elemenata (dijelova) ve on predstavlja integralnu cijelinu elemenata i veza odreenog stepena jaine izmeu elemenata i njihovih karakteristika.

Iako moemo rei da je teorija sistema nauna disciplina koja prouava sistem i zakonitosti koje u njemu vladaju. Postoje mnoge razliite definicije sistema , ali mi emo se bazirati na onu koja kae da je: sistem organizovana cijelina koju ine njegovi elementi povezani na odreeni nain, a njihovim meusobnim djelovanjem, odnosom interakcijom postiu se odreeni ciljevi funkcionisanja sistema.

Sistem je skup objekata i njihovih veza (meusobno povezanih objekata). Objekti u sistemu se opisuju preko svojih osobina koje se nazivaju atributima. Slika ematski predstavlja i detaljnije obrazlae ovu definiciju.

Slika 1.Opta definicija sistema

Granicesistema definiu skup objekata koji e se u tom sistemu posmatrati. Objekti nekog sistema su, naravno, povezani sa objektima van njegovih granica, a ovi sa nekim drugim "daljim" i tako dalje. Neophodno je zato odrediti granice sistema koje izoluju objekte od interesa od "okoline" sistema. Dejstvo okoline na sistem naziva se "ulaz", a dejstvo sistema na okolinu "izlaz" sistema. Sistem na Slici 1. moe predstavljati mreu puteva ili ulica, sistem za prenos elektrine energije, cirkulaciju dokumenata unutar neke organizacije, kretanje materijala koji se obrauje itd. Objekti u sistemu mogu biti veoma razliiti, a veze izmeu objekata u sistemu i dejstvo okoline na sistem se ostvaruje na tri naina: razmjenom materije, energije ili informacija. ("Klasina predstava o svemiru koji se sastoji od materije i energije, mora da ustupi mjesto predstavi o svijetu sastavljenomod tri komponente: energije, materije i informacija, jer bez informacijaorganizovani sistemi nisu mogui. Jedino mogue materijalistiko tumaenje odravanja organizovanosti je neprekidno izvlaenje iz spoljneg svijeta (okoline) i iz samog sistema mase informacija o pojavama i procesima koji se tu odvijaju".

Da bi potpuno objasnili neki konkretni sistem potrebno je poblie opisati:1. elemente koji pripadaju sistemu1. veze koje postoje izmeu elemenata sistema (interne), te izmeu elemenata sistema i okoline (eksterne)1. funkcionisanje sistema

Svaki sistem ima svoje okruenje, tj.svoju sredinu u kojoj djeluje i koja na njega vri odreeni uticaj. Gotovo sve definicije sistema ukazuju na ono to je zajedniko svima njima, a to je da svi elementi imaju svoje porijeklo, odnosno da su svi kompozicija (skup) elemenata i da svi imaju svrhu odnosno cilj, tako da postojanje bilo koga od njih ima smisla samo dok ostvaruje svrhu, odnosno svoj cilj kao sistem.

Elementi sistema predstavljaju dijelove sistema sa odreenim osobinama i funkcijama. Kriterijume pripadnosti odreenog elementa odreenom sistemu moemo uglavnom svesti na relevantnost konkretnog elementa za funkcionisanje sistema i kontrolisanje elementa od strane sistema. Ako je zadovoljen prvi kriterijum, ali ne i drugi, tada konstatujemo da se radi o elementu iz okruenja sistema. Neki elementi mogu biti relativno kompleksni odnosno mogu predstavljati skup meusobno povezanih elemenata. Takvi sloeni elementi predstavljaju podsisteme odreenog sistema.

Elementi sistema posjeduju odreene osobine i funkcije koje ih povezuju sa drugim elementima istog sistema ili sa elementima izvan sistema. Povezanost dva elementa predstavlja interaktivnost elemenata odnosno meusobno dejstvo jednog na drugi.

Vezom se uspostavlja odreeni meusobni odnos elemenata, prenosi djelovanje s jednog elementa na drugi. Taj prenos ilustrativno predstavljamo strelicom. Kanal preko koga se prenosi djelovanje elementa naziva se izlaz iz tog elementa, a kanal preko koga element preuzima djelovanje naziva se ulaz. Pojedini elementi mogu posjedovati vie ulaza ili izlaza. Jasno utvreni elementi sistema i njihova povezanost (interna i eksterna), odnosno njihovi ulazi i izlazi, predstavljaju strukturu sistema

Veze meu elementima sistema mogu biti materijalne, energetske i informacione. Materijalne veze karakterie promjena rasporeda, oblika i sastava materije, a energetske predaja i transformacija energije iz jednog oblika u drugi. Kada govorimo o informacionim vezama primaran je prenos informacija, odnosno poruka, podataka, signala i sl. o nekom stanju, dogaaju ili procesu, dok materijalni i energetski oblik kojima je interpretirana ta informacija imaju sporednu vanost.

Osnovni tipovi veza meu elementima sistema su tzv. jednostrane i povratne veze. Jednostranom vezom izmeu dva elementa jedan element uzima kao svoje ulaze stanje ili uticaje drugoga elementa. Ovakva veza predstavlja jednostrani uticaj prvog elementa na drugi element, odnosno stanja prvog elementa uzrok su odreenom ponaanju drugoga elementa, koje je posljedica.esto se ovakav tip veze naziva i uzrono-posljedinom vezom. Povratna veza za razliku od jednostrane predstavlja meusobni uticaj dva elementa (interaktivnost). Na primjeru, izlaz prvog elementa u isto vrijeme je i ulaz drugoga elementa, ali isto tako izlaz drugoga elementa predstavlja ulaz prvoga elementa. Osnovna funkcija povratne veze je kontrola izvravanja odreenih aktivnosti. Komparacijom zadatog i izvrenog utvruje se odstupanje, koje se u sljedeem ciklusu koriguje tj. smanjuje i tako se konani rezultat djelovanja sistema dovodi na eljeni oblik.

Osnovni zadatak rada sistema je transformacija ulaza u izlaze. Uopte moemo kazati da se sistem sastoji od etiri osnovne komponente: ulaza, procesa, izlaza i povratne veze. Takoe treba uzeti u obzir i granicu sistema, koja ga odvaja od okruenja. Kriterijumi za klasifikaciju sistema mogu biti razliiti. Tako sisteme razliku