of 22 /22
Velikić Amanda Dijagnostikovanje i lečenje raka grlića materice

Dijagnostikovanje i lečenje raka grlića matericeenje... · posle karcinoma dojke, kod žena Prema podacima Globocan-a, Srbija je na 5. mestu po broju obolelih od karcinoma grlića

  • Author
    others

  • View
    11

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Dijagnostikovanje i lečenje raka grlića matericeenje... · posle karcinoma dojke, kod žena Prema...

  • VelikićAmanda

    Dijagnostikovanje i lečenje raka grlića

    materice

  • Rak grlića meterice je treći po učestalosti

    maligni karcinom kod ljudi odnosno drugi,

    posle karcinoma dojke, kod žena

    Prema podacima Globocan-a, Srbija je na 5.

    mestu po broju obolelih od karcinoma grlića

    materice u Evropi

    Na žalost, i pored tolikog broja obolelih žena

    i do danas se svega 1/3 karcinoma i manje

    dijagnostikuje u početnoj fazi kada je

    dovoljno samo operativno lečenje

  • Nastanak raka grlića materice

    Rak grlića materice razvija se kroz niz

    promena epitela koje se nazivaju cervikalnim

    intraepitelnim neoplazijama (CIN)

  • Humani papiloma virus HPV

    Infekcija ovim virusom je najvažniji uslov za

    izazivanje raka grlića materice i delovi ovog

    virusa su nadjeni u čak 99,7% slučajeva

    Do danas je identifikovano oko 120 tipova

    ovog virusa od čega se oko 40 prenosi

    seksualnim kontaktom

    Period inkubacije kreće se od nekoliko

    nedelja pa do nekoliko meseci

    Većina ljudi, oko 70%, je imala barem

    jednom u životu infekciju HPV virusom

  • Primarna infekcija HPV virusom uglavnom

    ne daje nikakve simptome i većina ljudi

    stvori antitela

    HPV virusi su zbog svoje specifičnosti

    podeljeni u dve grupe:

    1. Grupa virusa niskog onkogenog rizika

    ( HPV tipovi 6, 11, 42, 43, 44)

    2. Grupa virusa visokog onkogrnog rizika

    ( HPV tipovi 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51,

    52, 56, 58, 59)

  • Da bi HPV infekcija dovela do nastanka

    raka grlića materice ona mora perzistirati za

    šta su neophodni i drugi faktori kao što su:

    pušenje, dugotrajna primena oralnih

    kontraceptiva, imunosupresija, loši stilovi

    života, genetski faktori...

    Rizične grupe žena su one koje su

    seksualnu aktivnost započele pre 16.

    godine, koje su lečene od CIN 1,2, kojima

    nije rađen redovan Papanikolau test, koje

    su dugotrajno uzimale kontraceptive, koje

    su imale odnos sa muškarcem koji ima HPV

    infekciju, koje su pušači,...

  • HPV vakcina

    Primenom HPV vakcine sprečava se

    nastanak prekanceroznih promena i maligne

    bolesti izazvanih određenim tipovima HPV

    Najveća zaštita se postiže pre prve

    seksualne aktivnosti , a preporučuje se u

    uzrastu od 12-14 godina

    Vakcina se ne preporučuje za devojčice

    mlađe od 9 godina jer u ovoj grupi

    imunegonost i efikasnost nisu ispitane

  • Ženske osobe starosti od 12-26 godina koje

    su već seksualno aktivne mogu imati

    kosrist od HPV imunizacije ali u znatno

    manjoj meri

    HPV vakcina nema terapijski efekat, ne

    koristi se za lečenje već postojećih lezija

    uzrokovanih HPV infekcija i ne koristi se za

    lečenje kondiloma

  • Opšte preporuke za rano otkrivanje

    raka grlića materice

    Redovne ginekološke pregleda treba

    započeti u prve tri godine posle početka

    seksualne aktivnosti a najkasnije u starosti

    od 21 godine

    Za seksualno aktivne žene mlađe od 30

    godina preporuka je da rade Papanikolau test

    jedanput godišnje a nakon 65 godine ukoliko

    su raniji brisevi bili u redu da se radi jedanput

    u tri godine

  • Kolposkopija

    Predstavlja dalji dijagnostički postupak

    zajedno sa biopsijom, endocervikalnom

    kiretažom (ECC) i ekcizijom grlića materice

    ne predstavlja skrining metodu

    Obavezno se radi :

    1. kod klinički sumnjivog nalaza grlića

    materice

    2. prisustvo HPV infekcije na vulvi ili vagini

    (kondilomi)

    3. abnormalnog citološkog brisa

  • Kolposkopija je optička metoda kojim se

    površina grlića materice posmatra kroz

    uveličavajuće staklo

    Ovom metodom dobijamo uvid o veličini i

    poziciji promene na grliću materice

    Kolposkopijom možemo odrediti

    najkarakterističnije mesto sa kog se može

    uraditi biopsija

    Pri kolposkopskom pregledu na grlić

    materice stavlja se 3% rastvor sirćetne

    kiseline

  • Nakon stavljanja 3% rastvora sirćetne

    kiseline na grlić materice, cervikalna

    intraepitelna neoplazija (CIN) se vidi kao

    atipična zona tranformacije

    Za razliku od normalnog epitela te ćelije

    imaju manju količinu glikogena i nakon

    premazivanja daju belu boju

    Stepen prebojenosti u toku kolposkopije

    treba posmatrati minimum 20 sekundi nakon

    premazivanja 3% rastvorom sirćetne kiseline

  • Karakteristike CIN ćelija

    Cervikalna intraepitelna neoplazija- CIN

    Ćelije su siromašne glikogenom pa nakon

    premazivanja jodnim rastvorom ostaju

    neprebojne

    Promene blagog stepena CIN1 imaju

    neprovidnu do belu boju, nejasne i

    paperjaste ivice, normalne interkapilarne

    razmake

    Promene težeg stepena CIN2 i CIN3 imaju

    oštre i jasne granice, jasno su vidljive,

    površina je ravna do blago neravne

  • Klinička slika raka grlića

    materice Rak grlića materice se razvija veoma sporo i

    u većini slučajeva potrebno je 8-10 godina

    da iz faze premaligne promene pređe u

    invazivni karcinom

    Tumor se može dalje širiti direktnom

    invazijom u okolne strukture (cervikalnu

    stromu, korpus uterusa, vaginu), limfatičnm

    metastazama, metastazama putem krvnih

    sudova, direktnom intraperitonealnom

    implementacijom

  • Stadijumi raka grlića materice

    0. stadijum - carcinoma in situ, zahvaćen je

    površinski sloj grlića a lečenje može biti u

    vidu konus biopsije

    1. stadijum - kancer je u vratu materice i

    leči se hirurški ili radioterapijom

    2. stadijum - kancer je počeo da se širi van

    vrata materice u okolna područija i obično

    se leči operacijom i/ili radioterapijom

  • 3. stadijum - kancer se proširio u karlicu i

    leči se hemoradijacijom

    4. stadijum - uznapredovali kancer , kancer

    se proširio na druge organe kao što su

    bešika, rektum , čak i pluća. Leči se

    operacijom i hemoradijacijom

  • Izbor i način lečenja u velikoj meri zavisi

    od toga da li je pacijentkinja rađala i da li

    planira potomstvo

    Najvažniji faktor koji određuje sam ishod

    bolesti jeste sistemska limfadektomija

    odnosno otklanjanje operacijom što većeg

    broja limfnih čvorova

  • Lečenje raka grlića materice

    Osnovne metode lečenja su:

    1. hirurgija

    2. radioterapija

    3. hemioterapija

    Odluku o izboru lečenja donosi

    multidisciplinarni tim koji čine: ginekolog -

    onkolog, patolog, medikalni onkolog,

    radioterapeut i radiodijagnostičar na

    osnovu godina, opšteg stanja i stadijuma

    bolesti

  • Operativno lečenje

    operativno iliti hirurško u većini slučajeva

    znači histerektomiju što znači odstranjivanje

    materice i grlića

    Ukoliko je kancer u ranom stadijumu postoji

    mogućnost da se ostavi dovoljno grlića kako

    bi pacijentkinja mogla da zatrudni

    ako se operacijom ne odstrane sve

    kancerozne ćelije preporučuje se i

    radioterapija

  • Radioterapija

    se može davati nakon operacije kod

    sumnje da su ostale neke kancerozne ćelije

    ili da bi se smanjio rizik da se kancerozne

    ćelije pojave

    Koristi se ako se rak grlića materice raširio

    van grlića i ne može se lečiti operacijom i

    tad može ići u kombinaciji sa

    hemioterapijom

  • Nakon lečenja raka grlića metrice recidiv se

    u oko 50% dešava nakon godinu dana

    Iz tog razloga kontrolni pregledi nakon

    lečenja se obavljaju na svaka 3,4 meseca

    prve dve godine a kasnije na šest meseci

    odnosno godinu dana