DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND minimaal zes dagen duurt. De asielzoeker wordt hierin bijgestaan

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND minimaal zes dagen duurt. De asielzoeker wordt hierin...

  • DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS

    IN NEDERLAND

    D E O

    PV A

    N G

    V A

    N A

    SIELZO EK

    ER S IN

    N ED

    ER LA

    N D

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013

    Het Europees Migratienetwerk (EMN) is door de Raad van de Europese Unie opgericht. Het EMN verzamelt actuele, objectieve, betrouwbare en waar mogelijk vergelijkbare informatie over migratie en asiel. Het EMN publiceert rapporten over uiteen- lopende onderwerpen op het gebied van asiel en migratie. De oprichting van het EMN past in het streven van de EU om te komen tot een effectief asiel- en migratiebeleid in de EU.

    www.emnnetherlands.nl

    Het EMN is opgezet bij Raads- beschikking 2008/381/EG van 14 mei 2008 en wordt fi nancieel onder- steund door de Europese Commissie.

  • DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND September 2013

  • 2

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    Colofon

    Titel De opvang van asielzoekers in Nederland Auteurs Marit van der Molen

    Drs. Henrika Wörmann Wetenschappelijk medewerker T 070 779 40 28 F 070 779 43 97 h.wormann@ind.minvenj.nl

    Ministerie van Veiligheid en Justitie Immigratie- en Naturalisatiedienst Directie Uitvoeringsstrategie en Advies (DUSA) IND Informatie- en Analysecentrum (INDIAC) Nederlands nationaal contactpunt voor het Europees Migratienetwerk (EMN) Dr. H. Colijnlaan 341 | 2283 XL Rijswijk Postbus 5800 | 2280 HV Rijswijk

  • 3

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    INHOUD Lijst van tabellen en fi guren 4 Afkortingenlijst 4

    1 Inleiding 5

    2 Opvang van asielzoekers in Nederland 7 2.1 Soorten opvanglocaties 7 2.2 Juridisch kader 10

    3 Categorieën vreemdelingen die recht hebben op opvang 15

    4 De opvang in de praktijk 19 4.1 Beheer van de opvanglocaties 19 4.2 Effectiviteit en kwaliteit van opvang 21

    5 Flexibiliteit van het opvangsysteem 25

    6 Conclusie 27

  • 4

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    LIJST VAN TABELLEN EN FIGUREN Figuren Figuur 1 Overzicht van verschillende opvanglocaties 9

    Tabellen Tabel 1 Opvangvoorzieningen in verschillende opvangfaciliteiten 20 Tabel 2 Doelmatigheid van het opvangsysteem 23 Tabel 3 Flexibiliteit van het opvangsysteem 25

    AFKORTINGENLIJST AA Algemene Asielprocedure AC Aanmeldcentrum ACVZ Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken AMV Alleenstaande Minderjarigen Vreemdelingen AZC Asielzoekerscentrum COA Centraal Orgaan opvang Asielzoekers COL Centrale Ontvangstlocatie DT&V Dienst Terugkeer en Vertrek EMN Europees Migratie Netwerk GGD Gemeentelijke/Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst GL Gezinslocatie IBO Intensief Begeleidende Opvang IHP Integrale Huisvestingsplan IND Immigratie- en Naturalisatiedienst PIVA Programma Invoering Verbeterde Asielprocedure POL Procesopvanglocatie PvE Programma van Eisen PVV Partij Voor de Vrijheid RVa Regeling Verstrekkingen asielzoekers Rvb Regeling Verstrekkingen bepaalde categorieën asielzoekers RVK Rapportage Vreemdelingenketen RZA Regeling Zorg Asielzoekers TVcN Tolk- en Vertaalcentrum Nederland UNHCR United Nations High Commissioner for Refugees VA Verlengde Asielprocedure VBL Vrijheidsbeperkende Locatie VBP Voorraadbeheerplan Vw Vreemdelingenwet WET COA Wet Centraal Orgaan opvang Asielzoekers ZBO Zelfstandig Bestuursorgaan

  • 5

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    1 Dit rapport is een bewerking van de bijdrage van het Nederlands nationaal contactpunt aan het EMN rapport. De oorspron-

    kelijke bijdrage heeft de vorm van een questionnaire. Deze is te vinden op www.emneuropa.eu in de rubriek EMN studies.

    2 Per 1 juli 2010 is in Nederland de zogeheten Verbeterde Asielprocedure in werking getreden. Voor meer informatie zie het

    Beleidsoverzicht 2011 – Migratie en asiel in Nederland. (http://emnnetherlands.nl/EMN_rapporten/2012/Beleidsoverzicht_2011).

    1 INLEIDING Dit rapport is geschreven in opdracht van het Europees Migratienetwerk (EMN).1 Het EMN, dat is opgericht op initiatief van de Europese Commissie, verzamelt en analyseert informatie over migratie en asiel. Ieder nationaal contactpunt (NCP) van het EMN heeft in dit kader in 2013 een rapport opgesteld over de opvang van asielzoekers. De onder- zoeksspecifi caties hiervoor zijn op Europees niveau vastgesteld. Als nationaal contact- punt voor het EMN in Nederland is het Informatie- en Analysecentrum (INDIAC) van de Directie Uitvoeringsstrategie en Advies van de Immigratie- en Naturalisatiedienst ver- antwoordelijk voor het Nederlandse rapport. Op basis van dit rapport en de rapporten uitgebracht door de overige lidstaten stelt het EMN een EU-breed vergelijkend rapport op.

    Het onderzoek is begeleid door een klankbordgroep bestaande uit medewerkers van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers en het Ministerie van Veiligheid en Justitie (Directie Migratiebeleid, Bureau Regie en Besturing en de Afdeling Uitvoeringsadvies van de Immigratie en Naturalisatiedienst). Verder is het onderzoek begeleid door een onafhankelijke wetenschapper.

    Het EMN wil met dit nationale rapport een overzicht geven van het beleid van de orga- nisatie van opvangfaciliteiten. Dit rapport ziet toe op de wijze waarop Nederland asiel- zoekers opvangt, de verstrekkingen die daarbij horen, de doelmatigheid van het sys- teem en de wijze waarop er wordt omgegaan met humanitaire kwesties en beëindiging van het recht op opvang. Ondanks de introductie van geharmoniseerde opvangstan- daarden op EU-niveau blijkt het waarborgen van (vergelijkbare) opvangvoorzieningen in de praktijk lastig voor de lidstaten. Wat opvalt in Nederland is dat Nederland in de laatste jaren vooral te maken had met een daling van de bezetting in de opvangcentra. Oorzaken van de krimp zijn onder andere de dalende instroom van asielzoekers en een verkorte verblijfsduur in de opvang door de invoering van een nieuwe asielprocedure.2 Daar staat tegenover dat andere EU-lidstaten, bijvoorbeeld Zweden, te maken hebben met stijgende aantallen asielzoekers uit verschillende delen van de wereld. Door het verzamelen en analyseren van informatie over de organisatie van de opvang in de ver- schillende (lid)staten wordt de Europese en nationale beleidsvorming ondersteund.

    In Nederland is het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) verantwoordelijk voor de opvang, begeleiding en uitstroom uit de opvang van asielzoekers in Nederland.

    In het rapport wordt allereerst aandacht besteed aan belangrijke termen en defi nities (hoofdstuk 1). Hoofdstuk 2 gaat in op de verschillende typen opvang in Nederland en de fi nanciële, bestuurlijke en uitvoerende verantwoordelijkheid voor de opvang van asiel- zoekers. In hoofdstuk 3 wordt een overzicht gegeven van de categorieën vreemdelin- gen die recht hebben op opvang. Hoofdstuk 4 gaat in op de opvang van asielzoekers in de praktijk. Extra aandacht wordt besteed aan het beheer van opvanglocaties en aan

  • 6

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    onderzoek naar de effectiviteit en de kwaliteit van opvang. Hoofdstuk 5 beschrijft de fl exibiliteit van het opvangsysteem in Nederland. Hoofdstuk 5 geeft vervolgens een overzicht van het besteedbare nationale budget voor de opvangfaciliteiten. De conclu- sies komen in hoofdstuk 6 aan bod.

    Defi nities Een aantal belangrijke termen die in dit rapport worden gebruikt, is in de onderzoeksop- zet als volgt gedefi nieerd.3

    Asielverzoek: een door een onderdaan van een derde land of een staatloze ingediend verzoek dat kan worden opgevat als een verzoek om internationale bescherming door een lidstaat uit hoofde van het Verdrag van Genève. Elk verzoek om internationale bescherming wordt als een asielverzoek beschouwd, tenzij de betrokkene uitdrukkelijk om een andere vorm van bescherming vraag waarom afzonderlijk kan worden verzocht.

    Asielzoeker: een onderdaan van een derde land of een staatloze die een asielverzoek heeft ingediend waarover nog geen defi nitief besluit is genomen.

    Alleenstaande minderjarige vreemdeling (AMV): persoon jonger dan 18 jaar die zonder begeleiding van een krachtens de wet of het gewoonterecht voor hem verantwoorde- lijke volwassene op het grondgebied van een lidstaat aankomt, zolang hij niet daadwer- kelijk onder de hoede van een dergelijke volwassene staat. Onder dit begrip vallen ook minderjarigen die zonder begeleiding worden achtergelaten nadat zij op het grondge- bied van de lidstaat zijn achtergelaten.

    Opvangvoorzieningen: alle maatregelen die lidstaten overeenkomstig de Richtlijn 2009/3/EG treffen ten behoeve van asielzoekers.

    Materiële opvangvoorzieningen: huisvesting, voedsel en kleding, die in natura of in de vorm van uitkeringen of tegoedbonnen worden verstrekt, alsmede een dagvergoeding. Opvangcentrum: elke plaats die wordt gebruikt voor de collectieve huisvestiging asiel- zoekers.4

    3 Indien niet anders aangegeven, zijn de defi nities ontleend aan de EMN Glossary. (http://www.emnnetherlands.nl/EMN_

    publicaties/2012/EMN_Asylum_and_Migration_Glossary_2012).

    4 Richtlijn 2003/9/EG van de Raad van 27 januari 2003 tot vaststelling van minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in

    de lidstaten, PbEU 2003, L31/18.

  • 7

    INDIAC NL EMN NCP SEPTEMBER 2013 DE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    2 OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN NEDERLAND

    Het COA draagt de verantwoordelijkheid voor het plaatsen van as