Besluitvorming over opvang asielzoekers en/of statushouders

  • View
    219

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Besluitvorming over opvang asielzoekers en/of statushouders

  • Handreiking besluitvorming over opvang

    asielzoekers en huisvesting statushouders

    Laurens van der Varst, 22 februari 2016

  • Doel themasessie vandaag

    Doelen

    1. Toelichten van handreiking besluitvorming

    2. Delen van eerste observaties en lessen

    3. Ophalen van ervaringen uit de praktijk

    Werkwijze

    Delen van observaties uit handreiking

    Interactie en discussie

    2

  • COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement

    3

  • Expertise COT binnen Vliegende Brigade

    1. Sparren en adviseren over de

    aanpak vanuit veiligheid en

    crisismanagement

    2. Opstellen en meedenken met

    scenarios

    3. Begeleiden sessie met driehoek

    en veiligheidspartners

    4

  • Achtergrond handreiking

    Diverse gemeenten overwegen om (nood)opvang voor asielzoekers en/of

    huisvesting voor statushouders te realiseren

    Daarbij doen zich diverse opgaven voor:

    Komen tot een reel voorstel

    Urgentie en onzekerheid

    Zorgvuldige besluitvorming

    Betrekken bewoners

    Voorkomen verstoringen, intimidatie en ongeregeldheden

    5

  • Doel en overkoepelende boodschap

    Doel handreiking

    Aanreiken van handvatten voor het inrichten van een goed

    besluitvormingsproces, het betrekken van de bevolking en het

    beheersen van veiligheidsrisicos

    Overkoepelende boodschap

    1. Veel keuzes in besluitvorming over opvang asielzoekers (!)

    2. Vooraf doelen en uitgangspunten voor besluitvorming bepalen

    3. Vooraf relevante aspecten in het besluitvormingstraject

    benoemen

    6

  • Inhoud handreiking

    1. Wat willen we bereiken en wat is onze startsituatie?

    2. Hoe komen we tot een reel voorstel?

    3. Hoe betrekken we de stakeholders bij het besluitvormingsproces?

    4. Wat zijn succesfactoren en valkuilen?

    5. Hoe richten we een informatie- of raadsbijeenkomst in?

    6. Hoe waarborgen we de veiligheid?

    7

  • (1) Wat willen we als gemeente bereiken?

    Voorbeelden van doelen

    Een bijdrage leveren aan het nationale vraagstuk van de verhoogde asielinstroom.

    Zorgvuldig besluitvorming organiseren

    De gemeenschap betrekken.

    Openbare orde en rechtsorde waarborgen.

    Voorbeelden van uitgangspunten

    Zorgvuldigheid gaat boven snelheid.

    Raadsleden mogen niet belemmerd worden in hun gedachtenvorming

    De vergadering(en) en/of bijeenkomst(en) moet(en) zoveel mogelijk een uitnodigend

    karakter hebben

    Inwoners van de gemeente moeten zoveel mogelijk de kans krijgen om hun stem te

    laten horen

    8

  • (1) Wat is de startsituatie in onze gemeente?

    Aard

    - Boogde vestigingsduur? Tijdelijke noodopvang of (semi-) permanent opvang

    - De draagkracht van de gemeente en de gemeenschap

    Betrokkenen

    - Inzicht draagvlak voor opvang/huisvesting

    - Relevante groepen en opvattingen

    Context

    - Eventuele eerdere bezwaren/protesten dan wel steunbetuigingen en ondersteunende

    initiatieven;

    - Andere gevoelige beleidsdossiers en de gevoelens daarover in de gemeente;

    - Het vertrouwen van de inwoners in de lokale politiek en het beeld van het College van

    Burgemeester en Wethouders;

    - Reguliere wijze van besluitvorming en participatie bij complexe en/of gevoelige beleidsdossiers.

    9

  • (2) Hoe komen we tot een reel voorstel?

    Voorstel is meer dan het aantal asielzoekers en/of statushouders.

    Relevante aspecten zijn onder meer:

    Asielzoekers en/of statushouders;

    Samenstelling van de groep

    De locatie en de capaciteit van de opvanglocatie/huisvesting;

    De verblijfs- of vestigingsduur

    Het realisatieproces

    De organisatie in de opvanglocatie

    De wijze waarop omwonenden, ondernemers en andere belanghebbenden betrokken

    worden

    Hoe om te gaan met onderwijs aan leerplichtige asielzoekers

    De kosten en een eerste inzicht in verdeling kosten tussen gemeente en anderen

    De omgeving, voorzieningen in nabijheid van de opvang, verkeerstechnische aspecten

    10

  • (2) Bepalen van impact

    11

    Impact-gebieden

    Inwoners Onder-nemers

    Asiel-zoekers / status-

    houders

    Finan-cieel

    Organi-satie

    College van B&W

    Politiek

    Lokale politieke verhou-dingen

    Regionale verhou-dingen

    Verhou-dingen rijk -

    lokaal

    Open-bare orde

    Onder-wijs

    Arbeids-markt

    Zorg

    Sociaal domein

    Woning-markt

  • (3) Hoe stakeholders bij besluitvorming betrekken?

    12

    Overzicht van relevante spelers

    Professionele organisaties

    Gemeenschap

    Maatschappelijke organisaties

    Bepalen belangen van spelers

    Bepalen van bijdragen die spelers kunnen leveren en hoe

    stakeholders te betrekken

  • (3) Overzicht stakeholders

    Professionele partners

    COA

    Provincie / veiligheidsregio

    Politie

    Openbaar Ministerie

    Eigenaar opvanglocatie

    (Vertegenwoordigers van) de gemeenschap

    Inwoners

    Omwonenden

    Gemeenteraad

    Belangengroepen / bewonerscomits

    Maatschappelijke organisaties

    13

    Manieren van participatie

    1. Informeren

    2. Raadplegen

    3. Adviseren

    4. Co-produceren

    5. (Mee)beslissen

  • (4) Valkuilen

    Het willen nemen van snelle besluiten. Hierdoor kan bijvoorbeeld worden voorbij

    gegaan aan diverse belangen en voelen inwoners zich niet gehoord.

    Het ontbreken van heldere kaders voor inspraak van inwoners.

    Het afwijken van een eerder vastgesteld besluitvormingsproces vanwege tijdsdruk of

    druk vanuit de samenleving. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid over het proces, of

    krijgen protestgroepen de indruk dat de druk opvoeren helpt om hun zin door te

    drijven.

    Het onderschatten van de impact op de gemeenschap van een opvang of van de

    weerstand in de gemeenschap tegen opvang kan zorgen voor een onrealistisch

    voorstel, waardoor veel onrust kan ontstaan.

    14

  • (4) Succesfactoren

    Schep duidelijke kaders voor het besluitvormingsproces

    Creer ruimte in het voorstel

    Stel inwoners van de gemeente in staat om een mening te vormen op basis van

    feitelijke informatie over de impact door deze informatie te delen.

    Zorg dat alle relevante informatie te vinden is op de website van de gemeente.

    Update de informatie

    De burgemeester speelt een belangrijke rol in het proces.

    Organiseer meerdere informatiebijeenkomsten voor verschillende belangen- of

    doelgroepen

    Ga in op de bezorgdheid die leeft onder de inwoners. Bezorgdheid richt zich vaak op

    veiligheid, terrorisme, de toekomst van hun wijk en de hoeveelheid en samenstelling

    van de groep vluchtelingen. Luister goed, toon oprechte belangstelling. Probeer een

    goed beeld te vormen van waar de inwoners behoefte aan hebben.

    Zorg voor een goede projectorganisatie

    15

  • (5) Hoe richten we een bewoners/raadsbijeenkomst in?

    16

    Relevante keuzes

    Aantal deelnemers: kleinschalig/grootschalig

    Samenstelling : homogeen/heterogeen

    Locatie: anoniem/vertrouwd

    Zaalopstelling: dialoog/conflict

    Toegankelijkheid: open/gesloten

    Ontvangst bezoekers: gastvrij en

    open/gesloten

    Type bijeenkomsten

    Informatiemarkt

    Omwonendenbijeenkomst

    Inspraakavond

    Klankbordgroep

    Informatieve/raadplegende

    raadsbijeenkomst

    Besluitvormende bijeenkomst

  • (6) Hoe veiligheid waarborgen?

    Om tot een aanpak te komen, wordt gemeenten geadviseerd de volgende,

    stappen te zetten:

    1. Opstellen van een diagnose van de situatie

    2. Bepalen doelen en uitgangspunten

    3. Opstellen strategische tijdlijn

    4. Scenarios uitwerken en nemen (preventieve en respons)maatregelen

    17

  • (6) Diagnose van de situatie

    Diagnose van de situatie

    Aard en impact - Populatie (samenstelling, aantal, leeftijd)

    - Duur

    - Type opvang (crisisnoodopvang/noodopvang)

    - Impact op de gemeenschap (van onderwijs tot veiligheid)

    Betrokkenen - Omwonenden

    - Voor- en tegenstanders

    - Vrijwilligers(organisaties)

    - Stakeholders (COA, politie, OM)

    - Groepen/individuen van buiten de eigen gemeente

    - Landelijke groeperingen

    - Politieke partijen

    Context - Reguliere wijze van besluitvorming en participatie

    - Andere gevoelige beleidsdossiers,

    - Vertrouwen in lokale politiek

    - Landelijke ontwikkelingen en incidenten (voorbeeld:

    Keulen)

    18

  • (6) Strategische tijdlijn: kritieke momenten en besluiten

    In het besluitvormingsproces doen zich een aantal bepalende momenten en

    besluiten voor. Voorbeelden van bepalende momenten zijn:

    - Eerste, verkennende gesprekken over opvang

    - Openbaar maken/worden voornemen opvang

    - Inspraakavonden

    - Bewonersbijeenkomsten/dialoogsessies

    - Raadsvergaderingen

    - Informatiemarkt

    - Aankondiging manifestatie

    - Besluitvormend overleg

    19

  • (6) Scenarios uitwerken

    Doorleef met veiligheidspartners scenarios en maak afspraken over de wijze van

    optreden

    Voorbeelden van scenarios

    1. Verstoring openbare orde en veiligheid

    2. Verstoring