Click here to load reader

LỢI NHUẬN, RỦI RO VÀ DANH MỤC ĐẦU TƯ

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of LỢI NHUẬN, RỦI RO VÀ DANH MỤC ĐẦU TƯ

H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10 2007-08
LI NHUN, RI RO VÀ DANH MC U T
MC TIÊU
Bài này xem xét chi tit v nh ngha và o lng li nhun và ri ro nhm to nn tng cho
• • • •

Hiu c nh ngha và bit cách o lng li nhun và ri ro. Bit cách xác nh li nhun và ri ro ca mt tài sn cá bit.
Bit cách xác nh và phân loi thái i vi ri ro.
Hiu th nào là danh mc u t và bit cách xác nh t sut li nhun và ri ro ca mt
danh mc u t bao gm nhiu tài sn.
Hiu và phân bit c s khác nhau gia ri ro h thng và ri ro phi h thng.
TÌNH HUNG MINH HA KHÁI NIM
Hai v chng anh Bình và ch Sng u làm vi c cho mt công ty nc ngoài vi tin
lng vào hng cao Vi t Nam hin nay. Nh v y hàng tháng sau khi tr các khon chi
tiêu trong gia ình, ch Sng u có c mt khon tích ly chng 2000USD. Do làm
vic bn rn quanh nm, anh ch ít có i u kin theo dõi tình hình th trng tài chính nên
tin tích ly c ch bi t gi vào ngân hàng vi lãi sut tng i thp nhng n nh. Gn
ây nghe bn bè bàn tán xôn xao v chuyn “n nên làm ra” ca mt s ngi trúng chng
khoán, ch S ng rt thích và tò mò mun tham gia nhng vn xut thân t i hc ngoi
ng nên ch còn e ngi vì thiu kin thc v u t tài chính. Anh Bình chng ch là mt k s
quanh nm ch bit có k thut. Ch thng nói anh y c bn v thit k mt dây chuyn
máy d dàng và nhanh chóng hn là c bn “báo cáo tài chính” ca công ty.
c bit Nam, là em trai ca mt ng i bn hàng xóm, ang theo hc và sp sa tt
nghip Khoa Tài chính ca mt trng i hc khá ni ting thành ph H Chí Minh, ch
Sng mun nh t vn giúp xem ch nên u t tin vào âu. Mt bui sáng Ch nht tình
c gp Nam i tp th dc v ch bèn thm hi.
- Chào Nam. Em kho không? Bao gi tt nghip và n mng c nhân tài chính vy h?
- Chào ch. Em kho. Còn mt tháng na, em bo v lun vn tt nghip.
- Th em nh kim vic làm âu cha?
- Em np h s tuyn dng vào công ty em ang thc tp.
- Nam này, hin ti ch có 500 triu ng gi ngân hàng nhng lãi sut không cao, em là
- ???
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Nguyn Minh Kiu 1
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10
Nu bn là Nam, b n nên bt u t âu có th t vn mt cách thuyt phc cho quyt
nh u t ca ch Sng?
NH NGHA LI NHUN VÀ RI RO
Li nhun (return) là thu nhp hay s ti n kim c t mt khon u t. T sut li nhun
(rate of return) là t l phn trm gia thu nhp và giá tr khon u t b ra. Khi nói n
li nhun tc là nói n mt s tin kim c, còn nói n t sut li nhun là nói n con
s t l phn trm gia s tin kim c so vi s tin b ra.
Ví d 1: Minh ha khái nim li nhun và t sut li nhun
Bn b ra 100 nghìn ng mua mt c phiu, c hng c tc là 7 nghìn ng mt nm và sau mt
nm giá th trng ca c phiu ó là 106 nghìn ng. Hi li nhun và t sut li nhun bn có c khi
u t c phiu này là bao nhiu?
Khon tin bn b ra u t = 100.000 ng Thu nhp bn kim c sau mt nm gm:
C tc = 7.000 ng
Li nhun do c phiu lên giá (li vn) = 106.000 – 100.000 = 6.000 ng
Tng li nhun có c = 7.000 + 6.000 = 13.000 ng T sut li nhun (%) = 13.000/100.000 = 13%/nm
Qua ví d n gi n trên ây, chúng ta th y rng li nhun u t c a bn có c t hai
ngun: (1) c tc c hng t c phiu, và (2) li vn – tc là li tc có c do chng
khoán tng giá. Tng quát nu gi R là t sut li nhun, chúng ta có công thc tính t sut
li nhun u t c phiu nh sau:
R = Dt + (Pt − Pt−1 )
(10.1) P
t−1
trong ó Dt là c tc, Pt là giá c phiu thi im t, và Pt -1 là giá c phiu thi im (t – 1). Nu ly c tc và giá c phiu theo giá tr thc t thì chúng ta có li nhun thc t, nu ly c tc và giá c phiu theo s liu k vng thì chúng ta có li nhun k vng.
Mc dù mc tiêu ca hot ng u t là li nhun kim c, nhng mun bi t mt
hot ng u t có hiu qu hay không ngi ta phi s dng khái nim t sut li nhun
ch không phi li nhun. Ti sao v y? Chng hn ch Sng gi ti n vào ngân hàng và
hàng nm kim c li nhun là 45 triu ng trong khi bn ki m c li nhun là 13.000
ng. Nhìn vào li nhun kim c ca ch Sng và ca bn không th nói rng ch Sng
u t hiu qu hn bn vì ch y b ra 500 triu ng và kim c 45 tri u ng, t sut
li nhun ca ch Sng là 45/500 = 9%. Bn b ra 100.000 ng và kim c li nhun là
13.000 ng, t sut l i nhun ca bn là 13.000/100.000 = 13%. Rõ ràng bn kim c t
sut li nhun cao hn ch Sng. Chính vì th, trên thc t ngi ta thng quan tâm n t
sut li nhun hn là li nhun tuyt i. Tuy nhiên, s sai lm nu nhìn vào t sut li
nhun ca bn cao hn là ca ch Sng khuyên ch Sng rút tin gi ngân hàng ra mua
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Nguyn Minh Kiu 2
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10
c phiu nh bn. Vì sao vy? Vì r i ro ca hai hot ng u t này khác nhau. Ri ro là gì
và ti sao chúng ta phi xét n ri ro khi ra quyt nh u t?
Ri ro c nh ngha là s sai bit ca li nhun thc t so vi li nhun k v ng.
Gi s bn mua trái phiu kho bc có c li nhun là 8%. Nu bn gi trái phiu này
n cui nm bn s c li nhun là 8% trên khon u t ca mình. Nu bn không mua
trái phiu mà dùng s tin ó mua c phiu và gi n ht nm, bn có th có hoc có th
không có c c tc nh k vng. Hn na, cui nm giá c phiu có th lên và bn c
li cng có th xung khi n bn b l. Kt qu là li nhun thc t bn nhn c có th
khác xa so vi li nhun bn k vng.
Nu ri ro c nh ngha là s sai bit gia li nhun thc t so vi li nhun k
vng thì trong trng h p trên rõ ràng u t vào trái phiu có th xem nh không có ri ro
trong khi u t vào c phiu r i ro hn nhiu, vì xác sut hay kh nng sai bi t gi a li
nhun thc t so vi li nhun k vng trong trng hp mua trái phiu thp hn trong
trng hp mua c phiu.
O LNG RI RO
Ri ro nh va nói là mt s không chc chn, mt bin c có kh nng x y ra và cng có
kh nng không xy ra. o lng ri ro ngi ta dùng phân phi xác sut vi hai tham s
o lng ph bin là k vng và lch chun.
Li nhun k vng và lch chun
V mt thng kê, li nhun k vng, ký hiu là E(R), c nh ngha nh n
sau: E(R) = ∑(Ri )(Pi ) (10.2) i=1
trong ó Ri li nhun ng vi bi n c i, Pi là xác sut xy ra bi n c i và n là s bin c có
th xy ra. Nh vy l i nhun k vng ch ng qua là trung bình gia quyn ca các li nhun
có th xy ra vi trng s chính là xác sut xy ra 1 . V ý ngha, li nhun k vng cha xy
ra, do ó, nó là li nhun không chc ch n hay li nhun có kèm theo ri ro. Ví d 2 di
ây minh ha cách tính li nhun k vng.
1 Trên thc t ngi ta thng gi tt là li nhun thay vì gi y là t sut li nhun
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Nguyn Minh Kiu 3
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10
Ví d 2: Minh ha cách tính t sut li nhun k vng và phng sai t sut li nhun
Li nhun (Ri) Xác sut (Pi) (Ri)(Pi) [Ri – E(R)] 2 (Pi)
- 0,10 0,05 - 0,0050 (-0,10 – 0,09) 2 (0,05)
- 0,02 0,10 - 0,0020 (-0,02 – 0,09) 2 (0,10)
0,04 0,20 0,0080 (0,04 – 0,09) 2 (0,20)
0,09 0,30 0,0270 (0,09 – 0,09) 2 (0,30)
0,14 0,20 0,0280 (0,14 – 0,09) 2 (0,20)
0,20 0,10 0,0200 (0,20 – 0,09) 2 (0,10)
0,28 0,05 0,0140 (0,28 – 0,09) 2 (0,05)
Tng = 1,00 Li nhun k vng Phng sai σ 2 = 0,00703
E(R) = 0,090
o lng phân tán hay sai bit gia li nhun thc t so vi li nhun k vng, ngi
ta dùng phng sai (σ 2 ) hoc lch chun (σ). V mt thng kê, phng sai c nh
ngha nh sau:
Pi (10.3) i =1
lch chun chính là cn bc 2 ca phng sai:
n
i=1
Trong ví d trên nu chúng ta ly cn b c 2 ca phng sai σ 2 = 0,00703 thì s có c giá
tr ca lch chu n là 0,0838 hay 8,38%. iu này có ý ngha là sai bit gia li nhun thc t so vi li nhun k vng là 8,38%. Li nhun k vng là 9% v i lch chu n là
8,38% có ngha là thc t li nhun có th bin ng trong khong t 9 – 8,38 = 0,62% n 9+8,38 = 17,38%.
H s bin i (coefficient of variation)
lch chun ôi khi cho chúng ta nhng k t lun không chính xác khi so sánh ri ro ca
hai d án nu nh chúng rt khác nhau v quy mô. Ví d xem xét hai d án u t A và B có
phân phi xác sut nh sau:
Nguyn Minh Kiu 4
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10
D án A D án B
Li nhun k vng, E(R) 0,08 0,24
lch chun, σ 0,06 0,08
H s bin i, CV 0,75 0,33
N u nhìn vào lch chu n chúng ta thy rng lch chun c a d án B ln hn A. Liu
có th k t lun r ng d án B r i ro hn A hay không? Nu ch n thun nhìn vào lch
chun có th kt lun nh vy, nhng v n ây là cn so sánh xem quy mô li nhun k
vng c a hai d án này nh th nào. D án B có l ch chun là 8% trong khi d án A ch
có 6% nhng lch 8% ca quy mô l i nhun k vng là 1000$ s rt nh so v i lch 6% ca
quy mô li nhun k vng 1 triu $. khc phc tình trng này chúng ta dùng ch tiêu h s
bin i CV (coefficient of variation). V thng kê, h s bin i c nh ngha nh sau :
CV = σ
E(R)
Trong ví d trên, d án A có CV(A) = 0,06/0,08 = 0,75 trong khi d
0,08/0,24 = 0,33. Có th nói d án A ri ro hn d án B.
(10.5)
án B có CV(B) =
Tóm li ri ro là s không chc chn, nó chính là sai bit gia giá tr thc t hay giá
tr quan sát so vi giá tr k vng. Trong phm vi bài này chúng ta quan sát li nhun. Ri ro ây chính là sai bit gia li nhun thc t so vi li nhun k vng. o lng c ri
ro trc ht chúng ta phi xác nh c li nhun k vng, k n xác nh lch chun
ca li nhun so vi li nhun k vng. Ngoài ra, cn lu ý loi tr s nh hng ca yu t
qui mô bng cách s dng h s bin i CV so sánh mc ri ro khác nhau khi quy mô
li nhun k vng khác nhau áng k.
THÁI I VI RI RO
minh ha và phân bit thái ca nhà u t i vi ri ro, chúng ta xem xét trò chi có
tên Let’s Make a Deal do Monty Hall iu khin chng trình nh sau : Monty Hall gii
thích rng bn c phép gi ly bt c th gì bn tìm thy khi m ca s 1 hoc s 2. ng
sau mt trong hai c a này là 10.000$ trong khi ca còn l i là mt ng v xe ã s dng có
giá tr th trng là 0. Hall c ng cho bit thêm rng bn có quyn c m mt trong hai ca
và có th trúng gi i thng 10.000$ nu m úng ca hoc nhn ng v xe vt i nu m
sai ca. Ngoài ra, Hall có th cho bn mt s tin nu nh bn t b quy n c m ca ca
bn, cng ng ngha vi t b li nhun k vng nhn ly mt s tin chc chn.
Ca s 1 ?
Ca s 2
?
Nói tóm li các la chn ca bn có th là m ca hoc không m ca. Nu m c a bn có
kh nng trúng gii và nhn 10.000$ cng có kh nng không trúng gii và nhn 0$. Nu bn
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Nguyn Minh Kiu 5
H tr ôn tp [ CNG CHNG TRÌNH I HC]
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright Phân tích tài chính Bài 10
chn không m ca bn s c mt s ti n chc chn. Rõ ràng vic chn la ca bn tùy
thuc vào s tin mà Hall s tr cho bn bn hy b cái quyn c m ca ca mình. Gi
s rng nu Hall tr bn 2.999$ hay ít hn s này thì bn s chn phng án m ca và k
vng s trúng gii. Nu Hall tr cho bn 3.000$ bn không th quyt nh c nên chn
ph ng án nào: m ca hay ly tin. Nhng nu Hall tr bn 3.001$ hay cao hn na bn s
chn phng án ly tin và t b vic m ca.
Vi phng án m ca b n có c hi 50/50 s nhn 10.000$ hoc 0$. S tin k
vng ca b n do ó là: (10.000 x 0,5) + (0 x 0,5) = 5.000$. Nhng khi Hall tr bn 3.000$
bn không quy t nh c nên chn phng án nào. i u này chng t rng b n bàng
quan khi ng trc hai phng án: (1) có c 5.000$ vi ri ro kèm theo và (2) có c
3.000$ không có ri ro kèm theo. S tin 3.000$ ây làm cho bn cm thy không có s
khác bit gia vic la chn ly 3.000$ vi s chc chn hoc ly 5.000$ vi ri ro kèm
theo. S tin này c gi là s tin chc chn tng ng (certainty equivalent – CE) v i
s tin ln hn nhng ri ro h n. Da vào s tin chc chn tng ng này, ngi ta a
ra nh ngha thái i vi ri ro nh sau :
• nu mt ngi yêu cu CE < giá tr k vng => ngi ó ngi ri ro (risk aversion)
• nu mt ngi yêu cu CE = giá tr k vng => ngi ó bàng quan vi ri ro (risk
indifference)
• nu mt ngi yêu cu CE > giá tr k vng => ngi ó thích ri ro (risk preference)
i vi nhng ng i ngi ri ro, chênh lch gia giá tr k vng và CE chính là phn giá tr
t ng thêm bù p ri ro (risk premium). Trong tài chính ng i ta xem các nhà u t nh
là nhng ngi ngi ri ro. Do ó, khi quyt nh u t , nhà u t phi xem xét n quan
h gia li nhun và ri ro. iu này có các ý ngha nh sau:
• Nu hai c hi u t có cùng t sut li nhun k vng nh nhau thì nhà u t s
chn c hi u t nào có ri ro thp hn.
• Nu hai c hi u t có cùng mc ri ro nh nhau thì nhà u t s chn c hi u
t nào có t sut li nhun k vng cao hn.
• Nhà u t nói chung là ngi ri ro, do ó, mun h u t vào d án ri ro thì phi
có giá tr tng thêm nh là phn bù ri ro.
LI NHUN VÀ RI RO CA MT DANH MC U T
T u bài n gi chúng ta xét li nhun và ri ro ca nhng khon u t riêng bi t. Thc
t nhà u t ít khi nào dn ht toàn b tài sn ca mình vào mt khon u t duy nht mà
thng u t vào mt danh mc bao gm nhiu loi tài sn khác nhau, gi là danh mc…