Hedda Gabler

  • View
    220

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Brochure for Toneelgroep Amsterdam

Text of Hedda Gabler

  • fotografie jan versweyveld, jasper zwartjes grafisch ontwerp jan versweyveld en studio jona druk ssp amsterdam

    rolverdeling op de achterzijde

    van

    henrik ibsen

    regie

    ivo van hove

    vertaling & bewerking

    judith herzberg

    dramaturgie

    bart van den eynde

    scenografie & lichtontwerp

    jan versweyveld

    kostuumontwerp

    jan versweyveld, wim van vliet

    assistentie regie jorinde keesmaatassistentie scenografie katrijn baeten, ramn huijbrechts casting adviezen hans kemna hoofd techniek & productie gtz schwrerproductieleiding annetje van dijk kleedster inge van den endekap & grime roswitha evenweltechniek tim maks van den broek (1e inspicint), emile bleeker, anthony olthof, hans pieksma, dennis van scheppingendecor uitgevoerd door atelier amsterdam kostuums uitgevoerd door atelier toneelgroep amsterdam: farida bouhbouh, marietje snitjer, tineke tillema, o.l.v. wim van vliet fotografie jan versweyveld, jasper zwartjes met dank aan new york theatre workshop coproductie holland festival

    De voorstellingen van Hedda Gabler

    in de Zuiveringshal (15 t/m 19 aug 06)

    zijn mede mogelijk gemaakt door de

    Westergasfabriek.

  • een teken des tijds

  • Hedda Gabler is een moderne vrouw, die haar eigen leven wil leiden: wild en onverantwoord, net als de mannen in haar omgeving. Na een onstuimige jeugd met talloze minnaars trouwt ze Jurgen Tesman, een succesvol wetenschapper. Ze is bijna dertig,

    haar vader is overleden en haar geld is op. Het is voor beiden een liefdeloos en opportunistisch huwelijk: Hedda krijgt luxe en maatschappelijke zekerheid, Tesman krijgt een trophy wife. Hedda walgt echter van het leven als huisvrouw. Verveeld en gefrus

  • treerd droomt ze van de wereld buiten en de woeste feestjes van huisvriend Brack. Als Heddas vroegere geliefde Lvborg terug keert van een verblijf in het buitenland, wordt ze geconfronteerd met de leegte van haar bestaan. De enige uitweg is zelfmoord.

    Ivo van Hove en Jan Versweyveld maakten Hedda Gabler in het najaar van 2004 bij New York Theatre Workhop. De voorstelling won vier prestigieuze OBIE-awards (Off Broad-way Theatre Awards), voor ondermeer regie en scenografie.

  • gedachten over hedda gabler van ibsen, door ivo van hove Hedda Gabler heeft een bijzonder begin. Twee oudere vrouwen praten over een pasgetrouwd stel dat nog ligt te slapen. Ze bespreken het huis dat voor de twee is ingericht terwijl ze op huwelijksreis waren. De echtgenoot is de lieveling van de vrouwen. Ze hadden nooit durven dromen dat hij zou trouwen met zon mooie vrouw, de dochter van een overleden generaal. Dan komt Hedda op, als een vernietigende wervelwind

    raast ze door het huis. Hedda is ongelukkig en laat dat zonder gewetensbezwaar of ge nade zien, zonder een reden of oorzaak te noemen of te weten. Een reden om gelukkig te zijn, vindt ze niet. Uiteindelijk speelt zij, vlak voordat ze zelfmoord pleegt, een woeste dansmelodie uit het zicht van het publiek, haar laatste schreeuw, de ultieme expressie van een enorme drang om te leven. Het duurde even voordat ik begon te begrijpen dat diep verborgen in deze demonische Hedda een enorme levensdrang bran d de. Het probleem is

  • dat ze niets on der neemt om te leven. Er is altijd wel een reden om de definitieve keuze niet te maken. Om Hedda Gabler nu theatraal te laten werken, moeten we het Scandinavi van eind 19e eeuw even vergeten. Onze Hedda Gabler bewoont een loft in een grote stad. Het stuk begint in een nog leeg appartement, zonder meubels. We zien Hedda alleen met haar piano. Het viel me op dat Ibsen aan Hedda vrij veel tijd alleen op het toneel geeft. Op die momenten uit ze haar innerlijke pijn: ze wringt haar handen, speelt met pistolen Dan maakt de familie Tesman

    haar opwachting en beginnen de andere personages met hun invasie. En Hedda begint de vijand te vernietigen, op weg naar de zelfmoord. De Oostenrijkse auteur Von Hofmannsthal heeft over Ibsen geschreven: Een echt menselijk kunstwerk is altijd de expressie van een schreeuw. In Hedda zien we die schreeuw. Hedda Gabler is geen stuk over de sociale middenklasse in de 19e eeuw, geen stuk over de conflicten tussen man en vrouw, maar een existentialistisch toneelstuk, een onsympathieke zoektocht naar de betekenis van het leven, naar de waarheid.

  • regisseurivo van hove

    Ivo van Hove is sinds 2001 als regisseur en directeur aan Toneelgroep Amsterdam verbonden. In de afgelopen seizoenen regisseerde hij ondermeer een succesvolle vierdelige cyclus over het huwelijk en de

    door de pers bejubelde voorstelling Opening Night. Naast zijn werk bij Toneelgroep Amsterdam is Ivo van Hove ook gastregisseur bij o.a. De Nederlandse Opera en bij diverse buitenlandse gezelschappen. Hij ontving tal van prijzen in binnen en buitenland. Vanaf seizoen 05/06 werkt Ivo van Hove aan Der Ring des Nibelungen bij de Vlaamse Opera.

    scenograaf jan versweyveld Jan Versweyveld ontwierp voor Hedda Gabler een installatie waarin het publiek op bezoek komt in het nieuwe huis van Hedda en Tes

    man, nog volop in staat van verbouwing. De muren zijn nog niet afgewerkt en de inrichting is tijdelijk. Alle aanwezige meubels zijn inderhaast bij elkaar geraapt, niet gekozen vanwege hun schoonheid maar om hun praktisch nut. Hoewel het stuk zich grotendeels afspeelt

  • Hedda Gabler is de eerste Ibsenregie van Ivo van Hove. Naar mijn mening is Hedda Gabler een zelfmoordstuk. Als Hedda eenmaal alles heeft vernietigd kan ze alleen nog maar zelfmoord plegen. Deze zelfmoord, daarvan ben ik overtuigd, draagt Hedda de hele tijd in zich. Dit vermogen om te vernietigen wordt niet veroorzaakt door

    haar huwelijk, Bracks chantage of Lvborgs mislukte poging om het leven van een dionysische god te leiden de destructieve krachten zijn er altijd geweest.

    in de woonkamer, geeft Versweyveld op een abstracte manier ook vorm aan andere ruimtes. De scenografie benadrukt het isolement van Hedda, het gevoel van onafwendbaarheid van haar zelfmoord en de onmogelijkheid om dit noodlot te ontlopen. Jan Versweyveld ont

    werpt scenografien voor toneel, opera en dans en werkt met tal van internationale regisseurs samen. biografien van de acteurs staan op:

    www.toneelgroepamsterdam.nl

  • Brack Nee, nee, dat niet. Maar als er nu eens iets op uw weg kwam wat met grote woorden een ernstige en verantwoordelijke taak heet. (glimlacht) Een nieuwe taak, mevrouwtje Hedda.

    Hedda (boos) Hou toch op! Zoiets, dat zult u nooit beleven.

    Brack (voorzichtig) Over een jaar spreken we daar verder over. Over een jaar. Hoogstens. Hedda Hou op, zeg ik toch! Ik denk vaak dat ik maar voor n ding op de hele wereld in de wieg ben gelegd.

    Brack (komt dichterbij) En dat is, als ik vragen mag?

    Hedda (staat naar buiten te kijken) Om me dood te vervelen. Zo, nu weet u het.

  • ivo van hove over henrik ibsen

    De burgerlijke helden in de toneelstukken van Henrik Ibsen (18281906) dromen altijd over de vrijheid en totale onafhankelijkheid, maar hun dromen blijken bedrog. Er is altijd wel een reden om geen definitieve of radi-cale keuzes te maken, er staat altijd wel familie, een huwelijk of een maatschappelijk

    belang op het spel. Een mens is maar een mens. Dat wil Ibsen ons laten zien. In zijn notitieboek schreef hij over dit stuk: In dit stuk wilde ik geen probleem behandelen. Het was mijn bedoeling om mensen te laten zien, hun stemmingen en hun lot, in een specifieke maatschappij, onder specifieke omstandigheden. Vergeet niet dat Hedda Gabler in 1890 is geschreven, tien jaar na Nora of Een poppenhuis. Destijds had Ibsen een intense behoefte om partij te kiezen

    henrik ibsen

    Henrik Ibsen (18281906) is de schepper van het moderne drama. Zijn leven en werk waren sterk met elkaar verbonden. Als een van de eerste schrijvers gaf hij het gewone,

    alledaagse in zijn stukken een tragische dimensie. Ibsen was ongekend productief. Hij schreef twee grote dramatische gedichten Brand en Peer Gynt en ruim twintig toneelstukken zoals Nora of Een Poppenhuis, Spoken, De Wilde Eend en John

  • voor Nora: hij laat haar besluiten om de man te verlaten die haar als een pop behandelt en haar de tarantella laat dansen. Vrijheid is een fundamentele waarde die essentieel is voor de zelfontplooiing van het individu. Hedda Gabler is echter geen stuk waarin sociale mistoestanden worden aangeklaagd, waarin een probleem wordt behandeld. Ibsen is tien jaar ouder en een heleboel illusies armer. De wereld van Hedda is een provinciale, burgerlijke wereld waarin ieder

    een leeft volgens de regels, omdat het leven zo leefbaar wordt... Maar ook monotoon en beklemmend. Het is niet makkelijk dat te aanvaarden. Wie de regels zo hartgrondig veracht en er zon overspannen idealisering van de vrijheid op nahoudt als Hedda, kan alleen kiezen voor de dood. Haar wanhopige gespartel doet me denken aan het centrale beeld van Peer Gynt waarin het hoofdpersonage een ui afpelt en tot de ontdekking komt dat er niets inzit.

    Gabriel Borkman. In zijn werk tastte Ibsen sociale conventies aan en hield hij de be krompen huwelijksmoraal tegen het licht. In Hedda Gabler toont hij een vrouw die worstelt met een existentile crisis. De Noorse psycholoog Arne Duve noemde het

    stuk een zelfportret van de schrijver en diens beklemde emotionele leven

    meer informatie over ibsen op:

    www.noorwegen.nl/ibsen

  • 06 07 hedda gabler premireeen teken des tijdsvan henrik ibsen regie ivo van hovecoproductie holland festival 21 jun (tryout), 22 juni (premire) t/m 24 jun15 aug t/m 14 okt 06

    het temmen van de feeksliefde tussen beul en slachtoffervan william shakespeare regie ivo van hove22 t/m 29 aug 06

    don carlos schreeuw om een bet