Genetyka i prawo - jesie„ 2011

  • View
    219

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Jesienne wydanie magazynu dla pracowników medycyny sądowej

Text of Genetyka i prawo - jesie„ 2011

  • Genetyka

    > www.zgms.cm.umk.pl

    KWARTALNIK NAUKOWY ZAKADU GENETYKI MOLEKULARNEJ I SDOWEJUniwersytet Mikoaja Kopernika Collegium Medicum Katedra Medycyny Sdowej

    nUMer 2 (12)JESIE 2011

    ISSN 2080-7775

    Ta sprawa miaa zakoczy si porak wymiaru sprawiedliwoci. Sprawcw zbrodni zdradzi jednak pewien may czerwony lad pozostawiony na niedopaku...

    Krwawe odbicie linii papilarnych

  • W niekonwencjonalny sposb postanowia to sprawdzi grupa, w ktrej skad weszli naukowcy z Belgii, Hiszpanii i Woch. Zdecydowali si oni zbada skad ciekw komunalnych z wielkomiejskich aglomeracji i ze redniej wielkoci miast.

    cieki badano pod ktem obecnoci metabolitw czterech pod-stawowych grup narkotykw kannabioidw, kokainy, opiatw i pochodnych amfetaminy. eksperyment zakada nie tylko ekstrakcj okrelonych zwizkw, ale take ich analiz metodami chromatografii cieczowej sprzonej ze spektrometri mas i co najbardziej interesujce dla laikw oszacowanie iloci uywanych narkotykw na podstawie iloci ich metabolitw. Okazao si np. e na tle danych pochodzcych z kilku badanych krajw (w eksperymencie nie braa udziau Polska), najwicej ko-kainy uywaj Hiszpanie, ok. 0,46 g rocznie na mieszkaca. Z kolei najwicej metabolitw kannabioidw znaleziono w londyskich ciekach ich ilo odpowiadaa 61 dziakom uywanym dziennie i przypadajcym na 1000 mieszkacw. Podobne analizy przeprowadzili w ostatnim czasie rw-nie Australijczycy z ich bada wynikao, e chocia uywaj wicej am-fetaminy ni europejczycy, to kokaina jest u nich znacznie mniej popularna. niektre rodzaje narkotykw okazay si by czciej zaywane w duych miastach, a inne na prowincji. Australijscy badacze zauwayli te inny trend uycie narkotykw wzrasta a piciokrotnie podczas weekendw! Wikszo uzyskanych rezultatw bya zgodna z szacunkami, jednak nie-ktre dane s alarmujce. Wydaje si, e tego rodzaju badania powinny sta si regularn praktyk.

    Jak realnie oszacowa popularno narkotykw? *

    Opracowano na podstawie: van nuijs A.L.n. i wsp. Illicit drug consumption estimations derived from wastewater analysis: A critical review. 2010. Sci Total environ doi:10.1016/j.scitotenv.2010.05.030 oraz Irvine r.J. i wsp. Population drug use in Australia: A wastewater analysis. 2011. Forensic Sci Int 210: 69-73.

    nOWOCI W GeneTyCe SdOWeJ

    03

    drodzy Czytelnicy!Jeli spojrze z dzisiejszej perspektywy, trudno sobie wyobrazi

    jakiekolwiek postpowanie prokuratorskie w sprawie o po-

    waniejsze przestpstwo bez wsparcia w postaci ekspertyzy

    z zakresu szeroko rozumianej medycyny sdowej. Zawajc

    to spojrzenie do genetyki, przyzwyczailimy si ju do tego,

    e identyfikacja gatunkowa i osobnicza ladw biologicznych

    jest integraln czci niemale kadego ledztwa, a nierzadko

    staje si elementem przesdzajcym o jego sukcesie. Przeko-

    nanie o koniecznoci bada dnA przesania nam nieraz prosty

    fakt, e sukces postpowania jest zawsze uwarunkowany odpo-

    wiednimi dziaaniami organu procesowego, a fachowa wiedza

    biegych jest dla ledczych istotnym wprawdzie, ale jednak tylko

    narzdziem. O prawdziwoci takiej relacji pomidzy prokura-

    torem a ekspertem nauk sdowych przekonuje nas wywiad

    numeru z dr. Jzefem Gurgulem, autentyczn ikon polskiej

    prokuratury, oskarycielem w sprawach o najpowaniejsze prze-

    stpstwa, w tym wiele zabjstw seryjnych. Wyobramy sobie

    dzi postpowanie wymierzone przeciwko seryjnemu zabjcy

    na tle seksualnym bez identyfikacji genetycznej A jednak spra-

    wa Zdzisawa Marchwickiego, zwanego Wampirem z Zagbia,

    jak rwnie wiele innych, zostaa szczliwie zakoczona bez

    zaangaowania nowoczesnego warsztatu genetyki sdowej,

    ktry w latach 60. ubiegego wieku zwyczajnie nie istnia.

    Jak przekonuje dr Gurgul, dla dobrze zorganizowanego zespou

    ledczych, oprcz wiedzy fachowej uzyskiwanej od ekspertw,

    ogromne znaczenie ma rwnie intuicja poparta wieloletnim

    dowiadczeniem oraz odrobin szczcia. Z drugiej strony nie

    brakowao spraw, w ktrych nie udao si postawi kropki nad

    i wanie z uwagi na brak nowoczesnych narzdzi badawczych,

    w tym bada genetycznych. Wydaje si, e dzi warto do tych

    spraw wraca, o ile w gr nie wchodzi przedawnienie.

    O wiodcej roli prowadzcego postpowanie we waciwym

    ukierunkowaniu bada specjalistycznych przekonuje nas

    rwnie historia opisana w rubryce Ciekawe przypadki.

    W przedstawionej tam sprawie to wanie prokurator wskaza

    nam bezbdnie kluczowy dowd biologiczny, ktry przesdzi

    o skazaniu sprawcw miertelnego pobicia.

    Tekst umieszczony w rubryce nasza dziaalno stanowi ko-

    lejn ilustracj przydatnoci warsztatu antropologa sdowego.

    Chodzi o trwajce obecnie ekshumacje szcztkw ludzkich

    z grobw masowych na terenie grodziska we Wodzimierzu

    Woyskim na Ukrainie, prowadzone pod auspicjami rady

    Ochrony Pamici Walk i Mczestwa. W pracach tych uczest-

    nicz archeolodzy z UMK oraz antropolog sdowy z naszego

    Zakadu. rozmiary masowego mordu zaskoczyy polsk ekip,

    ktra bdzie prawdopodobnie kontynuowa ekshumacje

    rwnie w przyszym roku. Istniej rne hipotezy co do to-

    samoci etnicznej ofiar wiele wskazuje na to, e s to ofiary

    terroru sowieckiego, nie mona jednak wykluczy, e s to

    miejscowi ydzi zamordowani przez niemcw po 22 czerwca

    1941 r. rozstrzygnicie w tym zakresie mogyby przynie

    odpowiednio ukierunkowane analizy genetyczne, tzw. badania

    pochodzenia biogeograficznego, o ktrych piszemy w rubryce

    Metody badawcze.

    Prof. dr hab. Tomasz Grzybowski

    Kierownik Katedry Medycyny Sdowej,

    Collegium Medicum UMK

    Spis treci3-4 nOWOCI W GeneTyCe SdOWeJJak realnie oszacowa popularno narkotykw?Genetyczna zagadka z TitanicaMay wielki ladJak zmierzy wiek krwi?

    5-8WyWIAd nUMerUCzarne-biae nie istniejeO rnicach w prowadzeniu czynnoci ledczych i pracy prokuratora kilkadziesit

    lat temu i dzi oraz kluczowych zaoeniach, od ktrych powinien wychodzi

    dobry prokurator, rozmawiamy z dr. Jzefem Gurgulem prokuratorem

    i oskarycielem w sprawach o najpowaniejsze przestpstwa,

    w tym m.in. w sprawie synnego Wampira z Zagbia.

    9-11CIeKAWe PrZyPAdKIKrwawe odbicie linii papilarnychTa historia rozpocza si w pochmurne listopadowe popoudnie w jednym

    z kujawskich miast. Aura nie zapowiadaa niczego szczeglnego. Pan Krzysztof

    M. jak co dzie wraca po pracy do domu. W pewnym momencie spostrzeg

    modych mczyzn wybijajcych szyb pobliskiego sklepu w akcie bezmylnego

    wandalizmu. nie mg nie zareagowa...

    12-13nASZA dZIAALnOeksperci w subie pamici Wspczesne badania zwizane z identyfikacj czowieka nie dotycz

    wycznie biecych spraw prowadzonych przez jednostki wymiaru

    sprawiedliwoci. Wanym aspektem pracy biegych z zakresu medycyny

    sdowej, antropologii i genetyki sdowej jest take pomoc w pracach

    ekshumacyjnych ofiar drugiej wojny wiatowej oraz terroru stalinowskiego

    i hitlerowskiego.

    14-15MeTOdy bAdAWCZeTajemnice pochodzeniaMoliwo wskazania fragmentw dnA, ktrych okrelone warianty

    s typowe dla konkretnych regionw geograficznych, moe mie due znaczenie

    dla genetyki sdowej. Jednak metoda okrelania przynalenoci etnicznej

    na podstawie analizy markerw SnP nie jest jeszcze stosowana na szerok skal.

    *

    WYDAWCA:Zakad Genetyki Molekularnej i SdowejUniwersytet Mikoaja Kopernika, Collegium Medicum

    REDAKTOR WYDANIA:Tomasz Grzybowski

    ZESP REDAKCYJNYUrszula Rogalla, Edyta Rychlicka, Jarosaw Bednarek, Katarzyna Linkowska

    REDAKCJA, PROJEKT GRAfICZNY, REKLAMA, PRODUKCJA: Novimedia Content Publishing (Novimedia jest czci Wydawnictwa Zwierciado) www.novimedia.pl [Zesp Dyrektor Wydawniczy: Leszek MIELCZAREK, Szef Studia Graficznego: Diana BOROWSKA, Senior Art Graphic: Pawe RYGOL, Wydawca: Piotr KOWALSKI, Korekta: Elbieta WONIAK, fotoedycja: Piotr BARTOSZEK, Produkcja: Micha SEREDIN].

    Foto na okadce: ShutterstockZostay podjte wszelkie rodki, aby zawarte w publikacji informacje byy dokadne i aktualne w dniu oddania do druku. rozpowszechnianie materiaw redakcyjnych bez pisemnej zgody wydawcy jest zabronione.Copyright 2011 ZGMiS, wszelkie prawa zastrzeone.

    Copyright 2011 novimedia CP, wszelkie prawa zastrzeone.

    Szeciocentymetrowy kawaek koci okciowej i trzy zby to wszystko, co wycignito z grobu maego chopca, ofiary katastrofy Titanica. Po 90 latach, na prob rodziny, jego szcztki ekshumowano i poddano czuym badaniom mitochondrialnego DNA.

    Na podstawie zezna wiadkw ustalono, e chopiec urodzi si w Szwecji pod nazwiskiem Gsta Leonard Plsson. Jednak wyniki analizy tzw. regionu HVSI (cz regionu kontrolnego mtdnA) badanego chopca i jego domniemanych krewnych w linii mat-czynej nie pokryway si. Wytypowano kolejne osoby spokrewnione w linii matczynej z dziemi w wieku do lat trzech, ktre zginy w katastrofie Titanica, i zbadano ich mtdnA. Sekwencje dnA wskazyway, e chopiec mg by albo Finem eino Panul, albo brytyjczykiem Sidneyem Leslie Goodwinem. badania odontologiczne wskazay na pierwszego. Kilka lat pniej kto zauway jednak, e buty chopca stanowice eksponat

    muzealny musiay nalee do starszego dziecka. badania nie tylko wznowiono, ale i poszerzo-no ich zakres. Zdecydowano o analizie take fragmentw tzw. regionu kodujcego mtdnA. Jej wyniki wskazay na wystpowanie dwch rnic w mitochondrialnym dnA rodziny Panulw w stosunku do dnA badanych szczt-kw przy idealnej ich zgodnoci z profilem rodziny Goodwinw. Co wicej, chocia mtdnA

    Opracowano na podstawie: Just r.S. i wsp. Titanics unknown

    child: The critical role of the mitochondrial dnA coding

    region in a re-identication effort. 2011 Forensic Sci Int

    Genet 5: 231-235.

    Genetyczna zagadka z Titanica

    *

    ze szcztkw chopca nalea do stosunkowo ro