Click here to load reader

BIBLIOTEKA REGIONALISTY NR 13 (2013) - cejsh.icm.edu.plcejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-ea8c9bea... · BIBLIOTEKA REGIONALISTY NR 13 (2013) Alicja Zakrzewska-Półtorak

  • View
    216

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of BIBLIOTEKA REGIONALISTY NR 13 (2013) -...

267

BIBLIOTEKA REGIONALISTY NR 13 (2013)

Alicja Zakrzewska-PtorakUniwersytet Ekonomiczny we Wrocawiu

ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE JAKO NOWE NARZDZIE WSPIERANIA WSPPRACY JEDNOSTEK SAMORZDU TERYTORIALNEGO PRZYPADEK WROCAWSKIEGO OBSZARU FUNKCJONALNEGO

Streszczenie: W artykule przedstawiono nowe narzdzie polityki spjnoci Unii Europejskiej, propo-nowane na lata 2014-2020, jakim s zintegrowane inwestycje terytorialne. Narzdzie to, wspierajce zrwnowaony rozwj obszarw miejskich, ma skoni do zacienienia wsppracy pomidzy jednost-kami samorzdowymi. Przede wszystkim zmotywowa je do wsplnego rozwizywania problemw oraz umoliwi maksymalne wykorzystanie wsplnych atutw tego obszaru. Autorka podejmuje prb oceny ex ante wpywu proponowanego rozwizania na gospodarki lokalne i gospodark regionaln z punktu widzenia Wrocawskiego Obszaru Funkcjonalnego.

Sowa kluczowe: miejski obszar funkcjonalny, wsppraca samorzdw, nowa perspektywa finanso-wa Unii Europejskiej 2014-2020, zintegrowane inwestycje terytorialne, Wrocawski Obszar Funkcjo-nalny.

DOI: 10.15611/br.2013.1.18

1. Wstp

Celem artykuu jest przedstawienie istoty zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT), bdcych nowym narzdziem wspierania spjnoci przestrzennej w ramach Unii Europejskiej, oraz ocena ex ante ich wpywu na gospodarki lokalne i regionalne na przykadzie Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Wrocawia. Wykorzystanie tego narzdzia, zgodnie z zaoeniami Komisji Europejskiej, ma skoni do zacienienia wsppracy pomidzy jednostkami tworzcymi miejski obszar funkcjonalny, przede wszystkim zmotywowa je do wsplnego rozwizywania problemw oraz umoli-wi maksymalne wykorzystanie wsplnych atutw tego obszaru. Podstaw w Polsce

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 267 2014-10-07 10:30:55

Alicja Zakrzewska-Ptorak

268

w tym zakresie jest dokument pn. Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Tery-torialnych w Polsce, ktry zosta zatwierdzony przez Ministra Rozwoju Regionalne-go dnia 22 lipca 2013 r.1

2. Miejskie obszary funkcjonalne jako miejsce realizacji ZIT

W Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030 okrelono pi typw obszarw funkcjonalnych, ktre wymagaj strategicznej interwencji pastwa. Jed-nym z nich s wanie miejskie obszary funkcjonalne, rozumiane jako miasta woje-wdzkie, i obszary przylege, funkcjonalnie z nimi powizane2. Delimitacja funkcjo-nalnych obszarw miejskich dla miast wojewdzkich zostaa przeprowadzona zgodnie z zapisami zawartymi w ekspertyzie przygotowanej dla Ministerstwa Roz-woju Regionalnego pn. Kryteria delimitacji miejskich obszarw funkcjonalnych orodkw wojewdzkich (MOF OW). Dla miejskich obszarw funkcjonalnych wdra-ajcych ZIT rdzeniem mog by take inne orodki ni miasta wojewdzkie, tj. miasta o zasigu regionalnym i subregionalnym. ZIT mog by realizowane take na innych obszarach wymagajcych zintegrowanego podejcia. Decyduj o tym zarz-dy wojewdztw, jednake miejskie obszary funkcjonalne tworzone poza orodkami wojewdzkimi bd dofinansowane ze rodkw z regionalnych programw opera-cyjnych, podczas gdy dla tych z udziaem orodkw wojewdzkich, wymienionych w Zasadach realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce, przewi-dziano znaczne dofinansowanie z rezerwy programowej wydzielonej z funduszy przyznanych dla Polski (4,5% przyznanych Polsce funduszy strukturalnych), a rod-ki z programw regionalnych bd dla nich jedynie uzupenieniem.

We wspomnianej powyej ekspertyzie miejskie obszary funkcjonalne z udzia-em miast wojewdzkich wydzielono, biorc pod uwag nastpujce parametry3: powyej 50 warto wspczynnika mierzcego stosunek liczby osb wyje-

dajcych do pracy najemnej do rdzenia MOF w przeliczeniu na 1000 mieszka-cw w wieku produkcyjnym (dane z 2006 r.);

1 Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, lipiec 2013.

2 Pozostae to wiejskie obszary funkcjonalne, obszary o najniszej dostpnoci transportowej do orodkw wojewdzkich, obszary funkcjonalne wymagajce rozwoju nowych funkcji przy uyciu in-strumentw waciwych polityce regionalnej, obszary funkcjonalne szczeglnego zjawiska w skali ma-kroregionalnej, obszary ksztatowania potencjau rozwojowego. Koncepcja przestrzennego zagospoda-rowania kraju 2030, http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/Polityka_przestrzenna/KPZK/Aktual-nosci/Documents/KPZK2030.pdf 18.03.2013, s. 179 i nast. Zob. take: Krajowa strategia rozwoju re-gionalnego 2010-2020: Regiony, miasta, obszary wiejskie, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, War-szawa, 13 lipca 2010, MP nr 36, poz. 423, s. 1444.

3 P. leszyski, Delimitacja Miejskich Obszarw Funkcjonalnych stolic wojewdztw, Przegld Geograficzny 2013, nr 2(85), s. 186.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 268 2014-10-07 10:30:55

Zintegrowane inwestycje terytorialne jako nowe narzdzie wspierania wsppracy...

269

powyej 3 na 1000 mieszkacw liczba zameldowa z rdzenia do strefy ze-wntrznej miejskiego obszaru funkcjonalnego (dane z 2009 r.);

powyej 75% odsetek pracujcych w zawodach innych ni rolnicze w relacji do redniej wojewdzkiej (dane z 2002 r.);

powyej 75% liczba podmiotw gospodarczych przypadajcych na 1000 mieszkacw w relacji do redniej dla wojewdztwa (dane z 2011 r. );

powyej 50% udzia podmiotw gospodarczych zarejestrowanych w sekcjach PKD zaliczanych do usug wyszego rzdu (sekcje J-R) w relacji do wartoci wyliczonej dla rdzenia MOF (dane z 2011 r.);

powyej 50% gsto zaludnienia w porwnaniu do redniej wojewdzkiej (wyczajc obszary lasw i wd) (dane z 2011 r.);

powyej 75% w relacji do redniej wojewdzkiej liczba mieszka oddanych do uytku na 1000 mieszkacw (dane z lat 2002-2011).Ze wzgldu na trudnoci w dostpie do danych, w ekspertyzie dla poszczegl-

nych parametrw wykorzystano dane z pojedynczych lat 2002, 2006, 2009, 2011, jedynie dla ostatniego wskanika wykorzystano roczne dane za cay okres badawczy 2002-2011. Takie podejcie moe by obarczone bdem przy wyborze jednostek najsilniej powizanych funkcjonalnie ze rdzeniem. W przypadku Wrocawskiego Obszaru Funkcjonalnego (WrOF) dyskusyjne moe by wyczenie z niego gminy miejskiej (a take wiejskiej) Oawa.

Liczb jednostek tworzcych poszczeglne miejskie obszary funkcjonalne orodkw wojewdzkich przedstawiono w tab. 1. Obszarw tych jest 17 w przy-padku wojewdztwa lubuskiego wydzielono odrbne obszary dla Gorzowa Wielko-polskiego i Zielonej Gry, natomiast jednostek je tworzcych ogem blisko 300.

W wikszoci wypadkw rdzeniem miejskiego obszaru funkcjonalnego jest miasto wojewdzkie, chocia np. w przypadku Katowic czy Gdaska miast tworz-cych rdze jest wicej. Ponadto zakada si, e do miejskiego obszaru funkcjonalne-go powinna wej co najmniej poowa jednostek spoza rdzenia wskazanych we wspomnianej delimitacji. Z zasady tej wyczono miejski obszar funkcjonalny War-szawy. Wojewdztwo mazowieckie zaliczono do lepiej rozwinitych w skali Unii Europejskiej, co pociga za sob wiksze restrykcje w realizacji celw tematycz-nych, ktre mog by problematyczne lub mao dogodne dla niektrych mniej roz-winitych jednostek, dlatego nie wprowadzono obostrze w zakresie liczby samo-rzdw tworzcych porozumienie4. W odniesieniu do wszystkich obszarw funkcjonalnych z udziaem miast wojewdzkich nie zaleca si (ale te nie zabrania) rozszerzenia obszaru poza jednostki wskazane w dokumencie.

Obszary te charakteryzuj si znacznym zrnicowaniem pod wzgldem zarw-no wielkoci powierzchni, jak i liczby mieszkacw. Pod wzgldem wielkoci po-wierzchni strefy zewntrznej zdecydowanie wyrnia si obszar warszawski (ponad 3,3 tys. km2), pod wzgldem liczby ludnoci (rdze i strefa zewntrzna cznie)

4 Zasady realizacji, s. 4-5.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 269 2014-10-07 10:30:55

Alicja Zakrzewska-Ptorak

270

warszawski (prawie 2,8 mln mieszkacw5) i katowicki (blisko 2,5 mln mieszka-cw); dane pochodz z 2011 r. Najmniejszy obszar funkcjonalny pod wzgldem po-wierzchni zewntrznej (684 km2) i cznej liczby mieszkacw (ok. 156 tys.) wyznaczono dla Gorzowa Wielkopolskiego. rednia powierzchnia strefy zewntrz-nej dla obszarw wyznaczonych w Polsce to ponad 1,6 tys. km2, a liczba mieszka-cw strefy zewntrznej i rdzenia cznie ponad 830 tys.6 Taka rnorodno para-metrw bdzie wpywa na sposb zarzdzania nimi oraz znaczenie oddziaywania poszczeglnych determinantw.

5 Ponad 1 mln mieszkacw w strefie zewntrznej.6 P. leszyski, wyd. cyt., s. 188.

Tabela 1. Liczba jednostek terytorialnych wchodzcych w skad miejskich obszarw funkcjonalnych orodkw wojewdzkich

Orodek Liczba jednostek wraz z rdzeniemBiaystok 9Bydgoszcz/Toru 19a

Gdask/Gdynia/Sopot 19Gorzw Wielkopolski 5Katowice 46Kielce 10Krakw 23Lublin 15d 19Olsztyn 7Opole 12Pozna 21Rzeszw 14Szczecin 9Warszawa 50Wrocaw 15Zielona Gra 6Razem 299

a w tym 2 rdzenie: dla Bydgoszczy wydzielono 11 jednostek, dla Torunia 8.

rdo: Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, lipiec 2013, s. 30-35.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 270 2014-10-07 10:30:55

Zintegrowane inwestycje terytorialne jako nowe narzdzie wspierania wsppracy...

271

3. Warunki realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych

Idea ZIT zgodna jest z podejciem terytorialnym charakterystycznym dla tzw. nowe-go paradygmatu polityki regionalnej Unii Europejskiej. Zakada ono ujmowanie obszarw ponad granicami administracyjnymi i w takim wymiarze prowadzenie w stosunku do nich dziaa. Ponadto w podejciu tym kadzie si nacisk na wykorzy-stanie wsplnego potencjau wyodrbnionych obszarw, wynikajcego z ich indywi-dualnych atutw oraz wsplnego dziaania. Z drugiej strony pokonywanie proble-mw take powinno odbywa si wsplnie, m.in. poprzez realizacj ZIT. Interwencja polityki zewntrznej powinna by cile dostosowana do specyfiki tych obszarw7.

Aby realizowa ZIT, jednostki terytorialne tworzce miejski obszar funkcjonal-ny musz przyj zinstytucjonalizowan form partnerstwa utworzy tzw. zwizek ZIT, jakim jest np. stowarzyszenie czy zwizek midzygminny. Drugi warunek, kt-ry naley speni ex ante, to posiadanie strategii ZIT. W strategii tej naley okreli przede wszystkim cele, zasady wsppracy, kierunki rozwoju, analiz potencjaw i barier dla obszaru jako caoci oraz najwaniejsze planowane wsplne inwestycje. Ponadto jednostki tworzce miejski obszar funkcjonalny musz podpisa porozu-mienie z zarzdem wojewdztwa o wdraaniu ZIT. Zarzd zabiera gos m.in. przy ustalaniu celw zapisanych w strategiach ZIT czy wyborze konkretnych inwestycji. Warunkowo ex ante obejmuje take przeznaczenie czci rodkw z podstawowej alokacji regionalnego programu operacyjnego.

Projekty realizowane poprzez ZIT, cho rnorodne tematycznie, powinny by ze sob powizane (zintegrowane) oraz komplementarne. ZIT powinny dotyczy przede wszystkim przedsiwzi zwizanych z8: rewitalizacj zdegradowanych obszarw miejskich, zrwnowaonym rozwojem, w tym transportem, przede wszystkim czcym

rdze z obszarem, mog one dotyczy zintegrowanych kart miejskich, systemw park and drive, cieek rowerowych itp.,

popraw stanu rodowiska przyrodniczego, popraw efektywnoci energetycznej (m.in. ocieplanie budynkw mieszkanio-

wych, wymiana okien, modernizacja systemw grzewczych, wprowadzanie energooszczdnego owietlenia);

tworzeniem midzynarodowego charakteru i ponadregionalnej rangi miejskie-go obszaru funkcjonalnego przez umacnianie rozwoju funkcji symbolicznych, np. promocja wsplnego produktu turystycznego;

popraw jakoci i dostpu do usug publicznych, np. bezpatny dostp do Inter-netu, udogodnienia dla niepenosprawnych, wzrost bezpieczestwa publicznego,

7 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020. Projekt Zaoe Umowy Partnerstwa (pre-zentacja), Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 4 padziernika 2012 r., www.mrr.gov.pl, 15.04.2013

8 Zasady realizacji, s. 6-7.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 271 2014-10-07 10:30:55

Alicja Zakrzewska-Ptorak

272

wspieraniem innowacyjnoci gospodarki, rozwojem bada i stymulowaniem po-stpu technologicznego.Zakres tematyczny celw moe by szerszy, wane, aby dotyczyy one m.in. co

najmniej dwch ze wskazanych powyej. Przyjte do realizacji cele i projekty bd zapisane w kontrakcie terytorialnym; powinny one by bezporednio powizane z osiami priorytetowymi, dziaaniami i poddziaaniami odpowiedniego regionalnego programu operacyjnego9. Ponadto cele, priorytety dziaania i poddziaania ZIT mu-sz by cile powizane z celami i priorytetami inwestycyjnymi Unii Europejskiej. Schemat powiza w ramach matrycy logicznej przedstawiono w tab. 2.

Tabela 2. Matryca logiczna strategii inwestycyjnej powizanie Strategii ZIT z RPO i zaoeniami polityki spjnoci Unii Europejskiej na lata 2014-2020

Cel ZIT

Priorytet ZIT

Dziaania/ poddziaania

ZIT

O priorytetowa/

dziaanie/ poddziaanie

RPO

Cel tematyczny

UE

Priorytet inwestycyjny

UE

Wsparcie UE

(w EUR)

rodki wasne na dofinanso-

wanie

Udzia wsparcia UE

w caoci rodkw PO

1 1 3 3.1 EFS %

EFRR %

2 2 4 4.3

8 8.1

rdo: Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, lipiec 2013, s. 12.

Komplementarne projekty do tych finansowanych w ramach ZIT dla wzmocnie-nia dziaa mog mie preferencje przy uzyskaniu finansowania z programw krajo-wych, przede wszystkim Programu Operacyjnego Infrastruktura i rodowisko 2014-2020, a dla obszarw z wojewdztw Polski Wschodniej z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia.

4. Wrocawski Obszar Funkcjonalny jako przykad podmiotu realizujcego ZIT

Strategia Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Wrocawia na potrzeby przygotowa-nia Programu Dziaa Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) wpisuje si w Strategi Rozwoju Wojewdztwa Dolnolskiego 2020. Wizja zapisana w tej dru-giej to Blisko siebie blisko Europy. Dolny lsk 2020 jako zintegrowana wspl-

9 Zasady uwzgldniania wymiaru miejskiego polityki spjnoci UE, w tym realizacja Zintegrowa-nych Inwestycji Terytorialnych, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, projekt z 4 stycznia 2013 roku, s. 14.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 272 2014-10-07 10:30:55

Zintegrowane inwestycje terytorialne jako nowe narzdzie wspierania wsppracy...

273

nota regionalna, region konkurencyjny, spjny, otwarty, dynamiczny...10. Wrd zasad realizacji Strategii Rozwoju Wojewdztwa Dolnolskiego do 2020 roku wy-mienia si zasad wieloszczeblowego zarzdzania i zintegrowanych projektw in-westycyjnych. Bdzie ona realizowana m.in. dziki powoaniu WrOF. W regionie planuje si take powoanie innych obszarw funkcjonalnych z rdzeniem o zasigu subregionalnym lub lokalnym, jak np. ZIT Ziemia Kodzka czy obszar funkcjonalny Wabrzycha. Pozostae zasady zapisane w strategii to: zasada partnerstwa i wsp-pracy, zasada budowania tosamoci regionalnej, zasada zrwnowaonego rozwoju, zasada rwnoci szans, zasada celowoci i efektywnoci interwencji oraz zasada decentralizacji i dekoncentracji systemu wdraania11.

Delimitacja WrOF jako obszaru z orodkiem wojewdzkim zostaa okrelona przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w Zasadach realizacji Obszar ten obejmuje, poza Wrocawiem stanowicym rdze, 14 gmin. S to w kolejnoci alfa-betycznej: Czernica, Dugoka, Jelcz-Laskowice, Kty Wrocawskie, Kobierzyce, Mikinia, Oborniki lskie, Olenica (gmina miejska), Olenica (gmina wiejska), Siechnice, Sobtka, Trzebnica, Wisznia Maa, rawina. Obszar ten wedug stanu na 31 grudnia 2011 roku zamieszkiwao 883 913 osb. Jego powierzchnia zewntrz-na to 2045 km2. Saldo migracji wynioso 4183 osb, tj. 4,73 na 1000 ludnoci, z kolei przyrost naturalny 581 osb w przeliczeniu na 1000 ludnoci byo to 0,66. Liczba ludnoci poza rdzeniem wynosia ponad 252 000 osb, a ruch ludnoci wska-zywa na pozytywne tendencje: saldo migracji na tym obszarze byo dodatnie i wy-nosio na koniec 2011 r. 14,12 na 1000 ludnoci, przyrost naturalny take by dodat-ni i osign poziom 2,58 na 1000 ludnoci12. Podmioty gospodarcze zarejestrowane w rejestrze REGON zlokalizowane na terenie WrOF stanowiy wedug stanu na ko-niec 2011 r. ponad 39% podmiotw w regionie (bez Wrocawia 8,3%). Liczba podmiotw gospodarczych przypadajcych na 1000 mieszkacw w relacji do red-niej dla wojewdztwa w tym samym momencie na koniec 2011 r. wyniosa prze-citnie (bez rdzenia) ok. 95%; od 75% w gminie wiejskiej Olenica do 117% w Kobierzycach, w samym rdzeniu byo to prawie 143%13.

Atuty WrOF to potencja ludnociowy, zarwno ten wynikajcy z przyrostu na-turalnego, jak i z napywu ludnoci14. Dotycz one take potencjau gospodarczego: znacznej liczebnoci maych przedsibiorstw, w tym mikro, oraz wystpowania li-

10 Strategia Rozwoju Wojewdztwa Dolnolskiego 2020, s. 24, http://www.umwd.dolnyslask.pl/rozwoj/aktualizacja-strategii-rozwoju-wojewodztwa-dolnoslaskiego/konsultacje-projektu-strategii-wraz-z-prognoza-oddzialywania-na-srodowisko/, 07.08.2013.

11 Tame, s. 27.12 Dane z Banku Danych Lokalnych, www.stat.gov.pl, 29.04.2013.13 Wojewdztwo dolnolskie. Podregiony, powiaty, gminy, Urzd Statystyczny we Wrocawiu,

Wrocaw 2012, s. 341-350.14 Zob. A. Zakrzewska-Ptorak, Diagnoza przedstawiajca stan wyjciowy obszaru objtego Zin-

tegrowanymi Inwestycjami Terytorialnymi dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Wrocawia (ZIT), Wrocaw, czerwiec 2013, s. 47-48.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 273 2014-10-07 10:30:55

Alicja Zakrzewska-Ptorak

274

czcych si na arenie midzynarodowej i globalnej duych i rednich podmiotw, w tym z udziaem inwestorw zagranicznych, a take wystpowania grup przedsi-biorstw z poszczeglnych specjalizacji, jak np. motoryzacyjna czy informatyczna. Zalet jest zdywersyfikowana struktura branowa gospodarki WrOF. Ponadto obok przedsibiorstw dziaaj liczne instytucje otoczenia biznesu, przede wszystkim we Wrocawiu. Natomiast wrd przedsibiorstw (te przede wszystkim we Wrocawiu) stosunkowo duy odsetek podmiotw wsppracuje, w wszym lub szerszym za-kresie, z nauk.

Inn grup stanowi atuty zwizane z walorami krajobrazowymi i zabytkowymi, przekadajce si na atrakcyjno turystyczn. Wan zalet jest take stosunkowo due zaangaowanie wadz lokalnych w rozwj jednostek oraz ch do wsppracy w ramach WrOF. Naley take zwrci uwag na rozwj rynku mieszkaniowego, nie tylko w samym Wrocawiu, ale take na pozostaym obszarze WrOF. Napyw ludno-ci na to terytorium pociga za sob stosunkowo wysok poda domw i mieszka, w tym nieruchomoci nowo wybudowanych. Duym walorem s zrnicowany branowo, stosunkowo rozwinity rynek pracy (w tym wysoki odsetek pracujcych w usugach wyszego rzdu) oraz stosunkowo chonne rynki zbytu. Inny, godny podkrelenia atut to stosunkowo wysoki poziom edukacji, a take relatywnie dobre wyposaenie szk i przedszkoli.

Wrd problemw, z ktrymi naley si zmierzy, trzeba wymieni stosunkowo wysoki poziom bezrobocia (rosncy udzia dugotrwale bezrobotnych oraz wysoki udzia bezrobotnych w wieku powyej 45 i powyej 55 lat), z drugiej strony sabo-ci jest niedobr pracownikw z wyksztaceniem technicznym (szczeglnie zawo-dowym i rednim). Inne problemy to: starzenie si spoeczestwa, wykluczenie internetowe ludnoci zamieszkujcej znaczn cz obszaru, saby rozwj e-usug, a take zanieczyszczenie rodowiska i zagroenie powodziowe (w tym zwizane z niedronoci urzdze melioracyjnych). Sab stron jest take niewystarczajca dostpno transportowa z niektrych punktw obszaru do Wrocawia oraz pomi-dzy poszczeglnymi orodkami miejskimi obszaru, jak rwnie dostpno obszaru, w tym jego rdzenia, z zewntrz. Dysproporcje w rozwoju dotycz m.in. iloci i jako-ci infrastruktury technicznej, ekonomicznej, spoecznej i instytucjonalnej, roz-mieszczenia podmiotw wsppracujcych z nauk. Problemem, z ktrym naley si zmierzy, jest konieczno rewitalizacji wielu terenw i obiektw, z ktrych znacz-na cz to obiekty zabytkowe.

Potencjalne korzyci zwizane z realizacj ZIT i ukonstytuowaniem si Wro-cawskiego Obszaru Funkcjonalnego, obok pozyskania dodatkowych rodkw z Unii Europejskiej na wdraanie istotnych dla rozwoju inwestycji, dotycz take zacienienia wsppracy pomidzy samorzdami i spoecznociami lokalnymi. Inna korzy to potencjalny zwikszony napyw ludnoci, inwestorw i turystw spoza WrOF na skutek wzrostu atrakcyjnoci obszaru dziki poczynionym zintegrowanym inwestycjom. Z kolei inwestycje zwizane z ochron rodowiska mog przyczyni si do wzrostu wykorzystania odnawialnych rde energii oraz zwikszenia

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 274 2014-10-07 10:30:55

Zintegrowane inwestycje terytorialne jako nowe narzdzie wspierania wsppracy...

275

oszczdnoci w wykorzystaniu energii15. Wrd gwnych zagroe naley wymie-ni zepchnicie na dalszy plan inicjatywy Wrocawskiego Obszaru Metropolitalnego oraz Aglomeracji Wrocawskiej, co oznacza wykluczenie niektrych gmin z dotych-czas rozwijajcej si systematycznie wsppracy.

5. Podsumowanie

ZIT jest nowym narzdziem Unii Europejskiej, wprowadzonym w ramach polityki spjnoci na lata 2014-2020, a jego podstawowym celem jest wspieranie zrwnowa-onego rozwoju obszarw miejskich. Gwne zalety tego narzdzia to stymulowanie wsppracy pomidzy jednostkami samorzdu terytorialnego tworzcymi miejski obszar funkcjonalny; zwrcenie ich uwagi na wsplne atuty i wsplne problemy. Ponadto narzdzie uatwia czne wykorzystanie rodkw z Europejskiego Fundu-szu Spoecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Z jednej strony ma ono umoliwi sprawne realizowanie projektw wykraczaj-cych poza granice administracyjne poszczeglnych jednostek terytorialnych, z dru-giej pojawiaj si problemy z szybkim przygotowaniem niezbdnych dokumentw strategicznych i operacyjnych oraz ze zinstytucjonalizowaniem wsppracy. Trzeba take zwrci uwag na fakt, i ze wsppracy tej wyczono cz samorzdw, ktre dotychczas wsplnie dziaay w ramach Wrocawskiego Obszaru Metropolital-nego (lub Aglomeracji Wrocawskiej), a nie zostay wliczone do miejskiego obszaru funkcjonalnego Wrocawia.

Literatura

Dane z Banku Danych Lokalnych, www.stat.gov.pl, 29.04.2013.Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030, http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/

Polityka_przestrzenna/KPZK/Aktualnosci/Documents/KPZK2030.pdf18.03.2013.Krajowa strategia rozwoju regionalnego 2010-2020: Regiony, miasta, obszary wiejskie, Ministerstwo

Rozwoju Regionalnego, Warszawa, 13 lipca 2010, MP nr 36, poz. 423.Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020. Projekt Zaoe Umowy Partnerstwa (prezenta-

cja), Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 4 padziernika 2012 r., www.mrr.gov.pl, 15.04.2013.Strategia Rozwoju Wojewdztwa Dolnolskiego 2020, s. 24, http://www.umwd.dolnyslask.pl/rozwoj/

aktualizacja-strategii-rozwoju-wojewodztwa-dolnoslaskiego/konsultacje-projektu-strategii-wraz-z-prognoza-oddzialywania-na-srodowisko/, 07.08.2013.

leszyski P., Delimitacja Miejskich Obszarw Funkcjonalnych stolic wojewdztw, Przegld Geogra-ficzny 2013, nr 2 (85), s. 173-197.

Wojewdztwo dolnolskie. Podregiony, powiaty, gminy, Urzd Statystyczny we Wrocawiu, Wrocaw 2012.

Zakrzewska-Ptorak A., Diagnoza przedstawiajca stan wyjciowy obszaru objtego Zintegrowanymi Inwestycjami Terytorialnymi dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Wrocawia (ZIT), Wrocaw, czerwiec 2013.

15 Zob. tame, s. 48-49.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 275 2014-10-07 10:30:55

Alicja Zakrzewska-Ptorak

276

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce, Ministerstwo Rozwoju Regio-nalnego, Warszawa, lipiec 2013.

Zasady uwzgldniania wymiaru miejskiego polityki spjnoci UE, w tym realizacja Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, projekt z 4 stycznia 2013 roku.

INTEGRATED TERRITORIAL INVESTMENTS AS A NEW TOOL TO SUPPORT THE COOPERATION BETWEEN LOCAL GOVERNMENTS THE CASE OF WROCAW FUNCTIONAL AREA

Summary: This paper presents a new tool for the EU cohesion policy 2014-2020 Integrated Territorial Investments. This tool, in support of sustainable urban development, should lead to the strengthening of cooperation between local self-governments, and especially to motivate them to solve problems together and to maximize the use of common assets of the area. This article attempts to assess ex ante the impact of the proposed solution for the local economies and the regional economy using the example of Wrocaw Functional Area.

Keywords: functional urban area, cooperation between local governments, EU Multiannual Financial Framework 2014-2020, Integrated Territorial Investments, Wrocaw Functional Area.

Biblioteka Regionalisty_13_2013.indb 276 2014-10-07 10:30:56