of 24/24

ชุ ด ก า ร เ ร ย น รู้ ที่ 2 · ชุ ด ก า ร เ ร ย น รู้ ที่ 2 9iKpuLtdtUd&d9haitli9it9L สารบัญ หน้า

  • View
    2

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of ชุ ด ก า ร เ ร ย น รู้ ที่ 2 · ชุ ด ก า ร เ ร ย...

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    ค�าน�า

    ชดุการเรียนรู้เร่ืองการสร้างเสริมสขุภาพผูสู้งวัยน้ีเกดิจากผลการวิจัยเรือ่ง“การดูแลตนเอง

    เพ่ือป้องกันสารเคมีทางการเกษตร” ที่พบว่าพฤติกรรมสุขภาพแรงงานผู้สูงวัยนอกระบบ

    บางส่วนอาจก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพได้ ผู้จ�าท�าจังได้จัดท�าชุดการเรียนรู้เรื่อง “การดูแลตนเอง

    เพ่ือป้องกันการสารเคมีทางเกษตร” ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือสร้างความรู ้ความเข้าใจ

    และเป็นแนวทางในการป้องกันอันตรายจากสารเคมีให้มีการดูแลสุขภาพและป้องกันที่ถูกต้อง

    เหมาะสม

    ผู้จัดท�าหวังว่าชุดการเรียนรู้นี้จะเป็นประโยชน์ส�าหรับแรงงานผู้สูงวัยตลอดจนผู้ดูแล

    ผู้สูงวัยต่อไป

    คณะผู้จัดท�ำ

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    สารบัญ

    หน้า

    เรื่อง กำรดูแลตนเองเพื่อป้องกันสำรเคมีทำงกำรเกษตร ........................................................ 1

    1. บทน�า .................................................................................................................. 1

    2. วัตถุประสงค์ของชุดการเรียนรู ้............................................................................ 1

    3. เนื้อหาชุดการเรียนรู ้............................................................................................ 2

    แบบฟอร์มส�ารวจความเสี่ยงจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร.................................. 3

    3.1 ชนิดของสารเคม ี.......................................................................................... 7

    3.2 การเข้าสู่ร่างกายของสารเคม ี........................................................................ 8

    3.3 โอกาสที่เกษตรกรจะได้รับอันตรายจากสารเคม ี........................................... 9

    3.4 พิษของสารเคมีทางการเกษตร ................................................................... 11

    3.5 การดูแลตนเองขณะมีการใช้สารเคมีทางการเกษตร ................................... 12

    อ้างอิง ...................................................................................................................... 17

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    สารบัญภาพ

    หน้า

    ภำพที่ 1 ตัวอย่างยาฆ่าหญ้า ............................................................................................... 7

    ภำพที่ 2 การดูดดมสารเคมีเข้าสู่ร่างกาย ............................................................................ 8

    ภำพที่ 3 การรับประทานอาหารปนเปื้อนสารเคม.ี............................................................. 8

    ภำพที่ 4 การสัมผัสสารเคมีโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน .......................................................... 9

    ภำพที่ 5 การหว่านปุ๋ยโดยไม่ใช้ถุงมือ ................................................................................ 9

    ภำพที่ 6 การพ่นยาก�าจัดวัชพืช ........................................................................................ 10

    ภำพที่ 7 การพ่นยาฆ่าแมลง ............................................................................................. 10

    ภำพที่ 8 พิษของสารเคมีทางการเกษตร ........................................................................... 11

    ภำพที่ 9 แถบสีและสัญลักษณ์ภาพของฉลากสารเคม ี...................................................... 12

    ภำพที่ 10 ค�าเตือนจากฉลากของสารเคมีฆ่าแมลง ............................................................. 13

    ภำพที่ 11 การใส่หน้ากากถุงมือและรองเท้าบู๊ทป้องกันสารเคม ี...................................... 13

    ภำพที่ 12 ถังบรรจุสารเคม ี................................................................................................. 14

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    สารบัญภาพ

    หน้า

    ภำพที่ 13 การใส่หน้ากากถุงมือและรองเท้าบู๊ทป้องกันสารเคม ี...................................... 14

    ภำพที่ 14 การใส่ชุดป้องกันสารเคมีทางการเกษตร ........................................................... 15

    ภำพที่ 15 การแก้ไขปัญหาหัวฉีดอุดตันที่ถูกต้อง ............................................................... 15

    ภำพที่ 16 การล้างภาชนะบรรจุที่ไม่ถูกต้อง ....................................................................... 16

    ภำพที่ 17 การล้างเสื้อผ้าที่ถูกวิธ ี........................................................................................ 16

    ภำพที่ 18 การล้างสารเคมีหากเข้าตา ................................................................................. 16

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    1

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    1. บทน�า

    แรงงานสงูวยันอกระบบหรอืการเสือ่มถอยของร่างกายดังนัน้การได้รับพษิต่างๆจึงท�าให้

    เกิดการเจ็บป่วยได้ง่ายและรุนแรง โดยเฉพาะแรงงานสูงวัยนอกระบบกลุ่มเกษตรกรที่มีการใช้

    สารเคมทีางการเกษตรเป็นประจ�าหรือบ่อยๆจงึก่อให้เกดิการเจบ็ป่วยจากพษิของสารเคมไีด้ง่าย

    คณะผู้จัดท�าจึงได้จัดท�าชุดการเรียนรู้นี้ขึ้น

    2. วัตถุประสงค์ของชุดการเรียนรู้

    วัตถุประสงของชุดการเรียนรู้นี้มีดังต่อไปนี้

    2.1 เพือ่ให้เจ้าหน้าทีส่าธารณสขุอาสาสมคัรสาธารณสขุประจ�าหมูบ้่านและผูน้�าชมุชน

    มีความรู้เกี่ยวกับการป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    2.2 แรงงานสูงวัยนอกระบบ มีความรู ้เรื่องการดูแลตนเอง เพื่อป้องกันสารพิษ

    ที่เกิดจากสารเคมีทางการเกษตรและน�าสู่การปฏิบัติการป้องกันการเจ็บป่วยอย่างเหมาะสม

    2.3 เจ้าหน้าท่ีสาธารณสุข อาสาสมัครประจ�าหมู่บ้าน และผู้น�าชุมชนสามารถให้

    ค�าแนะน�าแรงงานสูงวัยนอกระบบในการปฏิบัติเพื่อป้องกันการเจ็บป่วยจากสารเคมีได้

    อย่างเหมาะสม

    2.4 แรงงานสูงวัยนอกระบบสามารถดูแลตนเองในการป้องกันการเจ็บป่วยจากพิษ

    ของสารเคมีทางการเกษตรได้อย่างเหมาะสม

    3. เนื้อหาชุดการเรียนรู้

    3.1 ชนิดของสารเคมี

    3.2 การเข้าสู่ร่างกายของสารเคมี

    3.3 โอกาสที่เกษตรกรจะได้รับอันตรายจากสารเคมี

    3.4 พิษของสารเคมีทางการเกษตร

    3.5 การดูแลตนเองขณะใช้สารเคมีทางการเกษตร

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    2

    แบบฟอร์มส�ำรวจควำมเสี่ยงจำกกำรใช้สำรเคมีทำงกำรเกษตร

    ส่วนที่ 1

    1. ชื่อ....................................................นามสกุล........................................................

    2. เพศ ❏ชาย ❏หญิง

    3. อาชีพหลัก.................................................................ระยะเวลา.............................ปี

    อาชีพรอง.........................ระยะเวลา.............................ปี

    ส่วนที่ 2 อำกำรเจ็บป่วยจำกสำรเคมีทำงกำรเกษตร กรุณำท�ำเคร่ืองหมำย ✓ ในช่องที่ท่ำนมี

    อำกำรหรือเคยมีอำกำร

    1. แน่นหน้าอกหายใจล�าบากหอบหืด

    ❏มีอาการ ❏ไม่มีอาการ

    2. ผิวหนังหรือบริเวณที่สัมผัสสารเคมีมีอาการอักเสบ/

    และระคายเคืองคันมีผื่น

    ❏มีอาการ ❏ไม่มีอาการ

    3. เล็บเน่าเปื่อยเล็บเปลี่ยนสีหลุด

    ❏มีอาการ ❏ไม่มีอาการ

    4. ตาแดงน�้ามูกไหลน�้าตาไหลตาพร่ามัว

    ❏มีอาการ ❏ไม่มีอาการ

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    3

    ส่วนที่ 3 ควำมรู้เกี่ยวกับของสิ่งแวดล้อมจำกกำรใช้สำรเคมีทำงกำรเกษตร ให้ท�ำเคร่ืองหมำย

    ✓ ในข้อที่ท่ำนเห็นว่ำถูกต้อง

    1. ดนิมสีภาพแขง็แรงและต้นไม้แคระเกรน็เมือ่มีการใช้

    สารเคมีทางการเกษตรเป็นเวลานานๆ

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    2. แมลงที่มีประโยชน์เช่นตัวห�้าตัวเบียนถูกท�าลาย

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    3. สัตว์ที่มีประโยชน์ในดินถูกท�าลายเช่นไส้เดือน

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    4. สัตว์น�้าเช่นปลากุ้งตาย

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    ส่วนท่ี 4 พฤตกิรรมกำรใช้สำรเคมีทำงกำรเกษตร กรุณำใส่เคร่ืองหมำย ✓ ให้ตรงตำมกำรปฏบัิติ

    1. อ ่ านฉลากและท�าตามข ้อแนะน�าในฉลากนั้น

    อย่างละเอียด

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    4

    2. สวมถุงมือ รองเท้าบู๊ท เส้ือแขนยาวกางเกงขายาว

    หน้ากากปิดปากและจมูกหน้ากากบังหน้าส�าหรับ

    ท�างานกับสารเคมี

    2.1 ถุงมือ❏สวม❏ไม่สวม

    2.2 รองเท้าบู๊ท❏สวม❏ไม่สวม

    2.3 เสื้อแขนยาว❏สวม❏ไม่สวม

    2.4 กางเกงขายาว❏สวม❏ไม่สวม

    2.5 หน้ากากปิดปากและจมูก❏สวม❏ไม่สวม

    2.6 หน้ากากบังหน้า❏สวม❏ไม่สวม

    3. ท่านมีชุดท�างานที่ใส่พ่นสารเคมีโดยเฉพาะ

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    4. ถอดเสื้อผ้าที่ใส่ออกทันทีหลังเลิกท�างาน

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    5. อาบน�้าหลังสัมผัสสารเคมีทุกครั้ง

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    5

    6. จัดเก็บสารเคมีในที่ปลอดภัย เช่น ไม่ให้เด็กเอ้ือมถึง

    ไม่ปะปน/ใกล้เครือ่งปรงุอาหารสตัว์เลีย้งและเปลวไฟ

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    7. ก�าจดัภาชนะบรรจสุารเคมทีางการเกษตรโดยการล้าง

    น�า้อย่างน้อย3ครัง้แล้วน�าไปเจาะรูไม่ให้บรรจไุด้อกี

    หรือท�าลายเพื่อขายต่อ

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    8. ใช้ปากเป่าหัวฉีดเครื่องพ่นยาที่อุดตัน

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

    9. ล้างภาชนะบรรจุหรืออุปกรณ์เครื่องพ่นสารเคมี

    ทางการเกษตรลงในแม่น�้าและล�าคลอง

    ❏ใช่ ❏ไม่ใช่

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    6

    3.1 ชนิดของสำรเคมี

    สารเคมีที่เกษตรกรใช้ส่วนใหญ่แบ่งออกเป็น4ประเภทคือ

    ภาพที่ 1 ตัวอย่างยาฆ่าหญ้า

    ปุ๋ยเคมี

    ◆ ปุ๋ยเคมีชนิดต่างๆ

    ยำฆ่ำเชื้อรำ

    ◆ กลุ่มโพรพิเนม

    ◆ กลุ่มคอปเปอร์ไฮดรอกไซด์

    กลุ่มยำฆ่ำแมลง

    ◆ ออร์แกโนฟอสเฟต

    ◆ คาร์บอเมต

    ◆ ไพรีทรัม และสารสังเคราะห์

    ไพรีทรอยด์

    กลุ่มยำฆ่ำหญ้ำ

    ◆ พาราควอตไดคลอไรด์

    ◆ อาทราซีน

    ◆ ไกลโฟเซต

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    7

    3.2 กำรเข้ำสู่ร่ำงกำยของสำรเคมี

    สารเคมีทางการเกษตรสามารถสู่ร่างกายได้3ทางคือ

    1) ทางจมูกโดยการหายใจ

    ภาพที่ 2 การสูดดมสารเคมีเข้าสู่ร่างกาย

    2) ทางปากโดยการรับประทานอาหาร

    ภาพที่ 3 การรับประทานอาหารปนเปื้อนสารเคมี

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    8

    3) ทางผิวหนังจากการสัมผัสสารเคมี

    ภาพที่ 4 การสัมผัสสารเคมีโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน

    3.3 โอกำสที่เกษตรกรจะได้รับอันตรำยจำกสำรเคมี

    1) การเตรียมดินโดยการใช้ปุ๋ยเคมี

    ภาพที่ 5 การหว่านปุ๋ยโดยไม่ใช้ถุงมือ

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    9

    2) การฉีดพ่นยาก�าจัดวัชพืช

    ภาพที่ 6 การพ่นยาก�าจัดวัชพืช

    3) การฉีดพ่นยาป้องกันและก�าจัดแมลง

    ภาพที่ 7 การพ่นยาก�าจัดแมลง

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    10

    3.4 พิษของสำรเคมีทำงกำรเกษตร

    ภาพที่ 8 พิษของสารเคมีทางการเกษตร

    กลุ่มยำฆ่ำหญ้ำ

    ◆ พำราควอตไดคลอไรด์ท�าให้ผวิหนัง

    แห้งแตกมีหนองพุพองเล็บหลุด

    ◆ อำทรำซีน ท�าให้อาการระคายเคือง

    ระบบทางเดินหายใจและตา

    ◆ ไกลโคเวล ท�าให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง

    และพาร์กินสันอัลไซเมอร์

    กลุ่มยำฆ่ำแมลง

    ◆ ออร์แกโนฟอสเฟต ท�าให้แขนขาส่ัน

    น�้าตาออกมาก เหนื่อย วิงเวียนศีรษะ

    ปวดศีรษะ

    ◆ คำร์บำเมต คล้ายสารออร์กาโนฟอสเฟต

    ต่างกันที่ระยะเวลาและความรุนแรง

    ◆ ไพรีทรัมและสำรสังเครำะห์ไพรีทรอยด์

    มีอาการตัวส่ันกล้ามเนื้อกระตุกน�้าลาย

    ไหลแขนและขาไม่มแีรงอาเจียนท้องเสีย

    ปุ๋ยเคมี

    ◆ ปุ๋ยเคมี มีพิษท�าลายไต ตับ

    และปวดกระดูก และท�าให้

    กระดูกเปราะบาง

    กลุ่มยำฆ่ำเชื้อรำ

    ◆ มีพิษต่อระบบผิวหนัง ระบบ

    ประสาทตับข้อกระดูก ระบบ

    ทางเดินหายใจคอแห้งแสบจมูก

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    11

    3.5 กำรดูแลตนเองขณะมีกำรใช้สำรเคมีทำงกำรเกษตร

    1) การอ่านฉลากก�ากับสินค้าความเป็นพิษของสารเคมีทางการเกษตรและ

    การอธิบายความหมายของแถบสีโดยละเอียดและค�าเตือน

    ตัวอย่าง

    แถบสีและสัญลักษณ์ภำพของฉลำกสำรเคมี

    แถบสแีละสญัลกัษณ์เตอืนระดบัอนัตรายทีเ่กดิจากการใช้ยาและการป้องกันตนเอง

    ขณะใช้สารเคมีเช่นการสวมหน้ากากและถุงมอืขณะผสมสารเคมท่ีีเป็นอันตรายตามระดับทาง

    ความรุนแรงของพิษของสารเคมีดังภาพที่10

    ภาพที่ 9 แถบสีและสัญลักษณ์ภาพของฉลากสารเคมี

    ควรเลือกใช้สารเคมีที่มีพิษไม่รุนแรง

    ตัวอย่าง

    ค�าเตือนจากฉลากของสารเคมีฆ่าแมลง

    ภาพที่ 10 ค�าเตือนจากฉลากของสารเคมีฆ่าแมลง

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    12

    2) การดูแลตนเองขณะใช้สารเคมีทางการเกษตรเช่นการใช้ผ้าปิดปากและจมูก

    การสวมถุงมือการใส่รองเท้าบู๊ท

    ภาพที่ 11 การใส่หน้ากาก ถุงมือ และรองเท้าบู๊ทป้องกันสารเคมี

    3) การใช้ถังบรรจุสารเคมีควรตรวจสอบการรั่วของถังบรรจุสารเคมีก่อนใช้งาน

    ภาพที่ 12 ถังบรรจุสารเคมี

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    13

    4) การดแูลตนเองขณะใช้สารเคมทีางการเกษตรเช่นใส่หน้ากากปิดจมกูและปาก

    สวมถุงมือและรองเท้าบู๊ทขณะผสมหรือพ่นสารเคมีห้ามรับประทานอาหาร

    ดื่มน�้าสูบบุหรี่หรือดื่มสุรา

    ภาพที่ 13 การใส่หน้ากาก ถุงมือ และรองเท้าบู๊ทป้องกันสารเคมี

    5) มีชุดส�าหรับใช้งานเกี่ยวกับสารเคมีทางการเกษตรโดยเฉพาะ

    ภาพที่ 14 การใส่ชุดป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    14

    6) หลีกเลี่ยงการใช้ปากเป่าหัวฉีดเวลาอุดตันควรใช้ไม้แคะเอาสิ่งที่อุดตันออก

    ภาพที่ 15 การแก้ไขปัญหาหัวฉีดอุดตันที่ถูกต้อง

    7) อย่าล้างภาชนะบรรจุหรืออุปกรณ์พ่นลงในล�าคลองแต่ให้ตักน�้ามาใส่ภาชนะ

    บรรจุแล้วพ่นใส่บริเวณข้างเคียงที่มีศัตรูพืช

    ภาพที่ 16 การล้างภาชนะบรรจุที่ไม่ถูกต้อง

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    15

    8) เมือ่เสร็จจากการใช้สารเคมทีางการเกษตรแล้วให้ถอดเสือ้ผ้าทีใ่ส่ออกซกัและ

    อาบน�า้ทันทีหากสารเคมทีางการเกษตรหกรดร่างกายให้ล้างออกทนัทีในกรณี

    ท่ีไม่มีน�้าสะอาดให้ใช้ผ้าสะอาดเช็ดเอาสารเคมีทางการเกษตรออกและหากมี

    บาดแผลระวังอย่าให้สารเคมีทางการเกษตรโดนแผล

    ภาพที่ 17 การล้างเสื้อผ้าที่ถูกวิธี

    9) การสารเคมหีกรดร่างกายให้ล้างด้วยสบูแ่ละน�า้มากๆทนัทีในกรณีสารเคมเีข้า

    ตาให้ล้างน�้าสะอาดจ�านวนมากประมาณ10นาที

    ภาพที่ 18 การล้างสารเคมีหากเข้าตา

  • ชุ ด ก า ร เ รี ย น รู้ ที่ 2

    การดูแลตนเองเพื่อป้องกันสารเคมีทางการเกษตร

    16

    เอกสารอ้างอิง

    เกษราวัลณ์นิลวรางกูร,JeKanAdler-Collinsและรัตน์ดาวรรณคลังกลาง,เกษรแถวโนนงิ้ว,

    (2552). ระบบบรกิำรสขุภำพแรงงำนนอกระบบอย่ำงมส่ีวนร่วมในหน่วยบรกิำรปฐมภมูิ

    : กรณีศึกษำคนท�ำไร่อ้อย.รายงานการวิจัยคณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

    ปัตพงษ์ เกษสมบูรณ์. (2552).กำรเจ็บป่วยของสังคมไทยจำกสำรเคมีก�ำจัดศัตรูพืช. เอกสาร

    ประกอบการปฏิรูประบบสุขภาพส�าหรับเวทีประชุมสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ปีพ.ศ.

    2546.นนทบุรี:

    สถาบันวิจัยระบบกระทรวงสาธารณสุข.พาลาภ สิงหเสนี. (2535).พิษของยำฆ่ำแมลงต่อ

    สิ่งแวดล้อม.กรุงเทพฯ:ส�านักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

    สมงิเก่าเจรญิและยพุาลลีาพฤกษ์.(ป.ป.ม).เกณฑ์มำตรฐำนในกำรรกัษำผู้ป่วยทีไ่ด้รบัพษิจำก

    สำรเคมกี�ำจดัแมลงกลุม่ออร์กำโนฟอสเฟตและคำร์บำเมต.กรงุเทพฯ.:โรงพมิพ์พมิพ์ด.ี

    สราอาภรณ์,ไชยนันต์แท่งทอง,บุญยฤทธิ์ปัญญาภิญโญผลและชัชชัยธนโชคสว่าง.(2553).

    คู่มือควำมปลอดภ้ยในกำรใช้สำรเคมีในห้องปฏิบัติกำร. คณะสาธารณสุขศาสตร์

    มหาวิทยาลัยมหิดล.

    สราอาภรณ์,ยศวนิกู่แก้วเกษม,ด�ารงศักดิ์เด่ียววานชิย์,วชัรภีรณ์พนัธ์ภมูพิฤกษ์,พชัรีปญุญา

    เจริญนนท์,ธิตินัย พงศ์พิริยะกิจและชัชชัย ธนโชคสว่าง. (2554).อำชีวอนำมัยและ

    ควำมปลอดภัยส�ำหรับเกษตรกรรำยย่อยผู้ปลูกปำล์มน�้ำมัน.กรุงเทพฯ:ม.ป.พ.

    Kawakami,T.,Arphorn,S.&Ujita,&Y.(2006).Work improvement for safe home : Action

    manual for improving safety, health and working conditions of home workers.

    (WISH). InternationalLabourOrganization,Bangkok.Thailand.