99
SÜT İNEKÇİLİĞİNDE - pre ve postpartum -16 KRİTİK HAFTA Prof. Dr. Veysi ASLAN

SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

  • Upload
    others

  • View
    4

  • Download
    0

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

SÜT İNEKÇİLİĞİNDE - pre ve postpartum -16 KRİTİK HAFTA

Prof. Dr. Veysi ASLAN

Page 2: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA

Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir.

Doğuma 2 ay kala ve doğumdan sonraki 2ay

Doğum öncesi 1 ve sonrası 1ay en duyarlı aylar olarak değerlendirilir

Page 3: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Doğum öncesi yetersiz kaba yem tüketimi- minumum 100 kg ca/2kg olmalı-

• Tüm dünyada;

%1.75 ile %6 oranında AD neden olmaktadır.

• Yüksek miktarda mısır silajı - dane yem tüketimi ;

– hypomotilite,

– atoni ve

– gaz oluşmasına neden olur

Page 4: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Gözlenen başlıca şikayetler;

–Süt verimi düşüklüğü

–İştahsızlık yada tamamen yememe

–Depresyon

–Retikulo-rumen hareketlerinde sınırlamalar

–Az dışkılama

Page 5: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Sağ-solda “ping ve çalkantı” sesi- kimi olguda yüksek derecede çınlama sesi

• Dehidrasyon

• Aritmi

• Atrial fibrilasyon

• Şok

• Karaciğer yağlanması ve

• abomasal ülserle komplikasyon

Page 6: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Abomasal reflux

• Metabolik alkalosis

• Şiddetli dehidrasyon

• Ketonemi

• Hypokalsemi, hipkalemi, hipokloremi

• hiperbluribinemi

Page 7: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Süt inekçiliğinin temelinde yılda bir yavru ve yüksek miktarda süt elde etme yatar.

• Şayet manegment iyi ise, bir inek yaşamının 3 quartırını süt-yavru vermekle geçirir.

• kaliteli kaba yem ihtiyacı , özellikle laktasyonun başlangıç dönemlerinde ,mutlaka sağlanalıdır

Page 8: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Verim

KM Tüketimi

Besin Madde Alımı FertiliteSağlik

Rumen

FonksiyonuMetritis

Mastitis

Topallık

Energi yoğunluğu

Ìneğin Konforu Kaba Yem

Kalitesi

Rayson Dengesi

Ìz Elementier

Page 9: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

mikotoksin

Page 10: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

mikotoksin

Page 11: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

mikotoksin

Page 12: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 13: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 14: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Co

ncep

tion

Man

ag

em

en

t

Body R

eserve

Man

agem

ent

Preparation fo

r

Lactation

CALVING

SERVICE

THE COW-CENTRIC

COW-CYCLE

Transition

The CRITICAL Period

for Health management

Healthy Cows

70% of all Diseases and

Fertility Problems have

their origin in the first 50

days after calving

Page 15: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

PREPARATION

FOR LACTATION

CO

NCEPTIO

N

MANAG

EMEN

T

BO

DY

RE

SE

RV

EM

AN

AG

EM

EN

T

CALVING

Body Condition

Score 2.5 – 3.5

Check Condition Score 2-3

months before Drying Off

65-70 Days? Too Long

30 Days? Too Short ?

How Long Should the dry Period Be?

Aim for 50-60 Days

Healthy Cows

Page 16: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

PREPARATION

FOR LACTATION

CONCEPTIO

N

MANAG

EMENT

BO

DY

RE

SE

RV

EM

AN

AG

EM

EN

T

CALVING

“Pre-Fresh”

Period

“Far O

ff”

Perio

d

“Fresh” Period

Farming is the COMPROMISE

between the Ideal and the PRACTICABLE

Healthy Cows

Page 17: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

“Arafela” İsrail Holştaini, 19 yaşında, 13. Laktasyonda,

168.000 kg süt vermiş, süt yağı 4.822 kg, süt proteini 4.53

Page 18: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Daha fazla süt nasıl elde edilir

• İyi kaliteli yem

• İyi kaliteli kaba yem

• İyi bir menegment

Page 19: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

yüksek verimli inek

• Avrupa’da > 10.000 kg/inek/yıl

• ABD’de canlı ağırlığın 20 katı, yaklaşık13.000 kg/inek/yıl

• Biz de?

• Daha çok verim,

– İyi beslenme

– İyi bakım

– genetik

Page 20: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• BCS bakarak beslenme ve sağlık manegmentini düzenlemek kabul edilebilir bir yöntemdir.

• BCS nun irdelenmesi ile;

– Süt verimi,

– Kuru madde tüketimi,

– reproduction, ve

– sürü takibi yapılabilir.

Page 21: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

BCS ve Süt Verimi

– < 2.75 süt verimi düşer – > 3.25 süt verimi düşer- günlük 2 L

• BCS buzağılamadan sonra değişir. – 1 BCS unit azalma 305 gunlük laktasyon

süresince 421 kg süt artışına neden olur.

Page 22: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

BCS ve sağlık Riski

• Aşırı Kondisyon

– Fat Cow Syndrome

– Ketosis

• Abomasum Deplasmanı

– Milk Fever

– Metritis

– Mastitis

– Topallık

– Sınırlı kuru madde tüketimi

• Zayıf Kondisyonu

– Topallık

Metabolic problemler diğer nutritional-stress complicationları, infectionlar mastitis gib, sonucunda da gelişebilir.

Page 23: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

BCS ve Reproduction

• inek > 3.75 BCS – kuru dönemde

• 2.8 kat daha fazla aşağıdaki problemlerle karşılaşabilir – Dystocia

– Retained placenta

– Uterus infectionları

– Cystic ovariler

– Abortion

Page 24: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Yüksek süt verimi için 16 kritik h

• Yüksek süt verimi 16 kritik haftadaki sağlık durumuna bağlıdır

• 3 hafta doğum öncesi !

• 3 hafta doğum sonrası !

• Yem gereksinimlerindeki ani değişiklikler

• Metabolik adaptasyon

• Anahtar faktör kuru madde alımındaki düşüklük

En kritik h

Page 25: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Problemlerin ana kaynağı ; – yemleme, barındırma, sağım ve menegment

sistemlerindeki yetersizliklerdir.

• 6 kritik hafta ile ilişkili hastalıklar;

–Negatif enerji dengesi

–Hepatik lipidozis

–Hipokalsemi ilgili problemler olup bunlar başlıca:

Page 26: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Klinik ve subklinik süt humması

• Retensiyo plasenta

• Toksemi- septik metritis

• 4-7 kat daha fazla Abomasum Deplasmanı

• Rumen hareketsizliği

• Laterji ve iştahsızlık

• Uterus involusyonunda azalma

Page 27: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Prolapsus uteri,

• Reproductif problemler

• Mastitis

Page 28: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

MARSS

• Mastit- metritis

• Abomasum deplasmanları

• Retensio sekundinarum

• Süt Humması

• Subklinik Ketozis

Page 29: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Abomasum deplasmanları

• Son yıllarda sütçü ineklerde incidansı giderek artmaktadır

• Bunun başlıca sebebi;

– Daha çok süt

• mısır silajı, yeşil çayır silajı ve dane yem ile hayvanları beslemek

Page 30: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Sebep

• Multifaktöriyel bir hastalık

–Hipomotilite

–Reflux

–Gaz birikimi

–Rumenin yetersiz dolgunluğu

Page 31: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Yüksek konsantre yem ile beslenme ;

-Abomasal motiliteyi azaltır

-Abomasumda gaz birikimini arttırır

• Abomasal hipomotilite ve boşalma süresinin aksaması;

–Barsak neural inhibitor activiteyi arttırır

–Cholinerjik kas yanıtını azaltır

–Endotoksinler, prostoglandin ve histamin salınımının artmasına neden olur.

Page 32: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Risk faktörleri

• Doğum – Genellikle doğumu müteakip uzun boylu, süt

verimi yüksek ineklerde görülür

– Olguların % 90 doğum öncesi 1 hafta ile doğum sonrası ilk 3 haftada ortaya çıkar

– Olguların % 75-88 i sola deplase olur

Page 33: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Yüksek konsantreli yemleme – kapalı şartlarda ve yüksek daneli yemlerle

beslenme önemli bir predispoze faktördür

• Irk ve yaş – Holştain ve diğer sütçü ırklarda, 4-7 yaşlar duyarlı

Page 34: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Mevsim

– kış ve ilkbaharın ilk aylarında daha sık

Page 35: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Eşlik ettiği hastalıklar –LDA ‘ların %54’ü,

–AV ların % 30 u herhangi bir hastalıkla beraber seyreder

–Genellikle negatif Enerji dengesi, hipokalsemi, lipidozis ve ketozis AD’larına eşlik eden başlıca hastalıklardır

Ca Magacal

Page 36: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Doğumdan sonraki 3 hafta içerisinde karşılaşılan;

–Lipidosis

–Ketozis

–Karaciğer yağlanması AD’larının başlıca komplikasyonlarını oluşturur

Page 37: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Laktasyonun en kritik dönemi; – İleri gebelik ve laktasyonun ilk haftalarını

kapsayan dönemdir.

– Bu dönem geçiş dönemi olarak adlandırılır ve 6 haftalık bir süre ile sınırlıdır

Page 38: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Çok önemli metabolik değişiklikler bu dönemde gerçekleşir.

• Bu dönem “ metabolik olarak her doğuran hasta”dır söylemimi doğrulamaktadır

Page 39: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Bu dönemde hayvanların farklı beslenmesi, doğuma hazırlanması önem arzeder

• Tüm bu sonuçlara rağmen ,

– metabolik hastalıkların önlenmesi - AD’larının insidansı,

– süt humması,

– karaciğer yağlanması, meme ödemi- üzerine etkileri yeterince aydınlanmış değildir

Page 40: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

16 Kritik Hafta ve Stress

• Stres süt inekçiliğinin 100 duyarlı gün sorunudur ve birçok hastalıkla ilişkilidir

–Kuruya alındığı hafta

–Doğum öncesi hafta

–Doğum sonrası haftalar

immuPlus

Page 41: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Stresin nedenleri

• Metabolik değişimler

• Beslenme rejimindeki değişimler

• Süt sağım sistemindeki değişimler

• Doğuma hazırlık

• Doğum

• Hastalıklar

• Barınma ve iklim vb

Page 42: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Adım adım 16 Kritik hafta

• 1- Kuruya alınma

–Kuruya alınırken kondisyon skoru 2-2.5

–İnekler kuru döneme alıştırılmalı

–Tüm kuru dönemi kontrol altına alacak bir tedavi protokolu uygulanmalı

Bovoclox Dc X

Page 43: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Adım adım 16 Kritik hafta

• Kuru dönemin başlarnda mastitis riskinin yüksekliği unutulmamalı

• Beslenme rejimine dikkat edilmeli

• Kuru dönem başlangıcında yem ve su tüketiminin kısıtlanması stres nedenidir

Page 44: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Adım adım 16 Kritik haftaya hazırlık

• 2- Rumenin şarjı – Süt verimi ve hayvanın sağlığı için rumen hayati bir

organdır

– FFA burada üretilir ve absorbe olur

– Absorbe olan FFA hayvanın enerjisinin % 80 nini karşılar

– Laktasyon döneminde sıkça SARA oluşur

Page 45: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Adım adım 16 Kritik hafta

– Yüksek asidite rumen epitellerini tahrip ederek

absorbsiyon kapasitesini azaltır

– İmmunolojik bariyer fonksiyonu zarar görür

– Kuru dönem rasyonuna ihtiyaç var!

Page 46: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Rumen papillası

Page 47: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Rumen papillası

Page 48: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Rumen papillası

Page 49: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Rumen papillası-parazit

Page 50: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• 3- Meme sağlığının şarjı

– Fizyolojik değerler perspektifinden kuru

dönem 3 peryodtan incelenebilir

•Aktif involusyon

• İnvolusyon

•Kolostrogenezis

Page 51: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Aktif involusyon

• ilk 2 hfta- mastitis riski yüksek,

• immun supresyon ve passif bağışıklık

– a) doğal bağışıklık sistemi iyi gelişmez, çünkü:

Page 52: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Kuru Dönem (İlk 2-3 Hafta)

*) Keratinizasyon şekillenmesi

*)Meme başı kanalı açık

*) Sütün mekanik arıtma özelliği durmuş

*) Yeni enfeksiyon baskısı süregelmekte

*) Laktasyondan süregelen subklinik mastitis mevcudiyeti

*) Laktoferrin salgısı

1 2 3

2 -3 hafta 5 hafta 1 hafta

Staph. spp

Strep. spp

E.coli

- - - - - - Meme laktoferrin düzeyi

Page 53: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Kuru Dönem (3-7. Haftalar)

*) Meme başı kanalı tamamen tıkalı

*) Dışarıdan bulasma mümkün değil

*) Lactoferrin düzeyi en yüksek seviyede

1 2 3

2 -3 hafta 5 hafta 1 hafta

Meme Başı Kanalı Kapalı

Staph. spp

Strep. spp

--------- Lactoferrin düzeyi

15

Page 54: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Kuru Dönem ( Son 1 Hafta)

*) Meme başı kanalında gevşeme

*) Lactoferrin düzeyinde hızla azalma

*) Dış enfeksiyonlara tekrar açık hale gelme

*) Çevresel etkenlerin bulaşma riski (E. coli) !!!

1 2 3

2 -3 hafta 5 hafta 1 hafta

E. coli !!!!!

Yeni Laktasyon

--------- Lactoferrin düzeyi

16

Page 55: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Stresin süt ineklerinde immun sistem

üzerine etkisi

Page 56: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Normal şartlar altında gıdalar barsaklardan-poblemsiz- emilir

Page 57: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Stres altındaki hayvanlarda, Adrenalin salınımı artar, gdaların barsaklardan hareketi azalmaya başlar.

Page 58: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Barsaklardan gıda hareketi azaldığında , Gram-Positive ve Gram-Negative Bacterilerin

kolonozisyonu stümüle edilir.

Page 59: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Bacteriler üremeye başlar ve yangı şekillenir/ Microvilliler zarar görmeye başlar

Page 60: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Immune System bol miktarda sıvıyı barsaklara çekerek bakterileri yıkamaya başlar.

Akciğer ve meme dokusun

Page 61: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Sadece Gram Positive Bacteriler yıkanarak uzaklaştırılabilir. Gram Negative Bacteriler yangıya devam ederek barsakları tahribe devam eder.

Page 62: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

BACTERIAL BULAŞMA ÖNCESİ VE SONRASI MİCROVİLLUS GÖRÜNTÜSÜ

önce sonra

Page 63: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Leukositlerin patojenlere etkisi

Page 64: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

stres-cortizol- leukositlerin bağlanması ve

patojenler

Page 65: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

İmmuPLUS- stres altındaki ineklerde

immun sistemin çalışmasını destekler

Stres-immun yetmezlik stres ve aktive edilmiş immun sistem

ImmuPLUS - AFS

Page 66: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

İmmun sistem uyarıcıları

• Terpenler = Hücre duvarında hol açar

Page 67: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

SAVUNMA HÜCRELERİ HEDEFİ

BULAMAZ

PATOJENLER SERBESTÇE

ÇOĞALMAYA DEVAM EDER

KISA SÜREDE HASTALIK GELİŞİR

İmmun yetmezlik devam ederse

Page 68: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Neler yapmalıyız

• İmmunite doğuma 15 gün kala düşmeye başlar,

–Laktoferrin ve

– lökosit seviyesinin düşer

• Kuru dönemin başı ve sonlarında, tablo benzerlik gösterir

Page 69: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Lökosit konsantrasyonu azalması sonucu fagositoz kapasitesi düşer

• Negatif enerji dengesi,

• ketozis,

• yüksek BCS,

• süt humması,

• SARA,

• immun yetmezliklere neden olabilir

Page 70: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Başlıca,

• Etkili kuru dönem tedavisi

• Çevre temizliği

• Meme dezenfektanı

• Yüksek somatik hücreli yada subklinik mastitli inekler fresh cow alanlarına /doğum haneye alınmamalı

• Stresler minimize edilmeli

Page 71: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Yeteri büyüklükte, minimum 10 m2 lik doğum hane

• İyi formüle edilmiş rasyon

• 60 gün ve üzeri kuruda bırakılan ineklerin yüksek miktarda süt verdiği araştırmalarla belirlenmiştir. Bu süre göz önüne alınmalı

Page 72: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

4-Tırnak sağlığının şarjı

• Tırnak bakımı ve kesimi gözden geçirilmeli

• Doğum ve ilişkili olduğu hastalıklar dikkate alınmalı

• Doğumdan sonrası düşen immunite 3 haftaya kadar devam eder. Bu sürede

• Metabolik ve ruminal problemlere dikkat!

Page 73: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

2 önemli nokta,

• Meme patojenlerini minumize etmek

• Mümkün olduğunca immun sistemi optimize etmek

Page 74: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Sağmal ineklere, diğerlerinden, öncelik verilmeli

• Kontaminasyonlardan oldukça uzak tutulmalı

• İnekler kuru temiz bölümlere alınmalı,

• Sağım malzemeleri ve meme dezenfektanları ile memeler korunmalı

• Hastalar ayırd edilmeli

Page 75: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

• Stresler aza indirilmeli

• Rasyonlar optimize edilmeli, iz element, vitamin ve diğer mineraller ile takviye edilmeli

• 60 gün etkili Antb. tedavisi

• Stresin kontrolü ve azaltılması

• Konfor

• Çevresel kontaminasyonların kontrolü

• Kuru dönem rasyonu

Page 76: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Sağa AD/T

Page 77: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Abomasum dilatas.& Torsiyonu

• R. Muayenede organ ele gelmez

• Ping 8.-13 kostalar arasnda

• Çalkantı +

• Dehidrasyon

• Dışkılama yok

• Karaciğer perküsyonu ( -)

Page 78: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Abomasum torsiyonu

• Ping alanı çok geniş

• Çalkantı +

• Sancı

• Dehidrasyon

• Dışkılama yok,

• Tamamen iştahsızlık

• Karaciğer perküte edilmez

Page 79: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Pneumoperitonium ?

• Gaz sağ ve sol abdomende dorsale yayılır

• Ping yüzeysel ve biletaral

• Çalkantı yok

• Ponksiyonla rahatlıkla boşalır

• Enf. Odağı araştırılmalı

Page 80: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 81: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 82: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 83: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 84: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 85: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 86: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 87: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 88: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 89: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 90: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 91: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 92: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 93: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 94: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 95: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Keşan- 2010

Page 96: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir

Keşan 2010

Page 97: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 98: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir
Page 99: SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 6 KRİTİK HAFTA · 2014. 7. 5. · Prof. Dr. Veysi ASLAN . SÜT İNEKÇİLİĞİNDE 16 KRİTİK HAFTA Süt inekçiliğinde içerisinde 16 hafta çok kritiktir