Click here to load reader

Sjeverna Amerika

  • View
    21

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

sjeverna amerika prezentacija

Text of Sjeverna Amerika

  • SEVERNA AMERIKA

  • OPTI PREGLED

    -

    24,1 miliona km2

    sa Grenlandom

    -

    Na N, Polarni okean, 6 400 km od NE rta Grenlanda do Beringovog

    prolaza

    -

    U sredini, 5000 km, od Atlantika do Pacifika, od New Foundlanda

    do ostrva Vancouver

    -

    Na S -

    suava se na Tehuantepekoj prevlaci, izmeu Meksikog zaliva i Pacifika, na samo 210 km

    -

    Nepravilan trapez (Beringov prolazLabradorFloridaKalifornija-Beringov prolaz)

    -

    ira osnova gleda na hladni Arktik, a ua na topli Tropik

    -

    19,5 miliona km2

    -

    Na liniji Meksiki zalivRio Grande del NorteKalifornijski zaliv suava se i prelazi u izdueni kopneni

    most sa vie uskih prevlaka

    -

    Tu prelazi umerena klima u vruu tropsku klimu

    -

    Tu prelazi anglosaksonski svet severa u latinski svet juga

    - To je ve

    Srednja Amerika.

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA

    -

    Kanadski tit (HE potencijal i rude)

    - Apalake planine i njihovo atlantsko primorje

    -

    Veliki sredini basen

    -

    Visoke zapadne planine s uskim Pacifikim primorjem

  • -

    U oblikovanju povrine -

    erozija leda i tekuih voda

    - Poetkom kvartara -

    N deo kontinenta, oko 9 miliona km2

    -

    ledena kapa

    kao na Grenlandu -

    na S do 40

    sg

    -

    Led oblikovao zalive na N obalama Vel. jezera i fjordove Labradora, New Foundlanda i Britanske Kolumbije

    -

    Morenski materijal od Nove Engleske pa do W ruba Velikih jezera

    -

    Morenski bedemi, 2050 m, od New Yorka do Ohia i Missouria

    -

    Glacijalno blato -

    les oko Misuria i Misisipija

    -

    Glacijacija i orijentacija rene mree, MIsuri, Ohajo

    -

    U fluvioglacijalnim

    sedimentima su reke usekle svoje terase

    -

    Erozivni

    oblici u funkciji privrede (rudar., energ., ind., poljop.

    i sao.) i lociranja naselja

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA

    Kanadski tit

    -

    NE kontinenta

    -

    Sredite utonulo pod plitki Hudsonov zaliv

    -

    Oko njega ravnica

    -

    Na ivicama -

    zemljite se izdie (na W 200-300 m, na S

    iznad

    doline St. Lorenca za 300-600 m, na E u

    planinama Labradora za 1 000-1 500 m)

    -

    Prekabrijske bore je sniavala erozija

    -

    Diluvijalna glac. -

    neravnu povr. sa komplikovanom mreom oticanja

    -

    Slapovi, brzaci i jezera, izvori HE

    -

    Na povrini -

    rudna bogatstva.

    -

    Isuena jezerska dna -

    plodno tle kanadske prerije i oko Velikih jezera

    -

    Kanadski tit do Velikih jezera

    -

    Kraj -

    Adirondake planine, E od Vel. Jezera

    - Izmeu njih i Apalaa -

    duboka dolina reke Mohavk -

    vaan prirodni put

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA

    Apalai i Atlantsko primorje

    - Apalake planine

    NE

    SW

    -

    Od New Foundlanda do Meksikog zaliva

    -

    2 500 km

    -

    Kraj paleozoika -

    hercinske planine Evrope

    -

    Regenerirani u tercijaru

    -

    Paralelni lanaci (eruptivi) i udoline u smeru starih nabora (metamorfiti)

    - Apalai nisu smetnja (Black Dom 2 045 m), rene doline otvaraju transverzalne puteve

    -

    + Unutranje uzdune doline -

    Veliko apalako podolje (Great Appalachian Valley)

    - Poprene doline

    tokovi: Konektikat, Hadson, Potomak

    i Diliver

    -

    Najvii ist.pl.lanac -

    (Blue Ridge) - sputa se prema Atlantiku

    -

    Appalako podgorje (Piedmont) - blago nagnuta visoravan (gnajs i granit)

    -

    Na dugoj rasednoj liniji i petrografskom prelazu u meke kvartarne slojeve primorske nizije -

    paralelno s

    Plavim grebenom -

    Linija slapova (Fall Line)

    - Izvor HE i gusto naseljenog i industrijalizovanog ist. SAD

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA

    Appalai i Atlantsko primorje

    -

    Atlantic Coastal Plains - u kredi i tercijaru bila pokrivena morem

    -

    Reke taloile sprati materijal sa Apalaa

    -

    N deo primorja -

    more u nekim dolinama -

    razgranat obalni reljef s uzdunim ostrvima, poluostrvima i zalivima

    - Tu se istiu Dugo ostrvo (Long Island), uz sami New York, pa dugi zalivi Delaware i Chesapeake

    -

    Plima do Linije slapova

    vano za plovidbu okeanskih brodova

    -

    Dodirne take kopnenih i pomorskih puteva i izvori energije omoguili su tu razvitak velikih gradova i

    industrijskih centara (Philadelphia, Baltimore)

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTAVeliki sredini basen

    -

    Od paleozoika do kvartara -

    sedimenti mora, reka, lednika i vetrova

    -

    Samo deo ravnica je i nizija

    E od Misisipija

    -

    Ravnice se postepeno diu u visoravni

    -

    W od Misisipija

    Visoke ravnice

    -

    Sredina ili Velika nizija (Central PlainsGreat Plains)

    - Mestimino -

    stari zaravnjeni masivi, visija Ozark (700800 m), usamljeni nastavci Apalaa

    -

    Visoke ravnice (High Plains) prate planine Stenjaka od 300600 km

    -

    Jaka akumulacija, tercijarno izdizanje pl. lanaca povuklo

    -

    Nad Velikom nizijom -

    1 000 m -

    1 500 m, a na obodu pl. do 1800 m

    -

    Veliki sredini basen - prema N - dugi hodnik meu Stenjaka i Kanadskog tita

    Mackenzijem

    -

    Velika nizija ka S -

    u Primorsku niziju (Gulf Coastal Plains) oko Meks. zaliv

    -

    Velika aluvijalna ravan, od nanosa Misisipija i dr pritoka

    -

    Nanosi povezali kontinent sa Floridom

    -

    Primorski pojas

    movaran

    -

    Obala se sputa, pa ua reka

    kao zalivi sa lagunama

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA

    Visoke zapadne planine i Pacifiko primorje

    -

    Tektonska izdizanja -

    krajem jure, poetkom i sredinom tercijara

    -

    Jak vulkanizam, aktivni, gejziri Yellowstonskog nacionalnog parka

    -

    Dug pl.pojas meridijanskog pravca sa zonama planinskih povri i kotlina

    -

    Na primorju Aljaske i zapadne Kanade

    fjordovi

    -

    Pl. kotline -

    u diluvijumu jezera (sedimenti i morfoloke crte), Vel.Slano jez

    1. Stjenjak

    (Rocky Mountains) visoke, ulanene pl, zap. ivica, Aljaske-Meksika

    -

    Na Aljasci do 2 000 m, u Kanadi iznad 3 000 m, u SAD prelaze i 4 000 m

    -

    Imaju dosta rudonosnih slojeva

    -

    Unutranje povri i kotline -

    na Aljasci Yukonska povr, u Britanskoj Kolumbiji W i E pl. lanci krivudaju -

    oko

    reke Frasera

    -

    Najprostranije povri i kotline -

    SAD, oko reka Kolumbije i Snake

  • GEOLOKO-MORFOLOKA STRUKTURA KONTINENTA2. Veliki basen

    -

    Sa lancima Stenjaka na E i lancima Primorskih pl. na W -

    zauzima irinu od 1 500 km -

    planinski pojas

    kontinenta najiri

    -

    SE, Povr

    Colorado, 1800 m duboki kanjon, dug 300 km, otkriva

    -

    S od Colorada -

    duboko ulegnuta depresija sa pustinjom Mohave

    -

    N nastavak pustinje -

    najdublja depresija sev.am (-84 m n.v) -

    Dolina smrti

    3. Pacifiki Kordiljeri

    - Najmlai deo zapadnog planinskog pojasa

    - Poinju na Aljasci, najvii vrh kont. Mount Mac Kinley (6 236 m)

    -

    Du

    pacifike obale Kanade kao Primorske planine

    - U SAD dele se:

    -

    st.ist.lance Kaskade i Sierra Nevade

    - ml.zap.lance Primorskih planina

    - Tektonska aktivnost u najmlaim geolokim razdobljima intenzivna

    -

    esti i jaki potresi -

    spustilo se dugo Kalifornijsko podolje (Great Valley) izmeu Siera Nevade i prvih

    lanaca Primorskih pl.

    -

    Manje udoline

    zalivi

    San Francisca, Zlatna vrata (Golden Gate)

    Puget Sound

    sev.pacif.obale SAD -

    Seatle

  • -84 m n.v -

    Dolina smrti

  • KLIMATSKE PRILIKE

    -

    Velikim kontrastima reljefa -

    vei kontrasti klime

    -

    Od 25

    -

    70

    sg

    klimatske zone od suptropskih do polarnih

    -

    Sr.god.temp. -

    velike razlike

    -

    New Orleans na Meksikom zalivu 20,2C

    -

    Chicago na Gornjem jezeru 10,1C

    - Port Radium na Velikom Medveem jezeru -

    9,4C

    -

    Razlike vee u sr.temp.god. doba, a pogotovo ekstremne temperature

    -

    N delovima kanadske prerije -

    zimi do -60C, a u Dolini smrti leti + 56C

    -

    Na formiranje klimatskih zona utiu:

    -

    planetarni smetaj izraen geo.irinom,

    - veliina kopnene mase kontinenta,

    -

    struktura reljefa,

    -

    veliki akcioni centri atmosfere -

    na nejednakom zagrevanju mora i kopna,

    -

    morske struje i ostali faktori lokalnog karaktera

  • KLIMATSKE PRILIKE

    -

    Otra kont. klima s jakim temp. ekstremima i olujnim kiama

    -

    Konfiguracija reljefa uslovljava cirkulaciju vazdunih masa u meridijanskim pravcima, a spreava prodiranje

    blagih temperaturnih i kinih uticaja s Pacifikog okeana u unutranjost kontinenta

    -

    Subpolarni okeanski i centri niskog pritiska zimi napreduju prema jugu

    -

    Posledica su: suvi i hladni NW vetrovi i oni koji duvaju nad atlantskom stranom kontineta prodirui katkad

    sve do Meksikog zaliva

    -

    Na uskoj pacifikoj fasadi kontinenta duvaju u to doba -

    mlaki i vlani SW vetrovi s mora

    -

    Leti suptropski okeanski centri visokog pritiska napreduju s juga

    -

    Subpolarni centri niskog pritiska povlae se prema severu

    -

    Na zagrejanom kontinentu -

    stvara