Sejarah Sarawak

  • View
    252

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Sejarah Sarawak

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    1/24

    LATAR BELAKANG NEGERI SARAWAK

    Sarawak terletak di sebelah utara barat Borneo. Dari segi keluasan, ia merupakan negeri

    yang terbesar di Malaysia. Jumlah keluasannya ialah kira-kira 123 !" km persegi.

    #edudukan Sarawak di bahagian utara $ulau Borneo bersempadan dengan %ndonesia di

    sebelah Selatan sementara di sebelah timur laut ialah Brunei dan Sabah. %bu negeri

    Sarawak ialah #u&hing dan beberapa bandar besar yang lain ialah Sibu, Miri dan Bintulu.

    Mengikut ban&i 1!', (umlah penduduk Sarawak ialah kira-kira 1.3') (uta orang.

    Sarawak mempunyai berbilang bangsa dan etnik. #aum %ban merupakan bangsa yang

    paling besar dari segi pertuturannya diikuti bangsa *ina dan Melayu. +tnik-etnik lain

    yang terdapat di Sarawak ialah Melanau, Bidayuh dan lain-lain.1

    SEJARAH RINGKAS NEGERI SARAWAK

    Se(arah Sarawak sebelum era Brooke merupakan se(arah Brunei. *atatan awal mengenai

    Brunei dalam abad ke-1 menyebut tentang sebuah kera(aan yang kuat dan kaya meliputi

    kawasan Sarawak di barat hingga ke Manila di sebelah utara. leh yang demikian

    Sarawak adalah di bawah kuasa takluk kesultanan Brunei. wal abad ke-1 Brunei

    merupakan sebuah kera(aan yang gagah dan kaya. /alau bagaimanapun tidak berapa

    lama kemudian kekuasaannya mulai gon&ang dan kelemahan mulai dirasai lebih-lebih

    lagi dengan kedatangan pengaruh Belanda. Se&ara beransur-ansur beberapa (a(ahan

    sekitar mulai (atuh apabila pengaruh Belanda merebak ke selatan Borneo. Sebahagian

    daripada (a(ahan 0tara pula telah diserahkan kepada #esultanan Sulu.2

    1bdul ahman a(i %smail. 2''". Malaysia Se(arah #enegaraan dan $olitik. #uala umpur4 DewanBahasa dan $ustaka. lm 12bdul ahman a(i %smail. 2''". Malaysia Se(arah #enegaraan dan $olitik. #uala umpur4 DewanBahasa dan $ustaka. lm 5

    1

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    2/24

    $ada awal abad ke-1 Ja(ahan Brunei men(adi bertambah ke&il dan terhad kepada

    kawasan di Sarawak, Brunei dan di sudut timur laut yang sekarang dikenali sebagai

    Sabah. #edudukan kera(aan Brunei men(adi tidak stabil dan teran&am. #a&au-bilau

    berlaku di darat dan lanun bermahara(alela di laut. Malah dalam beberapa kes Sultan

    Brunei (uga terlibat men(adi pusat pemasaran orang-orang tawanan yang di(adikan hamba

    abdi. Demikianlah keadaan negeri Brunei yang men(adi huru-hara dan seterusnya

    pembesar-pembesar (a(ahan bertindak sendirian.

    Men(elang abad ke-1, Brunei men(adi lemah akibat daripada pertelingkahan

    sesama sendiri. #eadaan ekonomi men(adi lebih run&ing dan hasil pendapatan negara

    tidak sampai ke tangan Bendahari. $embukaan Singapura dan perkembangannya sebagai

    pusat perniagaan penting di sia 6enggara telah men(e(askan kesultanan Brunei.

    Saudagar-saudagar enggan membayar &ukai dan ramai (uga yang memutuskan hubungan

    perdagangan dengan Brunei. Sebagai pilihan lain mereka mengalih haluan ke Singapura

    yang dapat memberi keuntungan lumayan. Justeru itu sultan dan pangeran-pangeran

    terpaksa berpuas hati dan menerima hasil yang kian berkurangan. *uma daerah-daerah

    yang di sekeliling ibukota saha(a yang menanggung beban perbelan(aan sultan.

    PEMERINTAHAN REJIM BROOKE DI SARAWAK

    Se(arah moden negeri Sarawak bermula dengan ketibaan James Brooke di #u&hing

    dalam tahun 1!3. $ada masa itu Sarawak masih berada di bawah kekuasaan #esultanan

    Brunei. kti7iti melombong antimony telah bermula kira-kira satu dekad terdahulu

    daripada tarikh kedatangan Brooke di kawasan pedalaman #u&hing. Sebagai salah satu

    daerah Brunei, Sultan telah memberi hak istimewa kepada $angeran Mahkota yang

    2

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    3/24

    mentadbir daerah tersebut bagi mengawal dan mengendalikan perusahaan melombong.

    Beliau mengambil kesempatan memaksa orang-orang Dayak Darat dan Melayu beker(a

    di situ. Dengan tindak tanduk $angeran Mahkota, peker(a-peker(a merasa mereka telah

    ditindas dengan bayaran ga(i yang amat rendah dan tidak seimbang dengan ker(a yang

    disuruh. Selain daripada itu (uga beliau teleh mengutip wang u8ti daripada peker(a,

    men(alankan perniagaan paksaan dan monopoli semua barang keperluan termasuk

    makanan dengan harga yang tetap. Beliau (uga men(alankan pentadbiran sewenang-

    wenangnya. $angeran Mahkota bukan saha(a mengutip &ukai se&ara tidak adil bahkan

    (uga merampas harta benda rakyat. leh sebab itu dalam tahun 1!3 rakyat terdiri

    daripada berbilang kaum termasuk Melayu, Bidayuh dan *ina di bawah pimpinan Datu

    $atinggi li telah bangun memberontak dengan tu(uan membebaskan Sarawak daripada

    belenggu ke9aliman pembesar-pembesar Brunei. Sebenarnya &ara pemerintahan $angeran

    Mahkota itu bukanlah dari restu Sultan li 0mar Sai8uddin %% iaitu Sultan yang

    memerintah Brunei pada ketika itu.

    Setelah mendengar berita keka&auan yang

    berlaku di Sarawak, baginda sultan menghantar

    ayah saudara baginda, $angeran Muda ashim

    :$angeran Bendahara, Brunei; ke Sarawak untuk

    memadamkan huru-hara pemberontakan tersebut.

    $angeran Muda ashim pula selama ini telah

    diketepikan oleh peranannya dalam

    pertelingkahan merebut taktha. Beliau men(adi Bendahara atas nama saha(a setelah a(a

    3

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    4/24

    pi dihukum bunuh kerana men(adikan Sultan mar boneka padahal a(a pi

    memegang tera(u kuasa. leh sebab itu $angeran Muda ashim perlu menun(ukkan

    kebolehannya semasa dihantar ke Sarawak supaya dapat memulihkan keper&ayaan

    Sultan. $angeran Muda ashim bagaimanapun telah gagal melaksanakan tugasnya dalam

    menghapuskan pemberontakan dan menghentikan ke9aliman. $angeran Mahkota di

    #u&hing berdegil dan terus menganiaya rakyat tanpa memperdulikan perintah Sultan.

    1" gos 1!3, James Brooke tiba di Sarawak dengan kapal oyalist dari

    Singapura. #edatangan Brooke telah disambut baik oleh $angeran Muda ashim. 3leh

    kerana malu dan tidak mahu dianggap dirinya lemah, $angeran Muda ashim meminta

    pertolongan James Brooke yang kebetulan berada di Sarawak ketika itu. Beliau

    menawarkan daerah Siniawan dan Sarawak termasuk pemerintahannya bersama dengan

    perniagaan dan gelaran ra(a (ika dia bersetu(u. $ada mulanya Brooke tidak berminat dan

    meneruskan perniagaannya ke Singapura. Brooke kembali semula ke #u&hing pada tahun

    1!5' dan mendapati keadaan di situ tidak berubah. Beliau membuat keputusan membantu

    $angeran Muda ashim. Setelah lama berperang akhirnya James Brooke telah ber(aya

    menghapuskan pemberontakan dan menenteramkan keadaan. Sebagai membalas (asa dan

    seperti yang telah di(an(ikan, beliau dilantik se&ara rasmi sebagai pemerintah di Sarawak

    bergelar

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    5/24

    selain daripada moti8 perdagangan, beliau (uga mempunyai &iri-&iri kemanusiaan yang

    telah di&erminkan melalui dasar-dasarnya terhadap anak negeri. Beliau bertu(uan

    mempertingkatkan tara8 hidup orang-orang Dayak dengan memperkembangkan sumber-

    sumber yang ada di Sarawak. Beliau membentuk sebuah kera(aan yang sederhana tetapi

    berkesan yang boleh membuka perdagangan di kalangan suku kaum Bumiputera.

    Selan(utnya beliau bertu(uan membebaskan mereka daripada belenggu ke9aliman

    golongan bangsawan dan negara itu berharap menambahkan nama baiknya lebih kepada

    menambahkan kekayaannya. ubungan baik dengan pembesar dikekalkan.

    0ntuk men&apai &ita-&itanya, Brooke telah menggunakan pembesar Melaka

    dengan memberi (awatan penting walaupun pada hakikatnya beliau mempunyai kata

    putus. Dasar ini dilaksanakan dengan tu(uan mendapatkan sokongan daripada pembesar

    Melayu tempatan. ?olongan pembesar Melayu dikekalkan men(awat (awatan lama dalam

    sistem pemerintahan Brunei seperti Datu $atinggi, Datu Bandar, Datu %mam dan Datu

    6emenggung. /alaupun (awatan lama masih ada tetapi peranan mereka telah berubah dan

    sehubungan itu sistem sosial dan politik tradisional bumiputera Sarawak (uga turut

    berubah.

    Sepan(ang pemerintahannya, James Brooke telah menghabiskan masa dengan

    menghapuskan lanun dan menstabilkan keadaan negeri Sarawak. Dalam pada itu (a(ahan

    Sarawak telah diluaskan sebanyak kira-kira 2'' batu lagi ke kawasan timur dengan

    mengambil beberapa (a(ahan Brunei dalam tahun 1!"3 dan 1!1. merika Syarikat telah

    mengiktira8 Sarawak sebagai negara bebas dalam tahun 1!"5 manakala Britain telah

    menghantar seorang konsul pada tahun 1!5. James Brooke meninggal dunia pada tahun

    "

  • 8/10/2019 Sejarah Sarawak

    6/24

    1!! di +ngland dan digantikan oleh anak saudaranya *harles Brooke sebagai egeri, kuasa sebenarnya adalah di tangan a(a. $eranan

    Ma(lis 6ertinggi ialah untuk memberi nasihat kepada a(a mengenai undang-undang

    tradisi :customary laws;, manakalah Ma(lis >egeri pula ber8ungsi sebagai satu

    perhimpunan antara pemimpin Bumiputera dengan pegawai-pegawai +ropah, pemimpin-

    pemimpin rakyat ini datang hanya menun(ukkan taat setia kepada a(a.

    Mulai tahun 112, beberapa perubahan perlembagaan mula diperkenalkan oleh

    *harles. Beliau menubuhkan Ma(lis $enasihat negeri Sarawak di ondon untuk

    menasihati dan menyelia perkara berkaitan kewangan. $ada tahun 11", beliau

    menubuhkan pula Jawatankuasa $entadbiran yang diberi kuasa menguruskan semua

    perkara mengenai pentadbiran Sarawak. Jawatankuasa ini dianggotai oleh 3 orang

    esiden iaitu #etua pentadbir di bahagian 1, 3 dan 5 dan lima orang ahli biasa yang (uga

    terdiri daripada orang-orang %nggeris.

Search related