Metodika otkrivanja

  • View
    238

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Metodika otkrivanja

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    1/36

    Univerzitet Crne Gore

    Pravni fakultet

    SPECIJALISTIKI RAD

    Tema:Metodika otkrivana ko!"uter#ko$kri!inala

    Student:Profesor doc.dr.

    Novakovic SnezaVelimir Rakoevi

    Podgorica,

    Jun 2!. godine

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    2/36

    UVOD

    Od pojave prvog kompjutera, sredinom etrdesetih godina , pa do danas, dolo je dorapidnog irenja upotrebe kompjutera u skoro svim oblastima ivota i rada. U savremenimdrutvima, moe se bezrezervno utvrditi da danas skoro da nema oblasti ljudske djelatnosti ukojoj raunari nijesu nali svoju primjenu.

    Kompjuteri su u ranim fazama njihovog razvitka bili nepodobni za neke vee zloupotrebei to iz dva osnovna razloga

    !jihovo korienje je podrazumijevalo spe"ijalnu eduka"iju, tako da se njima bavio

    samo relativno uzan krug informatikih strunjaka,

    Oni se nijesu nalazili u masovnoj upotrebi .

    #rz razvoj kompjuterske tehnologije i stvaranje veoma jednostavnih naina njihoveupotrebe, a posebno, proizvodnja i masovno korienje personalnih kompjutera, omoguavaju daveoma iroki slojevi stanovnitva koriste kompjutere poput nezamjenljivih sprava u obavljanjuraznovrsnih djelatnosti, ime se istovremeno stvaraju i veoma povoljni uslovi za upotrebljavanjeraunara u vrenju krivinih djela.

    $azvoj kompjuterske tehnologije i usavravanje raunara doveli su do sve vee primjenei proirenja kruga korisnika, a samim tim i do stvaranja veih mogunosti za zloupotrebukompjutera u kriminalne svrhe.

    %storijat kompjuterskog kriminala datira od ranih sedamdesetih godina, da bi tek tokomosamdesetih i devedesetih godina kompjuterski kriminal postao ozbiljan problem u mnogimdrutvima.

    &anas je kompjuterski kriminalitet postao jedan od najopasnijih vidova kriminaliteta,izmedju ostalog i zbog toga to doivljava nevjerovatnu ekspanziju. !ije mogue obuhvatiti

    brojne pojavne oblike ove vrste kriminaliteta s obzirom da dinamika razvoja kompjutersketehnologije i brzina njene implementa"ije permanentno otkrivaju nove mogunosti zloupotrebe.!ajei pojavni obli"i su kompjuterske prevare, provaljivanje u tudje kompjuterske sisteme,kradja informa"ija, kradja kompjuterskih usluga, piraterija u oblasti kompjuterskih softvera idrugih kompjuterskih proizvoda, kompjuterska sabotaa, kompjuterski terorizam i kriminalitetpovezan sa internetom. Otkrivanje i dokazivanje kompjuterskog kriminaliteta nailazi na velikepotekoe usled spe"ifinosti naina izvrenja, problema dokazivanja i postojanja velike tamne

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    3/36

    brojke. 'toga u suprostavljanju ovoj vrsti kriminaliteta prednost treba dati preventivnimmjerama. 'istem protektivnosti mora imati ne samo funk"iju odvraanja od zloupotrebekompjutera, ve i mogunost stvaranja uslova za efikasnu detek"iju u svim sluajevimazloupotrebe.

    1. POJAM ORGANIZOVANOG KRIMINALITETA

    Organizovani kriminalitet, kao drutveno negativna pojava ima izuzetnu sposobnost dakoristi povoljne uslove za svoje infiltriranje i da se vjeto prilagodjava konkretnoj drutveno(politikoj i ekonomskoj situa"iji ne samo unutar jedne zemlje nego i na medjunarodnom planu.

    )nalizom sadraja defini"ijom pojma organizovanog kriminaliteta, prisutna miljenja autora

    mogu se sistematizovati u dva osnovna shvatanja. *rema prvom shvatanju, me+u kojima su i

    poznati autori .).-liot, ..'"hneider, /.Kai"er, /.0ianda"a, -.'avone1, organizovani

    kriminalitet podrazumjeva, pored postojanja kriminalne organiza"ije sa visokim stepenom

    organizovanosti, hijerarhijom, podjeljenim zada"ima, dis"iplinom i planiranjem kriminalne

    djelatnosti iji je "ilj ostvarivanje dobiti i stvaranja profita, obuhvata i odre+enu vezu kriminalne

    organiza"ije sa dravom i pojedinim njenim organima.

    *o drugom shvatanju kojeg zastupaju 2.3.Kine4, -.$osman, .'"huler('pringourm, &.5ens,

    i drugi, za postojanje organizovanog kriminaliteta nije potrebno da postoji odre+ena veza

    izmedju kriminalne organiza"ije i drave i njenih organa, ve je dovoljno postojanje kriminalne

    organiza"ije koja, u "ilju sti"anja protivpravne imovinske koristi i bogaenja, vri razne oblike

    kriminalne djelatnosti.

    Organizovani kriminalitet se ne ispoljava u svim zemljama u istim obli"ima i istim

    intezitetom, ve su oni adekvatni postojeim drutvenim odnosima i povoljnim uslovima za

    odgovarajue vidove kriminalne djelatnosti.

    $ezultati teorijskih istrazivanja ukazuju na osnovni problem koji se pojavljuje pri definisanjupojma organizovanog kriminaliteta, s obzirom na prisutna miljenja da svi obli"i organizovanogkriminalnog djelovanja ne predstavljaju i organizovani kriminalitet.

    !"r #. $o%kovi, &rganizovani kriminalitet, Polici'ska akademi'a, $eograd, !((), str.*.

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    4/36

    2. POJAM KOMPJUTERSKOG KRIMINALITETA

    *ri odredjivanju pojma kompjuterskog kriminaliteta nema jedinstvenog stava. edjukriminolozima i kriminalistima ne samo u svijetu nego i kod nas miljenja su podijeljena. !emaspornih momenata kada su u pitanju mogunosti korienja kompjutera u kriminalne svrhe itekoe sa kojima se susree poli"ija u postupku suzbijanja kompjuterskog kriminaliteta, sobzirom na nunost posjedovanja odgovarajuih strunih znanja i imajui, prije svega, u vidusloenost i spe"ifinost pri otkrivanju kompjuterskih krivinih djela i obezbjedjenju dokaza.

    2edna sveobuhvatna i iroka defini"ija kompjuterskog kriminaliteta mora se zasnivati na tri

    osnovna elementa

    !ainu izvrenja,

    'redstvu izvrenja i,

    *osledi"i kriminalnog djelovanja.

    !ain izvrenja ovih delikata se zasniva na upotrebi kompjutera, pri emu samo tokorienje raunara moe biti ispoljeno kao "jelovit modus operandi, ili kao jedan njegovsegment. Kompjuter moe biti i osnovno sredstvo izvrenja ovih krivinih djela, a potrebno je

    pored toga da je na takav nain ostvarena i neka u krivinopravnom smislu kanjiva posledi"a, stim to posledi"a moze biti ispoljena i na samim kompjuterima, informatikoj, ilikomunika"ijskoj mrezi.

    Kompjuterski kriminal se moze definisati kao to to ini ilan 6kuleti kao 7oblikkriminalnog ponaanja, kod koga se korienje kompjuterske tehnologije i informatikih sistemaispoljava kao nain izvrenja krivinih djela, ili se kompjuter ispoljava kao nain izvrenjakrivinih djela, ili se kompjuter upotrebljava kao sredstvo ili "ilj izvrenja, ime se ostvarujeneka u krivinopravnom smislu relevantna posledi"a8.

    5on zur uhlen9

    , navodi dosta iroku defini"iju iz koje se moze izvui zakljuak da sepod kompjuterskim kriminalitetom podrazumijevaju 7sva ona deliktna ponaanja kod kojih jekompjuter orudje ili "ilj krivinih radnji8.

    Urli"h 'ieber:, iznosi ue shvatanje pod kojim 7pojam kompjuterskog kriminalitetaobuhvata protivpravne povrede imovine, kod kojih se poda"i iz elektronske obrade podataka s2Von zur #u+len, Ko!"uter#ki kri!inal % &"a#no#t i od'ra!'ene !ere( $erlin, !(-,revod, iz/or, RS0P 1rvatske, agre/, /ro' !324), str.*)3*(.

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    5/36

    umiljajem mijenjaju ;kompjuterska manipula"ijakoji pod pojmom kompjuterskog kriminaliteta podrazumijeva poseban vidinkriminisanih ponaanja kod kojih se raunarski sistem ;shvaen kao jedinstvo hardvera isoftvera

  • 7/25/2019 Metodika otkrivanja

    6/36

    Kompjuterski kriminalitet, pored svoje velike fenomenoloke raznovrsnosti, tj. 5elikogbogatstva pojavnih formi u kojima se javlja, ispoljava i niz drugih karakteristika, kao to suvelika dinaminost, konstantno irenje na nove oblasti, paralelno sa veom upotrebom

    kompjutera i globalnih informa"ijskih mrea, teina posledi"a koje nastupaju vrenjemkompjuterskih krivinih djela, a koje su nekad i nesagledive, velika tamna brojka, oteanootkrivanje i dokazivanje, spe"ifian profil uinila"a, velike mogunosti za prikrivanje izvrenogkrivinog djela, itd.

    Uopteno govorei kompjuterski kriminalitet moe da se ispolji korienjem, oteenjem,zloupotrebom, ili bilo kojom drugom manipula"ijom dva osnovna segmenta kompjuterskogsistema @ hardvera i softvera. !aime, kompjuter predstavlja elektronsku mainu sposobnu daprimi i uva informa"ije, obavlja matematike, logike i druge intelektualne opera"ije, a moe dase koristi u razliitim djelatnostima, te da se primjenjuje u opte, ili neke posebne svrhe, kada je

    rije o namjenskom ili kompjuteru za posebne potrebe. Aermin 7hardBare8 oznaava skupelektronskih i elektromehanikih sprava koje zajedno sainjavaju kompjuterski sistem, kao to su"entralni pro"esor, tampai, uredjaji za pokretanje traka, ili korienje disketa, itd. %zraz7softBare8 oznaava skup uputstava koja se daju kompjuteru, korienjem nekog odprogramskih jezika, ime se stvara program koji usmjerava djelatnost kompjutera.

    6tete koje nastupaju vrenjem kompjuterskih krivinih djela su po pravilu veoma velike,a esto su i teko sagledive, pa se obino ispostavi da su i vee nego to se u prvom trenutkusmatralo. U ')& je jo osamdesetih godina utvrdjeno i to kroz prilino opreznu pro"jenu , dafinansijske tete prouzrokovane kompjuterskim kriminalitetom dostiu iznos izmedju 1CC i :CC

    miliona dolara na godinjem nivou, pri emu prosjena teta prouzrokovana kompjuterskimdeliktom iznosi =:C.CCC. dolara.D &evedesetih godina je situa"ija znatno pogorana, tako dagodinja teta koja se priini kompjuterskim kriminalitetom u ')&, iznosi prema najuzdranijimpro"jenama, vie milijardi dolara. *osebno zabrinjava to se korpora"ije esto uzdrzavaju odprijavljivanja sluajeva u kojima su oteene zloupotrebom kompjutera, jer smatraju da bi timepogorali svoj poloaj na tritu, loim reklamiranjem, kroz isti"anje sopstvene nesposobnosti dase efikasno zatite. *onekad se ni otkrivena krivina djela ne gone, kada odgovorna li"a u takvojsitua"iji vide dvostruku prednost linu dobit i eliminisanje konkurentske firme.

    #

Search related