Metamorfne stene - uvod

  • View
    234

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Metamorfne stene - uvod

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    1/82

    METAMORFNE STENE

    Prof. Nada Vaskoviã

    Rudarsko-geološki fakultet  – Univerzitet u Beogradu

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    2/82

    • Gr èki: metá=promena

    • morphé=oblik

    Podrazumeva fizièkohemijske procese pri kojima je izvr šeno

    preobražavanje prvobitnog sastava ili/i sklopa stene

    • Glavni faktori koju utièu na promene u primarnim stenama su:

    a) TEMPERATURA

    b) PRITISAK c) PRISUTNOST FLUIDA

    d) VREME PROVEDENO U NOVONASTALIM USLOVIMA

    DEFINICIJA METAMORFIZMA

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    3/82

    Skup procesa koji dovode do strukturnih, mineralnih ili hemijskih promena u primarnoj steni (protolitu), a

    odvijaju se u èvrstom stanju

    Metamorfizam

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    4/82

    Metamorfizam je subsolidusni proces koji dovodi do

    promene mineralnog sastava i/ili promene strukture stene

    (npr. velièina zrna) i/ili promene hemijskog sastava stene.

    Nastale promene predstavljaju odgovor sistema na fizièke

    i/ili hemijske uslove koji se razlikuju od onih u kojima je

    sistem formiran

    IUGS - definicija metamorfizma

    Subsolidus - poluè vrsto

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    5/82

    Protolit (prekursor) - ishodna – pimarna stena èijom

    metamorfozom nastaje metamorfna stena

    Protolit može biti:

    magmatska stena sedimentna stena starija metamorfna

    stena

    orto porekla para- porekla Para/orto porekla

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    6/82

     Ako je stena samo delimièno preobražena onda

    se nazivu prvobitne stena dodaje samo prefiks

    meta: na primer :

    Metapešè ar 

    Metagabro

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    7/82

    OSNOVNI PRINCIPI METAMORFIZMA

    Izofazni metamorfizam - ako se u steni vr še samopromene sklopa

    Alofazni metamorfizam - ako se menja i mineralni

    sastav i sklop stene

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    8/82

    Metamorfni procesi pri kojima se menja samo struktura ili/i

    mineralni sastav (rekristalizacija ili premineralisavanje), a

    ne menja hemizam stene nazivaju se  –   izohemijski

    metamorfni procesi

     Ako se pri metamorfizmu menja i hemijski sastav "#$%$

    usled privoðenja ili odovðenja nekih komponenti iz sistema

    onda se takvi procesi nazivaju – alohemijski metamorfni

    procesi

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    9/82

    Mineralni sastav metamorfnih stena

    Kvarc

    Talk

    GrafitMinerali Epidotske grupe

    DolomitKordijerit

    KalcitStaurolit

    MagnetitAl-silikati:Disten, Silimanit, Andaluzit

    HematitGranati

    LavsonitMinerali serpentinske grupe

    ZeolitiOlivini

    KorundLiskuni: Muskovit, Biotit, Hlorit, Sericit

    PrenitPirokseni:

    Monoklini è ni: Diopsid-Hedenbergit, Omfacit

    Rombi è ni : Enstatit, Hipersten

    VolastonitAmfiboli: Aktinolit, Tremolit, Hornblenda, Glaukofan VezuvijanFeldspati: Mikroklin, Ortoklas, Plagioklasi

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    10/82

    ALUMOSILIKATI:

    DISTEN SILIMANIT

    ANDALUZIT

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    11/82

    •   DISTEN - triklinièan

    • Svijetloplav, plavozelena do plavosiv

    • Sjaj: staklast do sedefast

    • tipièan za: srednji stupanj

    regionalnog metamorfizma glinovitih

    sedimenata

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    12/82

    ANDALUZIT - rombièan

    • siv, zelen, ružièast; sjaj

    staklast, • tipièan za: srednji stupanj

    regionalnog i kontaknog

    metamorfizma glinovitih

    sedimenata

    • dolazi sa distenom, staurolitom, granatom i dr.

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    13/82

    •   SILIMANIT - rombièan

    • sivobela do žuta

    • Srednji dovisokotemperaturni regionalni

    metamorfizam glinovitih

    sedimenata

    • dugoprizmatièni kristali ili

    vlaknasti agregati

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    14/82

    Disten

    Silimanit

    Andaluzit

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    15/82

    • dobro oblikovani kristali, zrnasti

    i masivni agregati

    • dva niza: piralspiti i ugranditi

    • sjaj staklast do dijamantan

    • boja crvena (pirop, almandin ),

    žuta (spessartin, andradit), bela

    (grossular), zelena (uvarovit)

    • dominantno metamorfni

    minerali, a pojavljivanje zavisiod P-T

    GRANATI - teseralni

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    16/82

    GRANATI - teseralni

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    17/82

    GRANATI - teseralni

    uvarovit andradit

    almandin almandin grosular 

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    18/82

    Boja crveno - crnosme ða

    • kristali su stubasti, prizmatièni, èesti blizanci

    • sjaj staklast do mastan;

    • tipièan produkt regionalnog metamorfizma

    STAUROLIT - monoklinièan

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    19/82

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    20/82

    Škriljava tekstura - paralelni raspored minerala (listastih i

    izdu ž enih) u ravni koja je upravna na smer pritiska (stres)

    •Lako se deli u ploèe ili listove zbog paralelne graðe

    •deljivost u ploèe može biti i posledica prisustva finih

    tankih pukotina u steni  –

    takvu deljivost nazivamo kliva ž 

    Teksture metamorfnih stena

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    21/82

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    22/82

    ŠKRILJAVA TEKSTURA

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    23/82

    Ubrana tekstura   – varijetet škriljave teksture, kada su

    nabori sitni za teksturu kažemo da je plisirana

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    24/82

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    25/82

    Okcasta tekstura – grupisanje

    minerala (kvarc, feldspat) u gnezda soèivastog ili ovalnog oblika.

    Okce može biti izgraðeno i samo od

     jednog krupnog zrna

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    26/82

    Okcasta tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    27/82

    Bobièava tekstura – to je sitnookcasta tekstura kod koje bobice

    predstavljaju ili  porfiroblaste (krupan metamorfni mineral) ili

    grupe porfiroblasta koji leže u sitnizrnoj osnovi

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    28/82

    Injekciona tekstura – nastaje ubrzgavanjem aplitoidnih

    rastopa nastalih parcijalnim stapanjem u okolne stene.Rastop može biti ubruzgavan po povr šini škriljavosti ili

    nepravilno

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    29/82

    Injekciona tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    30/82

    Injekciona tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    31/82

    Masivna tekstura – &'( &')$ "* "+"#'),- "#$%$

    rasporeðeni bez ikakve orijentacije  – kažemo i stena jehomogenog sklopa

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    32/82

    Masivna tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    33/82

    Masivna tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    34/82

    Masivna tekstura

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    35/82

    DEFORMACIJA STENA - pri povišenom pritisku stena prolazi kroz

    nekoliko FAZA DEFORMACIJA:

    a) KRTA DEFORMACIJA ( T

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    36/82

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    37/82

    FOLIJACIJA

    Diferencijalni stres –veliki utjecaj na strukturu stene a) preferirana orijentacija-npr.

    minerali iz grupe filosilikata ãe se orijentisati upravno na smjer maksimalnog pritiska b)

    okrugla zrna postaju eliptièna-smer izduženosti ovisi od smera maksimalnog stresa

    maksimalni stres

    sluèajna orijentacija minerala

    preferirana orijentacija minerala

    smjer maksimalnog stresa

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    38/82

    FOLIJACIJA

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    39/82

    Strukture metamorfnih stena

    Karakteristike sklopa koje proizilaze iz naèina srastanja,odnosa velièina, oblika i idiomorfizma nazivamo strukturom

    metamorfne stene

  • 8/20/2019 Metamorfne stene - uvod

    40/82

    Strukture metamorfnih stena nastale su na dva naèina:

    1. Procesom prekristalizacije i premineralisavanja sastojaka i rašãenjem minerala u èvrstoj ili delimièno èvrstoj masi

    stene

    • Rast minerala u toku metamorfizm

Search related